Nghiên Cứu Đặc Điểm Dịch Tễ Bệnh Dịch Tả Lợn Châu Phi Tại Một Số Tỉnh Phía Bắc Việt Nam

Nghiên cứu đặc điểm dịch tễ bệnh dịch tả lợn châu Phi tại các tỉnh phía Bắc Việt Nam, cung cấp thông tin quan trọng cho công tác phòng chống dịch.

• Tác giả: Phạm Bá Đức
• Người hướng dẫn: TS. Bùi Thị Tố Nga
• Trường học: Học viện Nông nghiệp Việt Nam
• Chuyên ngành: Thú y
• Đề tài: Nghiên Cứu Đặc Điểm Dịch Tễ Bệnh Dịch Tả Lợn Châu Phi Tại Miền Bắc Việt Nam
• Loại tài liệu: luận văn
• Năm xuất bản: 2020
• Địa điểm: Hà Nội

Mục lục chi tiết

• LỜI CAM ĐOAN
• LỜI CẢM ƠN
• 1. MỤC LỤC
• 1.1. Lời cam đoan
• 1.2. Mục lục
• 1.3. Danh mục chữ viết tắt
• 1.4. Danh mục bảng
• 1.5. Danh mục hình
• 1.6. Trích yếu luận văn
• 1.7. Thesis abstract
• 1.8. Tính cấp thiết của đề tài
• 1.9. Ý nghĩa khoa học và thực tiễn của đề tài nghiên cứu
• 1.10. Tổng quan tài liệu
• 1.10.1. Lịch sử và tình hình bệnh dịch tả lợn châu Phi
• 1.10.1.1. Lịch sử và tình hình bệnh dịch tả lợn châu Phi trên thế giới
• 1.10.1.2. Tình hình dịch bệnh dịch tả lợn châu Phi tại Việt Nam
• 1.11. Bệnh dịch tả lợn châu Phi
• 1.11.1. Dịch tễ học
• 1.11.2. Cơ chế sinh bệnh
• 1.11.3. Triệu chứng và bệnh tích
• 1.11.4. Phòng bệnh
• 1.11.5. Tiêu hủy bắt buộc với lợn mắc ASF
• 1.12. Đối tượng, nội dung và phương pháp nghiên cứu
• 1.12.1. Địa điểm nghiên cứu
• 1.12.2. Thời gian tiến hành
• 1.12.3. Nội dung nghiên cứu
• 1.13. Nghiên cứu về đặc tính truyền lây của bệnh DTCLP tại miền Bắc Việt Nam giai đoạn từ tháng 2/2019 đến tháng 2/2020
• 1.14. Nghiên cứu các yếu tố nguy cơ làm lây truyền bệnh DTLCP tại miền Bắc Việt Nam giai đoạn từ tháng 2/2019 đến tháng 2/2020
• 1.15. Đối tượng và vật liệu
• 1.15.1. Vật liệu sử dụng
• 1.15.2. Phương pháp nghiên cứu
• 1.15.3. Lựa chọn địa điểm và số mẫu nghiên cứu
• 1.15.4. Thu thập số liệu
• 1.15.5. Chuẩn bị dữ liệu để phân tích
• 1.15.6. Phân tích số liệu bằng phần mềm Excel và Stata
• 1.16. Kết quả và thảo luận
• 1.16.1. Nghiên cứu về đặc tính truyền lây của bệnh DTCLP tại miền bắc Việt Nam giai đoạn từ tháng 2/2019 đến tháng 2/2020
• 1.16.2. Tình hình chăn nuôi và phân bố DTLCP về không gian của các hộ/trang trại trong nghiên cứu
• 1.16.3. Tỉ lệ lợn mắc và chết do DTLCP tại một số tỉnh miền Bắc giai đoạn 2/2019 - 2/2020
• 1.16.4. Đặc điểm dịch tễ học bệnh DTLCP theo quy mô chăn nuôi tại một số tỉnh miền Bắc giai đoạn 2/2019 – 2/2020
• 1.16.5. Đặc điểm dịch tễ học bệnh DTLCP theo thời gian tại một số tỉnh miền Bắc giai đoạn 2/2019 – 2/2020
• 1.16.6. Các yếu tố nguy cơ làm lây lan và phát tán bệnh DTLCP tại một số tỉnh giai đoạn 2/2019 – 2/2020
• 1.16.6.1. Yếu tố gần các trại chăn nuôi lợn khác
• 1.16.6.2. Yếu tố gần đường giao thông
• 1.16.6.3. Yếu tố gần cơ sở giết mổ
• 1.16.6.4. Yếu tố gần chợ bán thịt sống
• 1.16.6.5. Yếu tố thức ăn
• 1.16.6.6. Yếu tố thương lái vào thăm trại
• 1.16.6.7. Yếu tố nước sinh hoạt
• 1.16.6.8. Yếu tố nguồn gốc lợn
• 1.16.6.9. Yếu tố chủ trang trại thăm các trại khác
• 1.16.6.10. Yếu tố khách bên ngoài đến đến thăm chuồng trại
• 1.16.6.11. Yếu tố người vào chăn lợn
• 1.16.6.12. Yếu tố vệ sinh chuồng trại
• 1.16.6.13. Yếu tố tần suất tiêu độc
• 1.17. Kết luận và đề nghị
• Tài liệu tham khảo

