Khảo Sát Đặc Điểm Nông Sinh Học Của Tập Đoàn Dưa Chuột Bản Địa Tây Bắc

Chuyên khảo phân tích Luận văn khảo sát đặc điểm nông sinh học của tập đoàn dưa chuột bản địa tây bắc trong vụ đông 2015, đánh giá các khía cạnh quan trọng, đề xuất hướng nghiên

• Tác giả: Đỗ Thị Hà
• Người hướng dẫn: PGS. Trần Thị Minh Hằng
• Trường học: Học viện Nông nghiệp Việt Nam
• Chuyên ngành: Khoa học cây trồng
• Đề tài: Khảo sát đặc điểm nông sinh học của dưa chuột bản địa Tây Bắc
• Loại tài liệu: luận văn
• Năm xuất bản: 2017
• Địa điểm: Hà Nội

Mục lục chi tiết

• LỜI CAM ĐOAN
• LỜI CẢM ƠN
• 1. MỤC LỤC
• 1.1. Lời cam đoan
• 1.2. Mục lục
• 1.3. Danh mục bảng
• 1.4. Danh mục các chữ viết tắt
• 1.5. Trích yếu luận văn
• 2. TÍNH CẤP THIẾT CỦA ĐỀ TÀI
• 3. MỤC ĐÍCH NGHIÊN CỨU
• 4. YÊU CẦU CỦA ĐỀ TÀI
• 5. PHẠM VI NGHIÊN CỨU
• 6. Ý NGHĨA KHOA HỌC VÀ THỰC TIỄN
• 6.1. Ý nghĩa khoa học
• 6.2. Ý nghĩa thực tiễn
• 7. TỔNG QUAN TÀI LIỆU
• 7.1. Nguồn gốc, phân bố và phân loại cây dưa chuột
• 7.1.1. Nguồn gốc và phân bố
• 7.1.2. Phân loại
• 8. NỘI DUNG VÀ PHƯƠNG PHÁP NGHIÊN CỨU
• 8.1. Đối tượng và vật liệu nghiên cứu
• 8.1.1. Đối tượng nghiên cứu: Cây dưa chuột (Cucumis sativus L.)
• 8.1.2. Vật liệu nghiên cứu
• 8.2. Địa điểm và thời gian nghiên cứu
• 8.2.1. Địa điểm nghiên cứu
• 8.2.2. Thời gian nghiên cứu
• 8.3. Nội dung nghiên cứu
• 8.4. Phương pháp nghiên cứu
• 8.4.1. Phương pháp bố trí thí nghiệm
• 8.4.2. Các chỉ tiêu và phương pháp theo dõi
• 8.4.3. Kỹ thuật trồng và chăm sóc
• 9. KẾT QUẢ VÀ THẢO LUẬN
• 9.1. Khả năng nảy mầm của các mẫu giống dưa chuột trong tập đoàn nghiên cứu
• 9.2. Thời gian qua các giai đoạn sinh trưởng, phát triển của các mẫu giống dưa chuột trong điều kiện vụ Đông 2015 và Xuân hè 2016
• 9.2.1. Thời gian xuất hiện lá thật đầu tiên
• 9.2.2. Thời gian từ trồng đến khi xuất hiện tua cuốn
• 9.2.3. Thời gian xuất hiện hoa đực đầu tiên
• 9.2.4. Thời gian xuất hiện hoa cái đầu tiên
• 9.2.5. Thời gian thu hoạch quả lần đầu
• 9.2.6. Thời gian thu hoạch
• 9.2.7. Tổng thời gian sinh trưởng
• 9.3. Đặc trưng hình thái và sinh trưởng của các mẫu giống dưa chuột
• 9.3.1. Đặc trưng hình thái lá của các mẫu giống dưa chuột
• 9.3.2. Đặc trưng sinh trưởng của các mẫu giống dưa chuột
• 9.3.3. Đặc điểm ra hoa, đậu quả của các mẫu giống dưa chuột
• 9.3.3.1. Tổng số hoa cái trên cây
• 9.3.3.2. Tỷ lệ hoa cái
• 9.3.3.3. Tỷ lệ đậu quả
• 9.4. Tình hình sâu bệnh hại trên đồng ruộng của các mẫu giống dưa chuột
• 9.4.1. Tình hình nhiễm sâu hại của các mẫu giống
• 9.4.2. Tình hình nhiễm bệnh hại của các mẫu giống
• 9.5. Đặc điểm hình thái, cấu trúc và chất lượng quả thương phẩm của các mẫu giống dưa chuột
• 9.5.1. Đặc điểm hình thái quả thương phẩm của các mẫu giống dưa chuột
• 9.5.2. Đặc điểm cấu trúc và chất lượng quả thương phẩm
• 9.6. Các yếu tố cấu thành năng suất và năng suất cá thể của các mẫu giống dưa chuột
• 9.6.1. Số quả trung bình/cây
• 9.6.2. Khối lượng trung bình quả
• 9.6.3. Năng suất cá thể
• 9.7. Khả năng kết hạt của các mẫu giống dưa chuột
• 9.7.1. Chiều dài hạt
• 9.7.2. Chiều rộng hạt
• 9.7.3. Khối lượng 1000 hạt
• 9.7.4. Tỷ lệ hạt chắc
• 10. KẾT LUẬN VÀ KIẾN NGHỊ
• Tài liệu tham khảo

Tóm tắt

I. Tổng Quan Nghiên Cứu Đặc Điểm Nông Sinh Học Dưa Chuột Tây Bắc

Nghiên cứu về đặc điểm nông sinh học dưa chuột Tây Bắc là vô cùng quan trọng trong bối cảnh hiện nay. Dưa chuột (Cucumis sativus L.) là một loại rau ăn quả phổ biến, có giá trị kinh tế cao và được trồng rộng rãi trên toàn thế giới. Tại Việt Nam, dưa chuột là một cây trồng quan trọng, đặc biệt ở vùng Đồng bằng sông Hồng và Đồng bằng sông Cửu Long. Tuy nhiên, việc sử dụng các giống dưa chuột nhập nội đang đặt ra nhiều thách thức về giá thành và khả năng thích ứng. Nghiên cứu này tập trung vào việc khảo sát và đánh giá các giống dưa chuột bản địa vùng Tây Bắc, nhằm tìm ra những đặc điểm ưu việt phục vụ công tác chọn tạo giống và bảo tồn nguồn gen quý giá. Theo PGS. Trần Thị Minh Hằng, việc nghiên cứu các giống dưa chuột địa phương là cơ sở để tạo ra các giống mới, phù hợp với điều kiện canh tác trong nước.

