Nghiên Cứu Phân Bố Và Đặc Điểm Lâm Học Của Loài Cây Sa Mộc Dầu Tại Khu Bảo Tồn Tây Côn Lĩnh

Rừng đóng vai trò quan trọng trong việc cung cấp lâm sản, bảo vệ đất đai, duy trì nguồn nước và điều… 52 trang · Trường Đại học Nông Lâm Thái Nguyên · 2014.

• Tác giả: Cháng Văn Cường
• Người hướng dẫn: TS. Hồ Ngọc Sơn
• Trường học: Trường Đại học Nông Lâm Thái Nguyên
• Chuyên ngành: Quản lý tài nguyên rừng
• Đề tài: Nghiên Cứu Phân Bố Và Đặc Điểm Lâm Học Của Loài Cây Sa Mộc Dầu Tại Khu Bảo Tồn Tây Côn Lĩnh
• Loại tài liệu: khóa luận tốt nghiệp
• Năm xuất bản: 2014
• Địa điểm: Thái Nguyên

Mục lục chi tiết

• LỜI NÓI ĐẦU
• 1. PHẦN 1: MỞ ĐẦU
• 1.1. Mục tiêu của đề tài
• 1.2. Mục đích nghiên cứu
• 1.3. Ý nghĩa nghiên cứu đề tài
• 1.3.1. Ý nghĩa học tập
• 1.3.2. Ý nghĩa trong nghiên cứu khoa học
• 1.3.3. Ý nghĩa thực tiễn
• 2. PHẦN 2: TỔNG QUAN VẤN ĐỀ NGHIÊN CỨU
• 2.1. Tình hình nghiên cứu trên thế giới
• 2.2. Tình hình nghiên cứu ở Việt Nam
• 2.3. Tổng quan khu vực nghiên cứu
• 2.3.1. Điều kiện tự nhiên
• 2.3.1.1. Vị trí địa lý
• 2.3.1.2. Khí hậu, thủy văn
• 2.3.2. Điều kiện kinh tế - xã hội
• 2.3.3. Tài nguyên rừng của Khu bảo tồn thiên nhiên Tây Côn Lĩnh
• 2.3.3.1. Hệ thực vật
• 2.3.3.2. Hệ động vật
• 3. PHẦN 3: ĐỐI TƯỢNG, NỘI DUNG VÀ PHƯƠNG PHÁP NGHIÊN CỨU
• 3.1. Đối tượng và phạm vi nghiên cứu
• 3.1.1. Đối tượng nghiên cứu. Phạm vi nghiên cứu
• 3.2. Địa điểm và thời gian thực hiện
• 3.3. Nội dung nghiên cứu
• 3.3.1. Xác định phân bố của SMD tại khu bảo tồn Tây Côn Lĩnh (theo địa lý, độ cao)
• 3.3.2. Nghiên cứu đặc điểm lâm học của SMD
• 3.3.3. Nghiên cứu giá trị sử dụng Sa mộc dầu
• 3.3.4. Đề xuất các giải pháp bảo tồn, phát triển SMD
• 3.4. Phương pháp nghiên cứu
• 3.4.1. Phương pháp thu thập số liệu
• 3.4.2. Công tác chuẩn bị
• 3.4.3. Công tác ngoại nghiệp
• 4. PHẦN 4: KẾT QUẢ NGHIÊN CỨU VÀ THẢO LUẬN
• 4.1. Đặc điểm phân bố của loài Sa mộc dầu
• 4.2. Đặc điểm cấu trúc mật độ
• 4.3. Cấu trúc tổ thành
• 4.4. Cấu trúc tầng thứ
• 4.5. Mức độ thường gặp và mức độ thân thuộc
• 4.6. Đặc điểm lâm học loài Sa mộc dầu
• 4.6.1. Đặc điểm hình thái
• 4.6.2. Đặc điểm vật hậu
• 4.6.3. Đặc điểm sinh thái hoàn cảnh rừng nơi có Sa mộc dầu phân bố tự nhiên
• 4.6.4. Đặc điểm tái sinh tự nhiên của loài Sa mộc dầu tại khu bảo tồn Tây Côn Lĩnh
• 4.7. Giá trị sử dụng loài cây Sa mộc dầu
• 4.8. Một số giải pháp bảo tồn và phát triển loài Sa mộc dầu
• 4.8.1. Nhóm các giải pháp về kỹ thuật
• 4.8.2. Nhóm các giải pháp về chính sách pháp luật
• 4.8.3. Giải pháp về kinh tế - xã hội
• 5. PHẦN 5: KẾT LUẬN VÀ KIẾN NGHỊ
• TÀI LIỆU THAM KHẢO
• Tài liệu tiếng Việt
• Tài liệu tiếng Anh

Tóm tắt

I. Tổng Quan Nghiên Cứu Đặc Điểm Lâm Học Cây Sa Mộc Dầu

Rừng đóng vai trò quan trọng trong việc cung cấp lâm sản, bảo vệ đất đai, duy trì nguồn nước và điều hòa khí hậu. Tuy nhiên, tài nguyên rừng đang bị tàn phá nghiêm trọng, gây ra những hiểm họa về đời sống và môi trường. Bảo vệ và phát triển rừng là yếu tố then chốt để chống biến đổi khí hậu và hạn chế thiên tai. Bên cạnh việc trồng rừng, cần chú trọng bảo tồn và phát triển các nguồn gen quý hiếm. Sa mộc dầu là một nguồn gen quý hiếm, được xếp hạng trong Sách Đỏ Việt Nam và có giá trị kinh tế cao. Gỗ Sa mộc dầu bền, ít mối mọt, vân đẹp, được ưa chuộng trong chế tác đồ thủ công mỹ nghệ và xây dựng. Do khai thác quá mức, Sa mộc dầu đang đối mặt với nguy cơ tuyệt chủng. Nghiên cứu về phân bố và đặc điểm lâm học của Sa mộc dầu tại Khu Bảo tồn Tây Côn Lĩnh là cần thiết để đưa ra các giải pháp bảo tồn hiệu quả.

1.1. Vai trò của rừng và tầm quan trọng của bảo tồn

Rừng không chỉ cung cấp nguồn tài nguyên quan trọng mà còn đóng vai trò thiết yếu trong việc duy trì sự cân bằng sinh thái và bảo vệ môi trường. Việc bảo tồn rừng, đặc biệt là các loài cây quý hiếm như Sa mộc dầu, là vô cùng quan trọng để đảm bảo sự bền vững của hệ sinh thái và cung cấp nguồn tài nguyên cho các thế hệ tương lai. Các biện pháp bảo tồn cần được thực hiện một cách khoa học và có hệ thống để đạt hiệu quả cao nhất.

