Nghiên Cứu Đặc Điểm Dịch Tễ và Bệnh Lý Cầu Trùng Ở Gà Tại Huyện Phú Lương, Tỉnh Thái Nguyên

Luận văn thạc sĩ nghiên cứu nghiên cứu một số đặc điểm dịch tễ bệnh lý bệnh cầu trùng ở gà tại huyện phú lương tỉnh thái nguyên, khảo sát thực trạng, phân tích nguyên nhân, đề

• Tác giả: Ngô Thị Trang
• Người hướng dẫn: TS. Nguyễn Văn Quang
• Trường học: Đại học Thái Nguyên
• Chuyên ngành: Thú y
• Đề tài: Nghiên Cứu Đặc Điểm Dịch Tễ và Bệnh Lý Cầu Trùng Ở Gà Tại Huyện Phú Lương, Thái Nguyên
• Loại tài liệu: Luận văn thạc sĩ
• Năm xuất bản: 2018
• Địa điểm: Thái Nguyên

Mục lục chi tiết

• LỜI CAM ĐOAN
• DANH MỤC CHỮ VIẾT TẮT
• DANH MỤC CÁC BẢNG
• DANH MỤC CÁC HÌNH, ẢNH
• MỞ ĐẦU
• Tính cấp thiết của đề tài
• Mục tiêu nghiên cứu
• Ý nghĩa khoa học và ý nghĩa thực tiễn của đề tài
• 1. Chương 1: TỔNG QUAN TÀI LIỆU
• 1.1. Cơ sở khoa học
• 1.1.1. Những hiểu biết về cầu trùng ký sinh ở gà
• 1.1.2. Những hiểu biết về bệnh cầu trùng gà và các động vật khác
• 1.2. Nghiên cứu trong và ngoài nước
• 1.2.1. Tình hình nghiên cứu trong nước
• 1.2.2. Tình hình nghiên cứu ngoài nước
• 2. Chương 2: ĐỐI TƯỢNG, VẬT LIỆU, NỘI DUNG VÀ PHƯƠNG PHÁP NGHIÊN CỨU
• 2.1. Đối tượng và phạm vi nghiên cứu
• 2.1.1. Đối tượng nghiên cứu
• 2.1.2. Phạm vi nghiên cứu
• 2.2. Vật liệu nghiên cứu
• 2.3. Nội dung nghiên cứu
• 2.3.1. Nghiên cứu một số đặc điểm dịch tễ bệnh cầu trùng gà
• 2.3.2. Nghiên cứu đặc điểm bệnh lý và lâm sàng bệnh cầu trùng ở gà
• 2.3.3. Nghiên cứu biện pháp phòng và điều trị bệnh cầu trùng
• 2.4. Phương pháp nghiên cứu
• 2.4.1. Phương pháp đánh giá thực trạng công tác phòng bệnh cầu trùng cho gà
• 2.4.2. Phương pháp bố trí lấy mẫu
• 2.4.3. Phương pháp lấy mẫu
• 2.4.4. Phương pháp xét nghiệm mẫu và xác định cường độ nhiễm
• 2.4.5. Nghiên cứu đặc điểm bệnh lý và lâm sàng bệnh cầu trùng ở gà
• 2.4.6. Sử dụng thuốc phòng và điều trị bệnh cầu trùng cho gà
• 3. Chương 3: KẾT QUẢ NGHIÊN CỨU VÀ THẢO LUẬN
• 3.1. Nghiên cứu thực trạng công tác phòng bệnh cầu trùng cho gà tại các xã của huyện Phú Lương – tỉnh Thái Nguyên
• 3.2. Nghiên cứu một số đặc điểm dịch tễ bệnh cầu trùng gà ở huyện Phú Lương - tỉnh Thái Nguyên
• 3.2.1. Tỷ lệ và cường độ nhiễm cầu trùng gà ở huyện Phú Lương - tỉnh Thái Nguyên
• 3.2.2. Tỷ lệ và cường độ nhiễm cầu trùng theo lứa tuổi của gà
• 3.2.3. Tỷ lệ và cường độ nhiễm cầu trùng theo phương thức chăn nuôi
• 3.2.4. Nghiên cứu sự ô nhiễm Oocyst cầu trùng ở ngoại cảnh
• 3.2.4.1. Sự ô nhiễm Oocyst cầu trùng ở nền chuồng và vườn chăn thả gà
• 3.2.4.2. Sự ô nhiễm Oocyst cầu trùng trong thức ăn, nước uống của gà
• 3.3. Đặc điểm bệnh lý và lâm sàng bệnh cầu trùng gà
• 3.3.1. Biểu hiện lâm sàng chủ yếu của gà bị bệnh cầu trùng ở một số xã thuộc huyện Phú Lương
• 3.3.2. Tổn thương đại thể ở cơ quan tiêu hóa do cầu trùng gây ra
• 3.3.3. Tổn thương vi thể ở cơ quan tiêu hóa của gà bị bệnh cầu trùng
• 3.4. Nghiên cứu biện pháp phòng và điều trị bệnh cầu trùng cho gà
• 3.4.1. Hiệu lực của thuốc phòng bệnh cầu trùng
• 3.4.2. Hiệu lực của thuốc điều trị bệnh cầu trùng cho gà
• 3.4.3. Đánh giá độ an toàn của thuốc điều trị cầu trùng cho gà
• 3.4.4. Đề xuất biện pháp phòng trị bệnh cầu trùng cho gà
• KẾT LUẬN VÀ ĐỀ NGHỊ
• TÀI LIỆU THAM KHẢO

Tóm tắt

I. Tổng Quan Về Nghiên Cứu Bệnh Cầu Trùng Gà Phú Lương

Chăn nuôi gia cầm đóng vai trò quan trọng trong ngành chăn nuôi Việt Nam, đặc biệt là khả năng cung cấp nhanh chóng thịt và trứng. Thái Nguyên, với nhiều trang trại chăn nuôi lớn, cũng không tránh khỏi các vấn đề dịch bệnh, trong đó có bệnh cầu trùng. Bệnh cầu trùng, dù không gây dịch lớn như các bệnh truyền nhiễm, nhưng gây thiệt hại đáng kể về kinh tế do làm giảm năng suất và chất lượng sản phẩm. Nghiên cứu về bệnh cầu trùng ở gà tại huyện Phú Lương, Thái Nguyên là rất cần thiết để đưa ra các biện pháp phòng và trị bệnh hiệu quả, giảm thiểu thiệt hại cho người chăn nuôi. Theo thống kê, Phú Lương là huyện có nghề chăn nuôi phát triển, với tổng đàn gia cầm trên 2,5 triệu con, có rất nhiều trang trại chăn nuôi gia cầm nhưng hình thức chăn nuôi hộ gia đình là chủ yếu.