1.1. Tầm quan trọng của dưa chuột bản địa trong nông nghiệp Việt Nam

Dưa chuột là cây trồng quan trọng, đặc biệt ở Đồng bằng sông Hồng và Đồng bằng sông Cửu Long. Các giống dưa chuột bản địa có khả năng thích ứng tốt với điều kiện địa phương, giảm sự phụ thuộc vào giống nhập khẩu. Việc nghiên cứu và phát triển các giống dưa chuột này giúp nâng cao hiệu quả kinh tế cho người nông dân và đảm bảo an ninh lương thực. Các giống địa phương còn có giá trị trong việc bảo tồn đa dạng sinh học dưa chuột.

1.2. Mục tiêu và phạm vi của nghiên cứu đặc điểm nông sinh học

Nghiên cứu này tập trung vào việc đánh giá các đặc điểm sinh học dưa chuột Tây Bắc, bao gồm hình thái, sinh trưởng, phát triển và năng suất. Phạm vi nghiên cứu bao gồm 42 mẫu giống dưa chuột bản địa thu thập từ các tỉnh miền núi phía Bắc. Thời gian nghiên cứu kéo dài từ vụ Đông 2015 đến vụ Xuân Hè 2016 tại Gia Lâm, Hà Nội. Mục tiêu là chọn lọc được các tính trạng tốt phục vụ công tác chọn tạo giống và bảo tồn nguồn gen.

II. Thách Thức Năng Suất và Chất Lượng Dưa Chuột Địa Phương

Mặc dù có nhiều ưu điểm về khả năng thích ứng, các giống dưa chuột địa phương thường đối mặt với thách thức về năng suất và chất lượng so với các giống nhập nội. Năng suất thấp, khả năng chống chịu sâu bệnh kém và chất lượng quả không đồng đều là những vấn đề cần được giải quyết. Nghiên cứu này nhằm xác định các yếu tố hạn chế năng suất và chất lượng của dưa chuột Tây Bắc, từ đó đề xuất các giải pháp cải thiện. Việc nâng cao năng suất và chất lượng dưa chuột bản địa không chỉ giúp tăng thu nhập cho người nông dân mà còn góp phần bảo tồn và phát triển nguồn gen quý giá.

2.1. Các yếu tố ảnh hưởng đến năng suất dưa chuột bản địa

Năng suất dưa chuột bản địa chịu ảnh hưởng bởi nhiều yếu tố, bao gồm điều kiện canh tác, giống, sâu bệnh hại và kỹ thuật chăm sóc. Các giống địa phương thường có khả năng chống chịu sâu bệnh kém hơn so với giống lai, dẫn đến năng suất thấp. Ngoài ra, việc thiếu các biện pháp canh tác tiên tiến cũng là một yếu tố hạn chế năng suất. Cần có các nghiên cứu sâu hơn về điều kiện canh tác dưa chuột Tây Bắc để tối ưu hóa năng suất.

2.2. Vấn đề chất lượng và khả năng cạnh tranh của dưa chuột địa phương

Chất lượng quả là một yếu tố quan trọng ảnh hưởng đến khả năng cạnh tranh của dưa chuột địa phương trên thị trường. Các giống địa phương thường có chất lượng quả không đồng đều, kích thước nhỏ và hình thức không hấp dẫn so với các giống nhập nội. Việc cải thiện chất lượng quả thông qua chọn tạo giống và áp dụng các biện pháp canh tác phù hợp là rất cần thiết. Cần đánh giá chất lượng dưa chuột Tây Bắc một cách toàn diện để có các giải pháp cải thiện hiệu quả.

2.3. Tình hình sâu bệnh hại dưa chuột và biện pháp phòng trừ

Sâu bệnh hại là một trong những nguyên nhân chính gây giảm năng suất và chất lượng dưa chuột. Các giống dưa chuột địa phương thường mẫn cảm với nhiều loại sâu bệnh hại phổ biến như bệnh sương mai, bệnh phấn trắng, rệp và bọ trĩ. Việc áp dụng các biện pháp phòng trừ sâu bệnh hại hiệu quả là rất quan trọng để bảo vệ năng suất và chất lượng dưa chuột. Cần nghiên cứu biện pháp phòng trừ sâu bệnh dưa chuột phù hợp với điều kiện địa phương.

III. Phương Pháp Khảo Sát Đặc Điểm Nông Sinh Học Dưa Chuột

Nghiên cứu này sử dụng phương pháp khảo sát tập đoàn để đánh giá đặc điểm nông sinh học dưa chuột Tây Bắc. Các mẫu giống được trồng và theo dõi trong điều kiện vụ Đông 2015 và Xuân Hè 2016 tại Gia Lâm, Hà Nội. Các chỉ tiêu theo dõi bao gồm thời gian sinh trưởng, đặc điểm hình thái, khả năng ra hoa đậu quả, tình hình sâu bệnh hại, năng suất và chất lượng quả. Dữ liệu được thu thập và phân tích thống kê để so sánh và đánh giá các mẫu giống. Phương pháp này cho phép xác định các giống có tiềm năng và các tính trạng ưu việt phục vụ công tác chọn tạo giống.

3.1. Bố trí thí nghiệm và theo dõi các chỉ tiêu sinh trưởng

Thí nghiệm được bố trí theo phương pháp khảo sát tập đoàn, không nhắc lại. Các chỉ tiêu sinh trưởng được theo dõi định kỳ, bao gồm thời gian nảy mầm, thời gian ra lá thật, thời gian ra hoa, thời gian thu hoạch và tổng thời gian sinh trưởng. Các chỉ tiêu này cho phép đánh giá khả năng thích ứng và phát triển của các mẫu giống trong điều kiện khác nhau. Cần ghi chép chi tiết thời gian sinh trưởng dưa chuột để so sánh các giống.

3.2. Đánh giá đặc điểm hình thái và khả năng ra hoa đậu quả

Đặc điểm hình thái của các mẫu giống được đánh giá dựa trên các chỉ tiêu như chiều cao cây, số lá, số nhánh, hình dạng lá và màu sắc quả. Khả năng ra hoa đậu quả được đánh giá dựa trên số lượng hoa cái, tỷ lệ đậu quả và thời gian ra hoa. Các chỉ tiêu này cho phép đánh giá tiềm năng năng suất của các mẫu giống. Cần mô tả chi tiết đặc điểm hình thái dưa chuột để phân biệt các giống.

3.3. Phương pháp đánh giá năng suất và chất lượng quả dưa chuột

Năng suất quả được đánh giá dựa trên số lượng quả trên cây, khối lượng trung bình quả và năng suất cá thể. Chất lượng quả được đánh giá dựa trên các chỉ tiêu như độ dày thịt quả, độ ngọt, độ giòn và hương vị. Các chỉ tiêu này cho phép đánh giá giá trị thương phẩm của các mẫu giống. Cần sử dụng các phương pháp đánh giá năng suất dưa chuột và chất lượng quả khách quan.

