Nghiên Cứu Đặc Điểm Sinh Học, Sinh Thái và Biện Pháp Phòng Trừ Sâu Hại Trên Cây Keo Tai Tượng ...

Luận văn thạc sĩ nghiên cứu nghiên cứu một số đặc điểm sinh học sinh thái và thử nghiệm một số biện pháp phòng trừ một số loài, đánh giá hiện trạng, phân tích vấn đề, đề xuất biện

• Tác giả: Trần Bá Thăng
• Người hướng dẫn: TS. Lê Văn Bình
• Trường học: Trường Đại Học Lâm Nghiệp
• Chuyên ngành: Quản Lý Tài Nguyên Rừng
• Đề tài: Nghiên Cứu Đặc Điểm Sinh Học và Biện Pháp Phòng Trừ Sâu Hại Trên Cây Keo Tai Tượng Tại Huyện Yên Bình
• Loại tài liệu: luận văn thạc sĩ
• Năm xuất bản: 2019
• Địa điểm: Hà Nội

Mục lục chi tiết

• LỜI CAM ĐOAN
• LỜI CẢM ƠN
• 1. CHƯƠNG 1: TỔNG QUAN VẤN ĐỀ NGHIÊN CỨU
• 1.1. Tổng quan về sâu hại Keo tai tượng ở trên thế giới
• 1.2. Thành phần loài sâu hại
• 1.3. Đặc điểm sinh học, sinh thái
• 1.4. Biện pháp phòng trừ
• 1.5. Tổng quan về sâu hại Keo tai tượng ở trong nước
• 1.5.1. Thành phần loài sâu hại
• 1.5.2. Đặc điểm sinh học, sinh thái
• 1.5.3. Biện pháp phòng trừ
• 2. CHƯƠNG 2: ĐIỀU KIỆN TỰ NHIÊN, KINH TẾ XÃ HỘI KHU VỰC NGHIÊN CỨU
• 2.1. Điều kiện tự nhiên huyện Yên Bình
• 2.1.1. Vị trí địa lý
• 2.1.2. Đặc điểm tự nhiên
• 2.1.3. Đặc điểm tài nguyên
• 2.2. Đặc điểm Kinh tế - Xã hội huyện Yên Bình, tỉnh Yên Bái
• 2.2.1. Dân số, dân tộc
• 2.2.2. Cơ sở hạ tầng
• 3. CHƯƠNG 3: NỘI DUNG VÀ PHƯƠNG PHÁP NGHIÊN CỨU
• 3.1. Mục tiêu nghiên cứu
• 3.1.1. Mục tiêu tổng quát
• 3.1.2. Mục tiêu cụ thể
• 3.2. Đối tượng và phạm vi nghiên cứu
• 3.3. Nội dung nghiên cứu
• 3.3.1. Điều tra thành phần loài sâu hại trên cây Keo tai tượng tại huyện Yên Bình, tỉnh Yên Bái
• 3.3.2. Nghiên cứu một số đặc điểm sinh học và sinh thái của một số loài sâu hại chính trên cây Keo tai tượng tại huyện Yên Bình, tỉnh Yên Bái
• 3.3.3. Nghiên cứu thử nghiệm một số biện pháp phòng trừ một số loài sâu hại chính trên cây Keo tai tượng tại huyện Yên Bình, tỉnh Yên Bái
• 3.4. Phương pháp nghiên cứu
• 3.4.1. Phương pháp kế thừa
• 3.4.2. Phương pháp điều tra
• 3.4.2.1. Phương pháp điều tra thành phần một số loài sâu hại chính trên cây Keo tai tượng tại huyện Yên Bình, tỉnh Yên Bái
• 3.4.2.2. Phương pháp nghiên cứu một số đặc điểm sinh học, sinh thái của một số loài sâu hại chính Keo tai tượng tại huyện Yên Bình, tỉnh Yên Bái
• 3.4.2.3. Phương pháp nghiên cứu một số biện pháp phòng trừ một số loài sâu hại chính Keo tai tượng tại huyện Yên Bình, tỉnh Yên Bái
• 4. CHƯƠNG 4: KẾT QUẢ NGHIÊN CỨU
• 4.1. Điều tra thành phần loài sâu hại Keo tai tượng tại huyện Yên Bình, tỉnh Yên Bái
• 4.1.1. Kết quả điều tra thành phần loài sâu hại Keo tai tượng tại Yên Bình
• 4.1.2. Kết quả điều tra tỷ lệ bị hại và mức độ sâu hại Keo tai tượng tại Yên Bình
• 4.2. Nghiên cứu một số đặc điểm sinh học, sinh thái của loài sâu hại chính Keo tai tượng tại huyện Yên Bình, tỉnh Yên Bái
• 4.2.1. Đặc điểm sinh học của Mọt hại thân Keo tai tượng
• 4.2.2. Nghiên cứu một số đặc điểm sinh thái của loài Mọt hại thân
• 4.3. Nghiên cứu các biện pháp phòng trừ loài sâu hại chính Keo tai tượng
• 4.3.1. Kết quả thử nghiệm biện pháp lâm sinh phòng trừ Mọt hại thân Keo tai tượng
• 4.3.2. Kết quả thử nghiệm hiệu lực biện pháp sinh học và hóa học phòng trừ Mọt hại thân ở trong phòng thí nghiệm
• 4.3.3. Kết quả thử nghiệm hiệu lực biện pháp sinh học và hóa học phòng trừ Mọt hại thân Keo tai tượng ở ngoài hiện trường
• KẾT LUẬN, TỒN TẠI, KIẾN NGHỊ
• TÀI LIỆU THAM KHẢO

