NGHIÊN CỨU ĐIỀU TRỊ GÃY HỞ NHIỄM TRÙNG MẤT ĐOẠN THÂN XƯƠNG DÀI THEO PHƯƠNG PHÁP MASQUELET CẢI BIÊN

Nghiên cứu phương pháp Masquelet cải biên trong điều trị gãy hở nhiễm trùng mất đoạn thân xương dài. Giải pháp hiệu quả, giảm biến chứng, phục hồi chức năng.

• Tác giả: Cao Bá Hưởng
• Người hướng dẫn: PGS. Đỗ Phước Hùng
• Trường học: Đại học Y Dược Thành phố Hồ Chí Minh
• Chuyên ngành: Chấn thương chỉnh hình và tạo hình
• Đề tài: Nghiên cứu Điều Trị Gãy Hở Nhiễm Trùng Mất Đoạn Thân Xương Dài Theo Phương Pháp Masquelet Cải Biên
• Loại tài liệu: Luận án tiến sĩ y học
• Năm xuất bản: 2024
• Địa điểm: TP. Hồ Chí Minh

Mục lục chi tiết

• LỜI CAM ĐOAN
• 1. ĐẶT VẤN ĐỀ
• 2. TỔNG QUAN TÀI LIỆU
• 2.1. Tổng quan về điều trị mất đoạn thân xương dài nhiễm trùng
• 2.1.1. Khái niệm và dịch tễ học
• 2.2. Các phương pháp điều trị mất đoạn thân xương dài
• 2.2.1. Các phương pháp tĩnh
• 2.2.1.1. Ghép xương xốp tự thân không có cuống mạch
• 2.2.1.2. Ghép xương có cuống mạch
• PHỤ LỤC

Tóm tắt

I. Tổng Quan Điều Trị Gãy Hở Nhiễm Trùng Thách Thức Hiện Nay 55

Điều trị gãy hở nhiễm trùng kèm mất đoạn thân xương dài vẫn là một thách thức lớn. Dù y học có nhiều tiến bộ, tỷ lệ biến chứng, đặc biệt là nhiễm trùng, vẫn cao, dao động 33,1 – 58,5%. Điều trị phức tạp do phải giải quyết cả vấn đề lành xương và kiểm soát nhiễm trùng trong điều kiện sinh học tại chỗ bị tổn thương nghiêm trọng. Hậu quả có thể là suy giảm chức năng, tàn phế, thậm chí cắt cụt chi. Các phương pháp như ghép xương có nối mạch, tạo xương kéo dãn, và phương pháp Masquelet được ưu tiên. Tuy nhiên, mỗi phương pháp có hạn chế riêng. Phương pháp nối mạch đòi hỏi kỹ thuật cao, phương pháp kéo dãn tốn thời gian. Phương pháp Masquelet nổi lên như một lựa chọn tiềm năng, đơn giản, dễ thực hiện. Nghiên cứu này tập trung vào đánh giá cải biên phương pháp Masquelet nhằm nâng cao hiệu quả và khắc phục nhược điểm.

1.1. Tại Sao Gãy Hở Nhiễm Trùng Mất Đoạn Xương Lại Khó Điều Trị

Gãy hở nhiễm trùng với mất đoạn thân xương dài tạo ra một phức hợp các vấn đề cần giải quyết đồng thời. Đầu tiên, vết thương hở tạo điều kiện cho vi khuẩn xâm nhập, gây nhiễm trùng xương mạn tính. Thứ hai, sự mất đoạn xương làm gián đoạn quá trình liền xương tự nhiên. Thứ ba, tổn thương mô mềm xung quanh làm giảm khả năng cung cấp máu và dinh dưỡng cho vùng bị tổn thương. Cuối cùng, tình trạng nhiễm trùng cản trở quá trình liền xương, tạo ra một vòng luẩn quẩn khó giải quyết. Theo nghiên cứu của Norris (2021), tỷ lệ biến chứng như nhiễm trùng, không liền xương, và cắt cụt chi rất cao, cho thấy mức độ nghiêm trọng của vấn đề.