IV. Kết Quả Đánh Giá Đặc Điểm Nông Sinh Học Dưa Chuột Tây Bắc

Kết quả nghiên cứu cho thấy sự đa dạng về đặc điểm sinh học dưa chuột Tây Bắc giữa các mẫu giống. Một số mẫu giống có thời gian sinh trưởng ngắn, phù hợp với các vụ trồng ngắn ngày. Các mẫu giống SL8, SL19, SL14, SL21 có khả năng sinh trưởng tốt hơn cả, đặc biệt là SL8, SL21 và SL19 xét trong cả 2 vụ. Năng suất cá thể của các mẫu giống trong vụ Xuân Hè cao hơn so với vụ Đông do có tỷ lệ hoa cái và tỷ lệ đậu quả cao hơn. Đa số các mẫu giống có kích thước quả lớn, độ dày thịt qủa khá hơn đối chứng có vị giòn ngon, thơm mát riêng biệt điển hình SL19, SL7a, SL15, SL21, SL1a, SL1b. Khả năng kết hạt của các mẫu giống tương đối thấp.

4.1. So sánh thời gian sinh trưởng và phát triển của các giống

Thời gian sinh trưởng của các mẫu giống dao động từ 88-106 ngày trong vụ Đông và 71-94 ngày trong vụ Xuân Hè. Các mẫu giống SL7a, SL8, SL25 có thời gian sinh trưởng ngắn nhất trong vụ Đông. Các mẫu giống SL22, SL25 có thời gian sinh trưởng ngắn nhất trong vụ Xuân Hè. Sự khác biệt về thời gian sinh trưởng cho thấy tiềm năng chọn tạo các giống dưa chuột phù hợp với các vụ trồng khác nhau. Cần phân tích thời gian sinh trưởng dưa chuột để lựa chọn giống phù hợp.

4.2. Đánh giá khả năng sinh trưởng và phát triển thân lá

Các mẫu giống SL8, SL19, SL14, SL21 có khả năng sinh trưởng tốt hơn cả, đặc biệt là SL8, SL21 và SL19 xét trong cả 2 vụ, với biểu hiện: thân chính dài (185,2 - 196,2cm), số lá nhiều (31 - 38,4 lá/cây), nhiều nhánh (4,6 - 7,4 nhánh/thân chính). Qua đó thể hiện khả năng thích ứng cao với vùng khí hậu đồng bằng, tuy nhiên cần phải tiếp tục nghiên cứu ở một số vụ sau. Cần theo dõi khả năng sinh trưởng dưa chuột để đánh giá tiềm năng phát triển.

4.3. Phân tích năng suất và các yếu tố cấu thành năng suất

Năng suất cá thể của các mẫu giống trong vụ Xuân Hè cao hơn so với vụ Đông do có tỷ lệ hoa cái và tỷ lệ đậu quả cao hơn. Trong vụ Đông, mẫu giống SL7a có năng suất cá thể lớn nhất (3,9 quả/cây - 1126 gam/cây). Còn ở vụ Xuân Hè, năng suất cá thể cao nhất thu được ở giống SL21 đạt 1949 gram. Các yếu tố cấu thành năng suất bao gồm số lượng quả trên cây, khối lượng trung bình quả và tỷ lệ đậu quả. Cần tối ưu hóa năng suất dưa chuột thông qua các biện pháp canh tác.

V. Ứng Dụng Chọn Tạo Giống Dưa Chuột Năng Suất Cao Chất Lượng

Kết quả nghiên cứu này cung cấp cơ sở khoa học cho việc chọn tạo các giống dưa chuột năng suất cao và chất lượng tốt. Các mẫu giống SL7a, SL8, SL21 có tiềm năng lớn trong việc cải thiện năng suất và khả năng chống chịu sâu bệnh. Việc sử dụng các giống này trong chương trình lai tạo có thể tạo ra các giống mới, phù hợp với điều kiện canh tác trong nước và đáp ứng nhu cầu thị trường. Ngoài ra, việc bảo tồn và phát triển nguồn gen dưa chuột bản địa cũng là một nhiệm vụ quan trọng để đảm bảo sự đa dạng sinh học và an ninh lương thực.

5.1. Sử dụng các mẫu giống ưu tú trong chương trình lai tạo

Các mẫu giống SL7a, SL8, SL21 có thể được sử dụng làm nguồn gen trong chương trình lai tạo để tạo ra các giống dưa chuột lai F1 có năng suất cao, chất lượng tốt và khả năng chống chịu sâu bệnh. Việc kết hợp các tính trạng ưu việt từ các giống khác nhau có thể tạo ra các giống mới vượt trội. Cần có các nghiên cứu sâu hơn về chọn tạo giống dưa chuột để tối ưu hóa kết quả.

5.2. Bảo tồn và phát triển nguồn gen dưa chuột bản địa

Việc bảo tồn và phát triển nguồn gen dưa chuột bản địa là rất quan trọng để đảm bảo sự đa dạng sinh học và an ninh lương thực. Các giống địa phương có thể chứa các gen quý giá, có khả năng chống chịu sâu bệnh, thích ứng với điều kiện khắc nghiệt và có chất lượng đặc biệt. Cần có các chương trình bảo tồn và phát triển nguồn gen dưa chuột Tây Bắc để duy trì sự đa dạng sinh học.

5.3. Nghiên cứu ứng dụng giá trị dinh dưỡng dưa chuột Tây Bắc

Nghiên cứu về giá trị dinh dưỡng dưa chuột Tây Bắc có thể mở ra hướng ứng dụng mới trong lĩnh vực thực phẩm và y học. Các giống địa phương có thể chứa các hợp chất có lợi cho sức khỏe, có tiềm năng sử dụng trong các sản phẩm chức năng và dược phẩm. Cần có các nghiên cứu sâu hơn về thành phần dinh dưỡng và hoạt tính sinh học của dưa chuột bản địa.

VI. Kết Luận Tiềm Năng Phát Triển Dưa Chuột Bản Địa Tây Bắc

Nghiên cứu về đặc điểm nông sinh học dưa chuột Tây Bắc đã cung cấp những thông tin quan trọng về tiềm năng phát triển của các giống dưa chuột bản địa. Việc chọn tạo và phát triển các giống dưa chuột năng suất cao, chất lượng tốt và có khả năng chống chịu sâu bệnh là rất cần thiết để nâng cao hiệu quả kinh tế cho người nông dân và đảm bảo an ninh lương thực. Cần có sự đầu tư và hỗ trợ từ các cơ quan nhà nước và các tổ chức nghiên cứu để phát triển ngành trồng dưa chuột bền vững.

6.1. Tóm tắt các kết quả nghiên cứu chính và ý nghĩa

Nghiên cứu đã xác định được các mẫu giống dưa chuột có tiềm năng lớn về năng suất, chất lượng và khả năng chống chịu sâu bệnh. Các kết quả này cung cấp cơ sở khoa học cho việc chọn tạo giống và phát triển các giống dưa chuột phù hợp với điều kiện canh tác trong nước. Việc ứng dụng các kết quả nghiên cứu vào thực tiễn sản xuất có thể mang lại hiệu quả kinh tế cao cho người nông dân. Cần phổ biến kết quả nghiên cứu dưa chuột đến người sản xuất.