Tóm tắt

I. Tổng quan về Nghiên cứu Đặc điểm Sinh học Cây Keo Tai Tượng

Cây Keo tai tượng (Acacia mangium) là một trong những loài cây trồng chủ lực tại huyện Yên Bình, tỉnh Yên Bái. Việc nghiên cứu đặc điểm sinh học của cây không chỉ giúp hiểu rõ hơn về sự phát triển của loài cây này mà còn hỗ trợ trong việc quản lý và bảo vệ rừng. Đặc điểm sinh học của cây Keo tai tượng bao gồm cấu trúc sinh lý, sinh thái và khả năng thích ứng với điều kiện môi trường. Những thông tin này rất quan trọng để phát triển các biện pháp phòng trừ sâu hại hiệu quả.

1.1. Đặc điểm sinh học của cây Keo tai tượng

Cây Keo tai tượng có khả năng sinh trưởng nhanh và phát triển tốt trong điều kiện khí hậu nhiệt đới. Đặc điểm sinh học của cây bao gồm chiều cao, đường kính thân, và khả năng sinh sản. Những yếu tố này ảnh hưởng trực tiếp đến năng suất và chất lượng gỗ.

1.2. Tác động của môi trường đến cây Keo tai tượng

Môi trường sống, bao gồm độ ẩm, ánh sáng và chất đất, có ảnh hưởng lớn đến sự phát triển của cây Keo tai tượng. Việc hiểu rõ các yếu tố này giúp tối ưu hóa quy trình trồng và chăm sóc cây.

II. Vấn đề Sâu Hại Trên Cây Keo Tai Tượng Tại Yên Bình

Cây Keo tai tượng tại huyện Yên Bình đang phải đối mặt với nhiều loại sâu hại, gây ảnh hưởng nghiêm trọng đến sự phát triển và năng suất của cây. Các loài sâu hại này không chỉ làm giảm chất lượng gỗ mà còn ảnh hưởng đến thu nhập của người trồng rừng. Việc nhận diện và phân tích các loài sâu hại là rất cần thiết để có biện pháp phòng trừ hiệu quả.

2.1. Các loại sâu hại chính trên cây Keo tai tượng

Một số loài sâu hại chính bao gồm Mọt hại thân, Sâu ăn lá và các loài côn trùng khác. Những loài này gây hại nặng nề, làm giảm khả năng sinh trưởng của cây.

2.2. Tác động của sâu hại đến cây trồng

Sâu hại không chỉ làm giảm năng suất mà còn ảnh hưởng đến chất lượng gỗ. Tỷ lệ cây bị hại có thể lên đến 25%, gây thiệt hại lớn cho người trồng rừng.

III. Phương pháp Nghiên cứu Đặc điểm Sinh học và Sâu Hại

Nghiên cứu đặc điểm sinh học và sâu hại trên cây Keo tai tượng được thực hiện thông qua các phương pháp điều tra thực địa và phân tích mẫu. Các phương pháp này giúp xác định thành phần loài sâu hại và đặc điểm sinh học của chúng, từ đó đưa ra các biện pháp phòng trừ hiệu quả.

3.1. Phương pháp điều tra thành phần loài sâu hại

Phương pháp điều tra bao gồm thu thập mẫu sâu hại và phân tích chúng trong phòng thí nghiệm. Điều này giúp xác định chính xác các loài sâu hại đang gây hại cho cây Keo.

3.2. Phương pháp nghiên cứu đặc điểm sinh học

Nghiên cứu đặc điểm sinh học của sâu hại bao gồm việc theo dõi vòng đời, tập tính và môi trường sống của chúng. Những thông tin này rất quan trọng để phát triển các biện pháp phòng trừ.

IV. Biện pháp Phòng Trừ Sâu Hại Trên Cây Keo Tai Tượng

Để bảo vệ cây Keo tai tượng khỏi sự tấn công của sâu hại, cần áp dụng các biện pháp phòng trừ hiệu quả. Các biện pháp này bao gồm biện pháp sinh học, hóa học và quản lý tổng hợp. Việc áp dụng đồng bộ các biện pháp sẽ giúp giảm thiểu thiệt hại do sâu hại gây ra.

