Nhận xét đặc điểm của viễn thị ở trẻ em đến khám tại bệnh viện mắt trung ương từ năm 2018 đến năm 2022

Tìm hiểu đặc điểm viễn thị ở trẻ em khám tại Bệnh viện Mắt Trung ương giai đoạn 2018-2022. Nghiên cứu chuyên sâu về tình trạng mắt của trẻ.

• Người hướng dẫn: Ts. Nguyễn Thanh Vân
• Trường học: Đại học Y Dược - Đại học Hà Nội
• Chuyên ngành: Y Đa Khoa
• Đề tài: Đặc Điểm Của Viễn Thị Ở Trẻ Em Đến Khám Tại Bệnh Viện Mắt Trung Ương Từ Năm 2018 Đến Năm 2022
• Loại tài liệu: Khóa Luận Tốt Nghiệp
• Năm xuất bản: 2023
• Địa điểm: Hà Nội

Mục lục chi tiết

• LỜI CẢM ƠN
• 1. CHƯƠNG 1: TỔNG QUAN
• 1.1. Hệ quang học và các yếu tố ảnh hưởng đến khúc xạ của mắt
• 1.1.1. Hệ thống quang học của mắt
• 1.1.2. Sinh lý hệ thống quang học mắt
• 1.1.3. Các yếu tố ảnh hưởng đến tình trạng khúc xạ của mắt
• 1.1.4. Sự điều tiết của mắt
• 1.1.5. Quá trình chính thị hoá
• 1.1.6. Các tình trạng khúc xạ của mắt
• 1.1.6.1. Tật khúc xạ của mắt
• 1.1.6.2. Tật khúc xạ không hình cầu
• 1.1.6.3. Lệch khúc xạ giữa hai mắt
• 1.1.6.4. Độ cầu tương đương
• 1.1.7. Viễn thị và ảnh hưởng của viễn thị đến sức khỏe
• 1.1.7.1. Đại cương
• 1.1.7.2. Dịch tễ học viễn thị
• 1.1.7.3. Triệu chứng cơ năng
• 2. ĐỐI TƯỢNG VÀ PHƯƠNG PHÁP NGHIÊN CỨU
• 2.1. Đối tượng nghiên cứu
• 2.2. Tiêu chuẩn lựa chọn
• 2.3. Tiêu chuẩn loại trừ
• 2.4. Phương pháp nghiên cứu
• 2.4.1. Thiết kế nghiên cứu
• 2.4.2. Cỡ mẫu nghiên cứu
• 2.4.3. Phương tiện và quy trình nghiên cứu
• 2.4.4. Các biến số nghiên cứu
• 2.4.5. Tiêu chí đánh giá
• 2.4.6. Thu thập thông tin, xử lý và phân tích số liệu
• 2.4.7. Vấn đề đạo đức trong nghiên cứu
• 3. KẾT QUẢ NGHIÊN CỨU
• 3.1. Đặc điểm chung của đối tượng nghiên cứu
• 3.2. Phân bố trẻ em viễn thị tới khám trong 5 năm
• 3.3. Đặc điểm tuổi, giới
• 3.4. Tình trạng chỉnh kính
• 3.5. Tỷ lệ viễn thị theo mắt
• 3.6. Mức độ viễn thị
• 3.7. Độ chênh lệch khúc xạ hai mắt
• 3.8. Đặc điểm của nhược thị kèm theo
• 3.9. Đặc điểm của loạn thị kèm theo
• TÀI LIỆU THAM KHẢO
• PHỤ LỤC

Tóm tắt

I. Tổng Quan Về Viễn Thị Trẻ Em Nghiên Cứu Bệnh Viện Mắt

Tật khúc xạ, đặc biệt là viễn thị trẻ em, là nguyên nhân hàng đầu gây giảm thị lực trên toàn cầu. Theo Tổ chức Y tế Thế giới, tật khúc xạ cần được ưu tiên trong phòng chống mù lòa. Viễn thị phổ biến ở trẻ em, với 95% trẻ sơ sinh có mức độ viễn thị lên đến +3,5D. Tỷ lệ viễn thị trẻ em thay đổi giữa các quốc gia, dao động từ 0,6% đến 26%. Nghiên cứu chỉ ra rằng trẻ viễn thị từ trung bình đến nặng có nguy cơ bị lác cao gấp 13 lần và nhược thị cao gấp 6 lần nếu không được chỉnh kính. Việc phát hiện sớm và điều trị kịp thời viễn thị là rất quan trọng để tránh các biến chứng nghiêm trọng. Nghiên cứu này tập trung đánh giá đặc điểm viễn thị ở trẻ em đến khám tại Bệnh viện Mắt Trung Ương từ năm 2018 đến năm 2022. Mục tiêu là mô tả đặc điểm của tật khúc xạ viễn thị ở trẻ em, góp phần đưa ra khuyến cáo điều trị sớm.

1.1. Tật Khúc Xạ Nguyên nhân chính gây giảm thị lực ở trẻ em

Tật khúc xạ không phải là bệnh, mà là sự mất cân bằng giữa chiều dài trục nhãn cầu và lực quang học của mắt. Các dạng tật khúc xạ bao gồm cận thị, viễn thị và loạn thị. Theo WHO, tật khúc xạ cần được ưu tiên phòng chống mù lòa trên toàn cầu. Cần có những nghiên cứu sâu hơn về vấn đề này để giúp trẻ có một đôi mắt khỏe mạnh.

1.2. Bệnh viện Mắt Trung Ương Vai trò quan trọng trong nghiên cứu và điều trị

Bệnh viện Mắt Trung Ương là trung tâm hàng đầu trong việc nghiên cứu và điều trị các bệnh về mắt tại Việt Nam. Nghiên cứu tại Bệnh viện Mắt Trung Ương góp phần đánh giá đặc điểm viễn thị ở trẻ em và đưa ra các khuyến cáo giúp phát hiện sớm và điều trị kịp thời, tránh những biến chứng do viễn thị gây ra.

II. Đặc Điểm Viễn Thị Thách Thức Trong Chẩn Đoán và Điều Trị Sớm

Mắt viễn thị có công suất quang học không đủ so với độ dài trục nhãn cầu. Do đó, ảnh của vật ở vô cực sẽ hội tụ ở sau võng mạc. Người viễn thị cần điều tiết để nhìn rõ, gây mỏi mắt và giảm thị lực. Ảnh hưởng của viễn thị phụ thuộc vào mức độ, tuổi và tình trạng điều tiết. Viễn thị có thể dẫn đến giảm thị lực, mỏi mắt, rối loạn thị giác hai mắt, nhược thị và lác. Trẻ có viễn thị từ trung bình đến nặng có nguy cơ cao bị lác và nhược thị nếu không được chỉnh kính. Nghiên cứu của Nguyễn Thanh Vân cho thấy tỉ lệ nhược thị trên nhóm viễn thị nặng là 68%. Việc chẩn đoán sớm viễn thị là rất quan trọng để ngăn chặn những biến chứng tiềm ẩn.

