Luận văn thạc sĩ về các yếu tố ảnh hưởng đến định giá IPO ngắn hạn tại Việt Nam

Nghiên cứu các yếu tố ảnh hưởng đến định hướng giá IPO ngắn hạn tại Việt Nam, cung cấp cái nhìn sâu sắc cho nhà đầu tư và doanh nghiệp.

• Tác giả: Phan Thị Vân Hà
• Người hướng dẫn: TS. Nguyễn Thị Uyên Uyên
• Trường học: Trường Đại Học Kinh Tế TP.Hồ Chí Minh
• Chuyên ngành: Tài Chính – Ngân Hàng
• Đề tài: Nghiên Cứu Các Yếu Tố Ảnh Hưởng Đến Việc Định Dưới Giá IPO Trong Ngắn Hạn Tại Việt Nam
• Loại tài liệu: luận văn thạc sĩ
• Năm xuất bản: 2013
• Địa điểm: TP.HCM

Mục lục chi tiết

• LỜI CAM ĐOAN
• 1. CHƯƠNG 1: GIỚI THIỆU VỀ ĐỀ TÀI
• 1.1. Lý do chọn đề tài
• 1.2. Mục tiêu nghiên cứu của đề tài
• 1.3. Phương pháp nghiên cứu
• 1.4. Ý nghĩa của đề tài
• 1.5. Bố cục bài luận văn
• 2. CHƯƠNG 2: BẰNG CHỨNG THỰC NGHIỆM TRÊN THẾ GIỚI VỀ CÁC YẾU TỐ ẢNH HƯỞNG ĐẾN VIỆC ĐỊNH DƯỚI GIÁ IPO TRONG NGẮN HẠN
• 2.1. Bằng chứng thực nghiệm trên thế giới về định dưới giá IPO trong ngắn hạn và các lập luận giải thích
• 2.2. Bằng chứng thực nghiệm trên thế giới về các yếu tố ảnh hưởng đến việc định dưới giá IPO trong ngắn hạn
• 3. CHƯƠNG 3: PHƯƠNG PHÁP NGHIÊN CỨU
• 3.1. Mô hình kinh tế lượng
• 3.2. Mô tả biến
• 3.2.1. Biến phụ thuộc
• 3.2.2. Biến độc lập
• 3.3. Dữ liệu nghiên cứu
• 4. CHƯƠNG 4: NGHIÊN CỨU CÁC YẾU TỐ ẢNH HƯỞNG ĐẾN VIỆC ĐỊNH DƯỚI GIÁ IPO TRONG NGẮN HẠN TẠI VIỆT NAM
• 4.1. Thống kê mô tả
• 4.2. Kết quả hồi quy
• 4.2.1. Quy mô phát hành
• 4.2.2. Tỷ lệ doanh thu trong ngày giao dịch đầu tiên
• 4.2.3. Thâm niên hoạt động của công ty
• 4.2.4. Loại hình kinh doanh của doanh nghiệp
• 5. CHƯƠNG 5: KẾT LUẬN VÀ MỘT SỐ GỢI Ý CHO VIỆC ĐỊNH GIÁ PHÁT HÀNH IPO TẠI VIỆT NAM
• 5.1. Kết luận
• 5.2. Hạn chế và hướng nghiên cứu thêm
• 5.3. Các gợi ý cho việc định giá phát hành IPO tại Việt Nam
• TÀI LIỆU THAM KHẢO

Tóm tắt

I. Tổng quan về nghiên cứu định giá IPO ngắn hạn tại Việt Nam

Nghiên cứu định giá IPO ngắn hạn tại Việt Nam đã trở thành một chủ đề nóng trong lĩnh vực tài chính. Đặc biệt, hiện tượng định dưới giá IPO đã thu hút sự chú ý của nhiều nhà đầu tư và nhà nghiên cứu. Việc hiểu rõ các yếu tố ảnh hưởng đến định giá IPO không chỉ giúp các nhà đầu tư đưa ra quyết định chính xác mà còn hỗ trợ các công ty trong việc tối ưu hóa quy trình phát hành cổ phiếu. Nghiên cứu này sẽ phân tích các yếu tố chính ảnh hưởng đến việc định giá IPO trong ngắn hạn tại thị trường chứng khoán Việt Nam.

1.1. Lý do chọn nghiên cứu định giá IPO tại Việt Nam

Việt Nam đang trong quá trình phát triển mạnh mẽ của thị trường chứng khoán. Sự gia tăng số lượng công ty niêm yết và các đợt IPO đã tạo ra nhiều cơ hội và thách thức cho các nhà đầu tư. Nghiên cứu này nhằm làm rõ lý do tại sao việc định giá IPO lại quan trọng trong bối cảnh hiện tại.

