§¹i häc th¸i nguyªn tr−êng ®¹i häc n«ng l©m –––––––––––– –––––––––– Ph¹m C«ng Ho»ng “Nghiªn cøu mét sè ®Æc ®iÓm sinh häc, kh¶ n¨ng s¶n xuÊt cña gµ Chäi nu«i t¹i huyÖn T©n Yªn - tØnh B¾c Giang” Chuyªn ngµnh: Ch¨n nu«i M· sè: 60.40 luËn V¨n th¹c sÜ Khoa häc n«ng nghiÖp Th¸i Nguyªn - 2010 §¹i häc th¸i nguyªn tr−êng ®¹i häc n«ng l©m Ph¹m C«ng Ho»ng “Nghiªn cøu mét sè ®Æc ®iÓm sinh häc, kh¶ n¨ng s¶n xuÊt cña gµ Chäi nu«i t¹i huyÖn T©n Yªn - tØnh B¾c Giang” Chuyªn ngµnh: Ch¨n nu«i – Thó y M· sè: 60.40 luËn V¨n th¹c sÜ khoa häc n«ng nghiÖp Ng−êi h−íng dÉn khoa häc: PGS-TS. TrÇn Thanh V©n TS. NguyÔn ThÞ Thóy Mþ Th¸i Nguyªn – 2010 Môc lôc Trang Më ®Çu. Tæng quan tµi liÖu.1 C¬ së khoa häc cña ®Ò tµi.1 B¶n chÊt di truyÒn cña tÝnh tr¹ng.
§Æc ®iÓm vÒ sinh tr−ëng di truyÒn vµ mét sè tÝnh tr¹ng s¶n xuÊt cña gia cÇm. Kh¶ n¨ng sinh tr−ëng. Tiªu tèn thøc ¨n. Kh¶ n¨ng cho thÞt.
Søc sèng vµ kh¶ n¨ng kh¸ng bÖnh. Kh¶ n¨ng ®Î trøng. Tû lÖ Êp në. Mét sè yÕu tè ¶nh h−ëng ®Õn chÊt l−îng thÞt gia cÇm.
Nh÷ng yªu cÇu ®èi víi chÊt l−îng thÞt. C¸c biÖn ph¸p c¶i thiÖn chÊt l−îng thÞt gia cÇm. T×nh h×nh nghiªn cøu trong vµ ngoµi n−íc. T×nh h×nh nghiªn cøu ngoµi n−íc.
T×nh h×nh nghiªn cøu trong n−íc. ®èi t−îng, néi dung vµ ph−¬ng ph¸p nghiªn cøu.1 §èi t−îng, ®i¹ ®iÓm vµ thêi gian nghiªn cøu. §èi t−îng nghiªn cøu. §Þa ®iÓm vµ thêi gian nghiªn cøu.
Néi dung vµ ph−¬ng ph¸p nghiªn cøu. Néi dung nghiªn cøu. Ph−¬ng ph¸p nghiªn cøu. C¸c chØ tiªu theo dâi.
C¸c chØ tiªu ®iÒu tra. C¸c chØ tiªu Ò sinh s¶n. C¸c chØ tiªu vÒ sinh tr−ëng. Mét sè dÆc ®iÓm sinh häc.
C¸c chØ tiªu kh¶o s¸t. Ph−¬ng ph¸p tÝnh to¸n c¸c chØ tiªu. Ph−¬ng ph¸p xö lý sè liÖu. KÕt qu¶ vµ th¶o luËn.
KÕt qu¶ ®iÒu tra vÒ t×nh h×nh nu«i gµ Chäi t¹i huyÖn T©n Yªn. KÕt qu¶ ®iÒu tra vÒ sè l−îng. KÕt qu¶ ®iÒu tra vÒ sè l−îng hé ch¨n nu«i gµ Chäi. Tû lÖ gµ Chäi trong c¸c hé t¹i 3 xK cña huyÖn T©n Yªn - tØnh B¾c Giang.
KÕt qu¶ theo ®¸nh gi¸ vÒ ®Æc ®iÓm sinh häc cña gµ Chäi. KÝch th−íc c¸c chiÒu ®o cña c¬ thÓ gµ Chäi. KÕt qu¶ ®¸nh gi¸ vÒ kh¶ n¨ng sinh s¶n cña gµ Chäi. Mét sè chØ tiªu sinh s¶n cña gµ m¸i.
Thêi gian sö dông gµ Chäi. Mét sè chØ tiªu vÒ chÊt l−îng trøng. C¸c chØ tiªu vÒ Êp në. C¸c chØ tiªu kh¶o s¸t vÒ søc s¶n xuÊt thÞt cña gµ Chäi.