Tóm tắt

I. Tổng quan về bệnh dịch tả lợn châu Phi tại miền Bắc Việt Nam

Bệnh dịch tả lợn châu Phi (DTLCP) là một trong những bệnh truyền nhiễm nguy hiểm nhất đối với ngành chăn nuôi lợn. Xuất hiện lần đầu tại Việt Nam vào tháng 2 năm 2019, bệnh đã nhanh chóng lan rộng ra nhiều tỉnh thành, gây thiệt hại lớn cho ngành chăn nuôi. Đặc điểm của bệnh là tỉ lệ chết cao, có thể lên đến 100% ở những đàn lợn mắc bệnh. Việc nghiên cứu đặc điểm dịch tễ của bệnh là rất cần thiết để có biện pháp phòng ngừa hiệu quả.

1.1. Đặc điểm dịch tễ học của bệnh dịch tả lợn châu Phi

Bệnh DTLCP có đặc điểm lây lan nhanh chóng và tỉ lệ tử vong cao. Virus gây bệnh có thể tồn tại lâu trong môi trường, làm cho việc kiểm soát dịch trở nên khó khăn. Các nghiên cứu cho thấy, bệnh có thể lây lan qua nhiều con đường khác nhau, bao gồm tiếp xúc với lợn hoang dã và các sản phẩm từ lợn.

1.2. Tình hình dịch bệnh tại miền Bắc Việt Nam

Tại miền Bắc, bệnh DTLCP đã xuất hiện tại nhiều tỉnh như Hưng Yên, Hà Nội, và Hải Dương. Số lượng lợn mắc bệnh và chết do DTLCP đã lên đến hàng triệu con, gây thiệt hại lớn cho người chăn nuôi và nền kinh tế địa phương.

II. Vấn đề và thách thức trong phòng chống bệnh dịch tả lợn châu Phi

Việc phòng chống bệnh DTLCP gặp nhiều thách thức do tính chất lây lan nhanh và không có vaccine hiệu quả. Các biện pháp hiện tại chủ yếu dựa vào phát hiện sớm và tiêu hủy lợn mắc bệnh. Tuy nhiên, sự thiếu hiểu biết của người chăn nuôi về bệnh cũng như các biện pháp phòng ngừa đã làm giảm hiệu quả trong công tác phòng chống.

2.1. Những khó khăn trong việc phát hiện sớm bệnh

Nhiều hộ chăn nuôi không nhận biết được triệu chứng của bệnh DTLCP, dẫn đến việc phát hiện muộn. Điều này làm tăng nguy cơ lây lan trong cộng đồng chăn nuôi.