1.2. Các Phương Pháp Điều Trị Mất Đoạn Xương Dài Phổ Biến Hiện Nay

Hiện nay, có nhiều phương pháp điều trị mất đoạn thân xương dài, mỗi phương pháp có ưu và nhược điểm riêng. Ghép xương có nối mạch cho phép phục hồi đoạn xương lớn, nhưng đòi hỏi kỹ thuật vi phẫu phức tạp. Tạo xương kéo dãn kích thích sự hình thành xương mới, nhưng cần thời gian điều trị kéo dài và khung cố định ngoài. Phương pháp Masquelet là một kỹ thuật hai thì, bao gồm cắt lọc triệt để và đặt khối xi măng (giai đoạn 1), sau đó ghép xương tự thân vào khoảng trống (giai đoạn 2). Phương pháp Masquelet không đòi hỏi dụng cụ phức tạp và có thời gian lành xương không phụ thuộc vào chiều dài xương mất đoạn, nên phù hợp với nhiều bối cảnh.

II. Vấn Đề Của Masquelet Thể Tích Xương Ghép Tái Nhiễm 58

Phương pháp Masquelet dù hiệu quả, vẫn tồn tại thách thức. Thứ nhất, cần thể tích xương ghép lớn. Nguồn xương mào chậu có thể không đủ cho các trường hợp mất đoạn xương lớn. Wang (2016) ghi nhận, thể tích xương mào chậu có hạn, có thể không đáp ứng đủ nhu cầu. Thứ hai, nguy cơ tái nhiễm trùng sau ghép xương là một vấn đề đáng quan ngại, dao động từ 8% đến 24,3%. Giải pháp là sử dụng xi măng kháng sinh ở giai đoạn I. Nghiên cứu của Hsu (2020) cho thấy, xi măng kháng sinh giảm nguy cơ tái nhiễm. Nghiên cứu này giả thuyết rằng, cải biên Masquelet bằng xi măng kháng sinh và trộn xương mào chậu với vật liệu thay thế xương có thể khắc phục các hạn chế.

2.1. Thể Tích Xương Ghép Bài Toán Khó Trong Phương Pháp Masquelet

Một trong những hạn chế của phương pháp Masquelet là nhu cầu về thể tích xương ghép lớn. Khi mất đoạn xương lớn, việc lấy xương tự thân từ mào chậu có thể không đủ, gây khó khăn cho quá trình liền xương. Việc thiếu xương ghép có thể dẫn đến chậm liền xương, không liền xương, hoặc thậm chí thất bại của phương pháp. Siboni (2018) khuyến cáo sử dụng cả mào chậu trước và mào chậu sau kết hợp với vật liệu thay thế xương hoặc xương đồng loại để đạt thể tích cần thiết. Do đó, việc tìm kiếm nguồn xương ghép thay thế là cần thiết để cải thiện hiệu quả của phương pháp Masquelet.

2.2. Nguy Cơ Tái Nhiễm Trùng Rào Cản Thành Công Của Masquelet

Một thách thức khác của phương pháp Masquelet là nguy cơ tái nhiễm trùng sau giai đoạn ghép xương. Nhiễm trùng có thể làm chậm hoặc ngăn chặn quá trình liền xương, đòi hỏi các can thiệp phẫu thuật bổ sung và kéo dài thời gian điều trị. Việc sử dụng xi măng kháng sinh ở giai đoạn I được coi là một biện pháp hiệu quả để giảm nguy cơ tái nhiễm trùng. Han (2017) và Nauth (2018) khuyến cáo sử dụng xi măng kháng sinh để cải thiện kết quả điều trị. Tuy nhiên, cần nghiên cứu thêm để đánh giá tác động của xi măng kháng sinh lên quá trình hình thành màng cảm ứng.