Tû lÖ nu«i sèng cña gµ Chäi. Sinh tr−ëng cña gµ Chäi. Sinh tr−ëng tÝch luü. Sinh tr−ëng tuyÖt ®èi vµ t−¬ng ®èi cña gµ Chäi nu«i t¹i huyÖn T©n Yªn - tØnh B¾c Giang.
Kh¶ n¨ng tiªu thô vµ chuyÓn ho¸ thøc ¨n. Kh¶ n¨ng cho thÞt vµ chÊt l−îng thÞt. N¨ng suÊt thÞt. ChÊt l−îng thÞt.
67 Tµi liÖu tham kh¶o. TiÕng ViÖt. TiÕng n−íc ngoµi. 71 Danh môc c¸c b¶ng Trang B¶ng 3.
Sè l−îng gµ Chäi t¹i t¹i 3 xQ huyÖn T©n Yªn - tØnh B¾c Giang B¶ng 3. T×nh h×nh ch¨n nu«i gµ Chäi trong n«ng hé. T×nh h×nh nu«i gµ Chäi theo xãm t¹i 3 xQ ®iÒu tra .4: §Æc ®iÓm mµu s¾c l«ng cña gµ Chäi tr−ëng thµnh. KÝch th−íc c¸c chiÒu ®o c¬ thÓ gµ Chäi (cm) .6: Mét sè chØ tiªu sinh s¶n cña gµ m¸i Chäi .7: Thêi gian sö dông cña gµ trèng, m¸i Chäi.8: C¸c chØ tiªu vÒ chÊt l−îng trøng .9: C¸c chØ tiªu Êp në cña gµ Chäi.10: Tû lÖ nu«i sèng cña gµ kh¶o nghiÖm (%).
Sinh tr−ëng tÝch luü cña gµ Chäi (g). Sinh tr−ëng tuyÖt ®èi vµ sinh tr−ëng t−¬ng ®èi.13: Kh¶ n¨ng tiªu thô vµ chuyªn ho¸ thøc ¨n bæ sung thªm cña gµ Chäi nu«i thÞt (Sè liÖu nu«i kh¶o s¸t).14: C¸c chØ tiªu mæ kh¶o s¸t .15: Thµnh phÇn hãa häc cña thÞt gµ Chäi ë c¸c giai ®o¹n tuæi nu«i kh¶o s¸t (%). 64 Danh môc c¸c h×nh Trang H×nh 3.1: §å thÞ sinh tr−ëng tÝch luü cña gµ Chäi nu«i t¹i huyÖn T©n Yªn - tØnh B¾c Giang.2: BiÓu ®å sinh tr−ëng tuyÖt ®èi cña gµ Chäi nu«i t¹i huyÖn T©n Yªn - tØnh B¾c Giang.3: §å thÞ sinh tr−ëng t−¬ng ®èi cña gµ Chäi. nu«i t¹i huyÖn T©n Yªn - tØnh B¾c Giang.
59 PhÇn 1 Më ®Çu 1. ®Æt vÊn ®Ò Trong nh÷ng n¨m gÇn ®©y, ngµnh ch¨n nu«i gia cÇm ë n−íc ta ngµy cµng ph¸t triÓn víi tèc ®é ph¸t triÓn b×nh qu©n cña nh÷ng n¨m qua lµ 5%/n¨m vµ ch¨n nu«i gµ chÊt l−îng cao ®ang lµ vÊn ®Ò ®−îc nhiÒu ng−êi quan t©m. Ch¨n nu«i gµ ®Q cã nh÷ng biÕn chuyÓn tÝch cùc, ®¹t ®−îc nh÷ng thµnh tùu kh¶ quan: tæng ®µn t¨ng lªn vÒ sè l−îng vµ chÊt l−îng ®−îc c¶i thiÖn. Cïng víi sù ph¸t triÓn cña ngµnh kinh tÕ th× nhu cÇu tiªu dïng thùc phÈm cã chÊt l−îng cao cña ng−êi d©n l¹i cµng t¨ng lªn.