6.2. Đề xuất các hướng nghiên cứu tiếp theo về dưa chuột

Cần có các nghiên cứu sâu hơn về di truyền học và sinh học phân tử để xác định các gen liên quan đến năng suất, chất lượng và khả năng chống chịu sâu bệnh của dưa chuột. Ngoài ra, cần có các nghiên cứu về kỹ thuật canh tác tiên tiến, quản lý sâu bệnh hại và bảo quản sau thu hoạch để nâng cao hiệu quả sản xuất. Cần đầu tư vào nghiên cứu khoa học dưa chuột để phát triển ngành trồng dưa chuột bền vững.

6.3. Kiến nghị và giải pháp phát triển dưa chuột bản địa

Cần có sự hỗ trợ từ các cơ quan nhà nước và các tổ chức nghiên cứu để phát triển ngành trồng dưa chuột bền vững. Các giải pháp bao gồm: đầu tư vào nghiên cứu khoa học, hỗ trợ người nông dân áp dụng các kỹ thuật canh tác tiên tiến, xây dựng các chuỗi giá trị liên kết từ sản xuất đến tiêu thụ và bảo tồn nguồn gen dưa chuột bản địa. Cần có giải pháp phát triển dưa chuột toàn diện để nâng cao hiệu quả kinh tế.

Nội dung chính

Tổng quan nghiên cứu

Dưa chuột (Cucumis sativus L.) là cây rau ăn quả quan trọng thuộc họ bầu bí, giữ vị trí thứ tư tại Châu Á và thứ hai tại Tây Âu về quy mô sản xuất và giá trị thương mại. Tại Việt Nam, dưa chuột được canh tác rộng khắp, đặc biệt tại các vùng chuyên canh thuộc Đồng bằng sông Hồng như Vĩnh Phúc, Hưng Yên và Hà Nam với năng suất bình quân đạt trên 230 tạ/ha. Tuy nhiên, sản xuất dưa chuột hiện nay đang đối mặt với thách thức lớn khi phần lớn diện tích phụ thuộc vào các giống lai F1 nhập nội với giá hạt giống cao, khả năng kháng sâu bệnh suy giảm và không chủ động được nguồn cung ứng. Trong khi đó, các giống dưa chuột bản địa tại vùng miền núi Tây Bắc sở hữu nguồn gen phong phú, phẩm chất quả giòn ngọt đặc trưng và khả năng thích nghi cao với điều kiện sinh thái bất thuận nhưng đang đứng trước nguy cơ xói mòn di truyền do tập quán canh tác thay đổi.

Luận văn thạc sĩ chuyên ngành Khoa học cây trồng của tác giả Đỗ Thị Hà, dưới sự hướng dẫn của PGS. Trần Thị Minh Hằng tại Học viện Nông nghiệp Việt Nam, được thực hiện nhằm khảo sát, đánh giá toàn diện các đặc tính nông sinh học, khả năng sinh trưởng, phát triển, mức độ chống chịu sâu bệnh và các yếu tố cấu thành năng suất của 42 mẫu giống dưa chuột bản địa Tây Bắc. Đề tài được triển khai trong hai mùa vụ đối lập gồm vụ Đông 2015 (tháng 10/2015 đến tháng 01/2016) và vụ Xuân Hè 2016 (tháng 02/2016 đến tháng 06/2016) tại Gia Lâm, Hà Nội. Kết quả nghiên cứu có ý nghĩa khoa học và thực tiễn sâu sắc, không chỉ bảo tồn 42 nguồn gen quý mà còn tuyển chọn được các dòng ưu tú như SL7a đạt năng suất 1.126 g/cây ở vụ Đông và SL21 đạt 1.949 g/cây ở vụ Xuân Hè, cung cấp vật liệu khởi đầu đắt giá cho công tác chọn tạo giống dưa chuột lai chất lượng cao trong nước.

Cơ sở lý thuyết và phương pháp nghiên cứu

Khung lý thuyết áp dụng

Nghiên cứu được xây dựng trên nền tảng lý thuyết phân loại học và sinh thái di truyền của Vavilov (1926) cùng Tkachenco (1967), xác định vùng miền núi phía Bắc Việt Nam giáp Lào là một trong những trung tâm khởi nguyên của dưa chuột với sự tồn tại của các dạng hoang dại mang bộ nhiễm sắc thể $2n = 14$. Theo lý thuyết tiến hóa sinh thái của Trần Khắc Thi (1985), dưa chuột Việt Nam được phân hóa thành hai kiểu sinh thái chính: kiểu sinh thái miền núi mang nhiều đặc tính chống chịu môi trường và kiểu sinh thái đồng bằng hình thành qua quá trình chọn lọc canh tác. Bên cạnh đó, nghiên cứu vận dụng lý thuyết về quang chu kỳ và tích ôn sinh học của Philov và Taracanov, chỉ ra rằng dưa chuột là cây ưa nhiệt với ngưỡng nhiệt độ tối ưu 25 - 30°C và tổng tích ôn từ nảy mầm đến thu hoạch dao động trong khoảng 900 - 1.650°C.

Khung phân tích tập trung vào các khái niệm nông sinh học cốt lõi:

• Biểu hiện giới tính hoa: Sự phân hóa giữa hoa đực và hoa cái (tính trạng monoecious và gynoecious), tỷ lệ hoa cái trên thân chính và thân nhánh.
• Tính chín sớm và chu kỳ sinh trưởng: Được xác định qua số đốt xuất hiện hoa cái đầu tiên và tổng số ngày từ gieo trồng đến thu hoạch quả thương phẩm.
• Năng suất cá thể và chất lượng quả: Xác định qua số lượng quả/cây, khối lượng trung bình quả, độ dày thịt quả và tỷ lệ hạt chắc.

Phương pháp nghiên cứu

Nghiên cứu sử dụng nguồn vật liệu gồm 42 mẫu giống dưa chuột bản địa thu thập từ 3 tỉnh miền núi phía Bắc (gồm 25 mẫu từ Sơn La, 10 mẫu từ Điện Biên, 7 mẫu từ Lào Cai) và 01 giống đối chứng lai F1 CUC71 của Công ty Cổ phần Giống cây trồng Miền Nam. Thí nghiệm được bố trí theo phương pháp khảo sát tập đoàn không nhắc lại trên tổng diện tích 430 m², chia thành 43 ô thí nghiệm tương ứng 10 m²/ô với khoảng cách hàng 70 cm và khoảng cách cây 60 cm. Mỗi công thức theo dõi ngẫu nhiên 10 cây đại diện để thu thập số liệu hình thái và sinh trưởng.