2.1. Các yếu tố ảnh hưởng đến đặc điểm viễn thị ở trẻ em

Mức độ viễn thị, độ tuổi, khả năng điều tiết và quy tụ đều ảnh hưởng đến đặc điểm viễn thị ở trẻ em. Viễn thị nặng có thể gây ra nhiều biến chứng nghiêm trọng hơn so với viễn thị nhẹ. Khả năng điều tiết của trẻ cũng đóng vai trò quan trọng trong việc bù trừ viễn thị. Các yếu tố di truyền và môi trường có thể đóng vai trò quan trọng trong sự hình thành viễn thị.

2.2. Biến chứng nguy hiểm nếu không điều trị viễn thị kịp thời

Nếu không được điều trị kịp thời, viễn thị có thể gây ra lác, nhược thị, giảm thị lực và ảnh hưởng đến khả năng học tập của trẻ. Lác là tình trạng mắt không thẳng hàng, trong khi nhược thị là tình trạng giảm thị lực do mắt không được sử dụng đúng cách. Việc chỉnh kính sớm có thể giúp ngăn ngừa những biến chứng này.

III. Nghiên Cứu Viễn Thị Phương Pháp Xác Định và Đánh Giá Tại Bệnh Viện

Nghiên cứu sử dụng phương pháp mô tả cắt ngang để đánh giá đặc điểm viễn thị ở trẻ em. Đối tượng nghiên cứu là trẻ em đến khám tại Bệnh viện Mắt Trung Ương từ năm 2018 đến năm 2022. Tiêu chuẩn lựa chọn bao gồm trẻ em được chẩn đoán viễn thị sau khi khám mắt toàn diện. Các biến số nghiên cứu bao gồm tuổi, giới tính, tình trạng chỉnh kính, mức độ viễn thị, độ chênh lệch khúc xạ hai mắt, đặc điểm của nhược thị và loạn thị kèm theo. Dữ liệu được thu thập và phân tích bằng phần mềm thống kê. Vấn đề đạo đức trong nghiên cứu được tuân thủ nghiêm ngặt.

3.1. Quy trình khám mắt toàn diện cho trẻ em tại Bệnh viện Mắt

Quy trình khám mắt toàn diện cho trẻ em bao gồm đo thị lực, kiểm tra khúc xạ, kiểm tra chức năng vận nhãn và đánh giá sức khỏe của mắt. Khám khúc xạ là một bước quan trọng để xác định tật khúc xạ, bao gồm viễn thị. Các bác sĩ nhãn khoa sử dụng các thiết bị chuyên dụng để đo độ khúc xạ của mắt và đánh giá tình trạng thị lực.

3.2. Đánh giá đặc điểm nhược thị và loạn thị kèm theo viễn thị

Nghiên cứu cũng đánh giá đặc điểm nhược thị và loạn thị kèm theo viễn thị ở trẻ em. Nhược thị là tình trạng giảm thị lực do mắt không được sử dụng đúng cách, trong khi loạn thị là tình trạng giác mạc không đều. Việc đánh giá các tình trạng này là quan trọng để lập kế hoạch điều trị toàn diện.

3.3. Phương pháp phân tích dữ liệu nghiên cứu về viễn thị trẻ em

Dữ liệu thu thập được sẽ được phân tích bằng phần mềm thống kê chuyên dụng. Các phép thống kê mô tả sẽ được sử dụng để tính toán tỷ lệ, trung bình và độ lệch chuẩn của các biến số nghiên cứu. Phân tích hồi quy sẽ được sử dụng để xác định các yếu tố liên quan đến mức độ viễn thị và các biến chứng kèm theo.

IV. Kết Quả Nghiên Cứu Phân Tích Chi Tiết Về Viễn Thị Ở Trẻ Em

Kết quả nghiên cứu cho thấy phân bố trẻ em viễn thị đến khám tại Bệnh viện Mắt Trung Ương trong 5 năm có sự thay đổi. Đặc điểm về tuổi và giới tính của đối tượng nghiên cứu được phân tích chi tiết. Tình trạng chỉnh kính của trẻ em viễn thị cũng được ghi nhận. Tỷ lệ viễn thị theo mắt và mức độ viễn thị được xác định. Nghiên cứu cũng đánh giá độ chênh lệch khúc xạ hai mắt và đặc điểm của nhược thị và loạn thị kèm theo. Kết quả này cung cấp thông tin quan trọng về tình hình viễn thị ở trẻ em Việt Nam.

4.1. Phân bố tỷ lệ viễn thị theo độ tuổi và giới tính tại Bệnh viện

Phân tích về tỷ lệ viễn thị theo độ tuổi và giới tính cung cấp cái nhìn sâu sắc về sự phân bố của viễn thị trong các nhóm dân số khác nhau. Điều này giúp các nhà hoạch định chính sách y tế đưa ra các biện pháp can thiệp phù hợp để giảm thiểu gánh nặng của viễn thị.

4.2. Mức độ viễn thị và độ chênh lệch khúc xạ hai mắt ở trẻ em

Mức độ viễn thị và độ chênh lệch khúc xạ hai mắt là những yếu tố quan trọng trong việc xác định kế hoạch điều trị cho trẻ em. Viễn thị nặng và độ chênh lệch khúc xạ lớn có thể gây ra nhiều biến chứng nghiêm trọng hơn.

4.3. So sánh kết quả nghiên cứu với các nghiên cứu khác về viễn thị

So sánh kết quả nghiên cứu với các nghiên cứu khác trên thế giới giúp xác định những điểm tương đồng và khác biệt về đặc điểm viễn thị ở trẻ em Việt Nam. Điều này góp phần vào việc xây dựng cơ sở dữ liệu toàn cầu về viễn thị.

V. Giải Pháp Điều Trị Viễn Thị Hướng Dẫn Chỉnh Kính và Phục Hồi Thị Lực

Các phương pháp điều trị viễn thị bao gồm chỉnh kính, phẫu thuật và các liệu pháp phục hồi thị lực. Chỉnh kính là phương pháp phổ biến nhất để điều chỉnh viễn thị. Kính viễn thị giúp hội tụ ánh sáng trên võng mạc, giúp người bệnh nhìn rõ hơn. Phẫu thuật viễn thị có thể được cân nhắc trong một số trường hợp. Các liệu pháp phục hồi thị lực có thể giúp cải thiện thị lực và giảm các triệu chứng viễn thị.

5.1. Lựa chọn kính viễn thị phù hợp cho trẻ em

Việc lựa chọn kính viễn thị phù hợp cho trẻ em là rất quan trọng để đảm bảo hiệu quả điều trị và sự thoải mái cho trẻ. Cần lựa chọn gọng kính phù hợp với khuôn mặt và tròng kính có độ viễn thị chính xác. Cần kiểm tra mắt định kỳ để đảm bảo kính vẫn phù hợp với thị lực của trẻ.