2.3. Xi Măng Kháng Sinh Ảnh Hưởng Đến Màng Cảm Ứng Như Thế Nào

Việc sử dụng xi măng kháng sinh trong giai đoạn một của phương pháp Masquelet đặt ra câu hỏi về ảnh hưởng của nó đối với sự hình thành và chất lượng của màng cảm ứng. Màng cảm ứng đóng vai trò quan trọng trong việc tạo môi trường thuận lợi cho quá trình liền xương. Một số nghiên cứu cho thấy rằng kháng sinh có thể ảnh hưởng đến hoạt động của các tế bào tham gia vào quá trình tạo xương và tái tạo mô. Do đó, cần có đánh giá kỹ lưỡng về tác động của xi măng kháng sinh lên màng cảm ứng để đảm bảo hiệu quả và an toàn của phương pháp điều trị.

III. Masquelet Cải Biên Hướng Đi Mới Kết Quả Hứa Hẹn 57

Nghiên cứu này đánh giá Masquelet cải biên, sử dụng xi măng kháng sinh ở giai đoạn I và trộn xương mào chậu (cả vỏ và xốp) với vật liệu thay thế xương ở giai đoạn II. Giả thuyết đặt ra là cải biên này sẽ giải quyết vấn đề thể tích xương ghép và giảm nguy cơ tái nhiễm trùng. Mục tiêu nghiên cứu là đánh giá sự an toàn và hiệu quả của phương pháp Masquelet cải biên trên cả thực nghiệm và lâm sàng. Kết quả nghiên cứu sẽ cung cấp bằng chứng khoa học về tính khả thi và hiệu quả của cải biên này trong điều trị gãy hở nhiễm trùng mất đoạn thân xương dài.

3.1. Cải Tiến Với Xi Măng Kháng Sinh Giảm Tái Nhiễm Bảo Vệ Màng Cảm Ứng

Sử dụng xi măng kháng sinh ở giai đoạn I của phương pháp Masquelet cải biên nhằm mục đích giảm nguy cơ tái nhiễm trùng. Xi măng kháng sinh giúp tiêu diệt vi khuẩn tồn tại trong vùng tổn thương, tạo môi trường sạch sẽ cho quá trình liền xương. Ngoài ra, cần đánh giá kỹ lưỡng tác động của kháng sinh lên màng cảm ứng. Cần đảm bảo rằng xi măng kháng sinh không gây ảnh hưởng tiêu cực đến khả năng tạo xương và tái tạo mô của màng cảm ứng.

3.2. Pha Trộn Xương Ghép Vật Liệu Thay Thế Giải Pháp Cho Mất Đoạn Lớn

Để giải quyết vấn đề thiếu thể tích xương ghép, phương pháp Masquelet cải biên sử dụng xương mào chậu (cả vỏ và xốp) trộn với vật liệu thay thế xương. Xương mào chậu cung cấp các yếu tố tăng trưởng và tế bào tạo xương, trong khi vật liệu thay thế xương tạo khung cho xương mới phát triển. Sự kết hợp này giúp đạt được thể tích xương ghép cần thiết mà không cần lấy quá nhiều xương tự thân. Nghiên cứu cần đánh giá hiệu quả của sự pha trộn này trong việc thúc đẩy quá trình liền xương.

IV. Nghiên Cứu Thực Nghiệm Đánh Giá An Toàn Hiệu Quả 52

Nghiên cứu này tiến hành đánh giá phương pháp Masquelet cải biên trên mô hình thực nghiệm. Mục tiêu là đánh giá tính an toàn và hiệu quả của phương pháp trên động vật trước khi áp dụng trên lâm sàng. Nghiên cứu thực nghiệm tập trung vào đánh giá quá trình hình thành màng cảm ứng khi sử dụng xi măng kháng sinh, khả năng liền xương khi sử dụng xương ghép pha trộn với vật liệu thay thế xương, và đánh giá các biến chứng có thể xảy ra. Kết quả nghiên cứu thực nghiệm sẽ cung cấp cơ sở khoa học cho việc áp dụng phương pháp Masquelet cải biên trên lâm sàng.