1.2. Mục tiêu và ý nghĩa của nghiên cứu

Mục tiêu của nghiên cứu là xác định các yếu tố ảnh hưởng đến việc định dưới giá IPO trong ngắn hạn. Ý nghĩa của nghiên cứu không chỉ giúp các nhà đầu tư hiểu rõ hơn về thị trường mà còn cung cấp thông tin hữu ích cho các công ty trong việc phát hành cổ phiếu.

II. Các thách thức trong việc định giá IPO ngắn hạn tại Việt Nam

Việc định giá IPO ngắn hạn tại Việt Nam gặp phải nhiều thách thức. Các yếu tố như thông tin không đầy đủ, sự biến động của thị trường và tâm lý nhà đầu tư đều có thể ảnh hưởng đến giá cổ phiếu trong ngày giao dịch đầu tiên. Những thách thức này cần được phân tích kỹ lưỡng để đưa ra giải pháp hiệu quả.

2.1. Thông tin không đầy đủ và bất cân xứng thông tin

Một trong những thách thức lớn nhất trong việc định giá IPO là sự bất cân xứng thông tin giữa nhà đầu tư và công ty phát hành. Các nhà đầu tư nhỏ lẻ thường không có đủ thông tin để đánh giá chính xác giá trị thực của cổ phiếu.

2.2. Tâm lý nhà đầu tư và sự biến động của thị trường

Tâm lý nhà đầu tư có thể dẫn đến sự biến động lớn trong giá cổ phiếu. Sự kỳ vọng quá cao hoặc quá thấp về giá trị của công ty có thể ảnh hưởng đến quyết định đầu tư và kết quả giao dịch trong ngày đầu tiên.

III. Phương pháp nghiên cứu định giá IPO ngắn hạn hiệu quả

Để nghiên cứu các yếu tố ảnh hưởng đến việc định giá IPO, phương pháp hồi quy tuyến tính được sử dụng để phân tích dữ liệu. Phương pháp này cho phép xác định mối quan hệ giữa các biến độc lập và biến phụ thuộc trong mô hình định giá.

3.1. Mô hình hồi quy tuyến tính trong nghiên cứu

Mô hình hồi quy tuyến tính giúp xác định các yếu tố như quy mô phát hành, giá IPO và thâm niên hoạt động của công ty có ảnh hưởng như thế nào đến mức độ định dưới giá IPO.

3.2. Dữ liệu và nguồn thông tin sử dụng

Dữ liệu được thu thập từ các báo cáo tài chính, kết quả đấu giá và giao dịch trên Sở giao dịch chứng khoán TP.HCM và Hà Nội. Việc sử dụng dữ liệu thực tế giúp tăng tính chính xác của nghiên cứu.

IV. Kết quả nghiên cứu về định giá IPO ngắn hạn tại Việt Nam

Kết quả nghiên cứu cho thấy có sự tồn tại hiện tượng định dưới giá IPO trong ngắn hạn tại Việt Nam. Mức độ định dưới giá trung bình là 31%, cho thấy các yếu tố như giá IPO và thâm niên hoạt động của công ty có ảnh hưởng đáng kể đến việc định giá.

4.1. Phân tích kết quả hồi quy và các yếu tố ảnh hưởng

Kết quả hồi quy cho thấy giá IPO có mối quan hệ âm với mức độ định dưới giá, trong khi thâm niên hoạt động của công ty cũng có tác động nhưng không mạnh mẽ.

4.2. Ứng dụng thực tiễn từ kết quả nghiên cứu

Kết quả nghiên cứu có thể được áp dụng để giúp các nhà đầu tư đưa ra quyết định đầu tư thông minh hơn, đồng thời hỗ trợ các công ty trong việc tối ưu hóa quy trình phát hành cổ phiếu.

V. Kết luận và hướng nghiên cứu tương lai về định giá IPO

Nghiên cứu đã chỉ ra rằng việc định dưới giá IPO trong ngắn hạn là một hiện tượng phổ biến tại Việt Nam. Các yếu tố ảnh hưởng đến việc định giá cần được xem xét kỹ lưỡng để cải thiện quy trình phát hành cổ phiếu trong tương lai.

5.1. Tóm tắt các phát hiện chính

Các phát hiện chính của nghiên cứu cho thấy sự tồn tại của hiện tượng định dưới giá IPO và các yếu tố ảnh hưởng đến nó. Điều này mở ra cơ hội cho các nghiên cứu sâu hơn trong tương lai.

5.2. Đề xuất hướng nghiên cứu tiếp theo

Hướng nghiên cứu tiếp theo có thể tập trung vào việc phân tích sâu hơn về các yếu tố tâm lý và hành vi của nhà đầu tư trong quá trình định giá IPO, từ đó đưa ra các giải pháp cải thiện.