5.2. Các phương pháp phẫu thuật viễn thị hiện đại

Các phương pháp phẫu thuật viễn thị hiện đại bao gồm LASIK, PRK và ReLEx SMILE. Các phương pháp này sử dụng laser để thay đổi hình dạng giác mạc, giúp ánh sáng hội tụ đúng trên võng mạc. Cần tham khảo ý kiến của bác sĩ nhãn khoa để lựa chọn phương pháp phẫu thuật phù hợp.

5.3. Bài tập phục hồi thị lực cho trẻ bị viễn thị

Các bài tập phục hồi thị lực có thể giúp cải thiện khả năng điều tiết và quy tụ của mắt, giúp giảm các triệu chứng viễn thị và cải thiện thị lực. Các bài tập này nên được thực hiện dưới sự hướng dẫn của chuyên gia phục hồi thị lực.

VI. Phòng Ngừa Viễn Thị Bí Quyết Bảo Vệ Thị Lực Cho Trẻ Em

Phòng ngừa viễn thị ở trẻ em bao gồm việc đảm bảo trẻ có một chế độ dinh dưỡng hợp lý, khuyến khích trẻ tham gia các hoạt động ngoài trời, hạn chế thời gian sử dụng thiết bị điện tử và khám mắt định kỳ. Chế độ dinh dưỡng giàu vitamin và khoáng chất có vai trò quan trọng trong việc bảo vệ thị lực. Hoạt động ngoài trời giúp mắt được thư giãn và giảm nguy cơ viễn thị. Khám mắt định kỳ giúp phát hiện sớm các vấn đề về thị lực và có biện pháp can thiệp kịp thời.

6.1. Chế độ dinh dưỡng hợp lý giúp bảo vệ thị lực cho trẻ

Chế độ dinh dưỡng giàu vitamin A, C, E, lutein và zeaxanthin có vai trò quan trọng trong việc bảo vệ thị lực. Các loại thực phẩm tốt cho mắt bao gồm rau xanh, trái cây, cá và các loại hạt. Cần hạn chế đồ ăn nhanh và đồ uống có đường.

6.2. Tầm quan trọng của việc khám mắt định kỳ cho trẻ em

Khám mắt định kỳ giúp phát hiện sớm các vấn đề về thị lực, bao gồm viễn thị, cận thị và loạn thị. Nên khám mắt cho trẻ ít nhất một lần mỗi năm, đặc biệt là khi trẻ có các dấu hiệu như mỏi mắt, nhức đầu hoặc nhìn mờ.

Nội dung chính

Bối cảnh và vấn đề nghiên cứu

Tật khúc xạ là một trong những nguyên nhân chính gây suy giảm thị lực trên toàn cầu và tại Việt Nam. Tổ chức Y tế Thế giới (WHO) đã xếp tật khúc xạ vào nhóm 5 bệnh lý về mắt cần ưu tiên hàng đầu trong chiến lược phòng chống mù lòa. Trong các dạng tật khúc xạ, viễn thị có tần suất xuất hiện cao ở trẻ em do đặc điểm phát triển sinh lý của mắt (khoảng 95% trẻ sơ sinh có độ viễn thị sinh lý lên đến +3,50 Diop). Trong quá trình phát triển, mắt trải qua quá trình chính thị hóa làm giảm dần độ viễn. Tuy nhiên, nếu viễn thị không giảm hoặc duy trì ở mức độ từ trung bình đến nặng mà không được phát hiện và can thiệp kịp thời, mắt phải liên tục điều tiết để bù trừ công suất hội tụ. Tình trạng này kéo dài làm gia tăng nguy cơ lác trong quy tụ gấp 13 lần ở trẻ 4 tuổi và nguy cơ nhược thị gấp 6 lần so với trẻ chính thị hoặc viễn thị nhẹ. Đặc biệt, các trường hợp viễn thị nặng (từ +5,00 Diop trở lên) hầu hết dẫn đến nhược thị và rối loạn thị giác hai mắt nghiêm trọng.

Mặc dù việc sàng lọc và chăm sóc mắt viễn thị ngày càng được quan tâm, các dữ liệu dịch tễ học và lâm sàng quy mô lớn về đặc điểm viễn thị ở trẻ em tại Việt Nam vẫn còn hạn chế. Nhằm cung cấp cơ sở dữ liệu thực tiễn phục vụ công tác phát hiện sớm và điều trị phòng ngừa biến chứng, đề tài "Nhận xét đặc điểm của viễn thị ở trẻ em đến khám tại Bệnh viện Mắt Trung ương từ năm 2018 đến năm 2022" đã được thực hiện.

Mục tiêu nghiên cứu được xác định cụ thể:

1. Mô tả đặc điểm của tật khúc xạ viễn thị ở trẻ em đến khám tại Bệnh viện Mắt Trung ương trong giai đoạn từ năm 2018 đến năm 2022.

Phạm vi và đối tượng nghiên cứu:

• Đối tượng: Trẻ em từ 4 đến 15 tuổi đến khám tại Bệnh viện Mắt Trung ương, được chẩn đoán xác định mắc tật khúc xạ viễn thị theo mã ICD-10 là H52.0 (có kèm hoặc không kèm theo loạn thị).
• Phạm vi không gian: Các phòng khám chuyên khoa Khúc xạ và Mắt trẻ em thuộc Bệnh viện Mắt Trung ương.
• Phạm vi thời gian: Thu thập dữ liệu hồ sơ bệnh án trong 5 năm, từ ngày 01/01/2018 đến ngày 31/12/2022.

---

Cơ sở lý thuyết và phương pháp

Khung lý thuyết và tiêu chuẩn phân loại

Nghiên cứu dựa trên nền tảng sinh lý quang học nhãn cầu, cơ chế điều tiết của thể thủy tinh và quá trình chính thị hóa ở trẻ em. Hệ quang học của mắt bao gồm giác mạc (công suất trung bình 43,05 D), thể thủy tinh (công suất trung bình 19,11 D khi không điều tiết), thủy dịch và dịch kính, tạo nên tổng công suất khúc xạ toàn nhãn cầu khoảng 58,64 D. Tật viễn thị xảy ra khi công suất khúc xạ của quang hệ không đủ so với độ dài trục trước - sau của nhãn cầu, khiến tiêu điểm của chùm tia sáng song song hội tụ ở phía sau võng mạc ở trạng thái không điều tiết.