HiÖn nay, xu thÕ chung cña ngµnh ch¨n nu«i trªn thÕ giíi, ®Æc biÖt lµ c¸c n−íc ®ang ph¸t triÓn, bªn c¹nh viÖc ph¸t triÓn th©m canh ch¨n nu«i cÇn ®Èy m¹nh c«ng t¸c b¶o tån, g×n gi÷ c¸c gièng vËt nu«i ®Þa ph−¬ng nh»m khai th¸c hîp lý tµi nguyªn ®a d¹ng sinh häc mang l¹i tÝnh æn ®Þnh bÒn v÷ng cho ph¸t triÓn l©u dµi. §©y lµ vÊn ®Ò cÊp b¸ch, khã kh¨n, phøc t¹p mang tÝnh toµn cÇu, cÇn ®−îc nhiÒu ngµnh quan t©m. ë viÖt Nam cã rÊt nhiÒu gièng vËt nu«i truyÒn thèng cã gi¸ trÞ kinh tÕ thÊp nªn ®ang bÞ thu hÑp vÒ kh«ng gian ph©n bè, gi¶m dÇn vÒ sè l−îng vµ cã nguy c¬ bÞ tuyÖt chñng vÝ dô nh−: lîn Ø, gµ Hå, gµ §«ng T¶o, vÞt Kú Lõa, gµ MÌo. Gµ Chäi còng lµ mét trong nh÷ng gièng vËt nu«i nãi trªn, mÆc dï xÐt vÒ ý nghÜa kinh tÕ cña gièng gµ nµy th× kh«ng lín, song ®©y lµ gièng gµ ®−îc céng ®ång c¸c d©n téc ng−êi ViÖt nu«i tõ ngµn ®êi nay, nã g¾n liÒn víi tËp qu¸n v¨n hãa vµ ®êi sèng tinh thÇn cña c¸c d©n téc ng−êi ViÖt.
B¾c Giang lµ mét tØnh miÒn nói phÝa B¾c víi nÐt ®Æc tr−ng lµ ®Þa h×nh bÞ chia c¾t bëi c¸c dQy nói t¹o ra c¸c thung lòng. D©n c− gåm nhiÒu d©n téc anh em cïng sinh sèng b»ng canh t¸c n«ng nghiÖp vµ ch¨n nu«i. Cïng víi c¸c gia sóc, gia cÇm kh¸c, con gµ ®Q ®−îc c¸c d©n téc ®Þa ph−¬ng nu«i d−ìng tõ l©u ®êi víi ph−¬ng thøc qu¶ng canh, ng−êi d©n sö dông sö dông thÞt vµ trøng gµ réng rQi, v× ®©y lµ nguån thùc phÈm giÇu ®¹m, ®Æc biÖt thÞt gµ cßn ®−îc sö dông trong c¸c nghi thøc tÕt Nguyªn ®¸n, ®×nh ®¸m, lÔ héi. Gièng gµ Chäi ®−îc nu«i nhiÒu ë B¾c Giang con gµ Chäi g¾n víi tÕt cæ truyÒn,héi hoµng hoa th¸m, c¸c lÔ héi ®×nh lµng….
Víi ph−¬ng thøc ch¨n th¶ qu¶ng canh, ®èi víi gµ con vµ gµ lo¹i th¶i (kh«ng dïng vµo viÖc chäi gµ), vµ ch¨m sãc cã ®Çu t− víi gµ nu«i dïng vµo viÖc thi ®Êu. Gµ Chäi kh«ng nh÷ng lµ mãn ¨n ®Æc s¶n, mµ cßn ®−îc c¸c d©n téc ng−êi ViÖt nu«i ®Ó ®em ®i chäi trong c¸c lÔ héi. §©y lµ gièng gµ cã tÇm vãc t−¬ng ®èi lín tõ 3 - 4 kg, gµ cã ch©n cao, tèc ®é sinh tr−ëng kh¸, l«ng cã nhiÒu mµu: x¸m, v»n ®en. §©y lµ mét trong nh÷ng nguån gen quý, rÊt phong phó vµ cã tiÒm n¨ng di truyÒn cao ®èi víi c«ng t¸c lai t¹o, do ®ã cÇn ®−îc b¶o tån Trong thùc tÕ c¸c gièng gµ néi thuÇn rÊt Ýt, do cã sù pha t¹p mét c¸ch tù nhiªn, nh−ng gµ Chäi chñ yÕu nu«i víi môc ®Ých Chäi nªn gµ Chäi lµ mét trong sè rÊt Ýt c¸c gièng gµ néi cã møc ®é thuÇn.