Nội dung chính

Tổng quan nghiên cứu

Việc phát hành lần đầu ra công chúng (IPO) là một bước ngoặt quan trọng đối với các doanh nghiệp, giúp họ huy động vốn và mở rộng hoạt động kinh doanh. Tuy nhiên, hiện tượng định dưới giá IPO trong ngắn hạn là một thực trạng phổ biến trên nhiều thị trường chứng khoán toàn cầu, trong đó có Việt Nam. Theo nghiên cứu trên 67 công ty IPO niêm yết tại Sở Giao dịch Chứng khoán TP.HCM, Hà Nội và sàn Upcom giai đoạn 2005-2013, mức độ định dưới giá trung bình đạt khoảng 31,73%, với tỷ suất sinh lợi ngày giao dịch đầu tiên dao động từ -94,82% đến 863,39%. Mục tiêu nghiên cứu nhằm kiểm định sự tồn tại của hiện tượng định dưới giá IPO trong ngắn hạn tại Việt Nam và xác định các yếu tố ảnh hưởng đến mức độ định dưới giá này. Phạm vi nghiên cứu tập trung vào các công ty IPO trong giai đoạn 2005 đến tháng 6 năm 2013 trên các sàn giao dịch chính thức và chưa niêm yết tại Việt Nam. Ý nghĩa nghiên cứu không chỉ giúp các nhà đầu tư có cái nhìn toàn diện hơn về hiện tượng định dưới giá mà còn hỗ trợ các doanh nghiệp và tổ chức phát hành trong việc xây dựng chiến lược định giá IPO hợp lý, góp phần nâng cao hiệu quả thị trường vốn trong nước.

Cơ sở lý thuyết và phương pháp nghiên cứu

Khung lý thuyết áp dụng

Luận văn dựa trên nhiều lý thuyết kinh tế và tài chính để giải thích hiện tượng định dưới giá IPO, trong đó nổi bật là:

• Lý thuyết "Cái giá phải trả của người chiến thắng" (Rock, 1986): Giải thích hiện tượng định dưới giá IPO do bất cân xứng thông tin giữa nhà đầu tư có thông tin và nhà đầu tư thiếu thông tin, nhằm thu hút nhà đầu tư thiếu thông tin tham gia.
• Lý thuyết tín hiệu: Các công ty chất lượng cao định giá IPO thấp để phát tín hiệu tích cực, phân biệt với công ty chất lượng thấp, từ đó thu hút nhà đầu tư.
• Lý thuyết triển vọng: Công ty chấp nhận định dưới giá để tạo triển vọng tăng giá cổ phiếu trong tương lai, bù đắp cho khoản lỗ ban đầu.
• Mô hình định giá Book Building: Phương pháp dựng sổ và phân phối cổ phần giúp xác định giá IPO dựa trên thông tin từ nhà đầu tư, đồng thời giải thích việc định dưới giá như một công cụ thu thập thông tin trung thực.

Các khái niệm chính được sử dụng gồm: tỷ suất sinh lợi ngày giao dịch đầu tiên, quy mô phát hành, giá IPO, thâm niên hoạt động công ty, tỷ lệ doanh thu ngày giao dịch đầu tiên và loại hình công ty.

Phương pháp nghiên cứu

Nghiên cứu sử dụng phương pháp định lượng với mô hình hồi quy tuyến tính đa biến, áp dụng phương pháp Ước lượng Bình phương Bé nhất (OLS) để kiểm định các yếu tố ảnh hưởng đến mức độ định dưới giá IPO. Mẫu nghiên cứu gồm 67 công ty IPO có đầy đủ dữ liệu từ năm 2005 đến tháng 6 năm 2013, được thu thập từ các nguồn chính thức như Sở Giao dịch Chứng khoán TP.HCM, Hà Nội, sàn Upcom, vietstock.vn và các bản cáo bạch công ty. Các biến độc lập gồm: Lnsize (logarithm quy mô phát hành), Po (giá IPO), Lnage (logarithm thâm niên hoạt động), Tur (tỷ lệ doanh thu ngày giao dịch đầu tiên) và biến giả Type (loại hình công ty: dịch vụ hoặc sản xuất). Kiểm định Breusch-Godfrey và White được sử dụng để kiểm tra hiện tượng tự tương quan và phương sai thay đổi, với hiệu chỉnh Robust nhằm đảm bảo tính chính xác của kết quả hồi quy.

