BỘ GIÁO DỤC VÀ ĐÀO TẠO TRƯỜNG ĐẠI HỌC KINH TẾ TP.HỒ CHÍ MINH HỆ ĐÀO TẠO SAU ĐẠI HỌC PHAN THỊ VÂN HÀ NGHIÊN CỨU CÁC YẾU TỐ ẢNH HƯỞNG ĐẾN VIỆC ĐỊNH DƯỚI GIÁ IPO TRONG NGẮN HẠN TẠI VIỆT NAM LUẬN VĂN THẠC SỸ KINH TẾ TP.HCM, tháng 10 năm 2013 TIEU LUAN MOI download : skknchat@gmail.com BỘ GIÁO DỤC VÀ ĐÀO TẠO TRƯỜNG ĐẠI HỌC KINH TẾ TP.HỒ CHÍ MINH HỆ ĐÀO TẠO SAU ĐẠI HỌC PHAN THỊ VÂN HÀ NGHIÊN CỨU CÁC YẾU TỐ ẢNH HƯỞNG ĐẾN VIỆC ĐỊNH DƯỚI GIÁ IPO TRONG NGẮN HẠN TẠI VIỆT NAM Chuyên ngành : TÀI CHÍNH – NGÂN HÀNG Mã số : 60340201 LUẬN VĂN THẠC SỸ KINH TẾ NGƯỜI HƯỚNG DẪN KHOA HỌC TS. NGUYỄN THỊ UYÊN UYÊN TP.HCM, tháng 10 năm 2013 TIEU LUAN MOI download : skknchat@gmail.com i LỜI CAM ĐOAN Tôi xin cam đoan Luận văn Thạc sĩ Kinh tế với đề tài “Nghiên cứu các yếu tố ảnh hưởng đến việc định dưới giá IPO trong ngắn hạn tại Việt Nam” là công trình nghiên cứu của riêng tôi dƣới sự hƣớng dẫn của TS. Nguyễn Thị Uyên Uyên. Các số liệu, kết quả trong luận văn là trung thực và chƣa từng đƣợc ai công bố trong bất kỳ công trình nào khác.
Tôi sẽ chịu trách nhiệm về nội dung tôi đã trình bày trong luận văn này.HCM, ngày 14 tháng 10 năm 2013 Tác giả Phan Thị Vân Hà TIEU LUAN MOI download : skknchat@gmail.com ii MỤC LỤC TRANG PHỤ BÌA. LỜI CAM ĐOAN. ii DANH MỤC HÌNH VÀ BẢNG. 1 CHƢƠNG 1 - GIỚI THIỆU VỀ ĐỀ TÀI .1 Lý do chọn đề tài.2 Mục tiêu nghiên cứu của đề tài .3 Phƣơng pháp nghiên cứu.4 Ý nghĩa của đề tài .5 Bố cục bài luận văn.
5 CHƢƠNG 2 - BẰNG CHỨNG THỰC NGHIỆM TRÊN THẾ GIỚI VỀ CÁC YẾU TỐ ẢNH HƢỞNG ĐẾN VIỆC ĐỊNH DƢỚI GIÁ IPO TRONG NGẮN HẠN .1 Bằng chứng thực nghiệm trên thế giới về định dƣới giá IPO trong ngắn hạn và các lập luận giải thích .2 Bằng chứng thực nghiệm trên thế giới về các yếu tố ảnh hƣởng đến việc định dƣới giá IPO trong ngắn hạn. 20 CHƢƠNG 3 - PHƢƠNG PHÁP NGHIÊN CỨU .1 Mô hình kinh tế lƣợng .2 Mô tả biến .1 Biến phụ thuộc .2 Biến độc lập. 27 TIEU LUAN MOI download : skknchat@gmail.1 Quy mô phát hành .3 Tỷ lệ doanh thu trong ngày giao dịch đầu tiên .4 Thâm niên hoạt động .5 Loại hình công ty .3 Dữ liệu nghiên cứu. 31 CHƢƠNG 4 - NGHIÊN CỨU CÁC YẾU TỐ ẢNH HƢỞNG ĐẾN VIỆC ĐỊNH DƢỚI GIÁ IPO TRONG NGẮN HẠN TẠI VIỆT NAM .1 Thống kê mô tả.2 Kết quả hồi quy .1 Quy mô phát hành .3 Tỷ lệ doanh thu trong ngày giao dịch đầu tiên .4 Thâm niên hoạt động của công ty .5 Loại hình kinh doanh của doanh nghiệp.