4.1. Biện pháp sinh học trong phòng trừ sâu hại

Sử dụng thiên địch và các chế phẩm sinh học là một trong những biện pháp hiệu quả để kiểm soát sâu hại. Những biện pháp này không chỉ an toàn cho môi trường mà còn giúp bảo vệ hệ sinh thái.

4.2. Biện pháp hóa học và quản lý tổng hợp

Sử dụng thuốc hóa học cần được thực hiện một cách cẩn thận để tránh ảnh hưởng đến môi trường. Quản lý tổng hợp sâu hại kết hợp nhiều biện pháp sẽ mang lại hiệu quả cao hơn.

V. Kết quả Nghiên cứu và Ứng dụng Thực tiễn

Kết quả nghiên cứu cho thấy việc áp dụng các biện pháp phòng trừ sâu hại đã giúp giảm thiểu thiệt hại cho cây Keo tai tượng. Những thông tin thu được từ nghiên cứu sẽ được ứng dụng vào thực tiễn để nâng cao hiệu quả trồng rừng tại huyện Yên Bình.

5.1. Kết quả điều tra thành phần loài sâu hại

Kết quả điều tra cho thấy có nhiều loài sâu hại khác nhau, trong đó Mọt hại thân là loài gây hại chính. Việc nhận diện chính xác các loài này là rất quan trọng.

5.2. Ứng dụng kết quả nghiên cứu vào thực tiễn

Kết quả nghiên cứu sẽ được áp dụng vào thực tiễn để cải thiện quy trình trồng và chăm sóc cây Keo tai tượng, từ đó nâng cao năng suất và chất lượng gỗ.

VI. Kết luận và Tương lai Nghiên cứu về Cây Keo Tai Tượng

Nghiên cứu về đặc điểm sinh học và biện pháp phòng trừ sâu hại trên cây Keo tai tượng là rất cần thiết trong bối cảnh hiện nay. Những kết quả đạt được sẽ là cơ sở cho các nghiên cứu tiếp theo và giúp nâng cao hiệu quả trồng rừng tại huyện Yên Bình.

6.1. Tầm quan trọng của nghiên cứu

Nghiên cứu không chỉ giúp bảo vệ cây Keo tai tượng mà còn góp phần vào việc phát triển bền vững rừng trồng tại địa phương.

6.2. Hướng nghiên cứu trong tương lai

Cần tiếp tục nghiên cứu sâu hơn về các loài sâu hại và phát triển các biện pháp phòng trừ hiệu quả hơn, nhằm bảo vệ cây Keo tai tượng và nâng cao năng suất rừng.

Nội dung chính

Tổng quan nghiên cứu

Keo tai tượng (Acacia mangium Wild.) là loài cây trồng có giá trị kinh tế cao, được trồng phổ biến tại tỉnh Yên Bái với diện tích khoảng 65 nghìn ha tính đến năm 2015. Tuy nhiên, rừng trồng keo đang đối mặt với sự tấn công của nhiều loài sâu hại, trong đó mọt hại thân là loài gây hại nghiêm trọng, chiếm tỷ lệ bị hại từ 10% đến 25% tại huyện Yên Bình và Thành phố Yên Bái. Sự xuất hiện của loài sâu hại này được cho là do biến đổi khí hậu, gây ảnh hưởng tiêu cực đến sinh trưởng, năng suất và chất lượng gỗ, từ đó làm giảm hiệu quả kinh tế và thu nhập của người trồng rừng.

Mục tiêu nghiên cứu nhằm xác định thành phần loài sâu hại chính trên cây Keo tai tượng tại huyện Yên Bình, nghiên cứu đặc điểm sinh học, sinh thái của các loài sâu hại chính và thử nghiệm một số biện pháp phòng trừ hiệu quả. Phạm vi nghiên cứu tập trung tại huyện Yên Bình, tỉnh Yên Bái trong khoảng thời gian từ tháng 1 đến tháng 10 năm 2019. Nghiên cứu có ý nghĩa quan trọng trong việc quản lý tài nguyên rừng bền vững, nâng cao hiệu quả kinh tế và bảo vệ rừng trồng keo trước các tác nhân sâu bệnh.

Cơ sở lý thuyết và phương pháp nghiên cứu

Khung lý thuyết áp dụng

Nghiên cứu dựa trên các lý thuyết về sinh học sâu hại, sinh thái học côn trùng và quản lý dịch hại tổng hợp (IPM). Hai mô hình chính được áp dụng gồm:

• Mô hình vòng đời sâu hại: phân tích các pha phát triển của sâu (trứng, sâu non, nhộng, trưởng thành) để xác định thời điểm và điều kiện phát sinh gây hại.
• Mô hình tương tác sinh thái giữa sâu hại, thiên địch và môi trường: đánh giá ảnh hưởng của các yếu tố như tuổi cây chủ, nhiệt độ, độ ẩm và sự hiện diện của thiên địch đến mật độ sâu hại.

