HỌC VIỆN NÔNG NGHIỆP VIỆT NAM LƯƠNG QUỐC HƯNG NGHIÊN CỨU MỘT SỐ ĐẶC TÍNH SINH HỌC, SINH HỌC PHÂN TỬ VÀ TÍNH KHÁNG NGUYÊN CỦA GIỐNG GỐC SẢN XUẤT VACXIN VÔ HOẠT PHÒNG BỆNH CARE Ngành: Thú y Mã số: 60.01 Người hướng dẫn khoa học: PGS. Nguyễn Thị Lan NHÀ XUẤT BẢN ĐẠI HỌC NÔNG NGHIỆP - 2017 c LỜI CAM ĐOAN Tôi xin cam đoan đây là công trình nghiên cứu của riêng tôi, các kết quả nghiên cứu được trình bày trong luận văn là trung thực, khách quan và chưa từng dùng để bảo vệ lấy bất kỳ học vị nào. Tôi xin cam đoan rằng mọi sự giúp đỡ cho việc thực hiện luận văn đã được cám ơn, các thông tin trích dẫn trong luận văn này đều được chỉ rõ nguồn gốc. Hà Nội, ngày tháng năm 2017 Tác giả luận văn Lương Quốc Hưng i c LỜI CẢM ƠN Trong suốt thời gian học tập, nghiên cứu và hoàn thành luận văn, tôi đã nhận được sự hướng dẫn, chỉ bảo tận tình của các thầy cô giáo, sự giúp đỡ, động viên của bạn bè, đồng nghiệp và gia đình.
Nhân dịp hoàn thành luận văn, cho phép tôi được bày tỏ lòng kính trọng và biết ơn sâu sắc PGS. Nguyễn Thị Lan đã tận tình hướng dẫn, dành nhiều công sức, thời gian và tạo điều kiện cho tôi trong suốt quá trình học tập và thực hiện đề tài. Tôi xin bày tỏ lòng biết ơn chân thành tới Ban Giám đốc, Ban Quản lý đào tạo, Bộ môn Bệnh lý thú y, Khoa Thú y - Học viện Nông nghiệp Việt Nam đã tận tình giúp đỡ tôi trong quá trình học tập, thực hiện đề tài và hoàn thành luận án. Tôi xin chân thành cảm ơn tập thể lãnh đạo, cán bộ viên chức phòng thí nghiệm trọng điểm công nghệ sinh học thú y và phòng thí nghiệm bộ môn bệnh lý đã giúp đỡ và tạo điều kiện cho tôi trong suốt quá trình thực hiện đề tài.
Xin chân thành cảm ơn gia đình, người thân, bạn bè, đồng nghiệp đã tạo mọi điều kiện thuận lợi và giúp đỡ tôi về mọi mặt, động viên khuyến khích tôi hoàn thành luận văn. Hà Nội, ngày tháng năm 2017 Tác giả luận văn Lương Quốc Hưng ii c MỤC LỤC Lời cam đoan .ii Mục lục .iii Danh mục chữ viết tắt. vi Danh mục bảng. vii Danh mục hình.
viii Trích yếu luận văn. ix Thesis Abstract. TÍNH CẤP THIẾT CỦA ĐỀ TÀI. MỤC TIÊU NGHIÊN CỨU.
PHẠM VI NGHIÊN CỨU. NHỮNG ĐÓNG GÓP MỚI, Ý NGHĨA KHOA HỌC VÀ THỰC TIỄN. Những đóng góp mới. Ý nghĩa khoa học.
Ý nghĩa thực tiễn. TỔNG QUAN TÀI LIỆU. TÌNH HÌNH NGHIÊN CỨU BỆNH CARE TRONG VÀ NGOÀI NƯỚC. Tình hình nghiên cứu bệnh Care trong nước.
Tình hình nghiên cứu bệnh Care ngoài nước. MỘT SỐ THÔNG TIN VỀ VIRUS CARE. Phân loại virus gây bệnh Care. Hình thái của virus Care.
Cấu trúc của virus Care. Sức đề kháng của virus Care. Cơ chế sinh bệnh. Đặc tính sinh học của virus Care.
Đặc tính sinh học phân tử của virus Care. MỘT SỐ THÔNG TIN VỀ BỆNH CARE. Đặc điểm dịch tễ của bệnh Care. Triệu chứng bệnh tích.
Chẩn đoán bệnh Care. MỘT SỐ THÔNG TIN VỀ VACXIN PHÒNG BỆNH CARE. VẬT LIỆU VÀ PHƯƠNG PHÁP NGHIÊN CỨU. ĐỊA ĐIỂM NGHIÊN CỨU.
THỜI GIAN NGHIÊN CỨU. ĐỐI TƯỢNG/VẬT LIỆU NGHIÊN CỨU. NỘI DUNG NGHIÊN CỨU. Nghiên cứu một số đặc tính sinh học của những chủng giống gốc sản xuất vacxin vô hoạt phòng bệnh Care.