45 CHƢƠNG 5 – KẾT LUẬN VÀ MỘT SỐ GỢI Ý CHO VIỆC ĐỊNH GIÁ PHÁT HÀNH IPO TẠI VIỆT NAM .2 Hạn chế và hƣớng nghiên cứu thêm.3 Các gợi ý cho việc định giá phát hành IPO tại Việt Nam. 50 TÀI LIỆU THAM KHẢO. 60 TIEU LUAN MOI download : skknchat@gmail.com iv DANH MỤC HÌNH VÀ BẢNG Danh mục hình Hình 2.1: Tỷ suất sinh lợi ngày giao dịch đầu tiên và số cuộc IPO tại Mỹ giai đoạn 1980 – 2012 .2: Tỷ suất sinh lợi ngày giao dịch đầu tại Châu Âu giai đoạn 1990– 2003 .3: Tỷ suất sinh lợi ngày giao dịch đầu tiên tại Châu Á Thái Bình Dƣơng và Châu Mỹ La Tinh giai đoạn 1990 – 2001 .1: Tỷ suất sinh lợi của các công ty trong mẫu. 41 Danh mục bảng Bảng 2.1: Tỷ suất sinh lợi trung bình của 50 quốc gia .1: Giả thuyết về mối tƣơng quan giữa các yếu tố ảnh hƣởng đến định dƣới giá IPO trong ngắn hạn tại Việt Nam.1: Thống kê mô tả các biến .2: Số công ty quan sát trong mẫu .3: Ma trận hệ số tƣơng quan .4: Kết quả hồi quy OLS .5: Kết quả kiểm định Breusch-Godfrey .6 : Kết quả kiểm định White .7: Kết quả hồi quy OLS có hiệu chỉnh phƣơng sai thay đổi .1: Kết quả mối tƣơng quan giữa các biến độc lập với mức độ định dƣới giá.
48 TIEU LUAN MOI download : skknchat@gmail.com 1 TÓM TẮT Đề tài nghiên cứu các yếu tố ảnh hƣởng đến việc định dƣới giá IPO trong ngắn hạn của các công ty niêm yết trên thị trƣờng chứng khoán Việt Nam trong giai đoạn từ năm 2005 đến tháng 6 năm 2013. Thông qua mô hình hồi quy tuyến tính với phƣơng pháp ƣớc lƣợng bình phƣơng bé nhất, tác giả tiến hành kiểm định các yếu tố nhƣ: quy mô phát hành, giá IPO, thâm niên hoạt động của công ty, tỷ lệ doanh thu trong ngày giao dịch đầu tiên và loại hình công ty trong mối quan hệ với tỷ suất sinh lợi ngày giao dịch đầu tiên. Kết quả nghiên cứu đã chứng minh có sự tồn tại hiện tƣợng định dƣới giá IPO trong ngắn hạn tại Việt Nam, cụ thể mức độ định dƣới giá trung bình là 31. Việc định dƣới giá này chịu tác động bởi yếu tố giá IPO và thâm niên hoạt động của công ty.
Trong đó, yếu tố giá IPO có tƣơng quan âm với mức độ định dƣới giá, yếu tố thâm niên hoạt động của công ty cũng có tƣơng quan âm với mức độ định dƣới giá nhƣng mức độ tác động không thực sự mạnh. Mặt khác, kết quả nghiên cứu cũng cho thấy các yếu tố nhƣ: quy mô phát hành, tỷ lệ doanh thu trong ngày giao dịch đầu tiên và loại hình công ty không có tƣơng quan với mức độ định dƣới giá IPO trong ngắn hạn tại Việt Nam. Từ khóa: phát hành lần đầu ra công chúng, định dưới giá IPO trong ngắn hạn, tỷ suất sinh lợi ngày giao dịch đầu tiên. TIEU LUAN MOI download : skknchat@gmail.com 2 CHƢƠNG 1 - GIỚI THIỆU VỀ ĐỀ TÀI 1.1 Lý do chọn đề tài.
Vào tháng 4 năm 2004, Google đã đệ trình hồ sơ IPO lên Ủy ban chứng khoán Mỹ. Theo hãng tin Associated Press, đợt IPO này giúp Google thu về 1.2 tỷ đô la Mỹ và đƣa giá trị của công ty lên 23 tỷ đô la Mỹ. Đây là thƣơng vụ IPO lớn nhất đối với một công ty Internet ở Mỹ tại thời điểm đó. Giá một cổ phiếu khởi điểm ở con số 85 đô la Mỹ nhƣng sau ngày giao dịch đầu tiên, cổ phiếu của Google đã đạt mức 100 đô la Mỹ trong phiên mở cửa và đóng cửa ở mức 100.
Tƣơng tự, thƣơng vụ IPO của Facebook là một trong những sự kiện IPO đƣợc chờ đợi nhất trong năm 2012 và là sự kiện tài chính lớn nhất trong năm của ngành công nghệ thông tin toàn cầu. Đợt IPO này giúp Facebook thu về 16 tỷ đô la Mỹ và đƣa giá trị vốn hóa thị trƣờng của công ty ở mức đáng kinh ngạc là 104.2 tỷ đô la Mỹ. Và kết quả là khi công ty này lên sàn, ngay lập tức 1,000 nhân viên của họ trở thành những triệu phú. Rõ ràng thƣơng vụ IPO của Facebook có sức hút và khả năng sinh lời vƣợt trội.