Các khái niệm chính bao gồm: thành phần loài sâu hại, chỉ số bị hại bình quân, mức độ gây hại, biện pháp phòng trừ sinh học, hóa học và lâm sinh.

Phương pháp nghiên cứu

Nguồn dữ liệu chính được thu thập từ điều tra thực địa tại 2 thôn Ngòi Vồ và Khuân Giỏ, xã Tân Hương, huyện Yên Bình. Tổng cộng 12 ô tiêu chuẩn (mỗi ô 1.000 m²) được thiết lập, phân chia theo tuổi rừng keo (dưới và trên 3 năm tuổi). Điều tra được tiến hành định kỳ 10 ngày một lần trong 6 tháng, thu thập mẫu sâu hại, đánh giá tỷ lệ và mức độ bị hại.

Phương pháp chọn mẫu kết hợp điều tra theo tuyến và theo ô tiêu chuẩn nhằm đảm bảo tính đại diện và độ chính xác. Các mẫu sâu được giám định tên khoa học dựa trên khóa phân loại chuyên ngành.

Phân tích dữ liệu sử dụng các chỉ số như tỷ lệ cây bị hại (%), chỉ số bị hại bình quân (R), hiệu quả phòng trừ theo công thức Abbott và Henderson-Tilton. Thời gian nghiên cứu kéo dài từ tháng 1 đến tháng 10 năm 2019, bao gồm cả thử nghiệm trong phòng thí nghiệm và ngoài hiện trường.

Kết quả nghiên cứu và thảo luận

Những phát hiện chính

1. Thành phần loài sâu hại: Tổng cộng 30 loài sâu hại thuộc 17 họ và 5 bộ được phát hiện trên cây Keo tai tượng tại huyện Yên Bình. Trong đó, mọt hại thân (Euwallacea fornicates) là loài gây hại nặng với chỉ số bị hại bình quân đạt cấp 3 (+++), chiếm tỷ lệ cây bị hại cao nhất. Loài bọ xít muỗi (Helopeltis theivora) gây hại trung bình (++) và 28 loài còn lại gây hại nhẹ (+).

2. Tỷ lệ và mức độ bị hại: Tỷ lệ cây bị mọt hại thân dao động từ 30% đến 50% tại các ô tiêu chuẩn, trong khi các loài sâu ăn lá có tỷ lệ bị hại dưới 25%. Chỉ số bị hại bình quân của mọt hại thân vượt ngưỡng 2,0, cho thấy mức độ ảnh hưởng nghiêm trọng đến sinh trưởng cây keo.

3. Đặc điểm sinh học và sinh thái: Mọt hại thân có vòng đời trung bình khoảng 44 ngày, phát triển nhanh trong điều kiện nhiệt độ trung bình 26°C và độ ẩm 80%. Sâu non đục thân và cành, làm héo cây và giảm khả năng sinh trưởng. Thiên địch bắt mồi và ký sinh được ghi nhận gồm các loài bọ ngựa và nấm Beauveria bassiana, góp phần kiểm soát mật độ sâu hại.

4. Hiệu quả biện pháp phòng trừ: Thử nghiệm biện pháp lâm sinh với mật độ trồng khác nhau và chặt tỉa cây sâu hại cho thấy giảm tỷ lệ cây bị mọt hại từ 50% xuống còn khoảng 20% sau 5 tháng. Chế phẩm sinh học Bacillus thuringiensis và Beauveria bassiana đạt hiệu quả phòng trừ trên 70% trong phòng thí nghiệm và trên 65% ngoài hiện trường. Thuốc hóa học Trebon 10EC và Sherpa 25EC có hiệu quả cao nhất, đạt 100% sau 7 ngày phun.

Thảo luận kết quả

Nguyên nhân chính dẫn đến sự phát triển mạnh của mọt hại thân là do điều kiện khí hậu nhiệt đới gió mùa ẩm ướt, tạo môi trường thuận lợi cho sâu phát sinh. Mật độ trồng keo cao và thiếu biện pháp quản lý lâm sinh làm tăng nguy cơ sâu hại. Kết quả so sánh với các nghiên cứu tại Indonesia và Malaysia cho thấy thành phần sâu hại tương đồng, nhưng mức độ gây hại tại Yên Bình có xu hướng gia tăng do biến đổi khí hậu và thiếu kiểm soát dịch hại hiệu quả.

Việc áp dụng biện pháp phòng trừ tổng hợp, kết hợp lâm sinh, sinh học và hóa học, đã chứng minh hiệu quả trong việc giảm thiểu thiệt hại do sâu hại gây ra. Dữ liệu có thể được trình bày qua biểu đồ tỷ lệ cây bị hại theo thời gian và bảng so sánh hiệu quả các biện pháp phòng trừ, giúp minh họa rõ ràng tác động của từng giải pháp.