4.1. Thiết Kế Nghiên Cứu Thực Nghiệm Mô Hình Đánh Giá Cải Biên Masquelet

Nghiên cứu thực nghiệm cần có thiết kế phù hợp để đánh giá một cách khách quan và chính xác hiệu quả của phương pháp Masquelet cải biên. Cần có nhóm chứng (sử dụng phương pháp Masquelet truyền thống) và nhóm thử nghiệm (sử dụng phương pháp Masquelet cải biên) để so sánh kết quả. Các chỉ số đánh giá cần bao gồm: thời gian hình thành màng cảm ứng, độ dày và cấu trúc của màng cảm ứng, khả năng liền xương, độ cứng của xương mới, và các biến chứng có thể xảy ra. Cần sử dụng các phương pháp đánh giá khách quan như chụp X-quang, chụp CT, và phân tích mô học.

4.2. Các Chỉ Số Đánh Giá Trong Nghiên Cứu Thực Nghiệm Masquelet

Các chỉ số đánh giá cần được lựa chọn cẩn thận để cung cấp thông tin toàn diện về hiệu quả của phương pháp Masquelet cải biên. Các chỉ số quan trọng bao gồm:

1. Thời gian hình thành và đặc điểm của màng cảm ứng.
2. Tỷ lệ liền xương và thời gian liền xương.
3. Chất lượng xương mới hình thành (độ cứng, mật độ).
4. Tình trạng nhiễm trùng và nguy cơ tái phát.
5. Các biến chứng phẫu thuật và sau phẫu thuật (ví dụ: viêm mô tế bào, không liền xương). Cần sử dụng các phương pháp đo lường chính xác và đáng tin cậy để thu thập dữ liệu.

V. Ứng Dụng Lâm Sàng Kết Quả Điều Trị Biến Chứng Hạn Chế 59

Nghiên cứu tiến hành đánh giá phương pháp Masquelet cải biên trên bệnh nhân gãy hở nhiễm trùng mất đoạn thân xương dài. Mục tiêu là đánh giá hiệu quả điều trị, các biến chứng gặp phải, và những hạn chế của phương pháp. Nghiên cứu tập trung vào đánh giá thời gian liền xương, khả năng phục hồi chức năng, tỷ lệ tái nhiễm trùng, và các biến chứng khác. Kết quả nghiên cứu lâm sàng sẽ cung cấp thông tin quan trọng về tính khả thi và hiệu quả của phương pháp Masquelet cải biên trong thực tế.

5.1. Tiêu Chuẩn Chọn Bệnh Ai Phù Hợp Với Masquelet Cải Biên

Việc lựa chọn bệnh nhân phù hợp là yếu tố then chốt để đảm bảo thành công của phương pháp Masquelet cải biên. Các tiêu chuẩn chọn bệnh cần dựa trên các yếu tố như:

1. Mức độ mất đoạn xương.
2. Tình trạng nhiễm trùng (mức độ, loại vi khuẩn).
3. Tình trạng mô mềm xung quanh.
4. Các bệnh lý nền của bệnh nhân (ví dụ: tiểu đường, suy dinh dưỡng).
5. Tuổi và sức khỏe tổng thể của bệnh nhân. Cần đánh giá cẩn thận các yếu tố này để đảm bảo rằng phương pháp Masquelet cải biên là lựa chọn phù hợp nhất cho từng bệnh nhân.

5.2. Phục Hồi Chức Năng Sau Masquelet Lộ Trình Tối Ưu

Phục hồi chức năng đóng vai trò quan trọng trong việc đạt được kết quả tốt sau phương pháp Masquelet cải biên. Lộ trình phục hồi chức năng cần được thiết kế riêng cho từng bệnh nhân, dựa trên mức độ tổn thương và tiến triển của quá trình liền xương. Lộ trình này thường bao gồm:

1. Các bài tập tăng cường sức mạnh cơ bắp.
2. Các bài tập cải thiện tầm vận động khớp.
3. Các bài tập tăng cường khả năng chịu lực.
4. Sử dụng các dụng cụ hỗ trợ (ví dụ: nạng, khung tập đi). Cần có sự phối hợp chặt chẽ giữa bác sĩ, kỹ thuật viên phục hồi chức năng, và bệnh nhân để đạt được kết quả phục hồi tối ưu.