1.1. Tầm quan trọng của việc nghiên cứu bệnh cầu trùng gà

Bệnh cầu trùng gây ra bởi các loài cầu trùng thuộc giống Eimeria, gây tổn thương nghiêm trọng đến đường tiêu hóa của gà. Điều này dẫn đến giảm ăn, chậm lớn, giảm năng suất trứng và thậm chí gây tử vong. Việc nghiên cứu đặc điểm dịch tễ và bệnh lý của bệnh cầu trùng giúp xác định các yếu tố nguy cơ và xây dựng các biện pháp phòng ngừa hiệu quả. Nghiên cứu này có ý nghĩa khoa học và thực tiễn cao, góp phần vào sự phát triển bền vững của ngành chăn nuôi gia cầm.

1.2. Mục tiêu và phạm vi nghiên cứu bệnh cầu trùng ở gà

Nghiên cứu tập trung vào việc xác định đặc điểm dịch tễ của bệnh cầu trùng ở gà tại huyện Phú Lương, Thái Nguyên. Đồng thời, nghiên cứu cũng đi sâu vào các đặc điểm bệnh lý và lâm sàng của bệnh, từ đó đánh giá hiệu quả của các loại thuốc phòng và điều trị bệnh. Phạm vi nghiên cứu bao gồm các hộ chăn nuôi gà tại một số xã của huyện Phú Lương, với các phương pháp lấy mẫu và xét nghiệm phù hợp để đảm bảo tính chính xác của kết quả. Mục tiêu cuối cùng là đề xuất các biện pháp phòng trị bệnh cầu trùng hiệu quả, phù hợp với điều kiện chăn nuôi tại địa phương.

II. Dịch Tễ Học Bệnh Cầu Trùng Gà Cách Xác Định Yếu Tố

Dịch tễ học bệnh cầu trùng gà là một lĩnh vực quan trọng, giúp chúng ta hiểu rõ hơn về sự lây lan và phát triển của bệnh trong quần thể gà. Các yếu tố như lứa tuổi, phương thức chăn nuôi, mật độ nuôi, và điều kiện vệ sinh có ảnh hưởng lớn đến tỷ lệ nhiễm và cường độ nhiễm cầu trùng. Việc xác định các yếu tố này giúp người chăn nuôi có thể áp dụng các biện pháp phòng ngừa phù hợp, giảm thiểu nguy cơ mắc bệnh cho đàn gà. Theo Levine (1942) cho biết, có 87 - 91 % Oocyst loài E. hagani thải ra ban ngày nhưng tập trung nhất trong khoảng 1 5 - 2 1 giờ (dẫn theo Lương Văn Huấn và cs, 1997 [9]).

2.1. Ảnh hưởng của lứa tuổi đến tỷ lệ nhiễm cầu trùng gà

Gà ở các lứa tuổi khác nhau có mức độ mẫn cảm khác nhau với bệnh cầu trùng. Gà con thường dễ mắc bệnh hơn do hệ miễn dịch chưa phát triển đầy đủ. Gà lớn hơn có thể đã phát triển một phần miễn dịch sau khi tiếp xúc với cầu trùng, nhưng vẫn có thể bị nhiễm bệnh nếu điều kiện chăn nuôi không đảm bảo. Việc theo dõi tỷ lệ nhiễm cầu trùng theo lứa tuổi giúp người chăn nuôi có thể tập trung phòng ngừa cho các đối tượng dễ mắc bệnh.

2.2. Tác động của phương thức chăn nuôi đến sự lây lan cầu trùng

Phương thức chăn nuôi có ảnh hưởng lớn đến sự lây lan của bệnh cầu trùng. Chăn nuôi tập trung, mật độ cao tạo điều kiện thuận lợi cho cầu trùng lây lan nhanh chóng. Chăn nuôi thả vườn có thể giảm mật độ tiếp xúc, nhưng lại tăng nguy cơ tiếp xúc với mầm bệnh từ môi trường. Việc lựa chọn phương thức chăn nuôi phù hợp và áp dụng các biện pháp vệ sinh phòng bệnh là rất quan trọng để kiểm soát bệnh cầu trùng.

2.3. Mối liên hệ giữa điều kiện vệ sinh và bệnh cầu trùng gà

Điều kiện vệ sinh kém là một trong những yếu tố chính làm tăng nguy cơ mắc bệnh cầu trùng. Chuồng trại bẩn, ẩm ướt tạo điều kiện cho cầu trùng phát triển và lây lan. Thức ăn và nước uống bị ô nhiễm cũng là nguồn lây bệnh quan trọng. Việc vệ sinh chuồng trại thường xuyên, đảm bảo thức ăn và nước uống sạch sẽ là biện pháp phòng ngừa hiệu quả.

III. Bệnh Lý và Lâm Sàng Cầu Trùng Gà Triệu Chứng Tổn Thương

Bệnh cầu trùng gây ra những tổn thương đặc trưng trên đường tiêu hóa của gà, ảnh hưởng đến khả năng hấp thu dinh dưỡng và gây ra các triệu chứng lâm sàng rõ rệt. Việc nắm vững các triệu chứng và tổn thương này giúp chẩn đoán bệnh sớm và có biện pháp điều trị kịp thời. Các triệu chứng thường gặp bao gồm gà ủ rũ, xù lông, bỏ ăn, tiêu chảy, phân lẫn máu. Tổn thương thường thấy là viêm ruột, xuất huyết, và hoại tử niêm mạc ruột. Theo Nguyễn Thị Kim Lan và cs, (1999) [12], bệnh cầu trùng gà được coi là vấn đề lớn thứ hai sau bệnh do vi trùng gây nên.

3.1. Các triệu chứng lâm sàng thường gặp ở gà mắc cầu trùng

Gà mắc bệnh cầu trùng thường có các triệu chứng như ủ rũ, kém ăn hoặc bỏ ăn hoàn toàn. Lông xù, cánh xã, gà thường xuyên khát nước. Phân loãng, có màu sắc bất thường, thường lẫn máu tươi hoặc máu đen. Trong trường hợp nặng, gà có thể chết nhanh chóng. Việc quan sát kỹ các triệu chứng lâm sàng giúp phát hiện bệnh sớm và có biện pháp can thiệp kịp thời.