Đề xuất và khuyến nghị

1. Thực hiện quản lý mật độ trồng và chặt tỉa cây sâu hại nhằm giảm mật độ mọt hại thân, mục tiêu giảm tỷ lệ cây bị hại xuống dưới 20% trong vòng 1 năm, do các cơ quan quản lý rừng và người trồng rừng phối hợp thực hiện.

2. Áp dụng chế phẩm sinh học Bacillus thuringiensis và Beauveria bassiana phun định kỳ vào giai đoạn sâu non, nhằm nâng cao hiệu quả phòng trừ trên 70% trong 6 tháng, do Trung tâm Nghiên cứu Bảo vệ rừng và người dân địa phương triển khai.

3. Sử dụng thuốc hóa học Trebon 10EC và Sherpa 25EC trong trường hợp sâu hại nặng, phun 2 lần cách nhau 7 ngày, đảm bảo hiệu quả 100% trong vòng 1 tháng, do các đơn vị chuyên môn và người trồng rừng thực hiện theo hướng dẫn an toàn.

4. Tăng cường giám sát và điều tra sâu hại định kỳ 10 ngày một lần trong mùa sinh trưởng, nhằm phát hiện sớm và xử lý kịp thời, do Chi cục Kiểm lâm huyện Yên Bình chủ trì phối hợp với các xã.

Đối tượng nên tham khảo luận văn

1. Người trồng rừng và doanh nghiệp lâm nghiệp: Nắm bắt thông tin về sâu hại và biện pháp phòng trừ để áp dụng hiệu quả, nâng cao năng suất và chất lượng gỗ keo.

2. Cán bộ quản lý rừng và kiểm lâm: Sử dụng kết quả nghiên cứu để xây dựng kế hoạch quản lý dịch hại tổng hợp, giám sát sâu bệnh và hướng dẫn kỹ thuật cho người dân.

3. Nhà nghiên cứu và sinh viên chuyên ngành Quản lý tài nguyên rừng, Bảo vệ thực vật: Tham khảo dữ liệu về đặc điểm sinh học, sinh thái sâu hại và phương pháp nghiên cứu thực địa, phòng thí nghiệm.

4. Các cơ quan chính sách và phát triển nông lâm nghiệp: Đánh giá tác động của sâu hại đến kinh tế rừng trồng, từ đó đề xuất chính sách hỗ trợ phòng trừ và phát triển bền vững.

Câu hỏi thường gặp

1. Loài sâu hại nào gây thiệt hại nặng nhất trên cây Keo tai tượng tại Yên Bình?
   Mọt hại thân (Euwallacea fornicates) là loài gây hại nặng nhất với tỷ lệ cây bị hại từ 30% đến 50%, ảnh hưởng trực tiếp đến sinh trưởng và năng suất cây keo.

2. Phương pháp phòng trừ sinh học nào hiệu quả nhất?
   Chế phẩm Bacillus thuringiensis và Beauveria bassiana đã đạt hiệu quả phòng trừ trên 70% trong phòng thí nghiệm và ngoài hiện trường, an toàn cho môi trường và người sử dụng.

3. Có thể áp dụng biện pháp lâm sinh nào để giảm sâu hại?
   Quản lý mật độ trồng và chặt tỉa cây sâu hại giúp giảm mật độ sâu, cải thiện thông thoáng tán cây, từ đó hạn chế sự phát triển của mọt hại thân.

4. Thời gian vòng đời của mọt hại thân là bao lâu?
   Vòng đời trung bình của mọt hại thân khoảng 44 ngày trong điều kiện nhiệt độ 26°C và độ ẩm 80%, cho phép xác định thời điểm phun thuốc hiệu quả.

5. Tại sao cần kết hợp nhiều biện pháp phòng trừ?
   Việc kết hợp biện pháp lâm sinh, sinh học và hóa học giúp kiểm soát sâu hại hiệu quả hơn, giảm thiểu tác động môi trường và hạn chế sâu kháng thuốc.

Kết luận

• Xác định được 30 loài sâu hại trên cây Keo tai tượng tại huyện Yên Bình, trong đó mọt hại thân là loài gây hại chính với mức độ nghiêm trọng.
• Nghiên cứu đặc điểm sinh học, sinh thái của mọt hại thân và các loài sâu hại khác cung cấp cơ sở khoa học cho biện pháp phòng trừ.
• Thử nghiệm biện pháp phòng trừ tổng hợp gồm lâm sinh, sinh học và hóa học đạt hiệu quả cao, giảm tỷ lệ cây bị hại đáng kể.
• Đề xuất các giải pháp quản lý mật độ trồng, sử dụng chế phẩm sinh học và thuốc hóa học phù hợp, đồng thời tăng cường giám sát sâu hại.
• Khuyến nghị triển khai áp dụng kết quả nghiên cứu trong thực tiễn nhằm nâng cao hiệu quả kinh tế và bảo vệ bền vững rừng trồng keo tại Yên Bình.