1.2. Giá trị kinh tế và nguy cơ tuyệt chủng của Sa Mộc Dầu

Sa mộc dầu không chỉ có giá trị về mặt sinh thái mà còn mang lại giá trị kinh tế cao nhờ chất lượng gỗ tốt và vân gỗ đẹp. Tuy nhiên, do khai thác quá mức và thiếu các biện pháp bảo tồn hiệu quả, loài cây này đang đối mặt với nguy cơ tuyệt chủng trong tự nhiên. Việc nghiên cứu và triển khai các giải pháp bảo tồn là vô cùng cấp thiết để ngăn chặn tình trạng này.

II. Vấn Đề Cấp Bách Bảo Tồn Cây Sa Mộc Dầu Quý Hiếm

Tình trạng khai thác rừng bừa bãi và chuyển đổi mục đích sử dụng đất đã gây suy giảm nghiêm trọng tài nguyên thực vật, đẩy nhiều loài vào nguy cơ tuyệt chủng. Sa mộc dầu (Cunninghamia konishii Hayata) là một trong số đó. Loài cây này không chỉ có ý nghĩa khoa học mà còn có giá trị kinh tế cao, nhưng thông tin và nghiên cứu chuyên sâu về nó còn hạn chế. Việc nghiên cứu phân bố và đặc điểm lâm học của Sa mộc dầu tại Khu Bảo tồn Tây Côn Lĩnh là cần thiết để xây dựng cơ sở khoa học cho các giải pháp bảo tồn và phát triển bền vững. Nghiên cứu này sẽ góp phần vào việc bảo tồn nguồn gen quý hiếm và duy trì đa dạng sinh học.

2.1. Thực trạng suy giảm tài nguyên thực vật và nguy cơ tuyệt chủng

Việc khai thác rừng quá mức và chuyển đổi mục đích sử dụng đất đã gây ra những hậu quả nghiêm trọng đối với tài nguyên thực vật, đẩy nhiều loài cây vào nguy cơ tuyệt chủng. Tình trạng này đòi hỏi các biện pháp bảo tồn khẩn cấp và hiệu quả để ngăn chặn sự suy giảm đa dạng sinh học và bảo vệ các loài cây quý hiếm.

2.2. Thiếu hụt thông tin và nghiên cứu chuyên sâu về Sa Mộc Dầu

Mặc dù Sa mộc dầu là một loài cây quý hiếm và có giá trị kinh tế cao, nhưng thông tin và nghiên cứu chuyên sâu về nó còn rất hạn chế. Điều này gây khó khăn cho việc xây dựng các giải pháp bảo tồn và phát triển bền vững. Việc nghiên cứu phân bố, đặc điểm lâm học và sinh thái của Sa mộc dầu là vô cùng cần thiết để cung cấp cơ sở khoa học cho các hoạt động bảo tồn.

2.3. Khu Bảo tồn Tây Côn Lĩnh Địa điểm quan trọng cho nghiên cứu

Khu Bảo tồn Tây Côn Lĩnh là một trong những khu vực còn lại có sự phân bố của Sa mộc dầu tại Việt Nam. Việc nghiên cứu tại khu vực này sẽ cung cấp những thông tin quan trọng về đặc điểm sinh thái, phân bố và khả năng tái sinh của loài cây này. Kết quả nghiên cứu sẽ là cơ sở để xây dựng các giải pháp bảo tồn phù hợp và hiệu quả.

III. Phương Pháp Nghiên Cứu Đặc Điểm Lâm Học Sa Mộc Dầu

Nghiên cứu này tập trung vào việc xác định phân bố, nghiên cứu đặc điểm lâm học và đánh giá giá trị sử dụng của Sa mộc dầu tại Khu Bảo tồn Tây Côn Lĩnh. Các phương pháp thu thập số liệu bao gồm công tác chuẩn bị (thu thập tài liệu, bản đồ), công tác ngoại nghiệp (điều tra, khảo sát thực địa, đo đạc các chỉ tiêu sinh trưởng). Dữ liệu thu thập được sẽ được phân tích để đánh giá đặc điểm phân bố, cấu trúc quần thể, đặc điểm hình thái, vật hậu và sinh thái của Sa mộc dầu. Kết quả nghiên cứu sẽ là cơ sở để đề xuất các giải pháp bảo tồn và phát triển loài cây này.

3.1. Xác định phân bố và nghiên cứu đặc điểm lâm học

Nghiên cứu tập trung vào việc xác định chính xác khu vực phân bố của Sa mộc dầu tại Khu Bảo tồn Tây Côn Lĩnh, bao gồm vị trí địa lý và độ cao. Đồng thời, các đặc điểm lâm học quan trọng như cấu trúc mật độ, cấu trúc tổ thành, cấu trúc tầng thứ, mức độ thường gặp và mức độ thân thuộc cũng được nghiên cứu chi tiết.

3.2. Đánh giá giá trị sử dụng và đề xuất giải pháp bảo tồn

Nghiên cứu không chỉ tập trung vào đặc điểm sinh học của Sa mộc dầu mà còn đánh giá giá trị sử dụng của loài cây này trong các lĩnh vực khác nhau. Dựa trên kết quả nghiên cứu, các giải pháp bảo tồn và phát triển Sa mộc dầu sẽ được đề xuất, bao gồm các giải pháp kỹ thuật, chính sách pháp luật và kinh tế - xã hội.

3.3. Phương pháp thu thập và phân tích số liệu

Quá trình thu thập số liệu bao gồm công tác chuẩn bị kỹ lưỡng (thu thập tài liệu, bản đồ) và công tác ngoại nghiệp (điều tra, khảo sát thực địa, đo đạc các chỉ tiêu sinh trưởng). Dữ liệu thu thập được sẽ được phân tích bằng các phương pháp thống kê và sinh học để đánh giá đặc điểm phân bố, cấu trúc quần thể, đặc điểm hình thái, vật hậu và sinh thái của Sa mộc dầu.

IV. Kết Quả Nghiên Cứu Phân Bố và Đặc Điểm Cây Sa Mộc Dầu

Kết quả nghiên cứu cho thấy Sa mộc dầu phân bố ở một số khu vực nhất định trong Khu Bảo tồn Tây Côn Lĩnh, với đặc điểm cấu trúc mật độ và tổ thành khác nhau tùy thuộc vào độ cao và điều kiện sinh thái. Nghiên cứu cũng chỉ ra các đặc điểm hình thái, vật hậu và sinh thái đặc trưng của loài cây này. Đặc biệt, khả năng tái sinh tự nhiên của Sa mộc dầu tại khu bảo tồn còn hạn chế. Dựa trên những kết quả này, các giải pháp bảo tồn và phát triển Sa mộc dầu được đề xuất, tập trung vào các biện pháp kỹ thuật, chính sách pháp luật và kinh tế - xã hội.