Nghiên cứu một số đặc tính sinh học phân tử của những chủng giống gốc sản xuất vacxin vô hoạt phòng bệnh Care. Nghiên cứu tính kháng nguyên của những chủng giống gốc sản xuất vacxin vô hoạt phòng bệnh Care. PHƯƠNG PHÁP NGHIÊN CỨU. Phương pháp nuôi cấy tế bào.
Phương pháp phân lập virus Care trên môi trường tế bào Vero-DST. Phương pháp xác định hiệu giá virus (TCID50/ml). Phương pháp xác định đường biểu biễn sự nhân lên của virus. Phương pháp RT-PCR.
Phương pháp giải trình tự gene và xử lý dữ liệu giải trình tự gene. Phương pháp vô hoạt kháng nguyên virus. Phương pháp ELISA. Xử lý số liệu.
KẾT QUẢ VÀ THẢO LUẬN. KẾT QUẢ NGHIÊN CỨU MỘT SỐ ĐẶC TÍNH SINH HỌC CỦA NHỮNG CHỦNG GIỐNG GỐC SẢN XUẤT VACXIN VÔ HOẠT PHÒNG BỆNH CARE. Khả năng gây bệnh tích tế bào của những chủng giống gốc sản xuất vacxin vô hoạt phòng bệnh Care. Hiệu giá của những chủng giống gốc sản xuất vacxin vô hoạt phòng bệnh Care.
Kết quả xác định quy luật nhân lên của những chủng giống gốc sản xuất vacxin vô hoạt phòng bệnh Care. KẾT QUẢ NGHIÊN CỨU MỘT SỐ ĐẶC TÍNH SINH HỌC PHÂN TỬ CỦA NHỮNG CHỦNG GIỐNG GỐC SẢN XUẤT VACXIN VÔ HOẠT PHÒNG BỆNH CARE. Kết quả giải trình tự gene của những chủng giống gốc sản xuất vacxin vô hoạt phòng bệnh Care. Kết quả so sánh trình tự nucleotide của những chủng giống gốc sản xuất vacxin vô hoạt phòng bệnh Care.
Kết quả so sánh trình tự amino acid của những chủng giống gốc sản xuất vacxin vô hoạt phòng bệnh Care. Kết quả so sánh mức độ tương đồng về trình tự nucleotide và amino acid giữa những chủng giống gốc sản xuất vacxin vô hoạt phòng bệnh Care. Kết quả xây dựng cây sinh học phân tử. KẾT QUẢ NGHIÊN CỨU VỀ TÍNH KHÁNG NGUYÊN CỦA NHỮNG CHỦNG GIỐNG GỐC SẢN XUẤT VACXIN VÔ HOẠT PHÒNG BỆNH CARE.
KẾT LUẬN VÀ KIẾN NGHỊ. 68 TÀI LIỆU THAM KHẢO. 78 v c DANH MỤC CHỮ VIẾT TẮT Chữ viết tắt Nghĩa tiếng Việt CDV Canine distemper virus (Virus gây bệnh Care ở chó) CPE Cytophathogenic Effect (Khả năng gây bệnh tích tế bào) DW De-ionized water (Nước khử ion) DNA Deoxyribonucleic acid (Axít deoxyribonucleic) EDTA Ethylene diamine tetra acetic acid (Axít etylen diamin tetraaxetic) Enzyme-Linked Immuno Sorbent Assay (Phương pháp miễn dịch ELISA gắn enzyme) FBS Fetal Bovine Serum (Huyết thanh thai bò) FCS Fetal Calf Serum (Huyết thanh thai bê) MOI Multiplicity Of Infection (Bội số gây nhiễm) PBS Phosphate Buffered Saline (Dung dịch muối đệm phosphat) PCR Polymerase Chain Reaction (Phản ứng chuỗi Polymerase) RNA Ribonucleic acid (Axít ribonucleic) Reverse Transcriptase Polymerase Chain Reaction (Phản ứng tổng RT-PCR hợp chuỗi phiên mã ngược) SLS Sample loading solution (Dung dịch pha mẫu) TBE Tris/Borate/EDTA (Dung dịch đệm có axít boric) Tissue Culture Infective fifty percent Dose (Liều gây nhiễm 50% TCID50 trên môi trường nuôi cấy mô) vi c DANH MỤC BẢNG Bảng 2. Các virus thuộc giống Morbillivirus và bệnh do chúng gây ra.
Danh sách các loại vacxin phòng bệnh Care được lưu hành ở Việt Nam. Thông tin của hai chủng giống gốc nghiên cứu. Mồi sử dụng cho phản ứng RT-PCR và giải trình tự gene P và H. Thành phần và thể tích cho phản ứng RT-PCR.
