MỞ ĐẦU BAO CÁO TONG QUAN VÀ KET QUÁ NGHIÊN CỨU ĐÈ TÀI NGHIÊN CỨU KHOA HỌC CÁP CƠ SỞ “ĐÀO TẠO KY NANG TƯ VAN PHAP LUAT TRONG LĨNH VỰC THƯƠNG MẠI TẠI TRƯỜNG ĐẠI HỌC LUẬT HÀ NỘI” PHẢN I BAO CAO TONG QUAN DE TAI NGHIEN CUU KHOA HOC CAP CO SO “Dao tạo kỹ năng tư van pháp luật trong lĩnh vực thương mai tại trường Đại học Luật Hà Nội” 1.Tính cấp thiết của việc nghiên cứu đề tài Từ năm 2008, Trường Đại học Luật Hà Nội đã chính thức thực hiện việc dao tạo kỹ năng tư van pháp luật cho sinh viên thông qua việc đưa dần các môn kỹ năng tư vẫn pháp luật vào giảng dạy trong chương trình đại học hệ chính quy, bao gồm các môn học: Kỹ năng chung về tư van pháp luật, Kỹ năng tư van pháp luật lao động, Kỹ năng tư vẫn pháp luật thuế, Kỹ năng đàm phán soạn thảo hợp đồng thương mai, Kỹ năng tư vấn pháp luật trong lĩnh vực thương mại, Kỹ năng tư van pháp luật trong lĩnh vực đất đai,. Sau một thời triển khai, việc nâng cao chất lượng giảng dạy các môn kỹ năng đã và đang là vấn đề quan trọng, cấp thiết tại Trường Đại học Luật Hà Nội nói riêng và trong các cơ sở đào tạo nói chung, hướng tới mục tiêu cung cấp sản phẩm đầu ra vững về lý thuyết, thành thạo kỹ năng thực hành, nhăm đáp ứng nhu cầu ngày càng cao về nguồn nhân lực pháp luật của xã hội. Việc đào tạo kỹ năng tư vấn pháp luật thương mại trong lĩnh vực thương mại tại Trường Đại học Luật Hà Nội được chính thức thực hiện thông qua triển khai giảng dạy môn học Kỹ năng tư vẫn pháp luật trong lĩnh vực thương mại. Cũng giống như việc đào tạo kỹ năng tư vẫn pháp luật trong nhiều lĩnh vực pháp luật chuyên ngành, việc đào tạo kỹ năng tư van pháp luật trong lĩnh vực thương mại là cần thiết, song đã và đang gặp phải khá nhiều vướng mắc, bất cập nỗi bật, đó là: (i) Chương trình môn học chưa được nghiên cứu day đủ, toàn diện và chưa có những điều chỉnh cần thiết sau một thời gian áp dung; (ii) Nội dung và cách thức triển khai bài day chủ yếu phụ thuộc vào nghiên cứu và tích luỹ kinh nghiệm của mỗi giáo viên, dẫn đến chất lượng không đồng đều, các kỹ năng được dao tạo cho sinh viên không toàn diện do sự trùng lặp hoặc thiếu hụt do không có sự thống nhất giữa các giáo viên cùng lên lớp và các chương trình các môn học hữu quan; (111) Không có giáo trình, không có tập bài giảng.
Do vậy, việc nghiên cứu để chuẩn hoá kết cấu chương trình dao tạo, chương trình môn học, nội dung bài giảng và phương pháp giảng dạy các môn kỹ năng, nhằm tiến tới cải thiện chất lượng đào tạo kỹ năng tư vẫn nói chung và Kỹ năng tư vấn pháp luật trong lĩnh vực thương mại nói riêng là rất cần thiết và có ý nghĩa quan trọng. Qua những khoá học cho các khoá 38, 39, với mức độ hài lòng của người học đối với các môn kỹ năng chưa cao (thé hiện qua kết quả khảo sát phục vu sơ kết đào tạo cử nhân ngành luật kinh tế), nhà trường cũng chưa có những nghiên cứu chính thức dé cải thiện thực tế này. Thực tế, nội dung nhiều môn học kỹ năng có sự trùng lặp, thiếu tính thống nhất, đặc biệt là môn học Kỹ năng chung về tư vẫn pháp luật, Kỹ năng tư vấn pháp luật thương mại và Kỹ năng đàm phán soạn thảo hợp đồng thương mại. Vì nhiều nguyên nhân khác nhau, việc giảng dạy, đào tạo kỹ năng tư vấn pháp luật trong lĩnh vực thương mại tại nhà trường còn thiên về lý thuyết, dẫn đến khả năng tiếp cận và giải quyết các van đề thực tiễn của sinh viên còn han chế.