4.1. Đặc điểm phân bố và cấu trúc quần thể Sa Mộc Dầu

Nghiên cứu đã xác định rõ khu vực phân bố của Sa mộc dầu trong Khu Bảo tồn Tây Côn Lĩnh, đồng thời phân tích đặc điểm cấu trúc mật độ và tổ thành của quần thể cây. Kết quả cho thấy sự khác biệt về cấu trúc quần thể tùy thuộc vào độ cao và điều kiện sinh thái, cung cấp thông tin quan trọng cho việc quản lý và bảo tồn.

4.2. Đặc điểm hình thái vật hậu và sinh thái của loài

Nghiên cứu đã mô tả chi tiết các đặc điểm hình thái, vật hậu và sinh thái đặc trưng của Sa mộc dầu, bao gồm hình dạng cây, kích thước lá, thời gian ra hoa kết quả và mối quan hệ với các loài cây khác trong hệ sinh thái. Những thông tin này giúp hiểu rõ hơn về sự thích nghi và vai trò của Sa mộc dầu trong môi trường sống.

4.3. Đánh giá khả năng tái sinh tự nhiên và đề xuất giải pháp

Nghiên cứu đã đánh giá khả năng tái sinh tự nhiên của Sa mộc dầu tại Khu Bảo tồn Tây Côn Lĩnh và nhận thấy rằng khả năng này còn hạn chế. Dựa trên đánh giá này, các giải pháp kỹ thuật, chính sách pháp luật và kinh tế - xã hội được đề xuất để tăng cường khả năng tái sinh và bảo tồn loài cây này.

V. Giải Pháp Bảo Tồn và Phát Triển Cây Sa Mộc Dầu Hiệu Quả

Để bảo tồn và phát triển Sa mộc dầu hiệu quả, cần có các giải pháp đồng bộ trên nhiều lĩnh vực. Về mặt kỹ thuật, cần áp dụng các biện pháp phục hồi rừng, trồng bổ sung và cải thiện khả năng tái sinh tự nhiên. Về mặt chính sách pháp luật, cần tăng cường quản lý, bảo vệ rừng và ngăn chặn khai thác trái phép. Về mặt kinh tế - xã hội, cần nâng cao nhận thức cộng đồng về giá trị của Sa mộc dầu và khuyến khích người dân tham gia vào các hoạt động bảo tồn. Sự phối hợp chặt chẽ giữa các bên liên quan là yếu tố then chốt để đạt được mục tiêu bảo tồn và phát triển bền vững Sa mộc dầu.

5.1. Giải pháp kỹ thuật Phục hồi rừng và trồng bổ sung

Các giải pháp kỹ thuật đóng vai trò quan trọng trong việc bảo tồn và phát triển Sa mộc dầu. Phục hồi rừng bằng cách loại bỏ các loài cây xâm lấn và tạo điều kiện cho Sa mộc dầu phát triển là một biện pháp hiệu quả. Trồng bổ sung cây con Sa mộc dầu vào các khu vực bị suy thoái cũng giúp tăng cường quần thể và cải thiện khả năng tái sinh.

5.2. Giải pháp chính sách Quản lý và bảo vệ rừng nghiêm ngặt

Các chính sách pháp luật đóng vai trò then chốt trong việc bảo vệ Sa mộc dầu. Tăng cường quản lý và bảo vệ rừng, ngăn chặn khai thác trái phép và xử lý nghiêm các hành vi vi phạm là những biện pháp cần thiết. Đồng thời, cần có các chính sách khuyến khích người dân tham gia vào các hoạt động bảo tồn và phát triển Sa mộc dầu.

5.3. Giải pháp kinh tế xã hội Nâng cao nhận thức cộng đồng

Nâng cao nhận thức cộng đồng về giá trị của Sa mộc dầu và khuyến khích người dân tham gia vào các hoạt động bảo tồn là một giải pháp quan trọng. Tổ chức các chương trình giáo dục, tuyên truyền và tạo cơ hội cho người dân hưởng lợi từ việc bảo tồn Sa mộc dầu sẽ giúp tăng cường sự ủng hộ và tham gia của cộng đồng.

VI. Kết Luận và Kiến Nghị Về Nghiên Cứu Sa Mộc Dầu

Nghiên cứu về phân bố và đặc điểm lâm học của Sa mộc dầu tại Khu Bảo tồn Tây Côn Lĩnh đã cung cấp những thông tin quan trọng cho công tác bảo tồn và phát triển loài cây này. Tuy nhiên, cần có những nghiên cứu sâu hơn về sinh thái học, di truyền học và kỹ thuật nhân giống để có thể bảo tồn Sa mộc dầu một cách hiệu quả và bền vững. Đồng thời, cần tăng cường hợp tác giữa các nhà khoa học, cơ quan quản lý và cộng đồng địa phương để thực hiện các giải pháp bảo tồn một cách đồng bộ và hiệu quả.

6.1. Tóm tắt kết quả nghiên cứu và ý nghĩa thực tiễn

Nghiên cứu đã xác định được khu vực phân bố, đặc điểm lâm học và giá trị sử dụng của Sa mộc dầu tại Khu Bảo tồn Tây Côn Lĩnh. Kết quả nghiên cứu là cơ sở khoa học cho việc xây dựng các giải pháp bảo tồn và phát triển loài cây này, góp phần vào việc bảo tồn đa dạng sinh học và phát triển kinh tế - xã hội địa phương.

6.2. Hướng nghiên cứu tiếp theo và kiến nghị

Để bảo tồn Sa mộc dầu một cách hiệu quả và bền vững, cần có những nghiên cứu sâu hơn về sinh thái học, di truyền học và kỹ thuật nhân giống. Đồng thời, cần tăng cường hợp tác giữa các nhà khoa học, cơ quan quản lý và cộng đồng địa phương để thực hiện các giải pháp bảo tồn một cách đồng bộ và hiệu quả.

Nội dung chính

Bối cảnh và vấn đề nghiên cứu

Khóa luận tốt nghiệp đại học ngành Quản lý tài nguyên rừng của tác giả Cháng Văn Cường (Trường Đại học Nông Lâm Thái Nguyên, năm 2014) tập trung nghiên cứu loài Sa mộc dầu (Cunninghamia konishii Hayata), loài cây hạt trần đặc hữu thuộc họ Hoàng đàn (Cupressaceae), thường được biết đến với tên gọi dân gian là Ngọc am hay Sa mộc quế phong. Sa mộc dầu là nguồn gen thực vật quý hiếm, được phân hạng ở cấp VU A1adC1 (Sắp nguy cấp) trong Sách Đỏ Việt Nam (2007) và thuộc Nhóm IIA trong danh mục thực vật rừng, động vật rừng nguy cấp, quý, hiếm ban hành kèm theo Nghị định số 32/2006/NĐ-CP của Chính phủ.