5.3. Biến Chứng Cần Lưu Ý Và Cách Xử Trí Sau Phẫu Thuật

Mặc dù phương pháp Masquelet cải biên có nhiều ưu điểm, nhưng vẫn có thể xảy ra các biến chứng cần lưu ý. Các biến chứng thường gặp bao gồm:

1. Tái nhiễm trùng.
2. Không liền xương.
3. Gãy lại xương.
4. Cứng khớp.
5. Tổn thương thần kinh mạch máu. Cần có các biện pháp phòng ngừa và xử trí kịp thời để giảm thiểu tác động của các biến chứng này. Việc theo dõi sát sao bệnh nhân sau phẫu thuật là rất quan trọng để phát hiện sớm và xử lý kịp thời các biến chứng có thể xảy ra.

VI. Kết Luận Tương Lai Hướng Nghiên Cứu Masquelet Cải Biên 54

Nghiên cứu này góp phần đánh giá tính khả thi và hiệu quả của phương pháp Masquelet cải biên trong điều trị gãy hở nhiễm trùng mất đoạn thân xương dài. Kết quả nghiên cứu sẽ cung cấp cơ sở khoa học cho việc áp dụng phương pháp này trong thực tế lâm sàng. Tuy nhiên, cần có thêm các nghiên cứu lớn hơn, đa trung tâm để khẳng định kết quả và đánh giá hiệu quả lâu dài của phương pháp. Các hướng nghiên cứu tiếp theo có thể tập trung vào tối ưu hóa kỹ thuật phẫu thuật, tìm kiếm vật liệu thay thế xương tốt hơn, và phát triển các phương pháp phục hồi chức năng hiệu quả hơn.

6.1. Hạn Chế Của Nghiên Cứu Và Hướng Phát Triển Tiếp Theo

Nghiên cứu này có một số hạn chế cần được ghi nhận. Thứ nhất, cỡ mẫu nghiên cứu còn nhỏ. Thứ hai, thời gian theo dõi bệnh nhân chưa đủ dài để đánh giá hiệu quả lâu dài của phương pháp. Thứ ba, nghiên cứu chưa so sánh trực tiếp phương pháp Masquelet cải biên với các phương pháp điều trị khác. Các hướng nghiên cứu tiếp theo cần tập trung vào giải quyết các hạn chế này. Cần có các nghiên cứu lớn hơn, đa trung tâm, với thời gian theo dõi dài hơn để đánh giá một cách toàn diện hiệu quả của phương pháp Masquelet cải biên.

6.2. Tiềm Năng Của Masquelet Cải Biên Trong Tương Lai

Phương pháp Masquelet cải biên có tiềm năng trở thành một lựa chọn điều trị hiệu quả cho bệnh nhân gãy hở nhiễm trùng mất đoạn thân xương dài. Việc sử dụng xi măng kháng sinh và vật liệu thay thế xương có thể giải quyết được các hạn chế của phương pháp Masquelet truyền thống. Tuy nhiên, cần có thêm nhiều nghiên cứu để khẳng định hiệu quả và độ an toàn của phương pháp này. Trong tương lai, phương pháp Masquelet cải biên có thể được kết hợp với các kỹ thuật tiên tiến khác như in 3D xương, liệu pháp tế bào gốc để cải thiện kết quả điều trị.

Trích đoạn nội dung tài liệu

ĐẶT VẤN ĐỀ Mất đoạn thân xương dài do chấn thương, đặc biệt nếu có liên quan đến nhiễm trùng vẫn là một thách thức lớn đối với các phẫu thuật viên chỉnh hình, mặc dù hiện nay đã có nhiều tiến bộ trong y học với kỹ thuật hiện đại. Với tỷ lệ khoảng 0,4 – 11,4% sau gãy xương hở1, tổn thương này không phải hiếm gặp. Theo các báo cáo, tỷ lệ biến chứng nhiễm trùng sau mất đoạn xương lên đến 33,1 – 58,5%2. Việc điều trị khá khó khăn và phức tạp, bởi lẽ phải giải quyết 2 vấn đề cốt lõi, đó là lành xương chức năng và kiểm soát nhiễm trùng trong điều kiện sinh học tại chỗ đa phần bị tổn thương nặng nề.