3.2. Tổn thương đại thể và vi thể do cầu trùng gây ra ở gà

Tổn thương đại thể thường thấy ở gà mắc cầu trùng là viêm ruột, xuất huyết niêm mạc ruột, và hoại tử. Manh tràng có thể sưng to, chứa đầy máu và chất nhầy. Tổn thương vi thể bao gồm sự xâm nhập của cầu trùng vào tế bào biểu mô ruột, gây phá hủy tế bào và viêm nhiễm. Việc khám nghiệm tử thi và xét nghiệm mô bệnh học giúp xác định chính xác nguyên nhân gây bệnh và đánh giá mức độ tổn thương.

3.3. Phân biệt bệnh cầu trùng với các bệnh khác ở gà

Các triệu chứng của bệnh cầu trùng có thể nhầm lẫn với các bệnh khác như bệnh Newcastle, bệnh Gumboro, hoặc bệnh viêm ruột hoại tử. Việc phân biệt bệnh cầu trùng với các bệnh khác dựa trên các triệu chứng đặc trưng, tổn thương bệnh lý, và kết quả xét nghiệm. Chẩn đoán chính xác là rất quan trọng để lựa chọn phương pháp điều trị phù hợp.

IV. Phòng và Trị Bệnh Cầu Trùng Gà Phương Pháp Hiệu Quả Nhất

Phòng và trị bệnh cầu trùng gà là một quá trình liên tục, đòi hỏi sự kết hợp giữa các biện pháp vệ sinh, quản lý, và sử dụng thuốc. Phòng bệnh là ưu tiên hàng đầu, bao gồm việc vệ sinh chuồng trại thường xuyên, đảm bảo mật độ nuôi phù hợp, và sử dụng thức ăn và nước uống sạch sẽ. Khi bệnh xảy ra, cần sử dụng thuốc điều trị kịp thời để giảm thiểu thiệt hại. Việc lựa chọn thuốc phù hợp và sử dụng đúng liều lượng là rất quan trọng. Theo Johannes Kaufmann (1996) [45] ,vòng đời của cầu trùng diễn ra rất phức tạp.

4.1. Các biện pháp phòng bệnh cầu trùng gà hiệu quả

Phòng bệnh cầu trùng bao gồm nhiều biện pháp tổng hợp. Vệ sinh chuồng trại thường xuyên, loại bỏ phân và chất thải. Đảm bảo chuồng trại khô ráo, thoáng mát. Sử dụng chất độn chuồng sạch sẽ. Kiểm soát mật độ nuôi phù hợp. Cung cấp thức ăn và nước uống sạch sẽ. Sử dụng vắc xin phòng bệnh cầu trùng (nếu có). Áp dụng các biện pháp an toàn sinh học để ngăn ngừa mầm bệnh xâm nhập.

4.2. Lựa chọn và sử dụng thuốc điều trị cầu trùng gà

Có nhiều loại thuốc điều trị cầu trùng gà trên thị trường. Việc lựa chọn thuốc phù hợp phụ thuộc vào loại cầu trùng gây bệnh, mức độ bệnh, và tình trạng sức khỏe của gà. Cần sử dụng thuốc theo đúng hướng dẫn của nhà sản xuất hoặc bác sĩ thú y. Đảm bảo sử dụng đúng liều lượng và thời gian điều trị. Theo dõi phản ứng của gà với thuốc và điều chỉnh liều lượng nếu cần thiết.

4.3. Đánh giá hiệu quả và độ an toàn của thuốc trị cầu trùng

Sau khi sử dụng thuốc điều trị, cần đánh giá hiệu quả của thuốc bằng cách theo dõi các triệu chứng lâm sàng và kiểm tra phân. Nếu thuốc không hiệu quả, cần thay đổi loại thuốc khác. Đánh giá độ an toàn của thuốc bằng cách theo dõi các tác dụng phụ có thể xảy ra. Lựa chọn các loại thuốc có độ an toàn cao và ít gây tác dụng phụ.

V. Ứng Dụng Nghiên Cứu Giải Pháp Cho Chăn Nuôi Gà Phú Lương

Kết quả nghiên cứu về đặc điểm dịch tễ và bệnh lý cầu trùng ở gà tại huyện Phú Lương có thể được ứng dụng để xây dựng các giải pháp phòng và trị bệnh phù hợp với điều kiện chăn nuôi tại địa phương. Các giải pháp này bao gồm việc khuyến cáo người chăn nuôi áp dụng các biện pháp vệ sinh và quản lý tốt hơn, lựa chọn các loại thuốc phòng và trị bệnh hiệu quả, và xây dựng các chương trình phòng bệnh định kỳ. Theo Shirley (1979) [50], có 70 - 80% Oocyst cầu trùng được thải ra vào thời điểm ban ngày và tập trung vào khoảng 9 giờ sáng đến 13 giờ chiều, mặc dù thời gian này chỉ có 25% lượng phân được thải ra.

5.1. Khuyến cáo về vệ sinh và quản lý chuồng trại

Khuyến cáo người chăn nuôi vệ sinh chuồng trại thường xuyên, loại bỏ phân và chất thải. Đảm bảo chuồng trại khô ráo, thoáng mát. Sử dụng chất độn chuồng sạch sẽ. Kiểm soát mật độ nuôi phù hợp. Cung cấp thức ăn và nước uống sạch sẽ. Xây dựng hệ thống thoát nước tốt để tránh ứ đọng nước.

5.2. Lựa chọn thuốc phòng và trị bệnh cầu trùng phù hợp

Khuyến cáo người chăn nuôi lựa chọn các loại thuốc phòng và trị bệnh cầu trùng có hiệu quả cao và độ an toàn tốt. Sử dụng thuốc theo đúng hướng dẫn của nhà sản xuất hoặc bác sĩ thú y. Theo dõi phản ứng của gà với thuốc và điều chỉnh liều lượng nếu cần thiết. Tránh sử dụng thuốc quá liều hoặc kéo dài thời gian điều trị.

5.3. Xây dựng chương trình phòng bệnh cầu trùng định kỳ

Xây dựng chương trình phòng bệnh cầu trùng định kỳ, bao gồm việc sử dụng thuốc phòng bệnh định kỳ, tiêm phòng vắc xin (nếu có), và kiểm tra sức khỏe đàn gà thường xuyên. Tổ chức các lớp tập huấn cho người chăn nuôi về các biện pháp phòng và trị bệnh cầu trùng. Tăng cường công tác kiểm dịch động vật để ngăn ngừa mầm bệnh xâm nhập.