Các tiêu chí đánh giá lâm sàng được tác giả áp dụng thống nhất:

• Độ cầu tương đương (Spherical Equivalent - SE): Được tính theo công thức: $$\text{SE} = \text{Độ cầu (Sph)} + \frac{1}{2}\text{Độ trụ (Cyl)}$$
• Phân loại tật khúc xạ sau liệt điều tiết:
  • Chính thị: $-0,50\text{ D} < \text{SE} < +0,50\text{ D}$
  • Cận thị: $\text{SE} \le -0,50\text{ D}$
  • Viễn thị: $\text{SE} \ge +0,50\text{ D}$
  • Loạn thị: Độ trụ $\ge 0,75\text{ D}$
• Phân loại mức độ viễn thị:
  • Viễn thị nhẹ: từ $+0,75\text{ D}$ đến $+2,00\text{ D}$
  • Viễn thị trung bình (vừa): từ $+2,25\text{ D}$ đến $+5,00\text{ D}$
  • Viễn thị nặng: $> +5,00\text{ D}$
• Phân loại lệch khúc xạ hai mắt:
  • Không lệch: chênh lệch $< 1,0\text{ D}$
  • Chênh lệch ít: chênh lệch từ $1,0\text{ D}$ đến $3,0\text{ D}$
  • Chênh lệch nhiều: chênh lệch $> 3,0\text{ D}$
• Phân loại mức độ nhược thị (theo thị lực sau chỉnh kính tối ưu):
  • Nhược thị nhẹ: thị lực từ $20/40$ đến $20/30$
  • Nhược thị trung bình: thị lực từ $20/200$ đến $20/50$
  • Nhược thị nặng: thị lực $< 20/200$
• Phân loại mức độ loạn thị:
  • Loạn thị nhẹ: $0,75\text{ D}$
  • Loạn thị vừa: từ $1,0\text{ D}$ đến $2,0\text{ D}$
  • Loạn thị nặng: $> 2,0\text{ D}$

Thiết kế và phương pháp nghiên cứu

• Thiết kế nghiên cứu: Nghiên cứu mô tả hồi cứu (retrospective descriptive study).
• Cỡ mẫu nghiên cứu: Toàn bộ bệnh nhân trong độ tuổi 4–15 đáp ứng đầy đủ tiêu chuẩn lựa chọn và không thuộc diện loại trừ trong suốt giai đoạn 2018–2022 ($N = 38.799$ trẻ em, tương đương $61.127$ mắt viễn thị và $77.598$ mắt được khảo sát hình thái).
• Tiêu chuẩn loại trừ: Trẻ mắc các bệnh lý tại mắt khác gây ảnh hưởng trực tiếp đến thị lực ngoài tật khúc xạ (như đục thể thủy tinh bẩm sinh, bệnh lý giác mạc, bệnh võng mạc...).
• Quy trình thu thập và nguồn dữ liệu:
  1. Trích xuất danh sách bệnh nhân có mã chẩn đoán ICD-10 H52.0 từ phần mềm quản lý thông tin bệnh viện.
  2. Sử dụng công cụ lọc trên bảng tính để lập danh sách bệnh nhân đủ tiêu chuẩn.
  3. Thu thập thông tin từ phiếu khám bệnh lưu trữ, bao gồm: tuổi, giới tính, tình trạng chỉnh kính trước khám, kết quả đo khúc xạ sau liệt điều tiết bằng thuốc và thị lực tối ưu sau chỉnh kính lần đầu.
• Xử lý và phân tích số liệu: Dữ liệu được làm sạch trên Microsoft Excel và phân tích thống kê bằng phần mềm SPSS phiên bản 20.0. Các biến số định tính được mô tả bằng tỷ lệ phần trăm (%); các biến số định lượng được mô tả bằng giá trị trung bình và độ lệch chuẩn ($\text{Mean} \pm \text{SD}$). Sử dụng kiểm định T-test và phân tích phương sai ANOVA để so sánh các giá trị trung bình; giá trị $p < 0,05$ được coi là có ý nghĩa thống kê.
• Đạo đức nghiên cứu: Đề tài được Hội đồng khoa học Bệnh viện Mắt Trung ương và Trường Đại học Y Dược – Đại học Quốc gia Hà Nội thông qua. Dữ liệu bệnh nhân được mã hóa ẩn danh để bảo mật thông tin.

---

Nội dung chính theo từng chương

Chương 1: Tổng quan

Chương này hệ thống hóa các kiến thức giải phẫu, sinh lý học mắt và các nghiên cứu liên quan đến tật viễn thị:

• Cấu trúc quang học mắt và các yếu tố giải phẫu ảnh hưởng đến khúc xạ: bán kính độ cong giác mạc, công suất thể thủy tinh và độ dài trục nhãn cầu (thay đổi $1\text{ mm}$ trục nhãn cầu làm biến thiên khoảng $3\text{ D}$ công suất khúc xạ).
• Cơ chế điều tiết và quá trình chính thị hóa: sự phối hợp giữa trục nhãn cầu và công suất quang học trong quá trình trưởng thành; các biến đổi sinh lý khúc xạ từ sơ sinh đến tuổi học đường.
• Căn nguyên và phân loại viễn thị: phân biệt viễn thị trục (chiều dài trục nhãn cầu ngắn hơn bình thường), viễn thị cong (giác mạc hoặc thể thủy tinh dẹt) và viễn thị do vị trí hoặc không có thể thủy tinh; phân loại viễn thị bẩm sinh và bệnh lý.
• Mối liên hệ giữa viễn thị với các biến chứng nhãn khoa: cơ chế hình thành vòng tròn khuếch tán trên võng mạc dẫn đến nhược thị chức năng; sự rối loạn mối quan hệ giữa điều tiết và quy tụ dẫn đến lác trong điều tiết.
• Các phương pháp can thiệp viễn thị: nguyên tắc chỉnh kính gọng, kính tiếp xúc và các chỉ định phẫu thuật khúc xạ (LASIK, Laser nhiệt Holmium, đặt kính nội nhãn).
• Tổng quan y văn trong nước và quốc tế: tổng hợp các báo cáo dịch tễ học của Atkinson J., Ying, Michael, Hassan, Mohamed Dirani, Marjean, Vũ Bích Thủy, Nguyễn Thanh Vân, Nguyễn Thị Bích Hường và Vũ Thu Hương.

Chương 2: Đối tượng và phương pháp nghiên cứu

Chương 2 trình bày chi tiết phương pháp luận triển khai đề tài:

• Xác định đối tượng nghiên cứu là trẻ 4–15 tuổi có mã ICD-10 H52.0 đến khám tại Bệnh viện Mắt Trung ương từ 01/01/2018 đến 31/12/2022.
• Thiết lập tiêu chuẩn lựa chọn và loại trừ nghiêm ngặt nhằm tránh sai số do các bệnh lý phối hợp gây giảm thị lực.
• Quy trình chuẩn hóa 6 bước từ trích xuất dữ liệu bệnh viện điện tử, sàng lọc hồ sơ, thu thập số liệu khúc xạ sau liệt điều tiết, xử lý biến số đến phân tích thống kê trên phần mềm SPSS 20.0.
• Khung phân loại chi tiết các biến số: phân nhóm tuổi ($< 6$ tuổi, $6\text{--}10$ tuổi, $11\text{--}15$ tuổi), giới tính, mức độ viễn thị theo SE, mức độ lệch khúc xạ, mức độ loạn thị phối hợp và mức độ nhược thị dựa trên thang đo quốc tế.