Kết quả nghiên cứu và thảo luận

Những phát hiện chính

1. Hiện tượng định dưới giá IPO tồn tại tại Việt Nam: Mức độ định dưới giá trung bình là 31,73%, với tỷ suất sinh lợi ngày giao dịch đầu tiên cao nhất đạt 863,39% và thấp nhất là -94,82%. Độ lệch chuẩn lớn (158,6%) cho thấy sự phân tán rộng về mức độ định dưới giá giữa các công ty.

2. Giá IPO có ảnh hưởng âm đến mức độ định dưới giá: Kết quả hồi quy cho thấy hệ số hồi quy của giá IPO âm và có ý nghĩa thống kê ở mức 1%, tức là giá IPO càng cao thì mức độ định dưới giá càng thấp. Điều này phù hợp với giả thuyết và các nghiên cứu quốc tế, cho thấy giá IPO là chỉ báo quan trọng phản ánh mức độ định giá của cổ phiếu.

3. Thâm niên hoạt động công ty có tác động âm nhưng yếu: Thâm niên hoạt động có mối tương quan âm với mức độ định dưới giá, tuy nhiên chỉ có ý nghĩa thống kê ở mức 10%, cho thấy công ty hoạt động lâu năm thường ít bị định dưới giá hơn do thông tin minh bạch hơn.

4. Quy mô phát hành và tỷ lệ doanh thu ngày giao dịch đầu tiên không có ảnh hưởng đáng kể: Quy mô phát hành và tỷ lệ doanh thu trong ngày giao dịch đầu tiên không có ý nghĩa thống kê trong mô hình, khác với một số nghiên cứu quốc tế. Điều này có thể do đặc thù thị trường Việt Nam với độ trễ niêm yết trung bình khoảng 619 ngày, làm giảm tính phản ánh của các biến này.

5. Loại hình công ty không ảnh hưởng đến mức độ định dưới giá: Biến giả loại hình công ty (dịch vụ hay sản xuất) không có tác động đáng kể đến mức độ định dưới giá IPO.

Thảo luận kết quả

Kết quả nghiên cứu cho thấy hiện tượng định dưới giá IPO trong ngắn hạn là phổ biến tại Việt Nam, tương tự như các thị trường phát triển và đang phát triển khác. Mức độ định dưới giá trung bình 31,73% phản ánh sự không chắc chắn và bất cân xứng thông tin trong thị trường vốn Việt Nam. Mối quan hệ âm giữa giá IPO và mức độ định dưới giá phù hợp với lý thuyết tín hiệu và lý thuyết "cái giá phải trả của người chiến thắng", cho thấy các công ty có xu hướng đặt giá IPO thấp để thu hút nhà đầu tư và giảm rủi ro thông tin. Thâm niên hoạt động công ty cũng góp phần giảm mức độ định dưới giá, do các công ty lâu năm có thông tin minh bạch hơn, giảm bất cân xứng thông tin. Tuy nhiên, quy mô phát hành và tỷ lệ doanh thu ngày giao dịch đầu tiên không có ảnh hưởng đáng kể, có thể do đặc thù thị trường Việt Nam với độ trễ niêm yết và sự chuyển nhượng cổ phần không chính thức trong giai đoạn này. Kết quả này cũng phù hợp với một số nghiên cứu trong khu vực châu Á. Các dữ liệu có thể được trình bày qua biểu đồ phân phối tỷ suất sinh lợi ngày giao dịch đầu tiên và bảng hồi quy chi tiết các biến độc lập.

Đề xuất và khuyến nghị

1. Tăng cường minh bạch thông tin cho các công ty IPO: Các cơ quan quản lý và doanh nghiệp cần nâng cao chất lượng công bố thông tin, giảm bất cân xứng thông tin nhằm giảm mức độ định dưới giá, giúp nhà đầu tư đánh giá chính xác giá trị cổ phiếu.

2. Xây dựng cơ chế định giá IPO phù hợp: Các tổ chức bảo lãnh phát hành cần áp dụng các phương pháp định giá hiện đại, kết hợp với mô hình Book Building để phản ánh đúng giá trị thực của doanh nghiệp, hạn chế việc định dưới giá quá mức.

3. Rút ngắn thời gian niêm yết sau IPO: Giảm độ trễ niêm yết giúp thị trường phản ánh nhanh chóng giá trị cổ phiếu, tăng tính minh bạch và giảm hiện tượng đầu cơ, từ đó ảnh hưởng tích cực đến mức độ định dưới giá.

4. Đào tạo và nâng cao nhận thức nhà đầu tư: Tổ chức các chương trình đào tạo, cung cấp thông tin đầy đủ về rủi ro và lợi ích của IPO để nhà đầu tư có quyết định đầu tư sáng suốt, góp phần ổn định thị trường.