VI. Kết Luận và Hướng Nghiên Cứu Tiếp Theo Về Cầu Trùng Gà

Nghiên cứu về đặc điểm dịch tễ và bệnh lý cầu trùng ở gà tại huyện Phú Lương đã cung cấp những thông tin quan trọng để xây dựng các giải pháp phòng và trị bệnh hiệu quả. Tuy nhiên, vẫn còn nhiều vấn đề cần được nghiên cứu sâu hơn, như sự kháng thuốc của cầu trùng, ảnh hưởng của các yếu tố môi trường đến sự phát triển của cầu trùng, và các biện pháp phòng bệnh mới. Việc tiếp tục nghiên cứu về bệnh cầu trùng là rất cần thiết để bảo vệ sức khỏe đàn gà và phát triển ngành chăn nuôi bền vững. Theo Phạm Văn Chức và cs (1991) [3] đã tìm thấy 4 loài: E. necatrix và đã thử nghiệm sản xuất vắc xin phòng bệnh cầu trùng bằng phương pháp chiếu xạ gama với 4 loài này.

6.1. Tổng kết kết quả nghiên cứu về bệnh cầu trùng gà

Nghiên cứu đã xác định được các yếu tố dịch tễ quan trọng ảnh hưởng đến tỷ lệ nhiễm cầu trùng ở gà tại huyện Phú Lương. Nghiên cứu cũng đã mô tả các triệu chứng lâm sàng và tổn thương bệnh lý đặc trưng của bệnh cầu trùng. Kết quả nghiên cứu là cơ sở để xây dựng các giải pháp phòng và trị bệnh phù hợp với điều kiện chăn nuôi tại địa phương.

6.2. Hướng nghiên cứu tiếp theo về bệnh cầu trùng gà

Nghiên cứu tiếp theo cần tập trung vào việc đánh giá sự kháng thuốc của cầu trùng đối với các loại thuốc điều trị hiện có. Nghiên cứu cũng cần tìm hiểu ảnh hưởng của các yếu tố môi trường như nhiệt độ, độ ẩm, và ánh sáng đến sự phát triển của cầu trùng. Ngoài ra, cần nghiên cứu các biện pháp phòng bệnh mới, như sử dụng các chế phẩm sinh học hoặc các loại thảo dược.

6.3. Đề xuất các giải pháp cho ngành chăn nuôi gà bền vững

Đề xuất các giải pháp cho ngành chăn nuôi gà bền vững, bao gồm việc áp dụng các biện pháp chăn nuôi an toàn sinh học, sử dụng các loại thức ăn và nước uống sạch sẽ, và kiểm soát dịch bệnh hiệu quả. Khuyến khích người chăn nuôi áp dụng các biện pháp chăn nuôi thân thiện với môi trường. Tăng cường công tác đào tạo và tập huấn cho người chăn nuôi về các kỹ thuật chăn nuôi tiên tiến.

Nội dung chính

Tổng quan nghiên cứu

Chăn nuôi gia cầm giữ vị trí chiến lược trong cơ cấu nông nghiệp tỉnh Thái Nguyên với tổng đàn vượt trên 9 triệu con phân bố tại hơn 380 trang trại quy mô lớn. Tại huyện Phú Lương, tổng đàn gia cầm đạt quy mô trên 2,5 triệu con, tập trung chủ yếu theo hình thức chăn thả nông hộ và bán thâm canh. Tuy nhiên, sự gia tăng nhanh chóng về mật độ nuôi kéo theo nguy cơ bùng phát dịch bệnh nguy hiểm, đặc biệt là bệnh cầu trùng do các loài nguyên sinh động vật đơn bào thuộc giống Eimeria gây ra. Mầm bệnh ký sinh và phá hủy cấu trúc biểu mô niêm mạc ruột, làm giảm mạnh khả năng hấp thu dinh dưỡng và có thể gây tỷ lệ tử vong từ 50% đến 70% ở đàn gà con nếu không có giải pháp can thiệp kịp thời.

Nghiên cứu được triển khai nhằm mục tiêu xác định toàn diện các đặc điểm dịch tễ học, đặc điểm bệnh lý lâm sàng, tổn thương mô học và thử nghiệm hiệu lực của các loại thuốc phòng trị bệnh cầu trùng cho gà. Phạm vi khảo sát được thực hiện đồng bộ tại 5 xã trọng điểm gồm Động Đạt, Phấn Mễ, Hợp Thành, Phủ Lý và Ôn Lương trong giai đoạn 2017 - 2018. Kết quả đánh giá trên 1000 mẫu phân và bệnh phẩm phủ tạng cung cấp hệ thống cơ sở dữ liệu thực nghiệm tin cậy, hỗ trợ xây dựng quy trình can thiệp giúp giảm tỷ lệ nhiễm bệnh từ 15% đến 25%, góp phần ổn định năng suất và hạn chế rủi ro kinh tế cho người chăn nuôi gia cầm địa phương.

Cơ sở lý thuyết và phương pháp nghiên cứu

Khung lý thuyết áp dụng

Nghiên cứu vận dụng lý thuyết ký sinh trùng học động vật, phân loại học nguyên sinh động vật thuộc ngành Protozoa, phân ngành Apicomplexa, họ Eimeriidae và giống Eimeria. Mô hình chu kỳ sinh học của cầu trùng được xác lập qua 3 giai đoạn nối tiếp nhau gồm: sinh sản vô tính trong tế bào biểu mô ruột, sinh sản hữu tính tạo giao tử và sinh sản bào tử ngoài môi trường ngoại cảnh. Quá trình phát triển khép kín này kéo dài từ 5 đến 7 ngày, giải thích khả năng tái nhiễm nhanh chóng trong điều kiện chăn nuôi mật độ cao.

Cơ sở miễn dịch học tập trung vào cơ chế đáp ứng miễn dịch tế bào qua đại thực bào, tế bào lympho T và lympho B tiết kháng thể dịch thể IgA, IgM, IgG. Đề tài làm rõ 3 khái niệm trọng tâm bao gồm: độc lực gây bệnh của 9 loài Eimeria phổ biến, cường độ cảm nhiễm noãn nang trên vi trường kính hiển vi và cơ chế hoại tử xuất huyết niêm mạc đường tiêu hóa do độc tố nội sinh kết hợp vi khuẩn đường ruột cơ hội.