Chương 3: Kết quả nghiên cứu

Chương 3 trình bày các phát hiện định lượng thu được từ tập dữ liệu $38.799$ bệnh nhân:

• Phân bố theo năm và dịch tễ: Số lượng bệnh nhân đạt đỉnh vào năm 2019 ($10.821$ trẻ, chiếm $27,89%$) và chạm mức thấp nhất vào năm 2021 ($4.610$ trẻ, chiếm $11,88%$). Tỷ lệ bệnh nhân nữ ($53,54%$) cao hơn bệnh nhân nam ($46,44%$).
• Phân bố theo nhóm tuổi: Tuổi trung bình của đối tượng nghiên cứu là $11,42 \pm 2,34$ tuổi (nhỏ nhất 4 tuổi, lớn nhất 15 tuổi). Nhóm $11\text{--}15$ tuổi chiếm tỷ lệ cao nhất ($50,32%$), nhóm $6\text{--}10$ tuổi chiếm $47,66%$, và nhóm $< 6$ tuổi chiếm tỷ lệ thấp nhất ($2,02%$).
• Thực trạng sử dụng kính: Tỷ lệ trẻ chưa được chỉnh kính tại thời điểm đến khám chiếm đa số với $70,46%$ ($27.338$ trẻ), trong khi trẻ đã được chỉnh kính chỉ đạt $29,54%$ ($11.461$ trẻ). Nhóm tuổi $< 6$ tuổi có tỷ lệ chưa chỉnh kính cao nhất ($80,81%$).
• Đặc điểm khúc xạ viễn thị: Tỷ lệ viễn thị hai mắt chiếm tuyệt đối ($95,95%$), viễn thị một mắt chỉ chiếm $4,05%$. Trên tổng số $61.127$ mắt viễn thị, độ viễn thị trung bình là $2,75 \pm 1,75\text{ D}$ (thấp nhất $+0,75\text{ D}$, cao nhất $+11,00\text{ D}$). Viễn thị nhẹ chiếm $53,06%$, viễn thị trung bình chiếm $41,97%$ và viễn thị nặng chiếm $4,97%$. Độ chênh lệch khúc xạ trung bình giữa hai mắt là $1,73 \pm 1,28\text{ D}$.
• Tình trạng nhược thị kèm theo: Có $4.313$ trẻ mắc nhược thị (chiếm $11,12%$). Trong số trẻ nhược thị, nhược thị hai mắt chiếm $82,01%$ ($3.537$ trẻ) và nhược thị một mắt chiếm $17,99%$ ($776$ trẻ). Xét trên $7.850$ mắt nhược thị, tỷ lệ nhược thị nhẹ là $46,32%$, trung bình là $44,25%$ và nặng là $9,43%$.
• Tình trạng loạn thị kèm theo: Trên tổng số $77.598$ mắt được phân tích hình thái, có $19,2%$ mắt ($14.900$ mắt) bị viễn kèm loạn thị và $80,8%$ mắt ($62.698$ mắt) là viễn thị đơn thuần. Độ loạn thị trung bình là $1,43 \pm 1,02\text{ D}$ (biên độ từ $0,75\text{ D}$ đến $5,50\text{ D}$). Mức độ loạn thị nhẹ chiếm $39,5%$, trung bình chiếm $37,6%$ và nặng chiếm $22,9%$.

Chương 4: Bàn luận

Tác giả so sánh và lý giải các kết quả nghiên cứu với y văn trong nước và quốc tế:

• Biến động số lượng bệnh nhân suy giảm mạnh trong năm 2021 được giải thích do tác động trực tiếp của các đợt giãn cách xã hội trong đại dịch COVID-19 làm cản trở việc tiếp cận khám mắt định kỳ của trẻ em.
• Sự chênh lệch giới tính (nữ chiếm tỷ lệ cao hơn nam, đặc biệt ở nhóm tuổi $11\text{--}15$) phù hợp với nghiên cứu của Nguyễn Thanh Vân ($59%$ nữ) và Koushik Tripathy ($60%$ nữ). Tác giả lý giải rằng trẻ nữ ở độ tuổi dậy thì thường tham gia nhiều hoạt động yêu cầu thị lực nhìn gần chi tiết, dẫn đến việc sớm phát hiện triệu chứng mỏi mắt, nhìn mờ để thông báo cho gia đình.
• Tỷ lệ trẻ phát hiện muộn ở lứa tuổi mầm non ($< 6$ tuổi chỉ chiếm $2,02%$) và tỷ lệ chưa chỉnh kính cao ($70,46%$) phản ánh nhận thức của phụ huynh về viễn thị còn hạn chế; trẻ nhỏ thường bù trừ bằng khả năng điều tiết mạnh nên ít than phiền triệu chứng cơ năng cho đến khi bắt đầu học tập ở bậc tiểu học và trung học.
• Tỷ lệ nhược thị ($11,12%$) và mối tương quan giữa viễn thị mức độ cao với nguy cơ nhược thị sâu được phân tích đối chiếu với kết quả của Iris S. Kassem và Nguyễn Thị Bích Hường, khẳng định tính cấp thiết của việc đo khúc xạ sau liệt điều tiết.

---

Kết quả và đóng góp

Tổng hợp các kết quả lâm sàng chính

Dữ liệu tổng hợp về đặc điểm dịch tễ và tật khúc xạ của $38.799$ trẻ em viễn thị được thể hiện qua các bảng sau:

Chỉ số dịch tễ / Lâm sàng	Giá trị số lượng	Tỷ lệ phần trăm (%)
Tổng số trẻ nghiên cứu	38.799	100,00%
Giới tính
- Nam	18.018	46,44%
- Nữ	20.781	53,54%
Phân bố theo nhóm tuổi
- Nhỏ hơn 6 tuổi	783	2,02%
- Từ 6 đến 10 tuổi	18.490	47,66%
- Từ 11 đến 15 tuổi	19.526	50,32%
Tình trạng chỉnh kính lúc khám
- Chưa chỉnh kính	27.338	70,46%
- Đã chỉnh kính	11.461	29,54%
Hình thái viễn thị theo mắt
- Viễn thị 1 mắt	1.571	4,05%
- Viễn thị 2 mắt	37.228	95,95%
Tình trạng nhược thị kèm theo
- Không mắc nhược thị	34.486	88,88%
- Có mắc nhược thị	4.313	11,12%

Bảng phân bố chi tiết về mức độ khúc xạ viễn thị, nhược thị và loạn thị:

Phân loại lâm sàng	Mức độ nhẹ	Mức độ trung bình (vừa)	Mức độ nặng	Tổng số mắt đánh giá
Mức độ viễn thị	32.434 mắt (53,06%)	25.655 mắt (41,97%)	3.038 mắt (4,97%)	61.127 mắt
Mức độ nhược thị	3.636 mắt (46,32%)	3.474 mắt (44,25%)	740 mắt (9,43%)	7.850 mắt
Mức độ loạn thị kèm	5.885 mắt (39,50%)	5.602 mắt (37,60%)	3.413 mắt (22,90%)	14.900 mắt