Dự hậu điều trị có thể dẫn đến suy giảm chức năng nghiêm trọng, gây tàn phế thậm chí phải cắt cụt chi 1-5. Theo y văn, các phương pháp điều trị mất đoạn xương lớn như: ghép xương có nối mạch, tạo xương kéo dãn và tạo xương với màng cảm ứng là những lựa chọn ưu tiên vì các chứng cứ lâm sàng cho thấy chúng mang lại hiệu quả cao 1,3-6. Tuy nhiên, phương pháp nối mạch đòi hỏi thời gian đào tạo phẫu thuật viên, dụng cụ vi phẫu và mạch máu ở nơi tiếp nhận tốt. Phương pháp tạo xương kéo dãn yêu cầu bệnh nhân phải mang khung cố định trong thời gian khá dài, thành thạo cách kéo dãn theo y lệnh, chấp nhận khả năng can thiệp lần 2 tại nơi nén ép.

Kỹ thuật màng cảm ứng của Masquelet7 được xem như một chọn lựa mới cho điều trị mất đoạn xương sau chấn thương. Kỹ thuật này gồm hai giai đoạn. Giai đoạn I bao gồm: cắt lọc triệt để và đặt khối xi măng polymethylmethacrylate (PMMA) lấp vào nơi xương mất đoạn; tạo hình mô mềm và cố định ngoài xương gãy. Giai đoạn II: thực hiện sau giai đoạn I từ 6 – 8 tuần, bao gồm: tháo khối xi măng,cố định xương chính thức, ghép xương xốp tự thân vào khoảng trống mất xương và khâu lớp màng cảm ứng bao bọc xương ghép7-9.

Đây là phương pháp tương đối đơn giản, không đòi hỏi các dụng cụ phức tạp, thời gian lành xương không phụ thuộc vào chiều dài xương mất đoạn5,8,10,11 nên dễ phù hợp với hầu hết bối cảnh. Phương pháp này đã được sử dụng khá rộng rãi trên thế giới10,12,13, với tỷ lệ lành xương khá cao5 từ 85 – 92%. 2 Tuy nhiên, thách thức đầu tiên khi sử dụng phương pháp này là cần có thể tích xương ghép lớn. Wang14 (2016) ghi nhận, một bên xương mào chậu trước chỉ cung cấp 15 cm3 (8 – 20 cm3) và một bên mào chậu sau cung cấp 48 cm3 (28 – 60 cm3) xương xốp, trong khi theo Peng Wang15 (2021) thì thể tích xương ghép yêu cầu cho xương chày mất đoạn chiều dài 5 cm vào khoảng 36,07 cm3 đến 41,98 cm3.

Siboni16 (2018), khuyên nên sử dụng cả mào chậu trước và sau kết hợp vật liệu thay thế xương hoặc xương đồng loại để đạt thể tích cần thiết. Chính Masquelet8 phải sử dụng mào chậu sau để đủ xương ghép. Thách thức thứ hai là kiểm soát tái nhiễm trùng sau giai đoạn II. Tỷ lệ tái nhiễm trùng sau khi ghép xương khoảng 8%17 đến 24,3%18 – một con số đáng quan ngại.

Giải pháp được chấp nhận rộng rãi là sử dụng xi măng kháng sinh ở giai đoạn I. Han19 (2017) và Nauth20 (2018) khuyến cáo sử dụng xi măng kháng sinh. Một báo cáo phân tích gộp của Hsu18 (2020), cho thấy nhóm sử dụng xi măng không có kháng sinh có tỷ lệ tái nhiễm cao hơn và số lần can thiệp ghép xương thêm để đạt lành xương sau giai đoạn II nhiều hơn so với nhóm sử dụng xi măng có kháng sinh. Chúng tôi giả thuyết rằng nếu cải biên phương pháp Masquelet bằng cách sử dụng xi măng kháng sinh ở giai đoạn I và xương ghép giai đoạn 2 bao gồm mào chậu trước tự thân(xương vỏ và xương xốp) trộn với vật liệu thay thế xương, có thể khắc phục hai thách thức trên.