Gỗ Sa mộc dầu có đặc tính cơ lý bền chắc, ít mối mọt, vân thớ và màu sắc đẹp, chứa hàm lượng tinh dầu có mùi thơm đặc trưng. Do đó, loài cây này bị săn lùng và khai thác kiệt quệ để phục vụ nhu cầu làm đồ gỗ gia dụng cao cấp, quan tài, bồn tắm và chiết xuất tinh dầu. Người dân địa phương thậm chí đào bới cả phần gốc rễ để bán sang thị trường Trung Quốc, khiến nguồn gen ngoài tự nhiên đứng trước nguy cơ tuyệt chủng. Mặc dù Khu bảo tồn thiên nhiên Tây Côn Lĩnh (tỉnh Hà Giang) đã được xác nhận là một trong những vùng phân bố tự nhiên hiếm hoi của Sa mộc dầu, các dẫn liệu khoa học về phân bố không gian, mật độ và đặc điểm lâm học của loài tại khu vực này vẫn còn thiếu hụt.

Mục tiêu của đề tài: Mục tiêu tổng quát là nghiên cứu phân bố và đặc điểm lâm học của loài Sa mộc dầu tại Khu bảo tồn thiên nhiên Tây Côn Lĩnh nhằm tạo dựng cơ sở khoa học cho việc đề xuất các giải pháp bảo tồn và phát triển loài. Các mục đích và nhiệm vụ cụ thể được văn bản xác định gồm:

1. Xác định đặc điểm phân bố và nghiên cứu đặc điểm lâm học của loài cây Sa mộc dầu tại Khu bảo tồn thiên nhiên Tây Côn Lĩnh.
2. Phân tích các khó khăn và thuận lợi trong công tác quản lý, bảo vệ và phát triển loài Sa mộc dầu tại địa bàn nghiên cứu.
3. Đề xuất hệ thống các giải pháp bảo tồn và phát triển loài, bao gồm nhóm giải pháp kỹ thuật lâm sinh, giải pháp chính sách pháp luật và giải pháp kinh tế - xã hội.

Đối tượng và phạm vi nghiên cứu:

• Đối tượng nghiên cứu: Loài cây Sa mộc dầu (Cunninghamia konishii Hayata).
• Phạm vi nội dung: Phân bố không gian (theo địa lý, đai cao), cấu trúc quần xã thực vật tầng cây cao (mật độ, tổ thành, tầng thứ), đặc điểm hình thái, vật hậu, tình hình tái sinh tự nhiên và giá trị sử dụng của loài.
• Phạm vi không gian: Khu bảo tồn thiên nhiên Tây Côn Lĩnh, tập trung điều tra chi tiết tại địa bàn các xã Túng Sán (huyện Hoàng Su Phì), xã Tả Sử Choóng và xã Bản Nhùng.
• Thời gian thực hiện: Từ ngày 31/12/2013 đến ngày 20/4/2014.

Cơ sở lý thuyết và phương pháp

Khóa luận được xây dựng dựa trên cơ sở lý luận về quản trị, bảo tồn nội vi (in situ) và ngoại vi (ex situ) nguồn gen thực vật nguy cấp, kết hợp các quy định pháp luật hiện hành gồm Luật Bảo vệ và Phát triển rừng, Luật Đa dạng sinh học, Nghị định 32/2006/NĐ-CP và hướng dẫn phân hạng đánh giá mức độ bị đe dọa của Sách Đỏ Việt Nam (2007) cùng Tổ chức Bảo tồn Thiên nhiên Quốc tế (IUCN). Tác giả kế thừa các tài liệu nghiên cứu chuyên ngành về loài Sa mộc dầu của Nguyễn Hoàng Nghĩa (2008), Nguyễn Văn Sinh (2009) tại Vườn Quốc gia Pù Mát (Nghệ An), dự án bảo tồn nguồn gen hạt trần tại Thài Phìn Tùng của Lê Trần Chấn và cộng sự (2006, 2010), cũng như các báo cáo quốc tế về nguồn gen cây rừng của FAO (1996, 2013).

Về mặt thực nghiệm ngoại nghiệp, đề tài áp dụng các phương pháp điều tra thực vật và lâm học truyền thống:

• Phương pháp điều tra xã hội học lâm nghiệp: Thực hiện phỏng vấn bằng phiếu điều tra bán cấu trúc với 20 phiếu, hướng đến các nhóm đối tượng: người dân bản địa sinh sống trong và gần khu bảo tồn, cán bộ kiểm lâm địa bàn, cán bộ quản lý Khu bảo tồn thiên nhiên Tây Côn Lĩnh, các hộ chưng cất/chế biến tinh dầu và các nhà khoa học có chuyên môn.
• Phương pháp điều tra thực địa theo tuyến và ô tiêu chuẩn (OTC): Thiết lập 3 tuyến điều tra đi qua các khu vực rừng có sự xuất hiện của Sa mộc dầu tại 3 xã (tuyến Túng Sán, tuyến Tả Sử Choóng, tuyến Bản Nhùng). Trên mỗi tuyến, tác giả lập 3 ô tiêu chuẩn tạm thời dạng hình vuông diện tích 1.000 m² tại 3 đai cao khác nhau: 900–1000m, 1000–1100m và 1100–1200m (tổng số 9 OTC, tổng diện tích điều tra định lượng là 9.000 m²).
• Công cụ và chỉ tiêu đo đếm: Sử dụng máy định vị vệ tinh GPS, địa bàn cầm tay, thước dây, máy ảnh kỹ thuật số và biểu mẫu điều tra. Tại các OTC, tiến hành đo đường kính ngang ngực ($D_{1.3}$), chiều cao vút ngọn ($H_{vn}$), xác định tên loài và số lượng cá thể của tất cả các loài cây gỗ tầng cao.
• Công thức tính toán xử lý dữ liệu:
  • Mật độ cây tái sinh: $$N/ha = \frac{10.000 \times n}{S}$$ (Trong đó $S$ là tổng diện tích các ô đo đếm tái sinh tính bằng m², $n$ là số cây tái sinh bắt gặp).
  • Tỷ lệ phẩm chất cây tái sinh (% tốt, trung bình, xấu): $$N% = \left(\frac{n}{N}\right) \times 100$$ (Trong đó $n$ là số cây theo từng cấp chất lượng, $N$ là tổng số cây tái sinh).
  • Công thức tổ thành tầng cây cao: Xác định loài cây ưu thế khi số cá thể $n \ge N_{TB} = N/m$ ($m$ là tổng số loài, $N$ là tổng số cây trong OTC). Hệ số tổ thành loài $a$ ($N_a$) được tính bằng: $$N_a = \left(\frac{n}{N}\right) \times 10$$ (Loài có hệ số $\ge 1$ được ghi số kèm ký hiệu viết tắt; loài có hệ số từ $0,5$ đến $< 1$ thêm dấu $+$; loài có hệ số $< 0,5$ thêm dấu $-$; các loài dưới ngưỡng trung bình gộp vào loài khác LK).