Các giải pháp trên nên được thực hiện trong vòng 1-3 năm tới, với sự phối hợp giữa Ủy ban Chứng khoán Nhà nước, các sở giao dịch, tổ chức bảo lãnh phát hành và các doanh nghiệp IPO.

Đối tượng nên tham khảo luận văn

1. Nhà đầu tư cá nhân và tổ chức: Giúp hiểu rõ hơn về hiện tượng định dưới giá IPO, từ đó xây dựng chiến lược đầu tư hiệu quả, lựa chọn cổ phiếu IPO có tiềm năng sinh lời cao.

2. Doanh nghiệp chuẩn bị IPO: Cung cấp kiến thức về các yếu tố ảnh hưởng đến định giá IPO, giúp doanh nghiệp xây dựng chiến lược phát hành phù hợp, tối ưu hóa nguồn vốn huy động.

3. Tổ chức bảo lãnh phát hành và tư vấn tài chính: Hỗ trợ trong việc áp dụng các mô hình định giá chính xác, nâng cao uy tín và hiệu quả hoạt động bảo lãnh phát hành.

4. Cơ quan quản lý thị trường chứng khoán: Là tài liệu tham khảo để xây dựng chính sách, quy định nhằm nâng cao tính minh bạch và hiệu quả của thị trường IPO tại Việt Nam.

Câu hỏi thường gặp

1. Hiện tượng định dưới giá IPO là gì?
   Định dưới giá IPO là hiện tượng giá cổ phiếu IPO được phát hành thấp hơn so với giá giao dịch trên thị trường trong ngày đầu tiên, tạo ra lợi nhuận tức thời cho nhà đầu tư mua cổ phiếu IPO.

2. Tại sao các công ty lại định giá IPO thấp?
   Các công ty định giá thấp để thu hút nhà đầu tư, giảm rủi ro bất cân xứng thông tin và tạo tín hiệu tích cực về chất lượng công ty, đồng thời bảo vệ danh tiếng tổ chức phát hành.

3. Yếu tố nào ảnh hưởng mạnh nhất đến mức độ định dưới giá IPO tại Việt Nam?
   Giá IPO là yếu tố có ảnh hưởng mạnh nhất với mối tương quan âm rõ rệt; thâm niên hoạt động cũng có tác động nhưng yếu hơn, trong khi quy mô phát hành và tỷ lệ doanh thu ngày giao dịch đầu tiên không có ảnh hưởng đáng kể.

4. Tại sao quy mô phát hành không ảnh hưởng đến định dưới giá tại Việt Nam?
   Do đặc thù thị trường Việt Nam với độ trễ niêm yết trung bình khoảng 619 ngày và sự chuyển nhượng cổ phần không chính thức, quy mô phát hành không phản ánh chính xác sự tin tưởng của nhà đầu tư.

5. Làm thế nào để giảm hiện tượng định dưới giá IPO?
   Tăng cường minh bạch thông tin, áp dụng phương pháp định giá chính xác, rút ngắn thời gian niêm yết và nâng cao nhận thức nhà đầu tư là các biện pháp hiệu quả để giảm hiện tượng này.

Kết luận

• Hiện tượng định dưới giá IPO trong ngắn hạn tại Việt Nam tồn tại với mức độ trung bình khoảng 31,73%.
• Giá IPO và thâm niên hoạt động công ty là hai yếu tố ảnh hưởng chính đến mức độ định dưới giá, trong đó giá IPO có tác động mạnh hơn.
• Quy mô phát hành, tỷ lệ doanh thu ngày giao dịch đầu tiên và loại hình công ty không có ảnh hưởng đáng kể tại thị trường Việt Nam.
• Nghiên cứu cung cấp cơ sở khoa học cho các nhà đầu tư, doanh nghiệp và cơ quan quản lý trong việc xây dựng chiến lược và chính sách phát hành IPO hiệu quả.
• Các bước tiếp theo nên tập trung vào cải thiện minh bạch thông tin, hoàn thiện cơ chế định giá và nâng cao nhận thức thị trường nhằm phát triển bền vững thị trường IPO Việt Nam.

Hành động ngay: Các bên liên quan cần phối hợp triển khai các giải pháp đề xuất để nâng cao hiệu quả phát hành IPO, giảm thiểu rủi ro cho nhà đầu tư và thúc đẩy sự phát triển lành mạnh của thị trường chứng khoán Việt Nam.