2.2. Thiếu hụt thông tin và kiến thức về bệnh

Người chăn nuôi và cán bộ thú y còn thiếu thông tin về bệnh DTLCP, dẫn đến việc áp dụng các biện pháp phòng ngừa không hiệu quả. Cần có các chương trình đào tạo và tuyên truyền để nâng cao nhận thức.

III. Phương pháp nghiên cứu đặc điểm dịch tễ bệnh dịch tả lợn châu Phi

Nghiên cứu này sử dụng các phương pháp dịch tễ học mô tả và phân tích để xác định các yếu tố nguy cơ và đặc điểm lây lan của bệnh DTLCP. Việc thu thập dữ liệu từ các hộ chăn nuôi và phân tích số liệu là rất quan trọng để đưa ra các kết luận chính xác.

3.1. Phương pháp dịch tễ học mô tả

Phương pháp này giúp mô tả hình thái dịch bệnh, mức độ dịch và diễn biến dịch trong không gian và thời gian. Các thông tin thu thập được sẽ là cơ sở để phân tích sâu hơn.

3.2. Phương pháp dịch tễ học phân tích

Phương pháp này được sử dụng để phân tích các yếu tố nguy cơ làm lây lan bệnh DTLCP. Các yếu tố như khoảng cách đến các trại khác, đường giao thông và cơ sở giết mổ sẽ được xem xét.

IV. Kết quả nghiên cứu về đặc điểm dịch tễ bệnh dịch tả lợn châu Phi

Kết quả nghiên cứu cho thấy bệnh DTLCP ảnh hưởng đến lợn ở mọi lứa tuổi và giống. Tỉ lệ chết cao nhất được ghi nhận ở lợn nái, tiếp theo là lợn thịt và lợn con. Các yếu tố nguy cơ như khoảng cách đến trại khác và vệ sinh chuồng trại cũng được xác định là có ảnh hưởng lớn đến sự lây lan của bệnh.

4.1. Tỉ lệ mắc và chết do bệnh DTLCP

Tỉ lệ mắc bệnh DTLCP trong các đàn lợn tại miền Bắc Việt Nam đạt trung bình 10%. Tỉ lệ chết cao nhất là ở lợn nái với 18.97%, trong khi lợn thịt là 12.2%.

4.2. Các yếu tố nguy cơ làm lây lan bệnh

Nghiên cứu đã xác định nhiều yếu tố nguy cơ như khoảng cách đến các trại chăn nuôi khác, gần đường giao thông lớn và gần chợ bán thịt sống có ảnh hưởng đến sự lây lan của bệnh DTLCP.

V. Kết luận và hướng đi tương lai trong phòng chống bệnh dịch tả lợn châu Phi

Để kiểm soát bệnh DTLCP hiệu quả, cần có các biện pháp phòng ngừa đồng bộ và nâng cao nhận thức của người chăn nuôi. Việc nghiên cứu và cập nhật thông tin về dịch tễ học của bệnh là rất cần thiết để có những biện pháp ứng phó kịp thời.

5.1. Đề xuất biện pháp phòng ngừa hiệu quả

Cần triển khai các biện pháp phòng ngừa như tăng cường vệ sinh chuồng trại, kiểm soát việc vận chuyển lợn và nâng cao an toàn sinh học trong chăn nuôi.

5.2. Tương lai của nghiên cứu về bệnh dịch tả lợn châu Phi

Nghiên cứu về bệnh DTLCP cần được tiếp tục để hiểu rõ hơn về cơ chế lây lan và tìm ra các biện pháp phòng ngừa hiệu quả. Cần có sự hợp tác giữa các cơ quan chức năng và người chăn nuôi để nâng cao hiệu quả phòng chống.

Trích đoạn nội dung tài liệu

HỌC VIỆN NÔNG NGHIỆP VIỆT NAM PHẠM BÁ ĐỨC NGHIÊN CỨU ĐẶC ĐIỂM DỊCH TỄ CHỦ YẾU BỆNH DỊCH TẢ LỢN CHÂU PHI TẠI MỘT SỐ TỈNH PHÍA BẮC VIỆT NAM Ngành: Thú y Mã số : 8.01 Người hướng dẫn khoa học: TS. Bùi Thị Tố Nga TS. Đặng Vũ Hoàng NHÀ XUẤT BẢN HỌC VIỆN NÔNG NGHIỆP - 2020 c LỜI CAM ĐOAN Tôi xin cam đoan rằng: 1. Những nội dung trong luận văn này là do tôi thực hiện dưới sự hướng dẫn trực tiếp của TS.