Người dạy kỹ năng còn thiếu kỹ năng thực tế, trừ một số giảng viên có tham gia thực hành nghề luật trong thực tiễn. Thiết kế các tình huéng tư van xuất phát từ thực tiễn để đưa vào nội dung giảng dạy, mở rộng nguồn giáo viên tham gia vào quá trình đào tạo, kết hợp các phương thức đào tạo ngoài việc giảng dạy trên giảng đường. là những mong muốn của cả người dạy và người học. Những nội dung nay cần được phân tích, nghiên cứu một cách day đủ, nhằm đổi mới về chất hoạt động đào tạo kỹ năng tư van pháp luật trong lĩnh vực thương mại trong nhà trường.
Đây là lý do và mục đích của việc nghiên cứu đề tai, nói lên sự cân thiét của việc triên khai nghiên cứu dé tai: “Đào tạo kỹ năng tư vẫn pháp luật trong lĩnh vực thương mại tại Trường Đại học Luật Hà Nội” hiện nay.Tổng quan tình hình nghiên cứu đề tài 2. Tình hình nghiên cứu ở trong nước 2. Sách: - Sách tham khảo “Số tay Kỹ năng tư van pháp luật” (2011) sách liên kết xuất bản của Trung tâm phát triển và hội nhập (CDI), Văn phòng luật sư Investlinkco va Oxfam Đoàn kết Bi. Cuốn sách gồm 11 phần, nghiên cứu về các nội dung: Tổng quan về tư vấn pháp luật và pháp luật về tư vấn pháp luật, quy tac đạo đức va ứng xử trong hoạt động tư van, tổng quan về quy trình tư van pháp luật, kỹ năng nghiên cứu hồ sơ, phân tích vụ việc và xác định van đề tư van, kỹ năng nghe, đọc, hỏi trong hoạt động tư van pháp luật, kỹ năng nói trong hoạt động tư vấn pháp luật, kỹ năng tiếp xúc khách hàng, giao tiếp trong hoạt động tư vẫn pháp luật, kỹ năng lập văn bản tư vẫn, kỹ năng tư vấn pháp luật tại cộng đồng, đánh giá nhu cầu cộng đồng và kỹ năng tuyên truyền, phổ biến pháp luật.
- Giáo trình “Kỹ năng tư van pháp luật” của Học viện Tư pháp, NXB Công an nhân dân (2012). Giáo trình gồm 21 chương, chia hai phan. Phan 1 phân tích các kỹ năng chung về tư van pháp luật, và phần 2 nghiên cứu về tư van pháp luật một số loại việc cụ thể về pháp luật đầu tư, doanh nghiệp, lao động, hợp đồng, tư van pháp luật về hôn nhân, thừa kế, đất đai, khiếu kiện hành chính. Phần 2 của giáo trình nêu và phân tích nhiều vấn đề pháp luật cần tư van nhưng các bài viết không tiếp cận theo cách hướng dẫn kỹ năng tư van.
- Giáo trình “Kỹ năng tư van pháp luật cho doanh nghiệp” của Học viện Tư pháp, NXB Công an nhân dân (2016). Giáo trình bao gồm 9 chương với nội dung tư van pháp luật về thành lập, giải thé doanh nghiệp, quản ly nội bộ doanh nghiệp, tư vấn pháp luật về đất đai cho doanh nghiệp, tư vẫn pháp luật về tài chính cho doanh nghiệp, thuế, lao động, sở hữu trí tuệ. cho doanh nghiệp. Bên cạnh một số ít nội dung mang tính chất “kỹ năng”, hầu hết các tác giả chọn cách tiếp cận phân tích các nội dung pháp lý cơ bản cần thiết cho hoạt động tư vấn về các vấn đề liên quan.