Phương pháp nghiên cứu

Nghiên cứu áp dụng phương pháp dịch tễ học mô tả kết hợp dịch tễ học phân tích. Thiết kế chọn mẫu theo phương pháp lấy mẫu chùm nhiều bậc, thu thập ngẫu nhiên 1000 mẫu phân tươi tại 5 xã, mỗi xã khảo sát 5 thôn đại diện. Mẫu được phân bổ đồng đều theo 4 nhóm tuổi từ dưới 1 tháng tuổi đến trên 6 tháng tuổi, 3 phương thức chăn nuôi và 4 mùa trong năm. Đồng thời, nghiên cứu thực hiện điều tra bằng phiếu khảo sát trên 150 hộ chăn nuôi để đánh giá thực trạng vệ sinh chuồng trại.

Phương pháp Fulleborn sử dụng dung dịch NaCl bão hòa được lựa chọn để xét nghiệm định tính và bán định lượng noãn nang dưới kính hiển vi quang học độ phóng đại 100 lần. Lý do lựa chọn phương pháp Fulleborn là do độ nhạy cao, thao tác chuẩn hóa và khả năng tách lọc noãn nang nguyên vẹn khỏi tạp chất phân. Đánh giá bệnh lý mô học thực hiện qua kỹ thuật mổ khám đại thể và làm tiêu bản vi thể đúc khối parafin, cắt lát 4 đến 5 micromet bằng máy Microtom, nhuộm Hematoxylin - Eosin với độ phóng đại từ 150 đến 400 lần. Toàn bộ dữ liệu thực nghiệm được xử lý thống kê sinh học qua phần mềm Excel và Minitab 16.

Kết quả nghiên cứu và thảo luận

Những phát hiện chính

Xét nghiệm 1000 mẫu phân ghi nhận tỷ lệ nhiễm cầu trùng chung ở mức 51,00% với 510 mẫu dương tính. Tỷ lệ nhiễm có sự phân hóa rõ rệt giữa các địa bàn: cao nhất tại xã Phấn Mễ đạt 63,50% và xã Hợp Thành đạt 53,00%, trong khi thấp nhất tại xã Ôn Lương là 43,50% và xã Phủ Lý là 46,00%. Về cường độ nhiễm, thể nhiễm trung bình chiếm tỷ lệ cao nhất với 30,39%, tiếp theo là thể nhiễm nhẹ đạt 27,65%, thể nhiễm nặng chiếm 24,51% và thể rất nặng chiếm 17,45%.

Khảo sát thực trạng quản lý cho thấy nhóm hộ nuôi dưới 100 con chỉ có 65,33% hộ dùng thuốc phòng và 69,33% hộ vệ sinh chuồng trại thường xuyên. Ngược lại, nhóm trang trại quy mô trên 100 con có tỷ lệ vệ sinh đạt 80,67% và sử dụng thuốc phòng đạt 80,00%. Về bệnh lý, triệu chứng lâm sàng điển hình gồm ủ rũ, tiêu chảy phân sáp lẫn máu tươi. Bệnh tích đại thể ghi nhận manh tràng sưng to gấp 2 đến 3 lần bình thường, lòng manh tràng chứa đầy máu cục, niêm mạc ruột non xuất huyết hoại tử và tróc mảng tế bào biểu mô nghiêm trọng.

Thảo luận kết quả

Nguyên nhân dẫn đến tỷ lệ nhiễm cao tại xã Phấn Mễ bắt nguồn từ tập quán nuôi thả vườn đồi liên tục, nuôi kế đàn quanh năm nhưng thiếu quy trình khử trùng tiêu độc triệt để. Môi trường vườn cây rậm rạp, đất ẩm thấp tạo điều kiện tối ưu cho noãn nang tồn tại từ 4 đến 9 tháng ngoài tự nhiên. So sánh với các nghiên cứu trước đây tại Thái Nguyên cho thấy tỷ lệ nhiễm dao động từ 30,10% đến 67,70%, kết quả của đề tài hoàn toàn tương đồng và phản ánh đúng thực trạng dịch tễ tại vùng trung du miền núi.

Để trực quan hóa các phát hiện nghiên cứu, dữ liệu dịch tễ được biểu diễn qua biểu đồ cột ghép thể hiện tương quan tỷ lệ nhiễm giữa 5 xã và biểu đồ tròn phân bổ 4 cấp độ cường độ nhiễm. Bảng phân tích đa biến thể hiện mối liên hệ giữa các lứa tuổi gà và phương thức chăn nuôi giúp các nhà chuyên môn dễ dàng nhận diện nhóm đối tượng có nguy cơ cảm nhiễm cao nhất trong đàn.

Đề xuất và khuyến nghị

Dựa trên kết luận dịch tễ và khảo nghiệm thực tế, 4 giải pháp can thiệp đồng bộ được đề xuất nhằm kiểm soát triệt để bệnh cầu trùng:

Một là, chuẩn hóa quy trình dùng thuốc phòng định kỳ bằng chế phẩm Bio-Anticoc hoặc Marcoc với liều lượng 1g/lít nước uống cho gà vào giai đoạn 14 ngày tuổi, dùng liên tục trong 2 ngày. Phác đồ này giúp thiết lập hàng rào bảo vệ đường tiêu hóa, khống chế tỷ lệ nhiễm sau 30 ngày sử dụng ở mức dưới 10% tổng đàn. Chủ thể thực hiện là các chủ hộ và kỹ thuật viên phụ trách trại.

Hai là, áp dụng phác đồ trị bệnh đặc hiệu khi phát hiện triệu chứng lâm sàng bằng dung dịch Baycox 2,5% hoặc Marzurilcoc chứa hoạt chất Toltrazuril với liều 1ml/lít nước uống. Lộ trình điều trị áp dụng nghiêm ngặt theo chu kỳ 3 ngày dùng thuốc, nghỉ 2 ngày và tiếp tục dùng 2 ngày nhằm tiêu diệt triệt để các thế hệ bào tử phân lập nội sinh.

Ba là, khử trùng tiêu độc môi trường ngoại cảnh bằng cách thay mới đệm lót sinh học định kỳ 15 đến 20 ngày một lần, phun sát trùng sân thả bằng dung dịch amoniac 10% hoặc rắc vôi bột với mật độ 100g/m2 để tiêu diệt noãn nang tồn lưu trong đất ẩm và rãnh thoát nước.

Bốn là, Trạm Thú y huyện Phú Lương phối hợp cùng Ủy ban nhân dân các xã tổ chức định kỳ 2 lần/năm các lớp chuyển giao kỹ thuật chăn nuôi an toàn sinh học, tập trung phổ biến kiến thức vệ sinh thú y cho 100% hộ chăn nuôi quy mô vừa và nhỏ.