Trích đoạn nội dung tài liệu

BỘ GIÁO DỤC VÀ ĐÀO TẠO TRƯỜNG ĐẠI HỌC KINH TẾ TP.HỒ CHÍ MINH HỆ ĐÀO TẠO SAU ĐẠI HỌC PHAN THỊ VÂN HÀ NGHIÊN CỨU CÁC YẾU TỐ ẢNH HƯỞNG ĐẾN VIỆC ĐỊNH DƯỚI GIÁ IPO TRONG NGẮN HẠN TẠI VIỆT NAM LUẬN VĂN THẠC SỸ KINH TẾ TP.HCM, tháng 10 năm 2013 TIEU LUAN MOI download : [e-mail] BỘ GIÁO DỤC VÀ ĐÀO TẠO TRƯỜNG ĐẠI HỌC KINH TẾ TP.HỒ CHÍ MINH HỆ ĐÀO TẠO SAU ĐẠI HỌC PHAN THỊ VÂN HÀ NGHIÊN CỨU CÁC YẾU TỐ ẢNH HƯỞNG ĐẾN VIỆC ĐỊNH DƯỚI GIÁ IPO TRONG NGẮN HẠN TẠI VIỆT NAM Chuyên ngành : TÀI CHÍNH – NGÂN HÀNG Mã số : 60340201 LUẬN VĂN THẠC SỸ KINH TẾ NGƯỜI HƯỚNG DẪN KHOA HỌC TS. NGUYỄN THỊ UYÊN UYÊN TP.HCM, tháng 10 năm 2013 TIEU LUAN MOI download : [e-mail] i LỜI CAM ĐOAN Tôi xin cam đoan Luận văn Thạc sĩ Kinh tế với đề tài “Nghiên cứu các yếu tố ảnh hưởng đến việc định dưới giá IPO trong ngắn hạn tại Việt Nam” là công trình nghiên cứu của riêng tôi dƣới sự hƣớng dẫn của TS. Nguyễn Thị Uyên Uyên. Các số liệu, kết quả trong luận văn là trung thực và chƣa từng đƣợc ai công bố trong bất kỳ công trình nào khác. Tôi sẽ chịu trách nhiệm về nội dung tôi đã trình bày trong luận văn này.HCM, ngày 14 tháng 10 năm 2013 Tác giả Phan Thị Vân Hà TIEU LUAN MOI download : [e-mail] ii MỤC LỤC TRANG PHỤ BÌA . LỜI CAM ĐOAN . ii DANH MỤC HÌNH VÀ BẢNG . 1 CHƢƠNG 1 - GIỚI THIỆU VỀ ĐỀ TÀI .1 Lý do chọn đề tài.2 Mục tiêu nghiên cứu của đề tài .3 Phƣơng pháp nghiên cứu.4 Ý nghĩa của đề tài .5 Bố cục bài luận văn. 5 CHƢƠNG 2 - BẰNG CHỨNG THỰC NGHIỆM TRÊN THẾ GIỚI VỀ CÁC YẾU TỐ ẢNH HƢỞNG ĐẾN VIỆC ĐỊNH DƢỚI GIÁ IPO TRONG NGẮN HẠN .1 Bằng chứng thực nghiệm trên thế giới về định dƣới giá IPO trong ngắn hạn và các lập luận giải thích .2 Bằng chứng thực nghiệm trên thế giới về các yếu tố ảnh hƣởng đến việc định dƣới giá IPO trong ngắn hạn. 20 CHƢƠNG 3 - PHƢƠNG PHÁP NGHIÊN CỨU .1 Mô hình kinh tế lƣợng .2 Mô tả biến .1 Biến phụ thuộc .2 Biến độc lập. 27 TIEU LUAN MOI download : skknchat@gmail.1 Quy mô phát hành .3 Tỷ lệ doanh thu trong ngày giao dịch đầu tiên .4 Thâm niên hoạt động .5 Loại hình công ty .3 Dữ liệu nghiên cứu . 31 CHƢƠNG 4 - NGHIÊN CỨU CÁC YẾU TỐ ẢNH HƢỞNG ĐẾN VIỆC ĐỊNH DƢỚI GIÁ IPO TRONG NGẮN HẠN TẠI VIỆT NAM .1 Thống kê mô tả.2 Kết quả hồi quy .1 Quy mô phát hành .3 Tỷ lệ doanh thu trong ngày giao dịch đầu tiên .4 Thâm niên hoạt động của công ty .5 Loại hình kinh doanh của doanh nghiệp . 45 CHƢƠNG 5 – KẾT LUẬN VÀ MỘT SỐ GỢI Ý CHO VIỆC ĐỊNH GIÁ PHÁT HÀNH IPO TẠI VIỆT NAM .2 Hạn chế và hƣớng nghiên cứu thêm.3 Các gợi ý cho việc định giá phát hành IPO tại Việt Nam . 50 TÀI LIỆU THAM KHẢO . 60 TIEU LUAN MOI download : [e-mail] iv DANH MỤC HÌNH VÀ BẢNG Danh mục hình Hình 2.1: Tỷ suất sinh lợi ngày giao dịch đầu tiên và số cuộc IPO tại Mỹ giai đoạn 1980 – 2012 .2: Tỷ suất sinh lợi ngày giao dịch đầu tại Châu Âu giai đoạn 1990– 2003 .3: Tỷ suất sinh lợi ngày giao dịch đầu tiên tại Châu Á Thái Bình Dƣơng và Châu Mỹ La Tinh giai đoạn 1990 – 2001 .1: Tỷ suất sinh lợi của các công ty trong mẫu. 41 Danh mục bảng Bảng 2.1: Tỷ suất sinh lợi trung bình của 50 quốc gia .1: Giả thuyết về mối tƣơng quan giữa các yếu tố ảnh hƣởng đến định dƣới giá IPO trong ngắn hạn tại Việt Nam.1: Thống kê mô tả các biến .2: Số công ty quan sát trong mẫu .3: Ma trận hệ số tƣơng quan .4: Kết quả hồi quy OLS .5: Kết quả kiểm định Breusch-Godfrey .6 : Kết quả kiểm định White .7: Kết quả hồi quy OLS có hiệu chỉnh phƣơng sai thay đổi .1: Kết quả mối tƣơng quan giữa các biến độc lập với mức độ định dƣới giá . 