Tiếp theo, cần mở rộng nghiên cứu về ảnh hưởng của biến đổi khí hậu đến sâu hại và phát triển các chế phẩm sinh học mới thân thiện môi trường. Mời các nhà quản lý, nghiên cứu và người trồng rừng áp dụng các khuyến nghị để bảo vệ rừng keo hiệu quả hơn.

Trích đoạn nội dung tài liệu

BỘ GIÁO DỤC VÀ ĐÀO TẠO BỘ NÔNG NGHIỆP VÀ PTNT TRƢỜNG ĐẠI HỌC LÂM NGHIỆP TRẦN BÁ THĂNG NGHIÊN CỨU MỘT SỐ ĐẶC ĐIỂM SINH HỌC, SINH THÁI VÀ THỬ NGHIỆM MỘT SỐ BIỆN PHÁP PHÒNG TRỪ MỘT SỐ LOÀI SÂU HẠI CHÍNH TRÊN CÂY KEO TAI TƢỢNG TẠI HUYỆN YÊN BÌNH CHUYÊN NGÀNH: QUẢN LÝ TÀI NGUYÊN RỪNG MÃ NGÀNH: 8620211 LUẬN VĂN THẠC SĨ QUẢN LÝ TÀI NGUYÊN RỪNG NGƢỜI HƢỚNG DẪN KHOA HỌC: TS. LÊ VĂN BÌNH PGS. LÊ BẢO THANH Hà Nội, 2019 i CỘNG HÒA XÃ HỘI CHỦ NGHĨA VIỆT NAM Độc lập - Tự do - Hạnh phúc LỜI CAM ĐOAN Tôi xin cam đoan bản luận văn là công trình nghiên cứu khoa học, độc lập của tôi. Các số liệu, kết quả nêu trong luận văn là trung thực và có nguồn gốc rõ ràng và đƣợc trích dẫn đầy đủ theo quy định. Nếu nội dung nghiên cứu của tôi trùng lặp với bất kỳ công trình nghiên cứu nào đã công bố, tôi xin hoàn toàn chịu trách nhiệm và tuân thủ kết luận đánh giá luận văn của Hội động khoa học. N n t n n m Ngƣời cam đoan Trần Bá Thăng ii LỜI CẢM ƠN Quá trình học tập và thực hiện luận văn tốt nghiệp Thạc sỹ khoa học Lâm nghiệp, chuyên ngành Quản lý bảo vệ rừng tại Trƣờng Đại học Lâm nghiệp, tôi luôn nhận đƣợc sự ủng hộ và giúp đỡ nhiệt tình của các thầy, cô giáo, gia đình và đồng nghiệp, Lãnh đạo Chi cục Kiểm Lâm tỉnh Yên Bái. Nhân dịp này cho tôi xin đƣợc bày tỏ lòng biết ơn sâu sắc tới các cơ quan, tổ chức và cá nhân: an giám hiệu, ph ng Đào tạo sau đại học và các thầy cô giáo Trƣờng Đại học Lâm nghiệp đã giúp đỡ tôi hoàn thành khoá đào tạo; TS. Lê Văn ình, giáo viên hƣớng dẫn khoa học đã định hƣớng và tạo mọi điều kiện giúp đỡ tôi hoàn thành luận văn; PGS.TS Lê Bảo Thanh, giáo viên hƣớng dẫn giám định mẫu sâu hại chính; Lãnh đạo Chi cục Kiểm lâm, Hạt Kiểm lâm huyện Yên Bình, chính quyền địa phƣơng các xã đã tạo mọi điều kiện thuận lợi để tôi thực hiện điều tra ngoại nghiệp; Do còn nhiều hạn chế về thời gian, nhân lực, tài chính và điều kiện nghiên cứu nên chắc chắn luận văn c n nhiều thiếu sót. Tôi mong muốn nhận đƣợc những đóng góp ý kiến quý báu của các thầy cô giáo, các nhà khoa học và đồng nghiệp. Tôi xin trân trọng cảm ơn! N n t n n m Học viên Trần Bá Thăng iii MỤC LỤC LỜI CAM ĐOAN . ii MỤC LỤC . iii DANH MỤC CÁC CHỮ VIẾT TẮT . vi DANH MỤC CÁC BẢNG . vi DANH MỤC CÁC HÌNH . ix ĐẶT VẤN ĐỀ . TỔNG QUAN VẤN ĐỀ NGHIÊN CỨU . Tổng quan về sâu hại Keo tai tƣợng ở trên thế giới . Thành phần loài sâu hại . Đặc đ ểm sinh học, sinh thái . Biện pháp phòng trừ. Tổng quan về sâu hại Keo tai tƣợng ở trong nƣớc . Thành phần loài sâu hại . Đặc đ ểm sinh học, sinh thái . Biện pháp phòng trừ. ĐIỀU KIỆN TỰ NHIÊN, KINH TẾ XÃ HỘI KHU VỰC NGHIÊN CỨU . Điều kiện tự nhiên huyện Yên Bình. Vị trí địa lý . Đặc đ ểm tự nhiên . Đặc đ ểm tài nguyên. Đặc điểm Kinh tế - Xã hội huyện Yên Bình, tỉnh Yên Bái . Dân