Vấn đề đặt ra là liệu xi măng kháng sinh có làm biến đổi màng cảm ứng ở giai đoạn I và sự pha trộn giữa xương xốp vỏ với vật liệu thay thế xương có ảnh hưởng đến sự lành xương ở giai II hay không. Đó là lý do chúng tôi thực hiện “Nghiên cứu điều trị gãy hở nhiễm trùng mất đoạn thân xương dài theo phương pháp Masquelet cải biên” trên cả thực nghiệm và đánh giá lâm sàng, với các mục tiêu sau: 1. Đánh giá sự an toàn và hiệu quả của phương pháp Masquelet cải biên trên thực nghiệm. Đánh giá sự an toàn và hiệu quả của phương pháp Masquelet cải biên trên lâm sàng.

TỔNG QUAN TÀI LIỆU 1. Tổng quan về điều trị mất đoạn thân xương dài nhiễm trùng 1. Khái niệm và dịch tễ học Mất đoạn thân xương dài là tổn thương không phải hiếm gặp tại khoa Chấn thương chỉnh hình, đặc biệt ở các bệnh viện tuyến cuối nước ta. Nguyên nhân có thể là do chấn thương, không lành xương, viêm xương tủy xương hay sau phẫu thuật cắt rộng bướu.

Vì các xương dài chi dưới như xương đùi, xương chày có vai trò rất quan trọng giúp con người di chuyển và nâng đỡ cơ thể, mất đoạn thân xương dài làm suy giảm chức năng vận động và gây ra nguy cơ cao tàn phế cho bệnh nhân. Đây thực sự là một thách thức lớn đối với các phẫu thuật viên chuyên ngành Chấn thương chỉnh hình, không những đòi hỏi kỹ thuật, kinh nghiệm chuyên sâu mà còn về quá trình chăm sóc sau mổ tích cực, theo dõi cẩn thận và sự tuân thủ, hợp tác của người bệnh. Mất đoạn thân xương dài tạo ra gánh nặng về mặt chăm sóc y tế cho bản thân bệnh nhân, cho gia đình và xã hội. Nghiên cứu hồi cứu của Norris (2021)2 tại Hoa Kỳ thực hiện trên cơ sở dữ liệu theo dõi 2 năm 2.884 bệnh nhân mất đoạn thân xương dài do các nguyên nhân khác nhau và được điều trị bằng nhiều phương pháp khác nhau.

Kết quả cho thấy tỷ lệ biến chứng nhiễm trùng 33,1 – 58,5%, không lành xương 7,8 – 54,8% và cắt cụt chi 8,1 – 14,5%, với chi phi y tế của mỗi bệnh nhân dao động từ 120. Mất đoạn xương lớn được định nghĩa là tình trạng mất xương mà xương không thể lành tự nhiên nếu chỉ sử dụng các phương pháp kết hợp xương đơn thuần20. Cho đến nay, y văn vẫn chưa thống nhất kích thước bao nhiêu là lớn. Một số tác giả đề nghị mất đoạn lớn là khi mất xương với chiều dài lớn hơn 1,5 lần đường kính thân xương, hoặc lớn hơn 1/5 đến 1/4 chiều dài của toàn bộ xương đó21.