48 TIEU LUAN MOI download : [e-mail] 1 TÓM TẮT Đề tài nghiên cứu các yếu tố ảnh hƣởng đến việc định dƣới giá IPO trong ngắn hạn của các công ty niêm yết trên thị trƣờng chứng khoán Việt Nam trong giai đoạn từ năm 2005 đến tháng 6 năm 2013. Thông qua mô hình hồi quy tuyến tính với phƣơng pháp ƣớc lƣợng bình phƣơng bé nhất, tác giả tiến hành kiểm định các yếu tố nhƣ: quy mô phát hành, giá IPO, thâm niên hoạt động của công ty, tỷ lệ doanh thu trong ngày giao dịch đầu tiên và loại hình công ty trong mối quan hệ với tỷ suất sinh lợi ngày giao dịch đầu tiên. Kết quả nghiên cứu đã chứng minh có sự tồn tại hiện tƣợng định dƣới giá IPO trong ngắn hạn tại Việt Nam, cụ thể mức độ định dƣới giá trung bình là 31. Việc định dƣới giá này chịu tác động bởi yếu tố giá IPO và thâm niên hoạt động của công ty. Trong đó, yếu tố giá IPO có tƣơng quan âm với mức độ định dƣới giá, yếu tố thâm niên hoạt động của công ty cũng có tƣơng quan âm với mức độ định dƣới giá nhƣng mức độ tác động không thực sự mạnh. Mặt khác, kết quả nghiên cứu cũng cho thấy các yếu tố nhƣ: quy mô phát hành, tỷ lệ doanh thu trong ngày giao dịch đầu tiên và loại hình công ty không có tƣơng quan với mức độ định dƣới giá IPO trong ngắn hạn tại Việt Nam. Từ khóa: phát hành lần đầu ra công chúng, định dưới giá IPO trong ngắn hạn, tỷ suất sinh lợi ngày giao dịch đầu tiên. TIEU LUAN MOI download : [e-mail] 2 CHƢƠNG 1 - GIỚI THIỆU VỀ ĐỀ TÀI 1.1 Lý do chọn đề tài. Vào tháng 4 năm 2004, Google đã đệ trình hồ sơ IPO lên Ủy ban chứng khoán Mỹ. Theo hãng tin Associated Press, đợt IPO này giúp Google thu về 1.2 tỷ đô la Mỹ và đƣa giá trị của công ty lên 23 tỷ đô la Mỹ. Đây là thƣơng vụ IPO lớn nhất đối với một công ty Internet ở Mỹ tại thời điểm đó. Giá một cổ phiếu khởi điểm ở con số 85 đô la Mỹ nhƣng sau ngày giao dịch đầu tiên, cổ phiếu của Google đã đạt mức 100 đô la Mỹ trong phiên mở cửa và đóng cửa ở mức 100. Tƣơng tự, thƣơng vụ IPO của Facebook là một trong những sự kiện IPO đƣợc chờ đợi nhất trong năm 2012 và là sự kiện tài chính lớn nhất trong năm của ngành công nghệ thông tin toàn cầu. Đợt IPO này giúp Facebook thu về 16 tỷ đô la Mỹ và đƣa giá trị vốn hóa thị trƣờng của công ty ở mức đáng kinh ngạc là 104.2 tỷ đô la Mỹ. Và kết quả là khi công ty này lên sàn, ngay lập tức 1,000 nhân viên của họ trở thành những triệu phú. Rõ ràng thƣơng vụ IPO của Facebook có sức hút và khả năng sinh lời vƣợt trội. Sự tăng vọt giá cổ phiếu trong ngày giao dịch đầu tiên dƣờng nhƣ gây ấn tƣợng mạnh trong đại đa số công chúng, giới truyền thông cũng nhƣ các nhà đầu