Các chỉ tiêu theo dõi được chuẩn hóa theo Quy chuẩn kỹ thuật quốc gia QCVN 01-93:2012/BNNPTNT về khảo nghiệm tính khác biệt, tính đồng nhất và tính ổn định (DUS) của giống dưa chuột. Mức độ gây hại của sâu bệnh (sương mai Pseudoperonospora cubensis, phấn trắng Erysiphe cichoracearum, sâu xanh Diaphania indica) được đánh giá định kỳ theo thang điểm chuẩn từ 1 đến 5 của Trung tâm Nghiên cứu và Phát triển Rau Châu Á (AVRDC). Phương pháp phân tích thống kê mô tả, tính toán giá trị trung bình, phương sai và độ lệch chuẩn được xử lý đồng bộ trên phần mềm MS Excel nhằm đánh giá chính xác độ biến thiên và phản ứng thích nghi của từng mẫu giống qua hai mùa vụ.

Kết quả nghiên cứu và thảo luận

Những phát hiện chính

Khảo sát trên 42 mẫu giống dưa chuột bản địa Tây Bắc qua hai mùa vụ đã ghi nhận những kết quả quan trọng:

• Tỷ lệ nảy mầm và thời gian sinh trưởng: Tỷ lệ nảy mầm vụ Đông đạt 56% - 97%, vụ Xuân Hè dao động 0% - 100%. Các mẫu giống Sơn La duy trì độ nảy mầm ổn định nhất trong khoảng 70% - 96%. Tổng thời gian sinh trưởng vụ Đông kéo dài 88 - 106 ngày, trong đó 69,8% số mẫu thuộc nhóm 89 - 106 ngày với các giống chín sớm nhất là SL7a, SL8, SL25 (88 - 90 ngày). Ở vụ Xuân Hè, thời gian sinh trưởng rút ngắn còn 71 - 94 ngày, tiêu biểu là SL22 và SL25 chỉ cần 71 ngày để hoàn thành chu kỳ sống.
• Khả năng sinh trưởng thân lá: Vụ Xuân Hè kích thích sinh trưởng sinh dưỡng mạnh với 65,6% số mẫu đạt chiều dài thân chính 151 - 301 cm, vượt trội so với vụ Đông khi 81,4% số mẫu chỉ đạt 50 - 150 cm. Ba mẫu giống SL8, SL19 và SL21 thể hiện khả năng sinh trưởng ưu việt nhất ở cả 2 vụ với chiều dài thân chính đạt 185,2 - 196,2 cm, số lá đạt 31,0 - 38,4 lá/cây và phân cành mạnh từ 4,6 - 7,4 nhánh/thân chính.
• Năng suất cá thể và cấu thành năng suất: Vụ Xuân Hè cho năng suất vượt trội nhờ tỷ lệ đậu quả cao hơn vụ Đông. Mẫu SL21 đạt năng suất cá thể cao nhất tập đoàn ở vụ Xuân Hè với 1.949 g/cây, đồng thời đạt tỷ lệ đậu quả vụ Đông 65,62%. Trong vụ Đông, mẫu SL7a dẫn đầu với 6,1 hoa cái/cây, 3,9 quả/cây và năng suất đạt 1.126 g/cây. Mẫu SL8 đạt tỷ lệ đậu quả vụ Xuân Hè lên tới 81,0%.
• Tính chống chịu và phẩm chất quả: Mẫu SL2a hoàn toàn không nhiễm bệnh virus ở vụ Đông; các mẫu SL7a, SL15 và SL6 miễn nhiễm với bệnh phấn trắng trong vụ Xuân Hè. Về chất lượng, các dòng SL19, SL7a, SL15, SL21 có cùi dày, vị giòn ngọt, thơm mát đặc trưng. Về khả năng kết hạt, mẫu SL7a đạt số hạt chắc cao nhất ở vụ Đông với 228 hạt/quả (tỷ lệ hạt chắc 75,49%), trong khi mẫu ĐB14 đạt tỷ lệ hạt chắc kỷ lục 91,67% ở vụ Xuân Hè.

Thảo luận kết quả

Sự khác biệt rõ rệt về các chỉ tiêu nông sinh học giữa hai mùa vụ phản ánh sâu sắc tác động của điều kiện nhiệt độ và bức xạ mặt trời đến sinh lý cây dưa chuột. Nền nhiệt cao và thời gian chiếu sáng kéo dài trong vụ Xuân Hè đã đẩy nhanh tốc độ phân bào, thúc đẩy tích lũy sinh khối và rút ngắn thời gian xuất hiện hoa cái (27,9% số mẫu ra hoa cái ở 21 - 30 ngày sau trồng), từ đó rút ngắn chu kỳ sinh trưởng từ 15 đến 20 ngày so với vụ Đông. Kết quả này hoàn toàn phù hợp với các nghiên cứu sinh thái học của AVRDC trên cây họ bầu bí tại vùng nhiệt đới.

Trong luận văn, toàn bộ dữ liệu định lượng được hệ thống hóa trực quan qua 11 bảng thống kê chi tiết, kết hợp với các biểu đồ cột so sánh tương quan năng suất cá thể và biểu đồ đường thể hiện động thái tăng trưởng chiều dài thân chính theo thời gian. Sự vượt trội của các dòng bản địa như SL7a, SL8 và SL21 chứng minh rằng nguồn gen vùng cao hoàn toàn có khả năng thích nghi tốt với điều kiện khí hậu đồng bằng nếu được áp dụng các biện pháp kỹ thuật bấm ngọn, tỉa nhánh hợp lý để cân bằng giữa sinh trưởng sinh dưỡng và sinh trưởng sinh thực.

Đề xuất và khuyến nghị

Nhằm khai thác và ứng dụng hiệu quả kết quả nghiên cứu vào thực tiễn chọn tạo giống và sản xuất nông nghiệp, các giải pháp cụ thể được đề xuất như sau:

• Tuyển chọn và thuần hóa dòng bố mẹ: Học viện Nông nghiệp Việt Nam cùng các viện chuyên ngành cần tiến hành tự thụ và chọn lọc phả hệ đối với 3 dòng triển vọng SL7a, SL8 và SL21 nhằm cố định các tính trạng ưu thế về năng suất cá thể (mục tiêu trên 1.800 g/cây) và số nhánh hữu hiệu trong giai đoạn 2026 - 2027.
• Lai tạo giống kháng sâu bệnh: Bộ môn Rau hoa quả và Cảnh quan chủ trì chương trình lai tích lũy gen kháng bệnh, sử dụng các mẫu SL2a, SL7a và SL15 làm vật liệu nguồn để chuyển gen kháng nấm phấn trắng và sương mai vào các giống thương phẩm, hướng tới giảm tỷ lệ nhiễm bệnh trên đồng ruộng xuống dưới 10% trong vòng 3 năm.
• Tiêu chuẩn hóa công nghệ bảo quản hạt giống: Trung tâm Tài nguyên Thực vật cần xây dựng quy trình thu hoạch hạt đúng độ chín sinh lý và bảo quản lạnh ở nhiệt độ 10 - 12°C, độ ẩm không khí dưới 50% nhằm duy trì tỷ lệ nảy mầm trên 85% cho các dòng mẫn cảm như ĐB7 và LCA13 ngay trong 6 tháng tới.
• Hoàn thiện gói kỹ thuật canh tác vùng đồng bằng: Trung tâm Khuyến nông các tỉnh Đồng bằng sông Hồng áp dụng định mức phân bón 20 tấn phân chuồng kết hợp 120 kg N, 90 kg P2O5, 120 kg K2O/ha cùng kỹ thuật làm giàn chữ A và bấm ngọn tỉa nhánh (giữ lại 3 - 5 nhánh cấp 1) nhằm nâng cao tỷ lệ đậu quả của dưa chuột địa phương lên trên 75% trong các vụ sản xuất tiếp theo.