Chu kỳ nhiệt của phản ứng RT-PCR. Thành phần và thể tích cho phản ứng PCR sequence. Chu kỳ nhiệt của phản ứng PCR sequence. Sơ đồ bố trí thí nghiệm.
Hiệu giá của những chủng virus Care sử dụng trong nghiên cứu. Các vị trí sai khác nucleotide của gene P giữa hai chủng giống gốc nghiên cứu với chủng virus vacxin Onderstepoort (mã hiệu AF378705). Các vị trí sai khác nucleotide của gene H giữa hai chủng giống gốc nghiên cứu với chủng virus vacxin Onderstepoort (mã hiệu AF378705). Các vị trí sai khác amino acid mã hóa từ gene H giữa hai chủng giống gốc nghiên cứu với chủng virus vacxin Onderstepoort (mã hiệu AF378705).
Các vị trí sai khác amino acid mã hóa từ gene P giữa hai chủng giống gốc nghiên cứu với chủng virus vacxin Onderstepoort (mã hiệu AF378705). Sự tương đồng về trình tự nucleotide và amino acid của gene H giữa hai chủng giống gốc nghiên cứu với một số chủng virus Care tham chiếu (%). Sự tương đồng về trình tự nucleotide và amino acid của gene P giữa hai chủng giống gốc nghiên cứu với một số chủng virus Care tham chiếu (%). 59 vii c DANH MỤC HÌNH Hình 2.
Cấu trúc hạt virus Morbillivirus. Cấu trúc của virus Care. Cây sinh học phân tử dựa trên trình tự gene H của virus Care. Kết quả theo dõi khả năng gây bệnh tích tế bào của hai chủng giống gốc nghiên cứu và chủng virus vacxin Onderstepoort.
CPE do VNUA-CDV-03 gây ra sau 36 giờ gây nhiễm (10X). CPE do VNUA-CDV-04 gây ra sau 36 giờ gây nhiễm (10X). CPE do VNUA-CDV-03 gây ra sau 48 giờ gây nhiễm (10X). CPE do VNUA-CDV-04 gây ra sau 48 giờ gây nhiễm (10X).
CPE do VNUA-CDV-03 gây ra sau 60 giờ gây nhiễm (10X). CPE do VNUA-CDV-04 gây ra sau 60 giờ gây nhiễm (10X). Đường biểu diễn sự nhân lên của chủng virus VNUA-CDV-03 và chủng virus vacxin Onderstepoort. Đường biểu diễn sự nhân lên của chủng virus VNUA-CDV-04 và chủng virus vacxin Onderstepoort.
Kết quả điện di sản phẩm phản ứng RT-PCR với gene H. Kết quả điện di sản phẩm phản ứng RT-PCR với gene P. Giản đồ giải trình tự gene tự động đoạn gene Phosphor của chủng virus VNUA-CDV-04. So sánh trình tự nucleotide của đoạn gene H của hai chủng giống gốc và chủng virus vacxin Onderstepoort (mã hiệu AF378705).
So sánh trình tự nucleotide của đoạn gene P của hai chủng giống gốc và và chủng virus vacxin Onderstepoort (mã hiệu AF378705). So sánh trình tự amino acid mã hóa từ đoạn gene H của hai chủng giống gốc và và chủng virus vacxin Onderstepoort (mã hiệu AF378705). So sánh trình tự amino acid mã hóa từ đoạn gene P của hai chủng giống gốc và và chủng virus vacxin Onderstepoort (mã hiệu AF378705). Cây sinh học phân tử dựa trên trình tự nucleotide gene H của hai chủng giống gốc nghiên cứu và một số chủng virus Care tham chiếu.
Cây sinh học phân tử dựa trên trình tự nucleotide gene P của hai chủng giống gốc nghiên cứu và một số chủng virus Care tham chiếu. Kết quả kiểm tra hiệu giá kháng thể kháng virus Care bằng phương pháp ELISA trên lô chó thí nghiệm và đối chứng. 64 viii c TRÍCH YẾU LUẬN VĂN Tên tác giả: Lương Quốc Hưng Tên Luận văn: Nghiên cứu một số đặc tính sinh học, sinh học phân tử và tính kháng nguyên của giống gốc sản xuất vacxin vô hoạt phòng bệnh Care Ngành: Thú y Mã số: 60.01 Tên cơ sở đào tạo: Học viện Nông nghiệp Việt Nam Mục đích nghiên cứu Nghiên cứu được tiến hành nhằm xác định và đánh giá được một số đặc tính sinh học, sinh học phân tử và tính kháng nguyên của những chủng giống gốc sản xuất vacxin vô hoạt phòng bệnh Care. Phương pháp nghiên cứu Nội dung nghiên cứu: Nghiên cứu một số đặc tính sinh học của những chủng giống gốc sản xuất vacxin vô hoạt phòng bệnh Care.