Đóng góp của đề tài

1. Cung cấp bộ dữ liệu dịch tễ quy mô lớn: Đề tài tổng hợp dữ liệu trên $38.799$ bệnh nhân trong thời gian 5 năm tại bệnh viện chuyên khoa mắt tuyến cuối, đưa ra bức tranh toàn diện về phân bố tuổi, giới, mức độ viễn thị và các bệnh lý đi kèm ở trẻ em Việt Nam.
2. Chỉ ra thực trạng chẩn đoán muộn và tỷ lệ chưa chỉnh kính cao: Nghiên cứu chứng minh có tới $70,46%$ trẻ viễn thị chưa được chỉnh kính khi đến khám, và nhóm trẻ dưới 6 tuổi chỉ chiếm $2,02%$ tổng số ca khám. Điều này cho thấy công tác sàng lọc tật khúc xạ ở lứa tuổi mầm non chưa đạt hiệu quả cao.
3. Làm rõ các mối liên quan lâm sàng: Xác định tỷ lệ viễn thị kết hợp loạn thị chiếm $19,2%$, tỷ lệ nhược thị chiếm $11,12%$ trên tổng số trẻ viễn thị (trong đó nhược thị hai mắt chiếm $82,01%$) và mức độ lệch khúc xạ trung bình là $1,73 \pm 1,28\text{ D}$.
4. Đề xuất khuyến nghị chuyên môn: Tác giả nhấn mạnh tầm quan trọng của việc tra thuốc liệt điều tiết khi khám khúc xạ ở trẻ em để tránh bỏ sót viễn thị tiềm ẩn, đồng thời đề xuất tăng cường truyền thông y tế và khám sàng lọc mắt sớm trước độ tuổi đi học nhằm ngăn ngừa biến chứng nhược thị và lác.

---

Hạn chế và hướng nghiên cứu tiếp

Hạn chế của nghiên cứu

• Hạn chế của thiết kế hồi cứu: Nghiên cứu dựa trên việc thu thập số liệu từ phiếu khám và hệ thống quản lý bệnh viện điện tử, phụ thuộc vào tính đầy đủ và đồng nhất của hồ sơ bệnh án qua các năm.
• Tính đại diện quần thể: Mẫu nghiên cứu được thu thập tại Bệnh viện Mắt Trung ương (bệnh viện chuyên khoa tuyến cuối), tập trung các trường hợp bệnh nhân có triệu chứng hoặc độ phức tạp cao, do đó tỷ lệ phân bố các mức độ viễn thị và biến chứng có thể cao hơn so với tỷ lệ thực tế trong cộng đồng chung.

Hướng nghiên cứu tiếp theo

• Triển khai các nghiên cứu tiến cứu theo dõi dọc (longitudinal study) nhằm đánh giá hiệu quả phục hồi thị lực và cải thiện chức năng thị giác hai mắt sau khi trẻ được can thiệp chỉnh kính và tập điều trị nhược thị.
• Mở rộng các nghiên cứu dịch tễ học sàng lọc tật khúc xạ dựa vào cộng đồng và trường học, tập trung vào nhóm trẻ mầm non ($< 6$ tuổi) để phát hiện sớm viễn thị trước khi bước vào giai đoạn học đường.

---

Giá trị tham khảo

Nghiên cứu có giá trị thực tiễn và học thuật cho các nhóm đối tượng:

• Bác sĩ Nhãn khoa và Kỹ thuật viên Khúc xạ nhãn khoa: Cung cấp thông tin tham khảo về quy trình khám liệt điều tiết, phân loại độ cầu tương đương (SE) và các chỉ số dịch tễ học liên quan đến lệch khúc xạ, loạn thị phối hợp và mức độ nhược thị ở trẻ em.
• Học viên, sinh viên ngành Y đa khoa và Nhãn khoa: Là tài liệu tham khảo chuẩn mực về phương pháp nghiên cứu mô tả hồi cứu trên mẫu lớn trong nhãn khoa, quy trình xử lý thống kê y học bằng phần mềm SPSS và cách thức phân tích dữ liệu lâm sàng khúc xạ.
• Các nhà quản lý y tế và y tế học đường: Cung cấp bằng chứng thực tiễn về thực trạng phát hiện muộn tật khúc xạ viễn thị ở trẻ em dưới 6 tuổi, hỗ trợ xây dựng chính sách và chương trình sàng lọc thị lực định kỳ tại các trường mầm non và tiểu học.

---

Câu hỏi thường gặp

1. Tiêu chuẩn chẩn đoán viễn thị và phân loại mức độ viễn thị trong nghiên cứu được xác định như thế nào?
Nghiên cứu chẩn đoán viễn thị dựa trên độ cầu tương đương sau liệt điều tiết ($\text{SE} \ge +0,50\text{ D}$, mã ICD-10 là H52.0). Mức độ viễn thị được chia làm 3 nhóm: viễn thị nhẹ (từ $+0,75\text{ D}$ đến $+2,00\text{ D}$), viễn thị trung bình/vừa (từ $+2,25\text{ D}$ đến $+5,00\text{ D}$) và viễn thị nặng ($> +5,00\text{ D}$).

2. Tỷ lệ trẻ em viễn thị chưa được chỉnh kính khi đến khám là bao nhiêu và nhóm tuổi nào có tỷ lệ chưa chỉnh kính cao nhất?
Tỷ lệ trẻ chưa được chỉnh kính tại thời điểm đến khám là $70,46%$ ($27.338$ trẻ), trong khi trẻ đã được chỉnh kính chỉ chiếm $29,54%$ ($11.461$ trẻ). Nhóm tuổi dưới 6 tuổi có tỷ lệ chưa chỉnh kính cao nhất, lên tới $80,81%$ ($633$ trẻ).

3. Tỷ lệ mắc nhược thị ở trẻ em viễn thị trong nghiên cứu là bao nhiêu và phân bố hình thái nhược thị ra sao?
Tỷ lệ mắc nhược thị ở trẻ em viễn thị là $11,12%$ ($4.313$ trẻ). Trong số trẻ bị nhược thị, nhược thị hai mắt chiếm đa số với $82,01%$ ($3.537$ trẻ), trong khi nhược thị một mắt chiếm $17,99%$ ($776$ trẻ). Xét trên $7.850$ mắt nhược thị, nhược thị nhẹ chiếm $46,32%$, trung bình chiếm $44,25%$ và nặng chiếm $9,43%$.

4. Dữ liệu khám bệnh trong 5 năm (2018–2022) biến động như thế nào và nguyên nhân chính là gì?
Số lượng trẻ đến khám cao nhất vào năm 2019 với $10.821$ trẻ ($27,89%$) và giảm sâu nhất vào năm 2021 với $4.610$ trẻ ($11,88%$). Nguyên nhân chính của sự sụt giảm trong năm 2021 là do ảnh hưởng của đại dịch COVID-19 và các biện pháp giãn cách xã hội làm gián đoạn việc đưa trẻ đi khám mắt định kỳ.