số, dân t c . Cơ sở hạ tầng . NỘI DUNG VÀ PHƢƠNG PHÁP NGHIÊN CỨU . Mục tiêu nghiên cứu . Mục tiêu tổng quát . Mục tiêu cụ thể . Đối tƣợng và phạm vi nghiên cứu. Nội dung nghiên cứu . Đ ều tra thành phần loài sâu hại trên cây Keo tai tượng tại huyện Yên Bình, tỉnh Yên Bái. Nghiên cứu m t số đặc đ ểm sinh học và sinh thái của m t số loài sâu hại chính trên cây Keo tai tượng tại huyện Yên Bình, tỉnh Yên Bái . Nghiên cứu thử nghiệm m t số biện pháp phòng trừ m t số loài sâu hại chính trên cây Keo tai tượng tại huyện Yên Bình, tỉnh Yên Bái . Phƣơng pháp nghiên cứu . Phương pháp kế thừa . Phương p p đ ều tra. Phươn p p đ ều tra thành phần m t số loài sâu hại chính trên cây Keo tai tượng tại huyện Yên Bình, tỉnh Yên Bái. Phương pháp nghiên cứu m t số đặc đ ểm sinh học, sinh thái của m t số loài sâu hại chính Keo tai tượng tại huyện Yên Bình, tỉnh Yên Bái29 3. Phương pháp nghiên cứu m t số biện pháp phòng trừ m t số loài sâu hại chính Keo tai tượng tại huyện Yên Bình, tỉnh Yên Bái. KÊT QUẢ NGHIÊN CỨU . Điều tra thành phần loài sâu hại Keo tai tƣợng tại huyện Yên Bình, tỉnh Yên Bái . Kết quả đ ều thành phần loài sâu hại Keo tai tượng tại Yên Bình 36 4. Kết quả đ ều tra tỷ lệ bị hại và mức đ sâu hại Keo tai tượng tại Yên Bình . Nghiên cứu một số đặc điểm sinh học, sinh thái của loài sâu hại chính Keo tai tƣợng tại huyện Yên Bình, tỉnh Yên Bái . Đặc đ ểm sinh học của Mọt hại thân Keo tai tượng . Nghiên cứu m t số đặc đ ểm sinh thái của loài Mọt hại thân . Nghiên cứu các biện pháp phòng trừ loài sâu hại chính Keo tai tƣợng 58 4. Kết quả thử nghiệm biện pháp lâm sinh phòng trừ Mọt hại thân Keo tai tượng . Kết quả thử nghiệm hiệu lực biện pháp sinh học và hóa học phòng trừ Mọt hại thân ở trong phòng thí nghiệm . Kết quả thủ nghiệm hiệu lực biện pháp sinh học và hóa học phòng trừ Mọt hại thân Keo tai tượng ở ngoài hiện trường . 62 KẾT LUẬN, TỒN TẠI, KIẾN NGHỊ . 65 TÀI LIỆU THAM KHẢO . 68 vi DANH MỤC CÁC CHỮ VIẾT TẮT Viết tắt Nguyên nghĩa SNN-KH Sở Nông nghiệp - Kế Hoạch Báo cáo - Sở Nông nghiệp và phát triển nông BC-SNN-KL thôn- Kiểm lâm PGS. TS Phó Giáo sƣ. Tiến sỹ TS Tiến sỹ UBND- NLN Uỷ ban nhân dân - Nông Lâm Nghiệp TCVN Tiêu chuẩn Việt Nam P% Tỷ lệ cây sâu bị hại n Số cây bị hại N Tổng số cây điều tra R Chỉ số bị hại bình quân ni Là số cây bị hại với chỉ số bị sâu hại i vi Trị số của cấp bị sâu hại thứ i SD Độ lệch chuẩn E Hiệu quả tính bằng phần trăm Ta Số sâu sống ở công thức xử lý Ca Số sâu sống ở công thức đối chứng IPM Biện pháp phòng trừ tổng hợp NV Thôn Ngòi Vồ KG Thôn Khuân Giỏ vii DANH MỤC CÁC BẢNG Bảng 2. Hiện trạng các loại đất và rừng huyện Yên Bình . Thành phần loài sâu hại Keo tai tƣợng tại huyện Yên Bình . Tỷ lệ bị hại và chỉ số bị hại bình quân do các loài sâu hại Keo tai tƣợng tại thôn Ngòi Vồ và thôn Khuân Giỏ . Thời gian hoàn thành v ng đời của loài Mọt hại thân Keo tai tƣợng . Lịch phát sinh của Mọt hại thân Keo tai tƣợng . Loài Mọt hại thân theo tuổi Keo tai tƣợng . Loài thiên địch bắt mồi và ký sinh loài Mọt hại thân . Kết quả phòng trừ loài Mọt hại thân hại thân Keo tai tƣợng bằng biện pháp lâm sinh . Hiệu lực phòng trừ Mọt hại thân Keo tai tƣợng băng chế phẩm sinh học ở trong phòng thí nghiệm . Hiệu lực phòng trừ Mọt hại thân Keo tai tƣợng bằng thuốc hóa học ở trong phòng thí nghiệm . Hiệu lực phòng trừ Mọt hại thân Keo tai tƣợng bằng chế phẩm sinh học . Hiệu lực phòng trừ Mọt hại thân Keo tai tƣợng bằng thuốc hóa học ở ngoài hiện trƣờng . 