Nội dung chính theo từng phần của khóa luận

Phần 1: Mở đầu

Tác giả nêu bật vai trò sinh thái và phòng hộ đầu nguồn của rừng tự nhiên, thực trạng suy giảm tài nguyên rừng tại Việt Nam và nhấn mạnh sự cần thiết của việc bảo tồn nguồn gen các loài hạt trần quý hiếm. Sa mộc dầu được phân tích dưới góc độ đối tượng bảo tồn khẩn cấp trước áp lực khai thác thương mại quá mức. Phần này làm rõ mục tiêu, mục đích, nhiệm vụ cùng ý nghĩa học tập, ý nghĩa nghiên cứu khoa học và ý nghĩa thực tiễn của khóa luận đối với công tác quy hoạch bảo tồn của các trạm kiểm lâm tại Tây Côn Lĩnh.

Phần 2: Tổng quan vấn đề nghiên cứu

Phần tổng quan tổng hợp các tài liệu bảo tồn nguồn gen lâm nghiệp trên thế giới và tại Việt Nam. Trên phạm vi toàn cầu, tác giả dẫn chứng các chương trình quản lý gen của FAO, IUCN và bài học từ Đài Loan – nơi Sa mộc dầu phân bố ở đai cao 1300–2800m, sinh trưởng trong điều kiện nhiệt độ 17–22°C, lượng mưa 2000–3500 mm/năm và đã được bảo vệ thông qua chính sách đóng cửa rừng tự nhiên từ thập niên 1990.

Tại Việt Nam, tác giả tổng kết các kết quả nghiên cứu trước đó về Sa mộc dầu ở Nghệ An (Vườn Quốc gia Pù Mát) của Nguyễn Văn Sinh (2009) với phát hiện sinh thái quan trọng: quả nón khi chín không tách rời hạt ra ngoài mà rụng nguyên nón, hạt chỉ nảy mầm trực tiếp ngay trên nón khi gặp độ ẩm thuận lợi, dẫn đến hiện tượng tái sinh theo cụm hoặc đám.

Về điều kiện tự nhiên khu vực nghiên cứu, tác giả mô tả toàn diện Khu bảo tồn thiên nhiên Tây Côn Lĩnh: tọa độ 22°39' – 22°50' vĩ độ Bắc và 104°39' – 104°59' kinh độ Đông, trải rộng trên 10 xã thuộc 3 huyện thị (huyện Vị Xuyên, thị xã Hà Giang và huyện Hoàng Su Phì). Khu bảo tồn có tổng diện tích 15.000 ha (trong đó phân khu bảo vệ nghiêm ngặt 7.406 ha, phân khu phục hồi sinh thái 7.173 ha), sở hữu đỉnh Tây Côn Lĩnh cao 2.428,5m. Khí hậu nhiệt đới gió mùa núi cao với nhiệt độ trung bình năm 22,6–23,0°C, mùa đông nhiệt độ xuống dưới 0°C kèm băng tuyết. Khu hệ thực vật ghi nhận 796 loài thuộc 162 họ (54 loài quý hiếm, 49 loài trong Sách Đỏ Việt Nam 2007); khu hệ động vật gồm 58 loài thú, 100 loài chim, 55 loài bò sát và ếch nhái.

Phần 3: Đối tượng, nội dung và phương pháp nghiên cứu

Nội dung chương trình bày chi tiết về quy trình thu thập số liệu nội nghiệp và ngoại nghiệp. Tác giả chuẩn bị tiêu bản, bản đồ địa hình xã, thiết bị định vị GPS, thước dây và hệ thống 20 phiếu phỏng vấn đối tượng liên quan. Khóa luận mô tả quy cách thiết lập 3 tuyến điều tra qua các xã Túng Sán, Tả Sử Choóng, Bản Nhùng và phương pháp bố trí 9 OTC tạm thời diện tích 1.000 m² theo 3 đai cao (900–1000m, 1000–1100m, 1100–1200m). Các công thức toán học lâm sinh phục vụ tính toán mật độ tái sinh, phẩm chất cây con và công thức biểu diễn hệ số tổ thành tầng cây cao được hệ thống hóa đầy đủ.

Phần 4: Kết quả nghiên cứu và thảo luận

Đây là chương nội dung trọng tâm của khóa luận, phản ánh toàn bộ các phát hiện định lượng thu được từ đợt điều tra thực địa tháng 4/2014:

• Đặc điểm phân bố: Sa mộc dầu chỉ phân bố cục bộ trên diện tích 2.888,5 ha, tập trung tại 3 tiểu khu: Tiểu khu 194B (xã Túng Sán, diện tích 1.735 ha), Tiểu khu 204 (xã Tả Sử Choóng, diện tích 55,5 ha) và Tiểu khu 194A (xã Bản Nhùng, diện tích 1.098 ha). Cây chỉ xuất hiện ở đai cao 900–1200m, sườn dốc 25–40%, từ chân núi đến lưng chừng sườn núi.
• Mật độ và cấu trúc cây mẹ: Trong tổng số 9 OTC đã khảo sát, chỉ có 4 OTC bắt gặp Sa mộc dầu (OTC 2, 3, 5, 7) với tổng số 11 cá thể đơn lẻ. Tuyến Túng Sán ghi nhận 4 cây, tuyến Tả Sử Choóng ghi nhận 5 cây, tuyến Bản Nhùng ghi nhận 2 cây. Đường kính ngang ngực bình quân dao động từ 20 cm đến 80 cm, chiều cao vút ngọn từ 9 m đến 33 m.
• Cấu trúc tổ thành loài tầng cây cao: Số loài cây đi kèm dao động từ 10 đến 15 loài, trong đó có từ 3 đến 7 loài chính tham gia vào công thức tổ thành rừng (gồm Sa mộc, Vối thuốc, Mò lá tròn, Tống quá sủ, Quế rừng, Cọ nọt, Lá nến, Xoan ta). Tại các ô có Sa mộc dầu phân bố, hệ số tổ thành của loài rất thấp nhưng có ý nghĩa sinh thái lớn: OTC 2 ($0,48Smd$), OTC 3 ($0,58Smd$), OTC 5 ($1,09Smd$), OTC 7 ($0,52Smd$).
• Cấu trúc tầng thứ: Quần xã chia thành 4 tầng rõ rệt: Tầng vượt tán ($H_{vn} > 20\text{ m}$) chỉ gồm các cây Sa mộc dầu cổ thụ phân bố rải rác; Tầng tán chính ($H_{vn} = 10\text{--}20\text{ m}$) gồm Sa mộc, Vối thuốc, Quế rừng; Tầng tán dưới ($H_{vn} = 5\text{--}10\text{ m}$) gồm Cọ nọt, Sổ, Lá nến, Quế rừng chịu bóng; Tầng thảm tươi cây bụi ($H_{vn} < 5\text{ m}$) gồm dương xỉ, cỏ nhật, guột, chè và cây tái sinh ưa bóng của tầng trên.
• Đặc điểm hình thái và vật hậu: Sa mộc dầu là cây gỗ lớn thường xanh cao tới 50m, gốc bạnh vè, vỏ ngoài màu xám đen nứt dọc nông dày 1–1,2 cm; khi đẽo vào vỏ sau 2–3 phút tiết ra nhựa màu trắng rồi chuyển màu vàng nhạt. Lá có hiện tượng dị hình rõ rệt: lá non dài 5–7 cm mọc xoắn ốc; lá mang nón cái mọc xoắn dày đặc dài 2,5–3 cm mũi tù; lá mang nón đực dài 3–4 cm xếp gần thành 2 dãy. Cây ra nón vào tháng 9–10, quả chín từ tháng 3 đến tháng 5 năm sau.
• Tình hình tái sinh tự nhiên: Tại toàn bộ 9 OTC điều tra, tác giả không ghi nhận được bất kỳ cây con tái sinh nào của loài Sa mộc dầu dưới tán rừng tự nhiên. Hạt không tách khỏi nón khi chín, hạt rụng xuống bị hạn chế tiếp xúc đất, đồng thời rừng bị người dân đào rễ cạn kiệt khiến khả năng tái sinh tự nhiên gần như bằng không.
• Giá trị sử dụng và giải pháp bảo tồn: Loài cây có giá trị kinh tế và sử dụng đa dạng trong làm nhà gỗ, đồ gia dụng, bồn tắm, áo quan và chưng cất tinh dầu. Tác giả xây dựng 3 nhóm giải pháp bảo tồn: kỹ thuật lâm sinh, thực thi chính sách pháp luật và hỗ trợ sinh kế vùng đệm.

Phần 5: Kết luận và kiến nghị

Tóm tắt các chỉ số nghiên cứu cơ bản về vùng phân bố, đặc điểm hình thái, mật độ quần thể và hiện trạng tái sinh. Tác giả nêu các tồn tại của khóa luận và kiến nghị cơ quan chức năng tăng cường bảo tồn nguyên vị, cấp kinh phí chi trả phụ cấp cho lực lượng tuần tra rừng bản địa, đồng thời triển khai nghiên cứu nhân giống nhân tạo phục vụ trồng rừng bảo tồn.

Kết quả và đóng góp

Khóa luận đã cung cấp bộ dẫn liệu thực địa định lượng về 11 cá thể Sa mộc dầu còn sót lại tại Khu bảo tồn thiên nhiên Tây Côn Lĩnh.

TT	Tuyến điều tra	OTC	Tọa độ GPS	Độ cao (m)	$D_{1.3}$ (cm)	$H_{vn}$ (m)	Ngày điều tra
1	Túng Sán	2	0319252 - 2519095	1060	80,00	33,0	03-04/04/2014
2	Túng Sán	2	0319269 - 2519080	1065	48,00	22,0	03-04/04/2014
3	Túng Sán	3	0322466 - 2516235	1118	30,25	18,0	03-04/04/2014
4	Túng Sán	3	0322696 - 25177761	1161	47,40	22,0	03-04/04/2014
5	Tả Sử Choóng	5	0320038 - 2509612	1062	67,00	30,0	07-08/04/2014
6	Tả Sử Choóng	5	0320070 - 2509603	1062	65,00	28,0	07-08/04/2014
7	Tả Sử Choóng	5	0320070 - 2509652	1082	51,00	25,0	07-08/04/2014
8	Tả Sử Choóng	5	0320276 - 2510824	1096	25,00	9,0	07-08/04/2014
9	Tả Sử Choóng	5	0320290 - 2510863	1096	20,00	12,0	07-08/04/2014
10	Bản Nhùng	7	0318251 - 2511536	970	76,00	27,0	10-11/04/2014
11	Bản Nhùng	7	0318280 - 2511469	976	62,00	20,0	10-11/04/2014

Thống kê diện tích phân bố theo đơn vị hành chính và tiểu khu:

TT	Xã	Tiểu khu	Diện tích phân bố (ha)
1	Túng Sán	194B	1.735,0
2	Tả Sử Choóng	204	55,5
3	Bản Nhùng	194A	1.098,0
Tổng			2.888,5

Công thức tổ thành tầng cây cao tại 4 OTC ghi nhận Sa mộc dầu:

• OTC 2 (Túng Sán, 1000–1100m): $6,1\text{Sm} + 0,97\text{Vt} + 0,97\text{Nh} + 0,73\text{Mlt} + 0,73\text{Lk} - 0,48\text{Smd}$
• OTC 3 (Túng Sán, 1100–1200m): $3,23\text{Vt} + 2,94\text{Sm} + 1,47\text{Lk} + 1,18\text{Mlt} - 0,58\text{Smd} + 0,58\text{Kr}$
• OTC 5 (Tả Sử Choóng, 1000–1100m): $4,56\text{Sm} + 1,52\text{Lk} + 1,09\text{Smd} + 1,08\text{Mlt} + 0,87\text{Qr} + 0,86\text{Cn}$
• OTC 7 (Bản Nhùng, 900–1000m): $3,15\text{Sm} + 2,1\text{Lk} + 1,84\text{Xt} + 1,31\text{Qr} + 1,05\text{Vt} + 0,52\text{Smd}$

(Ký hiệu loài: Smd: Sa mộc dầu; Sm: Sa mộc; Vt: Vối thuốc; Mlt: Mò lá tròn; Nh: Nhội; Tqs: Tống quá sủ; Qr: Quế rừng; Cn: Cọ nọt; Ln: Lá nến; Xt: Xoan ta; Kr: Khế rừng; Lk: Loài khác).