Đối tượng nên tham khảo luận văn

Luận văn mang lại giá trị thực tiễn và học thuật sâu sắc cho 4 nhóm đối tượng trọng tâm sau:

Nhóm học viên cao học và nghiên cứu sinh chuyên ngành Thú y, Chăn nuôi: Tài liệu cung cấp phương pháp luận chuẩn xác về dịch tễ học mô tả, quy trình xử lý 1000 mẫu phân và kỹ thuật nhuộm tiêu bản mô bệnh học HE trên 4 nhóm tuổi gia cầm để phát triển các đề tài mở rộng.

Nhóm bác sĩ thú y và cán bộ khuyến nông cơ sở: Cung cấp tài liệu tra cứu thực địa về phân loại 4 mức độ tổn thương bệnh học và bảng quy chiếu triệu chứng lâm sàng tại 5 xã miền núi, phục vụ công tác chẩn đoán nhanh và xây dựng lịch phòng bệnh tại địa phương.

Nhóm chủ trang trại và hộ chăn nuôi gia cầm: Hướng dẫn chi tiết kỹ thuật vệ sinh chuồng trại, cải tạo đệm lót và ứng dụng phác đồ sử dụng thuốc an toàn, hạn chế thất thoát kinh tế do còi cọc và giảm tỷ lệ chết ở gà con.

Nhóm doanh nghiệp dược phẩm thú y và thức ăn chăn nuôi: Tham khảo dữ liệu thực nghiệm về độ nhạy cảm của các hoạt chất Toltrazuril, Sulfadimidine nhằm nghiên cứu, cải tiến công thức thuốc thú y đặc trị và premix phòng bệnh trong thức ăn hỗn hợp.

Câu hỏi thường gặp

Bệnh cầu trùng ở gà lây lan qua con đường nào chủ yếu? Đường lây truyền chính là đường tiêu hóa khi gà nuốt phải thức ăn, nước uống hoặc bới đất chứa noãn nang có sức gây bệnh. Noãn nang có thể tồn tại bền vững trong môi trường đất ẩm từ 4 đến 9 tháng và phát tán nhanh qua phân gà bệnh hoặc các vật chủ trung gian như ruồi, gián mang mầm bệnh.

Độ tuổi nào của gà dễ mắc bệnh cầu trùng và chịu thiệt hại nặng nhất? Gà con trong giai đoạn từ 10 đến 60 ngày tuổi có tỷ lệ mắc bệnh cao nhất và diễn biến bệnh lý cấp tính nặng nề nhất. Do hệ miễn dịch đường ruột chưa hoàn thiện, tỷ lệ tử vong ở lứa tuổi này có thể lên tới 50% đến 70% nếu không được điều trị kịp thời bằng thuốc đặc trị.

Làm thế nào để phân biệt bệnh cầu trùng với các bệnh đường ruột khác? Triệu chứng đặc trưng của bệnh cầu trùng là phân loãng màu sáp nâu hoặc lẫn máu tươi, mào yếm nhợt nhạt và gà ủ rũ xù lông. Phương pháp chẩn đoán xác định chính xác nhất là mổ khám quan sát tổn thương xuất huyết manh tràng kết hợp xét nghiệm phân bằng phương pháp Fulleborn tìm noãn nang dưới kính hiển vi.

Thuốc nào có hiệu lực phòng bệnh cầu trùng tốt nhất hiện nay? Các chế phẩm phối hợp như Bio-Anticoc chứa Sulfadimidine và Diaveridine hoặc Marcoc đem lại hiệu quả phòng ngừa cao khi dùng liều 1g/lít nước cho gà 14 ngày tuổi. Quy trình phòng bệnh đúng kỹ thuật giúp giảm trên 80% nguy cơ bùng phát dịch bệnh trong suốt chu kỳ nuôi.

Tại sao nhiều hộ gia đình đã dùng thuốc nhưng gà vẫn tái phát bệnh? Hiện tượng tái phát bắt nguồn từ việc noãn nang cầu trùng còn tồn lưu trong nền chuồng và sân vườn không được tiêu độc triệt để. Ngoài ra, việc dùng thuốc kéo dài không đúng liều lượng dẫn đến hiện tượng kháng thuốc, hoặc do vi khuẩn E. coli kế phát gây viêm hoại tử ruột phức hợp.

Kết luận

Luận văn đã hoàn thành xuất sắc các mục tiêu nghiên cứu thông qua 5 kết luận then chốt:

• Xác lập bức tranh dịch tễ toàn diện với tỷ lệ nhiễm cầu trùng chung là 51,00% trên 1000 mẫu phân khảo sát tại 5 xã thuộc huyện Phú Lương.
• Đánh giá chi tiết sự phân hóa tỷ lệ nhiễm theo quy mô chuồng nuôi, lứa tuổi và chỉ ra thực trạng vệ sinh phòng bệnh còn nhiều hạn chế ở các nông hộ nhỏ lẻ.
• Làm rõ bệnh tích đại thể xuất huyết manh tràng và tổn thương vi thể qua 4 loại tiêu bản nhuộm Hematoxylin - Eosin.
• Khẳng định hiệu lực phòng trị vượt trội của các hoạt chất Sulfadimidine và Toltrazuril trong kiểm soát mầm bệnh.
• Đề xuất hệ thống giải pháp an toàn sinh học đồng bộ giúp giảm thiểu tỷ lệ tử vong và nâng cao hiệu quả kinh tế chăn nuôi.

Đóng góp trọng tâm của công trình là cung cấp cơ sở dữ liệu thực nghiệm chuẩn xác về dịch tễ và bệnh lý học thú y tại tỉnh Thái Nguyên. Kế hoạch triển khai giai đoạn 2018 - 2020 cần tập trung nhân rộng mô hình phòng trị điểm tại 100% các xã chăn nuôi trọng điểm. Người chăn nuôi và các cơ quan chuyên môn hãy chủ động áp dụng ngay quy trình an toàn sinh học này để bảo vệ đàn gia cầm bền vững.

Trích đoạn nội dung tài liệu

Chương 1 TỔNG QUAN TÀI LIỆU 1. Cơ sở khoa học 1. Những hiểu biết về cầu trùng ký sinh ở gà 1. Phân loại cầu trùng gà Vị trí của cầu trùng trong hệ thống phân loại động vật học, các loài cầu trùng ký sinh ở gà Việt Nam đã được nhiều tác giả đề cập đến.