tƣ. Việc định dƣới giá IPO sẽ đem lại một khoản lợi nhuận cho nhà đầu tƣ tham gia mua chứng khoán IPO. Nhƣ vậy, tại Việt Nam, có bằng chứng nào cho thấy sự tồn tại của hiện tƣợng định dƣới giá IPO trong ngắn hạn hay không? Những yếu tố nào có ảnh hƣởng đến việc định dƣới giá IPO trong ngắn hạn tại Việt Nam? Để trả lời các câu hỏi trên, tác giả tiến hành thực hiện đề tài “Nghiên cứu các yếu tố ảnh hưởng đến việc định dưới giá IPO trong ngắn hạn tại Việt Nam”. TIEU LUAN MOI download : skknchat@gmail.2 Mục tiêu nghiên cứu của đề tài Mục tiêu nghiên cứu của đề tài là kiểm định các yếu tố ảnh hƣởng đến việc định dƣới giá IPO trong ngắn hạn tại Việt Nam. Câu hỏi nghiên cứu: Thứ nhất là ,xác định có tồn tại hiện tƣợng định dƣới giá IPO trong ngắn hạn tại Việt Nam hay không? Thứ hai là, nếu có tồn tại hiện tƣợng định dƣới giá thì những yếu tố nào có ảnh hƣởng đến mức độ định dƣới giá? Để thực hiện đƣợc mục tiêu trên và trả lời các câu hỏi nghiên cứu nêu trên, đề tài tập trung vào giải quyết các vấn đề sau đây: Một là, trình bày bằng chứng thực nghiệm trên thế giới về định dƣới giá IPO trong ngắn hạn. Hai là, trình bày các lập luận giải thích của các nhà nghiên cứu trên thế giới cho hiện tƣợng định dƣới giá IPO trong ngắn hạn. Ba là, trình bày các bằng chứng thực nghiệm trên thế giới về các yếu tố ảnh hƣởng đến định dƣới giá IPO trong ngắn hạn. Bốn là, sử dụng dữ liệu thực tế tại Việt Nam để kiểm định trong các yếu tố đƣợc đƣa vào mô hình thì yếu tố nào có tác động lên việc định dƣới giá IPO trong ngắn hạn.3 Phƣơng pháp nghiên cứu Đề tài nghiên cứu này sử dụng các nghiên cứu trƣớc đây để làm cơ sở cho việc xác định các yếu tố có ảnh hƣởng đến việc định dƣới giá IPO trong ngắn hạn. Dữ liệu để chạy mô hình hồi quy đƣợc thu thập từ kết quả đấu giá và kết quả giao dịch công bố trên Sở giao dịch chứng khoán thành phố Hồ Chí Minh và Sở giao dịch chứng khoán Hà Nội trong giai đoạn từ năm 2005 đến tháng 6 năm 2013. Ngoài ra, tác giả còn thu TIEU LUAN MOI download : [e-mail] 4 thập thêm kết quả đấu giá sẵn có từ vietstock.vn của một số chứng khoán giao dịch trên sàn Upcom. Thông qua mô hình hồi quy tuyến tính với phƣơng pháp ƣớc lƣợng bình phƣơng bé nhất, tác giả tiến hành kiểm định các yếu tố ảnh hƣởng đến việc định dƣới giá IPO trong ngắn hạn tại Việt Nam. Bên cạnh đó, tác giả còn sử dụng phần mềm Eviews 6.0 để phân tích dữ liệu và chạy mô hình hồi quy.4 Ý nghĩa của đề tài Khi một doanh nghiệp tiến hành IPO thì họ phải công bố thông tin ra bên ngoài thị trƣờng thông qua bản cáo bạch. Có thể nói rằng đó là nguồn thông tin duy nhất để các nhà đầu tƣ đánh giá tình hình hoạt động sản xuất kinh doanh của doanh nghiệp. Tuy nhiên, không thể chắc chắn rằng những thông tin đƣợc công bố trong bản cáo bạch là hoàn toàn chính xác. Bằng cách đƣa ra những thông tin sai lệch, không trung thực về tình hình tài chính, công ty phát hành có thể vẽ ra viễn cảnh màu hồng về tình hình hoạt động của doanh nghiệp mình. Điều này có thể gây ra ngộ nhận cho các nhà đầu tƣ.