Các giải pháp tác giả đề xuất:

1. Nhóm giải pháp kỹ thuật lâm sinh: Xúc tiến tái sinh tự nhiên bằng cách phát dọn thực bì cục bộ để tăng cường độ chiếu sáng dưới tán rừng cho cây mầm; xới xáo lớp đất mặt dưới tán cây mẹ nhằm tăng khả năng tiếp xúc giá thể của hạt khi quả nón rụng; thu hái quả chín (tháng 3–5) để tách hạt đem gieo ươm nhân giống nhân tạo tại các khu vực khoảng trống rừng lân cận.
2. Nhóm giải pháp chính sách pháp luật: Xác lập cụ thể ranh giới các tiểu khu có Sa mộc dầu phân bố (TK 194A, 194B, 204) trên bản đồ và bàn giao cho các trạm kiểm lâm phụ trách quản lý nghiêm ngặt; phối hợp liên ngành giữa kiểm lâm, bộ đội biên phòng và chính quyền địa phương tuần tra bảo vệ; đẩy mạnh cơ chế đồng quản lý rừng và áp dụng chế tài xử phạt nghiêm minh hành vi đào bới gốc rễ Sa mộc dầu.
3. Nhóm giải pháp kinh tế - xã hội: Phát triển kinh tế vùng đệm thông qua đưa các giống cây trồng, vật nuôi có năng suất cao vào sản xuất nhằm tạo sinh kế thay thế; hỗ trợ người dân bản địa tiếp cận nguồn vốn vay ưu đãi; xây dựng quy ước, hương ước làng bản về bảo vệ rừng tự nhiên.

Đóng góp của đề tài: Khóa luận đã định vị tọa độ GPS chính xác và đo đạc kích thước từng cá thể Sa mộc dầu ngoài thực địa tại khu bảo tồn, chỉ rõ sự phân cắt mạnh mẽ của quần thể (chỉ còn 11 cây trưởng thành trong 9 OTC điều tra). Nghiên cứu khẳng định tình trạng mất hoàn toàn khả năng tái sinh tự nhiên của loài dưới tán rừng do sự suy thoái số lượng cá thể mẹ và đặc tính quả chín không rụng hạt, từ đó đưa ra cảnh báo khẩn cấp về nguy cơ tuyệt chủng loài tại Tây Côn Lĩnh nếu không có biện pháp hỗ trợ tái sinh nhân tạo kịp thời.

Hạn chế và hướng nghiên cứu tiếp

Tác giả đã chỉ ra các hạn chế trong quá trình thực hiện khóa luận:

• Thời gian thực tập ngắn: Đợt khảo sát chỉ diễn ra từ cuối tháng 12/2013 đến tháng 4/2014, không trùng vào mùa cây ra hoa (tháng 9–10) nên chưa thu thập được dẫn liệu hình thái và đặc điểm sinh thái hoa của Sa mộc dầu.
• Khó khăn địa hình và tiếp cận xã hội: Khu bảo tồn Tây Côn Lĩnh có địa hình chia cắt mạnh, độ dốc lớn, mạng lưới giao thông lâm nghiệp chưa phát triển khiến việc tiếp cận các dông núi cao gặp nhiều trở ngại. Cư dân sống trong khu vực phần lớn là đồng bào dân tộc thiểu số, gây khó khăn nhất định cho công tác điều tra phỏng vấn.
• Thiếu hụt dữ liệu tái sinh: Do mật độ quần thể ngoài tự nhiên quá thưa thớt và áp lực khai thác trước đó quá nặng nề, khóa luận không tìm thấy cây con tái sinh trong các OTC, dẫn tới chưa thể phân tích sâu về mật độ, cấu trúc tổ thành và quy luật phân cấp chiều cao của cây tái sinh tự nhiên.

Hướng nghiên cứu tiếp theo mà văn bản gợi mở gồm: Tiếp tục theo dõi đầy đủ chu kỳ vật hậu học của Sa mộc dầu quanh năm, đặc biệt là giai đoạn thụ phấn và ra nón; mở rộng phạm vi điều tra ở các tiểu khu lân cận; nghiên cứu thử nghiệm các phương pháp nhân giống hữu tính từ hạt thu hái và nhân giống vô tính (giâm hom) nhằm bảo tồn ngoại vi và phục vụ các chương trình trồng rừng bổ sung.

Giá trị tham khảo

Khóa luận có giá trị thực tiễn đối với sinh viên, học viên cao học chuyên ngành Quản lý tài nguyên rừng, Lâm học, Sinh thái học và Đa dạng sinh học. Tài liệu này cung cấp phương pháp điều tra thực địa theo tuyến kết hợp ô tiêu chuẩn trên địa hình núi cao hiểm trở, cùng phương pháp tính toán hệ số tổ thành tầng cây cao theo chỉ số số lượng cá thể.

Đối với Ban Quản lý Khu bảo tồn thiên nhiên Tây Côn Lĩnh và Hạt Kiểm lâm huyện Hoàng Su Phì, công trình cung cấp cơ sở dữ liệu định vị tọa độ GPS cụ thể của 11 cá thể Sa mộc dầu và xác định rõ 3 tiểu khu trọng yếu (194A, 194B, 204). Dữ liệu này là căn cứ trực tiếp để lực lượng kiểm lâm địa bàn xây dựng phương án tuần tra chuyên đề, cắm mốc ranh giới bảo vệ nghiêm ngặt và lập kế hoạch thu hái nón giống phục vụ bảo tồn nguồn gen.

Câu hỏi thường gặp

1. Sa mộc dầu tại Khu bảo tồn thiên nhiên Tây Côn Lĩnh phân bố ở những khu vực hành chính và tiểu khu nào?
Theo kết quả điều tra, Sa mộc dầu phân bố trên tổng diện tích 2.888,5 ha thuộc 3 tiểu khu: Tiểu khu 194B (xã Túng Sán, diện tích 1.735 ha), Tiểu khu 204 (xã Tả Sử Choóng, diện tích 55,5 ha) và Tiểu khu 194A (xã Bản Nhùng, diện tích 1.098 ha).

2. Qua điều tra 9 ô tiêu chuẩn thực địa, tác giả ghi nhận được bao nhiêu cá thể Sa mộc dầu và kích thước lớn nhất là bao nhiêu?
Tác giả chỉ ghi nhận được 11 cá thể Sa mộc dầu tại 4 ô tiêu chuẩn (OTC 2, 3, 5, 7). Cá thể có kích thước lớn nhất được ghi nhận tại OTC 2 (tuyến Túng Sán, đai cao 1060m) với đường kính ngang ngực $D_{1.3} = 80\text{ cm}$ và chiều cao vút ngọn $H_{vn} = 33\text{ m}$.

3. Đặc điểm quả nón và khả năng phát tán hạt của Sa mộc dầu có điểm gì đặc thù so với các loài hạt trần khác?
Khác với nhiều loài hạt trần thông thường hạt tự tách khỏi nón để phát tán theo gió, khi quả nón Sa mộc dầu chín, hạt vẫn nằm nguyên trên nón. Nón sau đó rụng xuống đất; nếu gặp điều kiện môi trường thuận lợi, hạt sẽ nảy mầm và mọc thành cây con ngay trên quả nón rụng. Do đó, khả năng tự phát tán rộng của hạt rất kém.