4 Điều trị mất đoạn xương đã là một thử thách, nhưng đối với điều trị mất đoạn xương nhiễm trùng thì thử thách này càng khó khăn hơn gấp bội, do không chỉ giải quyết vấn đề lành xương chức năng mà còn phải giải quyết vấn đề nhiễm trùng xương và mô mềm xung quanh22,23. Phần lớn các các giả đều đồng thuận điều trị mất đoạn thân xương nhiễm trùng cần trải quả 2 giai đoạn riêng biệt24: giai đoạn cắt lọc triệt để ổ nhiễm trùng kèm cố định xương và tiếp theo là giai đoạn tái tạo đoạn xương mất khi tình trạng nhiễm trùng đã ổn định. Trong đó, giai đoạn cắt lọc là hết sức quan trọng, việc cắt lọc phải bao gồm loại bỏ tất cả mô xương và mô mềm hoại tử, đồng thời tháo bỏ các phương tiện kết hợp xương ở vùng nhiễm trùng. Phim X-quang trước mổ có thể giúp xác định vùng xương hoại tử có viền xương xơ đặc phân cách với xương lành.

Tuy nhiên, việc xác định giới hạn giữa mô xương còn sống và mô xương hoại tử không phải lúc nào cũng rõ ràng, dễ dẫn đến tình trạng hoặc không loại bỏ hết mô xương hoại tử hoặc cắt lọc xương quá mức. Mặc dù hiện nay có những phương pháp mới như xạ hình xương, nhưng mức độ xương hoại tử chỉ có thể xác định được rõ ràng trong lúc phẫu thuật22. Dấu hiệu paprika25-27 (xác định bằng có sự chảy máu ở vỏ xương khi khoang bằng mũi khoang 2.5mm) được cho là hữu dụng để đánh giá xương vùng xương còn sống. Sau khi cắt lọc, vùng xương nhiễm trùng cần được cố định để vừa bất động được xương vừa tăng cường ổn định mô mềm xung quanh, hỗ trợ chống nhiễm trùng hiệu quả.

Về mặt tổng quát, phương tiện cố định xương trong giai đoạn này là cố định ngoài để không can thiệp trực tiếp vào vùng xương mất đoạn vừa cắt lọc, giúp hạn chế nguy cơ tái nhiễm trùng22. Giai đoạn tiếp theo theo sau khi tình trạng nhiễm trùng ổ định là tái tạo lại xương mất đoạn. Giai đoạn này cũng khó khăn không nhỏ, điểm cần lưu ý là bên cạnh kích thước, các yếu tố như tuổi, vị trí xương, mức độ che phủ của mô mềm, những rối loạn tại chỗ và bệnh lý toàn thân cũng ảnh hưởng đến khả năng lành xương. Do đó, việc lựa chọn phương pháp điều trị không chỉ dựa trên kích thước của đoạn xương bị mất mà còn phải cân nhắc đến những khía cạnh khác.

Các phương pháp điều trị mất đoạn thân xương dài Trong y văn, đã có nhiều phương pháp điều trị mất đoạn thân xương dài được báo cáo. Các phương pháp này được chia thành 3 nhóm chính dựa trên mức độ dịch chuyển của hai đầu của đoạn xương bị mất: tĩnh, thúc ngắn xương tức thì và tạo xương bằng kéo dãn. Mỗi phương pháp đều có những ưu điểm và nhược điểm khác nhau và chỉ định tùy thuộc nhiều vào kích thước xương mất đoạn và tình trạng mô mềm xung quanh. Các phương pháp tĩnh Nguyên lý chung của các phương pháp tĩnh là đầu gần và đầu xa của vị trí mất đoạn xương được giữ cố định trong suốt quá trình lành xương bằng phương tiện kết hợp xương bên trong hoặc bên ngoài, đồng thời lấp đầy đoạn xương khuyết hổng bằng xương ghép tự thân, xương ghép đồng loại và/hoặc các vật liệu thay thế xương.

 Ghép xương xốp tự thân không có cuống mạch Xương xốp tự thân là nguyên liệu ghép tốt nhất cho việc hình thành xương mới do sử hữu sự vượt trội về cảm ứng xương và dẫn nhập xương. Mặc dù hành xương của hầu hết xương dài có thể là nguồn cung cấp xương ghép, nhưng mào chậu là nguồn cung cấp dồi dào và thường được lấy nhất. Đặc biệt, mỗi bên ở vùng mào chậu sau có thể cung cấp đủ xương ghép cho xương chày mất đoạn khoảng 4 cm.