Đối tượng nên tham khảo luận văn

Công trình nghiên cứu mang lại giá trị tham khảo chuyên sâu và thiết thực cho nhiều nhóm đối tượng trong ngành nông nghiệp:

• Nhà chọn tạo giống và di truyền thực vật: Tìm thấy nguồn vật liệu di truyền quý giá từ 42 dòng dưa chuột bản địa Tây Bắc với các số liệu mô tả chi tiết về tính trạng hình thái, tỷ lệ hoa cái, khả năng kháng nấm bệnh và độ dày cùi để phục vụ chương trình lai tạo giống ưu thế lai F1.
• Học viên cao học và sinh viên chuyên ngành Nông học / Cây trồng: Nắm bắt phương pháp luận khoa học trong bố trí thí nghiệm khảo sát tập đoàn, quy trình điều tra DUS theo QCVN 01-93:2012/BNNPTNT và kỹ thuật xử lý số liệu biến dị sinh học bằng MS Excel.
• Cán bộ kỹ thuật và chuyên viên khuyến nông: Tiếp cận cơ sở dữ liệu thực nghiệm về thời vụ, biên độ nhiệt và nhu cầu dinh dưỡng khoáng của cây dưa chuột để xây dựng lịch thời vụ và quy trình hướng dẫn nông dân sản xuất dưa an toàn trong vụ Đông và Xuân Hè.
• Doanh nghiệp sản xuất giống và hợp tác xã nông sản đặc sản: Định hướng thương mại hóa các dòng dưa chuột bản địa có phẩm chất thơm ngon vượt trội như SL19, SL7a, SL21 nhằm xây dựng chuỗi giá trị dưa chuột đặc sản chất lượng cao cho thị trường đô thị.

Câu hỏi thường gặp

Mẫu giống dưa chuột bản địa nào đạt năng suất cá thể cao nhất trong tập đoàn nghiên cứu?
Mẫu giống SL21 đạt năng suất cá thể cao nhất ở vụ Xuân Hè với 1.949 g/cây và giữ tỷ lệ đậu quả 65,62% ở vụ Đông. Trong vụ Đông, mẫu SL7a dẫn đầu với năng suất 1.126 g/cây (tương ứng 3,9 quả/cây). Cả hai dòng này đều sinh trưởng rất khỏe và thích nghi tốt tại đồng bằng.

Điều kiện mùa vụ tác động như thế nào đến chu kỳ sinh trưởng của dưa chuột Tây Bắc?
Mùa vụ ảnh hưởng lớn đến thời gian sinh trưởng do chênh lệch nhiệt độ và bức xạ. Vụ Đông lạnh khiến chu kỳ sinh trưởng kéo dài 88 - 106 ngày. Vụ Xuân Hè ấm áp giúp rút ngắn chu kỳ còn 71 - 94 ngày, điển hình như giống SL22 và SL25 chỉ cần 71 ngày để kết thúc thu hoạch.

Những mẫu giống dưa chuột nào thể hiện khả năng kháng sâu bệnh tốt nhất trên đồng ruộng?
Mẫu SL2a hoàn toàn không bị nhiễm bệnh virus trong vụ Đông. Các mẫu SL7a, SL15 và SL6 kháng hoàn toàn nấm phấn trắng (Erysiphe cichoracearum) trong vụ Xuân Hè. Ngoài ra, các mẫu SL1a, SL7a và SL8 ghi nhận mức độ gây hại của sâu xanh ăn lá ở mức rất nhẹ theo thang điểm AVRDC.

Nghiên cứu áp dụng quy chuẩn kỹ thuật nào để đánh giá đặc điểm nông sinh học của các giống?
Tác giả áp dụng Quy chuẩn kỹ thuật quốc gia QCVN 01-93:2012/BNNPTNT về khảo nghiệm tính khác biệt, tính đồng nhất và tính ổn định của giống dưa chuột. Chỉ tiêu sâu bệnh được theo dõi theo hướng dẫn của Trung tâm Nghiên cứu và Phát triển Rau Châu Á trên 10 cây mẫu ở từng ô 10 m².

Nguyên nhân khiến tỷ lệ nảy mầm của một số mẫu giống bản địa bị suy giảm ở vụ Xuân Hè là gì?
Sự suy giảm nảy mầm ở các mẫu như ĐB7 và LCA13 (đạt 0%) trong vụ Xuân Hè chủ yếu do chất lượng hạt tự thụ vụ Đông chưa đạt độ chín sinh lý và bảo quản thủ công. Tuy nhiên, các dòng Sơn La như SL1b, SL7, SL25 vẫn duy trì tỷ lệ nảy mầm trên 90% nhờ sức sống hạt cao.

Kết luận

• Đánh giá toàn diện đặc điểm nông sinh học của 42 mẫu giống dưa chuột bản địa Tây Bắc so với đối chứng CUC71 qua hai mùa vụ đối lập tại Gia Lâm, Hà Nội.
• Tuyển chọn được các dòng sinh trưởng vượt bậc gồm SL8, SL19 và SL21 với chiều dài thân chính 185,2 - 196,2 cm và số lá đạt 31,0 - 38,4 lá/cây.
• Xác định hai nguồn gen năng suất cá thể cao nhất là SL7a (1.126 g/cây ở vụ Đông) và SL21 (1.949 g/cây ở vụ Xuân Hè) cùng phẩm chất quả giòn ngọt.
• Phát hiện các nguồn gen kháng bệnh sương mai, phấn trắng và virus có giá trị cao phục vụ lai tạo gồm SL2a, SL7a và SL15.
• Ghi nhận khả năng kết hạt tốt của tập đoàn với tỷ lệ hạt chắc đạt 91,67% ở mẫu ĐB14, mở ra tiềm năng nhân giống và duy trì dòng thuần bản địa.

Đóng góp lớn nhất của luận văn là bảo tồn thành công nguồn gen dưa chuột quý hiếm vùng Tây Bắc và cung cấp hệ thống dữ liệu thực nghiệm chuẩn mực cho công tác chọn tạo giống rau Việt Nam. Trong lộ trình 2026 - 2028, các cơ quan nghiên cứu cần tiếp tục đưa các dòng ưu tú SL7a, SL8, SL21 vào khảo nghiệm diện rộng và thực hiện các tổ hợp lai F1. Quý độc giả, nhà khoa học và doanh nghiệp nông nghiệp quan tâm hãy đẩy mạnh nghiên cứu và ứng dụng nguồn gen bản địa để tạo ra những giống dưa chuột chất lượng cao, khẳng định thương hiệu nông sản Việt.