§Ó cã thªm kÕt qu¶ nghiªn cøu vÒ gièng gµ nµy, gãp phÇn vµo viÖc xem xÐt, ®¸nh gi¸ gi¸ trÞ kinh tÕ, lµm c¬ së cho c¸c c«ng tr×nh nghiªn cøu b¶o tån vµ lai t¹o, chóng t«i tiÕn hµnh thùc hiÖn ®Ò tµi: “Nghiªn cøu mét sè ®Æc ®iÓm sinh häc, kh¶ n¨ng s¶n xuÊt cña gµ Chäi nu«i t¹i huyÖn T©n Yªn - tØnh B¾c Giang”. Nh»m phôc vô cho viÖc b¶o tån quü gen vµ lµ c¬ së ®Ó khai th¸c tiÒm n¨ng di truyÒn cña gièng gµ ®Þa ph−¬ng nµy. Môc tiªu, ý nghÜa khoa häc vµ thùc tiÔn cña ®Ò tµi + Môc tiªu cña ®Ò tµi - X¸c ®Þnh c¸c ®Æc ®iÓm ngo¹i h×nh, mét sè ®Æc tÝnh sinh häc vµ tÝnh n¨ng s¶n xuÊt cña gièng gµ Chäi t¹i huyÖn T©n Yªn tØnh B¾c Giang. - X¸c ®Þnh ®−îc c¬ cÊu, sè l−îng, søc sèng, sinh tr−ëng, sinh s¶n, t×nh h×nh ch¨n nu«i gµ Chäi trong n«ng hé t¹i huyÖn T©n Yªn - tØnh B¾c Giang.
- X¸c ®Þnh ¶nh h−ëng cña mét sè biÖn ph¸p kü thuËt ®Õn kh¶ n¨ng s¶n xuÊt cña gµ Chäi nu«i ë n«ng hé. - B¶o tån ®−îc quü gen vµ khai th¸c tiÒm n¨ng di truyÒn l©u dµi cña gµ Chäi(theo h−íng v¨n ho¸ kÕt hîp ph¸t triÓn kinh tÕ xQ éi). + ý nghÜa khoa häc vµ thùc tiÔn cña ®Ò tµi - KÕt qu¶ cña ®Ò tµi sÏ cung cÊp c¸c th«ng tin ®Çu tiªn vÒ gièng gµ Chäi t¹i mét sè huyÖn cña tØnh B¾c Giang. - C¸c sè liÖu thu ®−îc phôc vô cho c«ng t¸c gièng sau nµy.
MÆt kh¸c kÕt qu¶ cña ®Ò tµi sÏ lµ tµi liÖu tham kh¶o cho nh÷ng nghiªn cøu ph¸t triÓn tiÕp theo. Ch−¬ng 1 Tæng quan tµi liÖu 1. C¬ së khoa häc cña ®Ò tµi 1. B¶n chÊt di truyÒn cña tÝnh tr¹ng Còng nh− c¸c gièng vËt nu«i kh¸c, gièng gµ ®−îc h×nh thµnh g¾n liÒn víi sù t¸c ®éng cña m«i tr−êng sinh th¸i, ®iÒu kiÖn kinh tÕ kü thuËt cña xQ héi.
Hay nãi c¸ch kh¸c, ngoµi c¸c yÕu tè di truyÒn, t¸c ®éng cña con ng−êi, th× c¸c yÕu tè ngo¹i c¶nh nh−: nhiÖt ®é, Èm ®é, ¸nh s¸ng, mïa vô. cã ¶nh h−ëng rÊt lín ®Õn viÖc h×nh thµnh c¸c ®Æc tÝnh sinh tr−ëng, ph¸t dôc, sinh s¶n cña gièng. TÊt c¶ c¸c ®Æc ®iÓm cña gièng nh−: c¸c ®Æc tÝnh sinh häc, ngo¹i h×nh, tÝnh n¨ng s¶n xuÊt. §Òu lµ tÝnh tr¹ng di truyÒn sè l−îng vµ chÊt l−îng.
C¸c tÝnh tr¹ng chÊt l−îng ®−îc quy ®Þnh b»ng mét hay nhiÒu cÆp gen cã hiÖu øng lín, chóng ®−îc di truyÒn tu©n theo c¸c ®Þnh luËt cña Mendel vµ Ýt chÞu ¶nh h−ëng cña c¸c ®iÒu kiÖn m«i tr−êng; C¸c tÝnh tr¹ng s¶n xuÊt ®−îc quy ®Þnh b»ng nhiÒu cÆp gen cã hiÖu øng nhá, chóng ®−îc di truyÒn cho ®êi sau theo c¸c møc ®é kh¸c nhau, sù thÓ hiÖn cña chóng ë ®êi sau chÞu ¶nh h−ëng rÊt lín cña ®iÒu kiÖn ngo¹i c¶nh. Sù biÓu hiÖn kiÓu h×nh cña c¸c tÝnh tr¹ng sè l−îng chÞu sù t¸c ®éng rÊt lín cña yÕu tè ngo¹i c¶nh.