Levine và cs (1980) (dẫn theo Lương Văn Huấn và cs, 1997) [9] đã phân loại cầu trùng ký sinh ở gà như sau: Ngành nguyên sinh động vật Protozoa. Phân ngành Apicomplexa Lớp Sporozoasida Phân lớp Coccidiasina Bộ Eucoccidiorida Phân bộ Eimeriorina Họ Eimeriidae Giống Eimeria (Schneider, 1875) Loài Eimeria tenella (Railliet and Lucei, 1891), (Fantham , 1909) Loài Eimeria maxima (Tyzzer,1929) Loài Eimeria acervulina (Tyzzer,1929) Loài Eimeria mivati (Edgar and Seibold, 1964) Loài Eimeria brunetti (Levine, 1942) Loài Eimeria mitis (Tyzzer, 1929) Loài Eimeria hagani (Levine, 1938) Loài Eimeria necatrix (Jonson, 1930) Loài Eimeria praecox (Jonson, 1930) Ở nước ta, bệnh cầu trùng gà và các loài cầu trùng ký sinh ở gà đã được nghiên cứu từ những năm đầu thập kỷ 70. Theo Dương Công Thuận (1975) [34], có 4 loài cầu trùng gây bệnh ở các trại gà: E. Hồ Thị Thuận (1985) [36] cho biết, gà nuôi công nghiệp ở một số trại gà phía Nam nhiễm 5 loài cầu trùng: E.

Hoàng Thạch (1999)[28] xác định rằng, có 6 loài cầu trùng ký sinh ở gà tại TP. Hồ Chí Minh và một số vùng phụ cận, đó là các loài: E. Phạm Văn Chức và cs (1991) [3] đã tìm thấy 4 loài: E. necatrix và đã thử nghiệm sản xuất vắc xin phòng bệnh cầu trùng bằng phương pháp chiếu xạ gama với 4 loài này.

Bệnh cầu trùng là một loại bệnh ký sinh trùng truyền nhiễm rất nguy hiểm ở động vật nuôi thuần chủng, thú hoang và con người do một nhóm nguyên sinh động vật đơn bào ngành Protozoa, lớp Sporozoa, bộ Coccidae, chủng Eimeria, 2 giống Eimeria và Isospora. Bệnh có thể gây chết nhiều súc vật, tỷ lệ chết cao, đặc biệt là ở súc vật non. Ở gà và thỏ, bệnh gây thiệt hại lớn nhất (tỷ lệ chết cao ở gà con, thỏ con có thể lên tới 80-100 %). Cầu trùng là động vật đơn bào có hình thái đa dạng phụ thuộc vào từng loài cầu trùng như hình hơi tròn, hình trứng, hình bầu dục…, chúng ký sinh chủ yếu ở tế bào biểu bì ruột của nhiều loài gia súc, gia cầm và kể cả con người.

Trong những năm gần đây có rất nhiều công trình nghiên cứu về bệnh cầu trùng cũng như bệnh cầu trùng gà đó là Nguyễn Văn Quang và Nguyễn Thị Kim Lan (2005) [24], Nguyễn Quang Tính (2013) [32],. Đặc điểm hình thái một số loài cầu trùng * Cấu trúc của Oocyst cầu trùng Hình dạng và cấu trúc của Oocyst cầu trùng thay đổi tùy theo từng loài cầu trùng khác nhau. Theo Tyzzer (1929) [51] đã mô tả hình thái một số loại Oocyst như sau: - Loài Eimeria tenella (Orlov, 1975): Oocyst hình bầu dục, kích thước 14,2 - 20,0 x 9,5 - 24,8µ không có lỗ noãn, màu xanh nhạt. Đây là loài gây bệnh mạnh nhất ở gà con.

Thời gian sản sinh bào tử là 18 - 48 giờ. Loài này ký sinh ở manh tràng gà. - Loài Eimeria maxima: Oocyst hình bầu dục, kích thước 21,4 - 42,5 x 16,5 - 29,8µ không có lỗ noãn, màu hơi vàng, vỏ hơi xù xì. Thời gian sản sinh bào tử là 30 - 48 giờ.

Loài này ký sinh ở phần giữa ruột non. 5 - Loài Eimeria acervulina: Oocyst hình bầu dục, kích thước 16,0 - 20,3 x 12,7 - 16,3µ, có lỗ noãn, không màu. Thời gian sản sinh bào tử là 13 - 17 giờ nhiệt độ 28 - 30oC (ngắn nhất so với thời gian sinh bào tử của các loài cầu trùng khác). Loài này ký sinh ở đoạn đầu ruột non.

- Loài Eimeria mivati: Oocyst hình trứng, kích thước 10,7 - 20,0 x 10,1 - 15,3µ có lỗ noãn, không màu. Thời gian sản sinh bào tử là 18 - 21 giờ. Loài này ký sinh ở tá tràng. Loài Eimeria mitis: Oocyst hình hơi tròn, kích thước 11 - 19 x 10 - 17µ không màu, không có lỗ noãn.

Thời gian sản sinh bào tử là 24 giờ. Sau khi nhiễm vào cơ thể 36 giờ, trong các tế bào biểu bì nhung mao thấy những thể phân lập thành thục, thường có 6-21 thể phân đoạn và các giao tử được hình thành vào ngày thứ 5. Loài này ký sinh ở ruột non và ruột già. - Loài Eimeria brunetti (Johnson, 1930): Oocyst hình bầu dục, kích thước 20,7 - 30,3 x 18,1 - 24,2µ không có lỗ noãn, không màu.

Thời gian sản sinh bào tử là 24 giờ. Thời kỳ phát triển nội sinh chủ yếu trong ruột già, đôi khi ký sinh ở phần cuối ruột non, trực tràng, lỗ huyệt. - Loài Eimeria hagani (Levine, 1942): Oocyst hình bầu dục, kích thước 15,8 - 29,9 x 14,3 - 29,5µ, không có lỗ noãn, không màu. Thời gian sản sinh bào tử là 48 giờ.

Loài này ký sinh ở phần đầu ruột non. - Loài Eimeria necatrix: Oocyst hình bầu dục, kích thước 13 - 20 x 13,1 - 18,3µ không màu, không có lỗ noãn. Thời gian sản sinh bào tử là 24 - 36 giờ. Loài này ký sinh ở ruột non và manh tràng.

- Loài Eimeria praecox: Oocyst hình bầu dục, kích thước 16,6 - 27,7 x 14,8 - 19,4µ, không màu, không có lỗ noãn. Thời gian sản sinh bào tử là 24 - 36 giờ. Loài này ký sinh ở đoạn đầu ruột non.Vòng đời phát triển của cầu trùng Sự lưu truyền rộng khắp của cầu trùng là nhờ vào cấu trúc và vòng đời phức tạp cũng như khả năng thích nghi nhanh để tiếp tục phát triển, tồn tại lâu trong thiên nhiên. Vòng đời và sinh sản được tính từ khi gà ăn phải nang bào tử của cầu trùng có trong thức ăn, nước uống bị nhiễm từ nền chuồng vào.