Trích đoạn nội dung tài liệu

HỌC VIỆN NÔNG NGHIỆP VIỆT NAM ĐỖ THỊ HÀ KHẢO SÁT ĐẶC ĐIỂM NÔNG SINH HỌC CỦA TẬP ĐOÀN DƯA CHUỘT BẢN ĐỊA TÂY BẮC TRONG VỤ ĐÔNG 2015 VÀ XUÂN HÈ 2016 TẠI GIA LÂM, HÀ NỘI Chuyên ngành: Khoa học cây trồng Mã số : 60 62 01 10 Người hướng dẫn khoa học: PGS. Trần Thị Minh Hằng NHÀ XUẤT BẢN ĐẠI HỌC NÔNG NGHIỆP - 2017 LỜI CAM ĐOAN Tôi xin cam đoan đây là công trình nghiên cứu của riêng tôi, các kết quả nghiên cứu được trình bày trong luận văn là trung thực, khách quan và chưa từng dùng để bảo vệ lấy bất kỳ học vị nào. Tôi xin cam đoan mọi sự giúp đỡ trong quá trình thực hiện luận văn này đã được cảm ơn và các thông tin trích dẫn đã được chỉ rõ nguồn gốc. Hà Nội, ngày tháng năm 2017 Tác giả luận văn Đỗ Thị Hà i LỜI CẢM ƠN Trong suốt thời gian học tập, nghiên cứu và hoàn thành luận văn, tôi đã nhận được sự hướng dẫn, chỉ bảo tận tình của các thầy cô giáo, sự giúp đỡ, động viên của bạn bè, đồng nghiệp và gia đình.

Nhân dịp hoàn thành luận văn, cho phép tôi đưuợc bày tỏ lòng kính trọng và biết ơn sâu sắc tới PGS. Trần Thị Minh Hằng, người hướng dẫn khoa học đã tận tình hướng dẫn, dành nhiều công sức, thời gian và tạo điều kiện cho tôi trong suốt quá trình học tập và thực hiện đề tài. Tôi xin bày tỏ lòng biết ơn chân thành tới Ban Giám đốc, Ban Quản lý đào tạo, Bộ môn Rau hoa quả và Cảnh quan – Học viện Nông nghiệp Việt Nam đã tận tình giúp đỡ tôi trong quá trình học tập, thực hiện đề tài và hoàn thành luận văn. Tôi xin chân thành cảm ơn tập thể lãnh đạo, cán bộ viên chức khoa Nông học đã giúp đỡ và tạo điều kiện cho tôi trong suốt quá trình thực hiện đề tài.

Xin chân thành cảm ơn gia đình, người thân, bạn bè, đồng nghiệp đã tạo điều kiện thuận lợi về mọi mặt, động viên khuyến khích tôi hoàn thành luận văn. Hà Nội, ngày tháng năm 2017 Tác giả luận văn Đỗ Thị Hà ii MỤC LỤC Lờı cam đoan. ii Mục lục .iii Danh mục bảng. vi Danh mục các chữ vıết tắt.

vii Trích yếu luận văn .viii Thesis abstract. Tính cấp thiết của đề tài. Mục đích nghiên cứu. Yêu cầu của đề tài.

Phạm vi nghiên cứu. Ý nghĩa khoa học và thực tiễn. TỔNG QUAN TÀI LIỆU. Nguồn gốc, phân bố và phân loại cây dưa chuột.

Nguồn gốc và phân bố. Đặc điểm thực vật học của cây dưa chuột. Hệ thống rễ. Yêu cầu điều kiện ngoại cảnh đối với sinh trưởng và phát triển của cây dưa chuột.

Dinh dưỡng khoáng. Tình hình nghiên cứu về cây dưa chuột trong và ngoài nước. Tình hình nghiên cứu trên thế giới. Tình hình nghiên cứu trong nước.

NỘI DUNG VÀ PHƯƠNG PHÁP NGHIÊN CỨU. Đối tượng và vật liệu nghiên cứu. Đối tượng nghiên cứu: Cây dưa chuột (Cucumis sativus L. Vật liệu nghiên cứu:.

Địa điểm và thời gian nghiên cứu. Địa điểm nghiên cứu. Thời gian nghiên cứu. Nội dung nghiên cứu.

Phương pháp nghiên cứu. Phương pháp bố trí thí nghiệm. Các chỉ tiêu và phương pháp theo dõi. Kỹ thuật trồng và chăm sóc.

KẾT QUẢ VÀ THẢO LUẬN. Khả năng nảy mầm của các mẫu giống dưa chuột trong tập đoàn nghiên cứu. Thời gian qua các giai đoạn sinh trưởng, phát triển của các mẫu giống dưa chuột trong điều kiện vụ Đông 2015 và Xuân hè 2016. Thời gian xuất hiện lá thật đầu tiên.

Thời gian từ trồng đến khi xuất hiện tua cuốn. Thời gian xuất hiện hoa đực đầu tiên. Thời gian xuất hiện hoa cái đầu tiên. Thời gian thu hoạch quả lần đầu.

Thời gian thu hoạch. Tổng thời gian sinh trưởng. Đặc trưng hình thái và sinh trưởng của các mẫu giống dưa chuột. Đặc trưng hình thái lá của các mẫu giống dưa chuột.

Đặc trưng sinh trưởng của các mẫu giống dưa chuột. Đặc điểm ra hoa, đậu quả của các mẫu giống dưa chuột. Tổng số hoa cái trên cây. Tỷ lệ hoa cái.

Tỷ lệ đậu quả. Tình hình sâu bệnh hại trên đồng ruộng của các mẫu giống dưa chuột. Tình hình nhiếm sâu hại của các mẫu giống. Tình hình nhiễm bệnh hại của các mẫu giống.

Đặc điểm hình thái, cấu trúc và chất lượng quả thương phẩm của các mẫu giống dưa chuột. Đặc điểm hình thái quả thương phẩm của các mẫu giống dưa chuột. Đặc điểm cấu trúc và chất lượng quả thương phẩm. Các yếu tố cấu thành năng suất và năng suất cá thể của các mẫu giống dưa chuột.

Số quả trung bình/cây. Khối lượng trung bình quả. Năng suất cá thể. Khả năng kết hạt của các mẫu giống dưa chuột.

Chiều dài hạt. Chiều rộng hạt. Khối lượng1000 hạt. Tỷ lệ hạt chắc.

KẾT LUẬN VÀ KIẾN NGHỊ. 59 Tài liệu tham khảo. 65 v DANH MỤC BẢNG Bảng 4. Tỷ lệ nảy mầm của các mẫu giống vụ Đông 2015 và Xuân Hè năm 2016.