5. Đặc điểm phân bố viễn thị theo mắt và tỷ lệ loạn thị phối hợp trong nghiên cứu được ghi nhận ra sao?
Đa số trẻ bị viễn thị ở cả hai mắt ($95,95%$, tương đương $37.228$ trẻ), viễn thị một mắt chỉ chiếm $4,05%$ ($1.571$ trẻ). Về hình thái tật khúc xạ trên $77.598$ mắt khảo sát, viễn thị đơn thuần chiếm $80,8%$ ($62.698$ mắt) và viễn thị kèm loạn thị chiếm $19,2%$ ($14.900$ mắt) với độ loạn thị trung bình là $1,43 \pm 1,02\text{ D}$.

---

Kết luận

Khóa luận tốt nghiệp đã hoàn thành việc mô tả và phân tích toàn diện các đặc điểm dịch tễ học và lâm sàng của tật khúc xạ viễn thị trên cỡ mẫu lớn gồm $38.799$ trẻ em khám tại Bệnh viện Mắt Trung ương giai đoạn 2018–2022. Kết quả nghiên cứu làm nổi bật thực trạng viễn thị nhẹ và trung bình chiếm đa số ($95,03%$), tỷ lệ mắc nhược thị kèm theo là $11,12%$ và tỷ lệ trẻ chưa được chỉnh kính trước khi đến khám ở mức rất cao ($70,46%$). Công trình khẳng định tầm quan trọng của việc khám khúc xạ sau liệt điều tiết và nhấn mạnh yêu cầu cấp thiết trong việc triển khai các chương trình khám sàng lọc mắt sớm cho trẻ em ở lứa tuổi trước học đường nhằm hạn chế tối đa các nguy cơ nhược thị và lác.

Trích đoạn nội dung tài liệu

CHƯƠNG 1 TỔNG QUAN 1. Hệ quang học và các yếu tố ảnh hưởng đến khúc xạ của mắt 1. Hệ thống quang học của mắt Hình 1.1 Nhãn cầu[15] Nhãn cầu là một cấu trúc hình cầu, nằm phía trước của hốc mắt, bên trong chóp cơ. Trục nhãn cầu tạo với trục hốc mắt một góc khoảng 22,5.

Đường kính trước sau của nhãn cầu trung bình là 22,5mm, trục ngang là 24,1mm, trục dọc là 23,6mm. Đo từ mặt sau giác mạc đến hoàng điểm chỉ dài 21,74mm, vòng chu vi đo được 74,9mm. Giác mạc là một phần lớp vỏ bọc ngoài cùng của nhãn cầu chiếm 1/5 phía trước nhãn cầu. Giác mạc là một màng trong suốt, nhẵn bóng có hình chỏm cầu bán kính độ cong ở phía trước là 7,7mm và bán kính độ cong phía sau là 6,8mm, công suất khúc xạ là 43,05D, chiết xuất 1,376.

Thủy dịch được thể mi tiết ra trung bình 1cm3/ngày và thoát ra bên ngoài nhãn cầu chủ yếu là qua góc tiền phòng. Chiết xuất của thủy dịch là 1,336. Thể thủy tinh (TTT): là một thấu kính hai mặt lồi được treo cố định vào vùng thể mi nhờ các dây Zinn. Thể thủy tinh có vai trò quan trọng trong hệ thống khúc xạ và có khả năng thay đổi độ dày thông qua quá trình điều tiết.

TTT có chiết xuất là 1,386 và công suất là 19,11D. 4 Dịch kính: là một chất lỏng như lòng trắng trứng nằm sau TTT, chiếm toàn bộ phần sau nhãn cầu và có chiết suất 1,336. Toàn bộ hệ quang học nhãn cầu có công suất trung bình là 58,64D. Sinh lý hệ thống quang học mắt  Sinh lý tạo ảnh trên võng mạc Hình1.2: Sinh lý tạo ảnh trên võng mạc[15] Có thể rút gọn hệ quang học của mắt như một thấu kính đơn.

Mắt chính thị khi không điều tiết là tình trạng khúc xạ trong đó các tia sáng song song đi từ một vật ở xa được hội tụ trên võng mạc.  Sinh lý điều tiết Điều tiết là cơ chế mà mắt thay đổi công suất khúc xạ bằng cách thay đổi hình dạng của TTT. Trong khi điều tiết, tiêu điểm di chuyển về phía trước ở bên trong mắt. Lực điều tiết xuất hiện khi cơ thể mi co các sợi dây Zinn chằng lại, sức căng hướng ra ngoài của bao TTT giảm đi và TTT trở nên tròn hơn.

Do tăng độ cong (chủ yếu mặt trước) của TTT nên khúc xạ của TTT tăng lên. Khi TTT mất sự đàn hồi do lão hóa đáp ứng điều tiết giảm đi mặc dù mức co cơ thể mi không đổi [13]. Các yếu tố ảnh hưởng đến tình trạng khúc xạ của mắt Giác mạc: là một màng trong suốt, dai, không có mạch máu, hình phi cầu, chiếm 1/5 phía trước vỏ nhãn cầu. Đường kính khoảng 11 mm, bán kính độ cong là 7,7mm.

Chiều dày trung tâm là 0,5mm và vùng rìa là 1 mm. Giác mạc là môi trường khúc xạ đầu tiên ngăn cách không khí và có chiết suất 1,37. Công suất khúc xạ của giác mạc chiếm 2/3 công suất của toàn mắt nên chỉ cần một thay đổi nhỏ về cấu trúc hay độ cong giác mạc cũng làm ảnh hưởng đến quang học của mắt [9]. Thể thủy tinh: Là một thấu kính trong suốt 2 mặt lồi được treo cố định vào thể mi.

TTT dày khoảng 4 mm với đường kính 8 – 10 mm, bán kính độ cong ở mặt trước và sau lần lượt là 10 mm và 6 mm. Công suất khúc xạ của thể thủy tinh khoảng 20 – 22D. TTT có khả năng thay đổi độ dày dẫn đến thay đổi công suất khúc xạ của mắt hay còn gọi là điều tiết, giúp mắt nhìn rõ các vật ở gần [10]. Trục nhãn cầu: đã có nhiều nghiên cứu về độ dài trục nhãn cầu và hầu hết các số liệu đưa ra là trong khoảng 23,5 đến 24,5 mm.

Độ dài trục nhãn cầu ảnh hưởng nhiều đến khúc xạ của mắt, ở mắt chính thị nếu chiều dài trục thay đổi 1 mm sẽ làm công suất khúc xạ thay đổi 3D. Hiện nay chiều dài trục nhãn cầu có thể xác định qua siêu âm. Chiều dài trục ở trẻ sơ sinh chỉ khoảng 16 mm và đến khi 8 tuổi trẻ có độ dài trục tương đương với người lớn [10]. Sự điều tiết của mắt Điều tiết là quá trình thay đổi công suất khúc xạ của thể thủy tinh để ảnh của vật luôn hiện trên võng mạc.