Sự tăng vọt giá cổ phiếu trong ngày giao dịch đầu tiên dƣờng nhƣ gây ấn tƣợng mạnh trong đại đa số công chúng, giới truyền thông cũng nhƣ các nhà đầu tƣ. Việc định dƣới giá IPO sẽ đem lại một khoản lợi nhuận cho nhà đầu tƣ tham gia mua chứng khoán IPO. Nhƣ vậy, tại Việt Nam, có bằng chứng nào cho thấy sự tồn tại của hiện tƣợng định dƣới giá IPO trong ngắn hạn hay không? Những yếu tố nào có ảnh hƣởng đến việc định dƣới giá IPO trong ngắn hạn tại Việt Nam? Để trả lời các câu hỏi trên, tác giả tiến hành thực hiện đề tài “Nghiên cứu các yếu tố ảnh hưởng đến việc định dưới giá IPO trong ngắn hạn tại Việt Nam”. TIEU LUAN MOI download : skknchat@gmail.2 Mục tiêu nghiên cứu của đề tài Mục tiêu nghiên cứu của đề tài là kiểm định các yếu tố ảnh hƣởng đến việc định dƣới giá IPO trong ngắn hạn tại Việt Nam.
Câu hỏi nghiên cứu: Thứ nhất là ,xác định có tồn tại hiện tƣợng định dƣới giá IPO trong ngắn hạn tại Việt Nam hay không? Thứ hai là, nếu có tồn tại hiện tƣợng định dƣới giá thì những yếu tố nào có ảnh hƣởng đến mức độ định dƣới giá? Để thực hiện đƣợc mục tiêu trên và trả lời các câu hỏi nghiên cứu nêu trên, đề tài tập trung vào giải quyết các vấn đề sau đây: Một là, trình bày bằng chứng thực nghiệm trên thế giới về định dƣới giá IPO trong ngắn hạn. Hai là, trình bày các lập luận giải thích của các nhà nghiên cứu trên thế giới cho hiện tƣợng định dƣới giá IPO trong ngắn hạn. Ba là, trình bày các bằng chứng thực nghiệm trên thế giới về các yếu tố ảnh hƣởng đến định dƣới giá IPO trong ngắn hạn. Bốn là, sử dụng dữ liệu thực tế tại Việt Nam để kiểm định trong các yếu tố đƣợc đƣa vào mô hình thì yếu tố nào có tác động lên việc định dƣới giá IPO trong ngắn hạn.3 Phƣơng pháp nghiên cứu Đề tài nghiên cứu này sử dụng các nghiên cứu trƣớc đây để làm cơ sở cho việc xác định các yếu tố có ảnh hƣởng đến việc định dƣới giá IPO trong ngắn hạn.
Dữ liệu để chạy mô hình hồi quy đƣợc thu thập từ kết quả đấu giá và kết quả giao dịch công bố trên Sở giao dịch chứng khoán thành phố Hồ Chí Minh và Sở giao dịch chứng khoán Hà Nội trong giai đoạn từ năm 2005 đến tháng 6 năm 2013. Ngoài ra, tác giả còn thu TIEU LUAN MOI download : skknchat@gmail.com 4 thập thêm kết quả đấu giá sẵn có từ vietstock.vn của một số chứng khoán giao dịch trên sàn Upcom. Thông qua mô hình hồi quy tuyến tính với phƣơng pháp ƣớc lƣợng bình phƣơng bé nhất, tác giả tiến hành kiểm định các yếu tố ảnh hƣởng đến việc định dƣới giá IPO trong ngắn hạn tại Việt Nam. Bên cạnh đó, tác giả còn sử dụng phần mềm Eviews 6.0 để phân tích dữ liệu và chạy mô hình hồi quy.4 Ý nghĩa của đề tài Khi một doanh nghiệp tiến hành IPO thì họ phải công bố thông tin ra bên ngoài thị trƣờng thông qua bản cáo bạch.
Có thể nói rằng đó là nguồn thông tin duy nhất để các nhà đầu tƣ đánh giá tình hình hoạt động sản xuất kinh doanh của doanh nghiệp. Tuy nhiên, không thể chắc chắn rằng những thông tin đƣợc công bố trong bản cáo bạch là hoàn toàn chính xác. Bằng cách đƣa ra những thông tin sai lệch, không trung thực về tình hình tài chính, công ty phát hành có thể vẽ ra viễn cảnh màu hồng về tình hình hoạt động của doanh nghiệp mình. Điều này có thể gây ra ngộ nhận cho các nhà đầu tƣ.