- Sách “Kỹ năng năng hành nghề luật sư tư van” — Nhà xuất bản Lao động 2017 của tác giả Trương Nhật Quang. Các kỹ năng cơ bản trong việc hành nghề luật sư được phân tích trong cuốn sách gồm: (i) nghiên cứu và phân tích, (ii) trình bày ý kiến tư van và (iii) soạn thảo và đàm phán hợp đồng được viết lại gan như hoàn toàn và chỉ tiết hơn dé bạn đọc có thé áp dụng trên thực tế dé dang hơn. Trong các phần này, tác giả chủ yêu sử dụng một ví dụ về giao dịch mua bán, sáp nhập công ty dé bạn đọc có thể hình dung toàn bộ một quá trình tư duy cơ bản của luật sư từ việc nghiên cứu và phân tích các vấn đề pháp lý và trình bày các vấn đề pháp lý với khách hàng đến việc soạn thảo và đàm phán hợp đồng cho khách hàng. Quá trình nghiên cứu và phân tích được xây dựng dựa trên các quy định có liên quan của Bộ luật Dân sự 2015 và Bộ luật Tố tụng Dân sự 2015 về nguồn của pháp luật và trình tự áp dụng phát luật.
Cuốn sách cập nhật các thay đổi trong thời gian gần đây liên quan đến một số van đề về đạo đức hành nghề luật sư. Các quy tắc đạo đức nghé nghiệp là một van đề tương đối mới tại Việt Nam và đang trong quá trình phát triển. Cuốn sách phân tích các thay đổi pháp luật gần đây, trong đó có Điều 19.3 của Bộ luật Hình sự 2015 về nghĩa vụ tố giác của luật sư đối với các tội xâm phạm an ninh quốc gia và các tội đặc biệt nghiêm trọng. Cuốn sách có một phần mới phân tích các trách nhiệm cơ bản mà luật sư có rủi ro phải gánh chịu trong quá trình hành nghề khi vi phạm quy tắc đạo đức nghề nghiệp và quy định pháp luật.
Các trách nhiệm được phân tích bao gồm (i) trách nhiệm kỷ luật của đoàn luật sư, (ii) trách nhiệm hành chính theo quyết định của cơ quan quan lý nhà nước, (11) trách nhiệm dân sự với khách hàng va/hoac (iv) trách nhiệm hình sự khi phạm tội. - Sách “Hỏi đáp Luật thương mại” NXB Chính trị - Hành chính (2012) do TS Nguyễn Thị Dung (chủ biên) tiếp cận ở dang hỏi đáp về các van dé co bản của Luật Thương mại cùng với các sự kiện, tình huống giả định, tình huống thực tiễn có hướng dẫn giải quyết trên cơ sở quy định pháp luật hiện hành. Sách không nghiên cứu trực tiếp về kỹ năng tư vấn pháp luật thương mại nhưng có liên quan nhiều đến hoạt động tư vấn pháp luật trong lĩnh vực thương mại. Nhìn chung, đã có một số sách, giáo trình nghiên cứu các kỹ năng chung về tư van pháp luật và những nội dung kiến thức pháp luật thương mại cần cho hoạt động tư vấn.
Tuy nhiên, chưa có sách hay bộ giáo trình nào nghiên cứu chuyên sâu về tư vấn pháp luật trong lĩnh vực pháp luật thương mại cũng như vẫn đề nâng cao kỹ năng tư vấn pháp luật thương mại thông qua hoạt động đảo tạo. Báo, tạp chí, bài viết Hội thảo - Bài viết “ Kỹ năng thu thập thông tin từ khách hàng trong hoạt động tư vẫn pháp luật của Luật sư”! của Ths Chu Liên Anh (Trường Đại học Luật Hà Nội) đăng tải trên trang hocvientuphap. Thông qua các phân tích về kỹ năng đạt câu hỏi, kỹ năng lắng nghe, và thực trạng biểu hiện của những kỹ năng này, bài viết đã phân tích một số đặc trưng cơ bản của kỹ năng thu thập thông tin từ khách hàng và thực trạng của vận dụng kỹ năng này trong hoạt động tư vấn pháp luật của Luật sư.