Mắt chính thị khi nhìn vật ở xa tia sáng sẽ hội tụ ở trên võng mạc, và về quang học khi vật tiến lại gần thì ảnh của nó sẽ hội tụ ở sau võng mạc. Trên thực tế ta vẫn có thể nhìn rõ các vật ở gần là do khả năng điều tiết của mắt [10]. Lực điều tiết ảnh hường đến công suất khúc xạ và thay đổi theo tuổi. Ở 6 trẻ nhỏ khả năng điều tiết là rất lớn, khi tuổi tăng thì cả lực điều tiết và biên độ điều tiết đều giảm dần.

Ở trẻ 3 tuổi lực điều tiết là 17D, giảm xuống 14D khi 10 tuổi, 10D khi 25 tuổi và < 2D khi 50 tuổi. Quá trình chính thị hoá Là sự tác động qua lại giữa các yếu tố liên quan đến khúc xạ của mắt để đạt được tình trạng chính thị.Quá trình chính thị hóa vẫn chưa được biết một cách rõ ràng nhưng có một điểm nổi bật là khả năng kiểm soát của mắt để duy trì một tình trạng khúc xạ gần sát tình trạng chính thị cho dù các thành phần cấu tạo quang hệ mắt chịu nhiều biến đổi trong khi cơ thể phát triển. Có hai yếu tố được xem là có ảnh hưởng đến sự chính thị hóa đó là tính di truyền và môi trường. Trong khi viễn thị có thể được gây ra bởi hình ảnh không rõ nét trên võng mạc trong giai đoạn sớm sau đẻ.

Sự phát triển của mắt chưa trưởng thành nhằm làm giảm khả năng xuất hiện tật khúc xạ theo một cơ chế được gọi là quá trình chính thị hóa. Song song với sự phát triển của chiều dài trục nhãn cầu dường như ở đây có sự bù trừ bằng cách giảm công suất giác mạc và thể thủy tinh để ngăn cản sự hình thành tật khúc xạ. Người ta cũng nhận thấy sự tương hỗ giữa chiều dài trục nhãn cầu và độ cong thể thủy tinh trong giai đoạn đầu của quá trình phát triển đã duy trì tình trạng khúc xạ viễn thị có được sau khi sinh trong một thời gian dài.Ở giai đoạn phát triển về sau sự thay đổi chỉ số khúc xạ biểu hiện rõ nét hơn và nếu chỉ số khúc xạ của nhân thể thủy tinh gia tăng thì cận thị sẽ xuất hiện. Trong trường hợp chỉ số khúc xạ của vỏ thể thủy tinh gia tăng để thể thủy tinh có chỉ số khúc xạ đồng nhất thì công suất hội tụ của mắt giảm và mắt bị viễn thị.

Sau thời kỳ phát triển hoàn chỉnh, tình trạng khúc xạ mắt sẽ ổn định [11],[17]. Tỉ lệ khúc xạ hai mắt không đều cũng giảm dần nhờ quá trình chính thị hóa, chênh lệch khúc xạ trên 0,75D giảm từ 25% khi mới sinh xuống còn 4 – 8% lúc 1 tuổi [12],[13]. 7 Ở trẻ đủ tháng sau sinh 75% viễn thị với mức độ viễn thị ít hơn + 4D, thường hai mắt đều nhau. Mức độ viễn thị giảm dần đến độ 7 tuổi[14].

Theo nghiên cứu của Cook và Glasscock (1951) khúc xạ trung bình ở trẻ sơ sinh khi được làm liệt điều tiết là + 2D. Trong khi đó theo nghiên cứu của Goldschmidt (1969), khúc xạ trung bình ở trẻ là + 0,62D, mức độ viễn thị giảm dần theo tuổi và thay đổi nhiều nhất trong 1 năm đầu [20]. Các tình trạng khúc xạ của mắt 1. Tật khúc xạ của mắt - Tật khúc xạ (hay gọi là mắt không chính thị), không phải là một tình trạng bệnh lý mà chỉ là khiếm khuyết trong tương quan giữa chiều dài trục nhãn cầu và lực quang học của mắt.

- Tật khúc xạ bao gồm: 1. Tật khúc xạ cầu - Là ảnh của một điểm là một điểm nhưng không nằm trên võng mạc.  Nếu ảnh ở trước võng mạc: Cận thị. - Cận thị là tình trạng các tia sáng từ một vật ở xa hội tụ trước võng mạc của mắt ở trạng thái không điều tiết.

- Cận điểm của cận thị là một cận điểm thực, khoảng cách từ cận điểm đến mắt phụ thuộc vào độ cận thị theo công thức: f = 100/F (tính bằng cm) trong đó F là độ cận thị [11]. - Mắt cận thị có cận điểm và viễn điểm gần hơn mắt chính thị nên người cận thị nhìn vật ở gần còn rõ, nhìn xa thì mờ.3: Mắt cận thị[21]  Nếu ảnh ở sau võng mạc: Viễn thị. - Viễn thị là mắt có công suất của quang hệ thấp hơn so với chiều dài trục trước sau của nhãn cầu do đó khi mắt không điều tiết làm cho các tia sáng song song đi vào mắt sẽ hội tụ sau võng mạc [10].4: Mắt viễn thị[21] 1.2 Tật khúc xạ không hình cầu - Khác với viễn thị và cận thị có bề mặt khúc xạ hình cầu, loạn thị có các mặt khúc xạ không có cùng một độ cong ở tất cả các kinh tuyến, giống như bề mặt của một quả bóng bầu dục. Hệ quang học của loạn thị cho ảnh của một điểm không phải là một điểm mà là 2 đường thẳng gọi là tiêu tuyến, khoảng cách của hai tiêu tuyến xác định độ loạn thị [10].

- Phân loại theo loạn thị đều và không đều: + Loạn thị không đều: hai kinh tuyến chính không vuông góc với nhau, có thể gặp trong các trường hợp giác mạc hình chóp, sẹo giác mạc. 9 + Loạn thị đều: hai kinh tuyến chính vuông góc với nhau. - Đa số các trường hợp loạn thị có thể kết hợp với tật khúc xạ cầu lúc đó có thể là loại: + Loạn thị cận: Một hoặc cả 2 kinh tuyến chính của mắt ở trước võng mạc (nếu cả hai kinh tuyến là loạn thị viễn kép, công suất khúc xạ âm của hai kinh tuyến có mức độ khác nhau). + Loạn thị viễn: Một hoặc cả 2 kinh tuyến chính của mắt ở sau võng mạc (nếu cả hai kinh tuyến là loạn thị viễn kép, công suất khúc xạ dương của hai kinh tuyến có mức độ khác nhau).

+ Loạn thị hỗn hợp: Hai kinh tuyến chính của mắt thì một ở trước và một ở sau võng mạc.5: Mắt loạn thị[15] 1. Lệch khúc xạ giữa hai mắt  Trường hợp độ khúc xạ giữa 2 mắt không tương đương nhau gọi là lệch khúc xạ. Lệch khúc xạ là sự khác nhau về khúc xạ giữa hai mắt ở cùng một cá thể [15].