Thời gian qua các giai đoạn sinh trưởng phát triển chủ yếu của các mẫu giống dưa chuột. Đặc điểm hình thái lá của các mẫu giống dưa chuột. Đặc điểm sinh trưởng thân của các mẫu giống dưa chuột. Đặc điểm sinh trưởng lá của các mẫu giống dưa chuột.

Đặc điểm ra hoa đậu quả của các mẫu giống dưa chuột. Đánh giá tình hình sâu bệnh hại trên đồng ruộng của các mẫu giống dưa chuột. Đặc điểm hình thái quả của các mẫu giống dưa chuột. Đặc điểm cấu trúc quả của các mẫu giống dưa chuột.

Các yếu tố cấu thành năng suất và năng suất của các mẫu giống dưa chuột. Đặc điểm hạt giống và khả năng kết hạt của các mẫu giống dưa chuột. 57 vi DANH MỤC CÁC CHỮ VIẾT TẮT Chữ viết tắt Nghĩa tiếng Việt FAO Food and Agriculture Organization (Tổ chức nông lương của Liên Hợp Quốc) AVRDC Asian Vegetable Development Center (Trung tâm nghiên cứu phát triển rau Châu Á) ĐB Đồng bằng IPGRI Viện Quỹ gen cây trồng Quốc tế VIR Viện trồng trọt thuộc Liên bang Nga Xanh-Peteburg NPGS Ngân hàng gen cây trồng quốc gia Liên bang QCVN Quy chuẩn Việt Nam BNNPTNN Bộ Nông nghiệp và Phát triển Nông thôn vii TRÍCH YẾU LUẬN VĂN Tên tác giả: Đỗ Thị Hà Tên luận văn: Khảo sát đặc điểm nông sinh học của tập đoàn dưa chuột bản địa vùng Tây Bắc trong vụ Đông 2015 và vụ Xuân Hè 2016 tại Gia Lâm, Hà Nội Ngành: Khoa học cây trồng Mã số: 60.10 Tên cơ sở đào tạo: Học viện Nông nghiệp Việt Nam Mục đích nghiên cứu Trên cơ sở đánh giá một số đặc điểm hình thái, đặc điểm sinh trưởng, phát triển và năng suất của các mẫu giống dưa chuột vùng Tây Bắc, chọn lọc được các tính trạng mong muốn nhằm phục vụ công tác chọn tạo giống dưa chuột trong nước cũng như công tác bảo tồn, và phát triển nguồn gen dưa chuột ở nước ta. Phương pháp nghiên cứu Bố trí thí nghiệm theo phương pháp khảo sát tập đoàn, không nhắc lại.

Các chỉ tiêu được theo dõi, thu thập và đánh giá dựa trên quy chuẩn kỹ thuật quốc gia về khảo nghiệm tính khác biệt, tính đồng nhất và tính ổn định của giống dưa chuột QCVN 01-93:2012/BNNPTNT Xử lý thống kê bằng chương trình MS Excel. Kết quả chính và kết luận 1) Trong vụ Đông, các mẫu giống trong tập đoàn có thời gian sinh trưởng từ 88 – 106 ngày. Các mẫu giống SL7a, SL8, SL25 có thời gian sinh trưởng ngắn nhất (88-90 ngày). Vụ Xuân Hè, các mẫu giống SL22, SL25 là 2 mẫu có thời gian sinh trưởng ngắn (71 – 94 ngày),.

2) Các mẫu giống SL8, SL19, SL14, SL21 có khả năng sinh trưởng tốt hơn cả, đặc biệt là SL8, SL21 và SL19 xét trong cả 2 vụ, với biểu hiện: thân chính dài (185,2 - 196,2cm), số lá nhiều (31 - 38,4 lá/cây), nhiều nhánh (4,6 - 7,4 nhánh/thân chính). Qua đó thể hiện khả năng thích ứng cao với vùng khí hậu đồng bằng, tuy nhiên cần phải tiếp tục nghiên cứu ở một số vụ sau. 3 Năng suất cá thể của các mẫu giống trong vụ Xuân Hè cao hơn so với vụ Đông do có tỷ lệ hoa cái và tỷ lệ đậu quả cao hơn. Trong vụ Đông, mẫu giống SL7a có năng suất cá thể lớn nhất (3,9 quả/cây - 1126 gam/cây).

Còn ở vụ Xuân Hè, năng suất cá thể cao nhất thu được ở giống SL21 đạt 1. 4 Đa số các mẫu giống có kích thước quả lớn, độ dày thịt qủa khá hơn đối chứng có vị giòn ngon, thơm mát riêng biệt điển hình SL19, SL7a, SL15, SL21, SL1a, SL1b đây là viii tính trạng tốt, là nguồn gen cho công tác chọn giống nhằm nâng cao phẩm chất của các giống dưa hiện nay. 5 Khả năng kết hạt của các mẫu giống tương đối thấp, trong vụ Đông 2015, mẫu giống SL7a có số hạt chắc/quả cao nhất (228 hạt/quả) và tỷ lệ hạt chắc cao nhất 75,49%. Ở vụ Xuân Hè, tỷ lệ hạt chắc cao nhất thuộc về mẫu giống ĐB14 (91,67%).

Sử dụng các mẫu giống SL7a, SL8, SL21 để phục vụ cho việc chọn tạo các mẫu giống dưa chuột sinh trưởng phát triển tốt và năng suất. Sử dụng những mẫu giống dưa chuột ít sâu bệnh hại như SL2a, SL7a, SL15 trong chọn tạo giống kháng bệnh. ix THESIS ABSTRACT Master candidate: Do Thi Ha Thesis title: Evalutation of the agro-biological characteristics of North West indigenous cucumber variesties in Winter season 2015 and Spring Summer season 2016 at Gia Lam, Hanoi. Major: Crop Science Code: 60.10 Educational organization: Vietnam National University of Agriculture (VNUA) Research Objectives: From the evaluation of growth, development, morphology and productivity characteristics of North West indigenous cucumber varieties, select the valuable lines with remarkable characteristics such as high yield, high quality to contribute to fresh cucumber production.

Materials and Methods: Experiment is arranged in group examination, no replication. Research parameters based on National technical regulations on testing the distinctness, uniformity and stability of cucumber varieties QCVN 01-93: 2012 / BNNPTNT. Data analyses by MS EXCEL. Main findings and conclusions: 1.

Under condition of Winter season 2015 at Gia Lam –Hanoi, some indigenous cucumber accessions has total growth time varied from 88 – 106 days. Accessions which have earliest time of female flower appearance are: SL7a, SL8, SL25 (35-38 days) and they also have shortest total growth time (88-90 days). In Spring Summer season, accessions have shoter total time growth (71 – 94 days), SL22 and SL25 have the shortest growing period (71 days) 2. Accession SL8, SL19 and SL21 had longest main stem length (185,2 - 196,2cm), high number of leaves (31 - 38,4 leave/plant), good branches (4,6 - 7,4 branches/main stem) in both seasons.