4. Kết quả điều tra thực địa ghi nhận tình hình tái sinh tự nhiên của loài cây này dưới tán rừng như thế nào?
Trong cả 9 ô tiêu chuẩn đã khảo sát, không phát hiện thấy bất kỳ cá thể cây tái sinh tự nhiên nào ở giai đoạn cây con. Nguyên nhân do mật độ cây mẹ quá ít, hạt không tự phát tán xa và áp lực khai thác, đào bới gốc rễ của con người trong quá khứ đã làm suy kiệt tầng cây tái sinh.

5. Tác giả đề xuất biện pháp kỹ thuật lâm sinh cụ thể nào để xúc tiến tái sinh loài?
Tác giả đề xuất phát dọn thực bì cục bộ để tăng cường độ ánh sáng dưới tán rừng; làm đất xới xáo mặt đất dưới tán cây mẹ để tạo điều kiện cho hạt tiếp xúc với đất mầm; đồng thời tổ chức thu hái nón chín vào tháng 3 đến tháng 5 để bóc tách hạt đem gieo ươm nhân tạo tại các khoảng trống rừng phù hợp.

Kết luận

Khóa luận của Cháng Văn Cường đã làm rõ hiện trạng phân bố không gian và các đặc điểm lâm học cơ bản của loài Sa mộc dầu (Cunninghamia konishii Hayata) tại Khu bảo tồn thiên nhiên Tây Côn Lĩnh. Dữ liệu thực nghiệm chỉ ra rằng quần thể loài đang bị suy thoái nghiêm trọng, chỉ ghi nhận 11 cá thể trưởng thành rải rác trên diện tích 2.888,5 ha và hoàn toàn vắng bóng cây tái sinh tự nhiên dưới tán rừng. Công trình cung cấp tọa độ định vị GPS chính xác của từng cá thể cây mẹ cùng hệ thống giải pháp kỹ thuật và cơ chế quản lý đồng bộ, tạo luận cứ khoa học quan trọng cho công tác bảo tồn nguồn gen nguy cấp này tại tỉnh Hà Giang.

Trích đoạn nội dung tài liệu

Đặt vấn đề Rừng có vai trò rất quan trọng không những cung cấp hàng hóa, lâm sản đặc sản quý cho con người mà còn có tác dụng bảo vệ đất đai, chống xói mòn, duy trì nguồn nước, điều hòa dòng chảy, chống lũ lụt. Rừng còn có tác dụng điều hòa khí hậu, nhiệt độ chống ô nhiễm môi trường, dự trữ tính đa dạng sinh học, bảo vệ môi trường sinh thái và nhiều lợi ích văn hóa xã hội khác. Tài nguyên rừng của nước ta hiện nay đang bị tàn phá nghiêm trọng gây nên không ít những hiểm họa về đời sống và môi trường của chúng ta, nguyên nhân chính là chặt phá và khai thác rừng không hợp lý làm cho diện tích rừng bị giảm đi nhanh chóng, chất lượng bị suy thoái và tạo nên những vùng đất trống đồi trọc ngày càng rộng lớn gây ra ô nhiễm nguồn nước, suy thoái môi trường sinh thái. Bảo vệ và phát triển rừng có vai trò rất quan trọng trong việc chống biến đổi khí hậu và hạn chế các thiên tai của tự nhiên.Bên cạnh vấn đề trồng rừng để phủ xanh đất trống đồi núi trọc.

Chúng ta cũng cần chú ý đến việc bảo tồn, khai thác và phát triển các nguồn gen quý hiếm. Sa mộc dầu là nguồn gen quý hiếm được phân hạng ở cấp VU A1adC1 trong Sách Đỏ Việt Nam năm 2007 và xếp nhóm 2 trong danh lục thực vật rừng động vật rừng nguy cấp quý hiếm của Nghị định số 32/2006/ND/CP của Chính phủ. Loài cây này không chỉ có ý nghĩa về mặt khoa học mà còn có giá trị kinh tế rất cao. Gỗ Sa mộc dầu (Cunninghamia konishii Hayata) là loại bền, ít mối mọt, có hoa vân, màu sắc rất đẹp và rất được ưa dùng để làm các đồ thủ công mỹ nghệ, làm các vật dụng trong gia đình, làm nhà nên đang là đối tượng bị khai thác mạnh và đang đứng trước nguy cơ tuyệt chủng ngoài tự nhiên nếu không có biện pháp 2 bảo tồn kịp thời.

Qua các kết quả điều tra, nghiên cứu về đa dạng thực vật đã khẳng định, Sa mộc dầu có phân bố ở một số vùng thuộc khu bảo tồn Tây Côn Lĩnh tỉnh Hà Giang. Tuy nhiên, các thông tin, các dẫn liệu khoa học và các nghiên cứu chuyên sâu về loài cây quý hiếm này chưa có nhiều. Để góp phần nhỏ vào việc bảo tồn và phát triển loài cây này, được sự nhất trí của khoa Lâm nghiệp, ban giám hiệu nhà trường, thầy giáo hướng dẫn, tôi tiến hành thực hiện nghiên cứu đề tài: “Nghiên cứu phân bố và đặc điểm lâm học của loài cây Sa mộc dầu (Cunninghamia konishii Hayata) tại khu bảo tồn Tây Côn Lĩnh - tỉnh Hà Giang”. Mục tiêu của đề tài Nghiên cứu phân bố và đặc điểm lâm học của loài Sa mộc dầu tại khu bảo tồn Tây Côn Lĩnh làm cơ sở khoa học đề xuất các giải pháp bảo tồn và phát triển loài Sa mộc dầu.

Mục đích nghiên cứu - Xác định được phân bố, nghiên cứu được đặc điểm lâm học của cây SMD tại khu bảo tồn Tây Côn Lĩnh. - Phân tích được những khó khăn và thuận lợi trong quá trình bảo vệ và phát triển loài Sa mộc dầu tại khu bảo tồn Tây Côn Lĩnh. - Đề xuất các giải pháp bảo tồn, phát triển SMD + Các giải pháp kỹ thuật + Các giải pháp về kinh tế, xã hội và chính sách của nhà nước. Ý nghĩa nghiên cứu đề tài 1.

Ý nghĩa học tập - Việc nghiên cứu đề tài có ý nghĩa to lớn trong việc áp dụng lý thuyết đã học vào thực tiễn, đây là một phương pháp hệ thống củng cố những kiến thức đã học trong mấy năm qua.