64 viii DANH MỤC CÁC HÌNH Hình 2. Bản đồ huyện Yên Bình . Câu cấu xanh lớn . Bọ cánh cam . Mọt hại thân. Ve sầu sừng . Mối răng ẩn . Mối răng ẩn hàm dày . Sâu róm ngài đốm vàng mép cánh . Sâu vẽ bùa . Bọ nẹt sọc xám . Bọ nẹt sọc trắng . Bọ nẹt 3 sọc xanh. Sâu róm 4 túm lông trắng ngà . Sâu róm 4 túm lông vàng . Sâu róm 4 túm lông vàng lƣng . Sâu ăn lá sọc đen . Sâu nâu vạch xám .Sâu kèn bó củi . Sâu kèn nhỏ . Ngài bụng khoang da cam. Trƣởng thành cái. Trƣởng thành đực . V ng đời của Mọt hại thân Keo tai tƣợng . Nấm bạch cƣơng trong đƣờng hầm của Mọt . Mọt hại thân bị nấm bạch cƣơng . Biểu đồ mật độ Mọt trƣởng thành . Mọt trƣởng thành chết do vi khuẩn Bacillus thuringiensis . Mọt trƣởng thành chết do nấm Beauveria bassiana . Mọt chết do thuốc . Mọt chết do thuốc . 61 1 ĐẶT VẤN ĐỀ Keo tai tƣợng (Acacia mangium Wild.) đƣợc trồng chủ yếu ở nhiều tại tỉnh Yên Bái với mục tiêu cung cấp gỗ lớn, có thể dùng để đóng đồ gia dụng, ngoài ra còn dùng cho nguyên liệu giấy, sản xuất ván lạng. Theo báo cáo số 33/BC-SNN-KL ngày 30/01/2019 của Sở Nông nghiệp và Phát triển nông thôn tỉnh Yên Bái về báo cáo số liệu hiện trạng rừng và đất rừng của tỉnh Yên ái năm 2018 thì tính đến hết tháng 12 năm 2015 diện tích Keo tai tƣợng, keo lai và Keo lá tràm trên địa bàn tỉnh là 65. Tuy nhiên, hiện nay rừng trồng Keo tai tƣợng và Keo lai đang phải đối mặt với sự tấn công của sâu hại, trong đó gây hại nặng là loài côn trùng mới giống với mọt đục, hại thân cây sống và làm cho cây Keo bị héo, chiếm tỷ lệ bị hại phổ biến từ 10% đến 25% tại huyện Yên Bình và Thành phố Yên Bái, chúng làm ảnh hƣởng đến sinh trƣởng và phát triển của cây, từ đó dẫn đến ảnh hƣởng đến năng suất, chất lƣợng, hiệu quả kinh doanh của rừng Keo và làm giảm thu nhập cho ngƣời trồng rừng. Theo Văn bản số 801/SNN-KH ngày 21/9/2016 của Sở Nông nghiệp và Phát triển nông thôn tỉnh Yên Bái về việc phát hiện loài côn trùng mới gây hại trên cây Keo, thì Loài sâu hại này xuất hiện và gây hại là một phần nguyên nhân do sự biến đổi của khí hậu những năm gần đây, vì từ trƣớc đến nay chúng chƣa từng xuất hiện và gây hại cây Keo. Tuy nhiên, hiện nay chúng có diễn biến phức tạp, phát triển nhanh trên địa bàn tỉnh, đặc biệt là huyện Yên Bình, nên việc phòng trừ gặp rất nhiều khó khăn, vì chƣa xác định đƣợc tên loài, chƣa nghiên cứu đặc điểm sinh học, quy luật phát sinh, phát triển và các biện pháp phòng trừ hợp lý. Vì vậy, để phòng trừ loài sâu hại chính trên cây Keo Tai tƣợng cần nghiên cứu về đặc điểm sinh học, sinh thái của loài sâu hại, từ đó làm cơ sở 2 cho biện pháp phòng trừ.