6 Theo Johannes Kaufmann (1996) [45] ,vòng đời của cầu trùng diễn ra rất phức tạp. Nguyễn Thị Kim Lan và cs (1999) [12] cho biết, cầu trùng sinh sản theo 3 giai đoạn: + Giai đoạn sinh sản vô tính (Schizogony) + Giai đoạn sinh sản hữu tính (Gametogony) + Giai đoạn sinh sản bào tử (Sporogony) Hai giai đoạn đầu diễn ra bên trong cơ thể ký chủ nên còn được gọi là giai đoạn nội sinh sản. Giai đoạn sau diễn ra bên ngoài cơ thể ký chủ là giai đoạn ngoại sinh sản. Các Oocyst có sức gây bệnh được gà nuốt vào cùng thức ăn, nước uống.

Dưới tác dụng của men tiêu hoá trong dạ dày và ruột non (đặc biệt là men Trypsin), vỏ của Oocyst bị vỡ, giải phóng ra các bào tử con (Sporocyst) (Goodrich, 1944 và Pugatch, 1968). L (1979) đã mô tả Sporozoit thoát ra qua lỗ noãn (Micropyle) dưới tác động của men Trypsin. Sporozoit được giải phóng ra có hình thoi, dài 10 - 15µ có một hạt nhân. Braunius (1982) [42] cho rằng, Sporozoit của loài E.

necatrix chui vào đỉnh các nhung mao ruột non, qua biểu mô, vào tuyến ruột. Nhiều tác giả đã chứng minh rằng Sporozoit của các loài cầu trùng khác cũng xâm nhập vào tế bào biểu mô của các đoạn ruột khác nhau. * Giai đoạn sinh sản vô tính (Schizogony) Quá trình sinh sản vô tính theo hình thức trực phân diễn ra liên tục, lặp đi lặp lại nhiều lần để tạo ra các Schizont thế hệ III, IV,V,… Sau khi tạo thành các Schizont thế hệ cuối ( tùy từng loài mà có thể dừng lại ở các Schizont thứ II, thứ III, thứ IV,…) thì chúng bắt đầu chuyển sang giai đoạn sinh sản thứ 2, giai đoạn sinh sản hữu tính. * Giai đoạn sinh sản hữu tính (Gametogony) Sau một số đợt sinh sản vô tính (tuỳ loài cầu trùng), các Schizont thế hệ II, III, IV… chuyển sang sinh sản hữu tính, mà bắt đầu là tạo ra các thể Gamet có hình dạng giống Schizont nhưng phát triển hoàn toàn khác.

Từ thể Gamet hình thành các Gametocyte đực và Gametocyte cái. Các Gametocyte đực và cái lớn lên, qua nhiều lần phân chia sẽ hình thành các tế bào cái (đại phối tử), các tế bào đực 7 (tiểu phối tử). Sau đó, giao tử đực di chuyển đến gặp giao tử cái, chui vào giao tử cái. Trong giao tử cái diễn ra quá trình đồng hoá nhân và nguyên sinh chất để tạo thành hợp tử.

Hợp tử phân tiết một màng bao bọc bên ngoài, lúc này nó được gọi là noãn nang (Oocyst). Thời gian sinh sản nội sinh kết thúc, Oocyst theo phân gà ra ngoại cảnh. Thời gian sinh sản vô tính kéo dài 3 - 22 ngày tuỳ loài cầu trùng. Bessay (1995) đã nghiên cứu và thấy rằng, thời gian từ khi gà nhiễm Oocyst có sức gây bệnh đến khi gà thải Oocyst trong phân là 4,5 - 5 ngày (đối với loài E.5 ngày (đối với loài E.

Levine (1942) cho biết, có 87 - 91 % Oocyst loài E. hagani thải ra ban ngày nhưng tập trung nhất trong khoảng 1 5 - 2 1 giờ (dẫn theo Lương Văn Huấn và cs, 1997 [9]). Theo Shirley (1979) [50], có 70 - 80% Oocyst cầu trùng được thải ra vào thời điểm ban ngày và tập trung vào khoảng 9 giờ sáng đến 13 giờ chiều, mặc dù thời gian này chỉ có 25% lượng phân được thải ra. Sự thải ra Oocyst ra môi trường ngoại cảnh tăng lên cao nhất rồi giảm xuống và hết nếu gà không bị tái nhiễm.

Pugatch (1968) [49] đã nghiên cứu cơ chế phá vỡ vỏ Oocyst cầu trùng trong ruột gà và cho biết, nguyên nhân cơ giới và men Trypsin đóng vai trò quan trọng trọng việc phá huỷ vỏ Oocyst để giải phóng bào tử con. * Giai đoạn sinh sản bào tử (Sporogony) Giai đoạn sinh sản ngoài cơ thể (giai đoạn ngại sinh): Sau khi hợp tử hình thành thì biến thành noãn nang (Oocyst), nguyên sinh chất và nhân lại phân chia thành bào tử và hình thành nên bào tử con. Giai đoạn này diễn ra ở môi trường bên ngoài gọi là sinh sản ngoại sinh. Khi ký chủ nuốt phải noãn nang đã phân chia thành 8 bào tử con vào đường tiêu hóa, noãn nang sẽ giải phóng các bào tử con ra, các bào tử con lại tiếp tục xâm nhập vào biểu mô ruột, lớn dần lên và tiếp tục sinh sản vô tính, hữu tính, vòng đời lại tiếp tục như trên.

Những hiểu biết về bệnh cầu trùng gà và các động vật khác Bệnh cầu trùng gà nói riêng và bệnh cầu trùng gia súc, gia cầm nói chung là loại bệnh phổ biến trên khắp thế giới. Bệnh được Luvenhuch A. phát hiện cách đây khoảng 379 năm và các nghiên cứu về dịch tễ, lâm sàng, bệnh lý, miễn dịch và 8 thuốc điều trị đã được các nhà khoa học dày công nghiên cứu và khám phá (Lê Văn Năm, 2003) [21]. Theo Nguyễn Thị Kim Lan và cs, (1999) [12], bệnh cầu trùng gà được coi là vấn đề lớn thứ hai sau bệnh do vi trùng gây nên.