Bùi Thị Tố Nga và TS. Mọi thông tin tham khảo trong luận văn đều được trích dẫn rõ ràng tên tác giả, tên công trình, thời gian, địa điểm công bố. Mọi sao chép không hợp lệ, vi phạm quy chế đào tạo, hay gian lận tôi xin chịu hoàn toàn trách nhiệm. Hà Nội, ngày tháng năm 2020 Tác giả luận văn Phạm Bá Đức i c LỜI CẢM ƠN Tôi xin bày tỏ lòng kính trọng và biết ơn sâu sắc tới các thầy cô giáo trong bộ môn Bệnh lý Thú Y, khoa Thú y, Học Viện Nông Nghiệp Việt Nam đã giúp đỡ và tạo mọi điều kiện thuận lợi cho tôi trong quá trình học tập và thực hiện đề tài.

Trước tiên, tôi xin chân thành cảm ơn các chi Cục Thú y các tỉnh đã cho phép tôi triển khai nghiên cứu. Tôi xin bày tỏ lòng biết ơn và kính trọng tới TS. Bùi Thị Tố Nga và TS. Đặng Vũ Hoàng, người Cô, Thầy đã dành nhiều công sức và thời gian tận tình chỉ bảo giúp tôi trong suốt quá trình thực hiện đề tài và hoàn thành luận văn.

Tôi xin ghi nhận và bày tỏ lời cảm ơn tới sự giúp đỡ của tập thể cán bộ kỹ thuật cùng toàn thể công nhân viên các trang trại chăn nuôi lợn thuộc 7 tỉnh khu vực phía Bắc. Nhân dịp này, cho phép tôi được bày tỏ lời cảm ơn chân thành tới các nhà khoa học, các thầy cô giáo giúp đỡ, tạo điều kiện cho tôi hoàn thành bản luận văn này. Xin cảm ơn gia đình, bạn bè và đồng nghiệp đã động viên, giúp đỡ và tạo điều kiện thuận lợi cho tôi trong suốt quá trình học tập, thực hiện đề tài và hoàn thành luận văn. Xin chân thành cảm ơn! Hà Nội, ngày tháng năm 2020 Tác giả luận văn Phạm Bá Đức ii c MỤC LỤC Lời cam đoan.

ii Mục lục. iii Danh mục chữ viết tắt .vi Danh mục bảng. vii Danh mục hình. viii Trích yếu luận văn .ix Thesis abstract.

Tính cấp thiết của đề tài. Ý nghĩa khoa học và thực tiễn của đề tài nghiên cứu. Tồng quan tài liệu. Lịch sử và tình hình bệnh dịch tả lợn Châu Phi.

Lịch sử và tình hình bệnh dịch tả lợn châu Phi trên thế giới. Tình hình dịch bệnh dịch tả lợn châu Phi tại Việt Nam. Bệnh dịch tả lợn Châu Phi. Dịch tễ học.

Cơ chế sinh bệnh. Triệu chứng và bệnh tích. Phòng bệnh. Tiêu hủy bắt buộc với lợn mắc ASF.

Đối tượng, nội dung và phương pháp nghiên cứu. Địa điểm nghiên cứu. Thời gian tiến hành. Nội dung nghiên cứu.

Nghiên cứu về đặc tính truyền lây của bệnh DTCLP tại miền Bắc Việt Nam giai đoạn từ tháng 2/2019 đến tháng 2/2020. Nghiên cứu các yếu tố nguy cơ làm lây truyền bệnh DTLCP tại miền Bắc Việt Nam giai đoạn từ tháng 2/2019 đến tháng 2/2020. Đối tượng và vật liệu. Vật liệu sử dụng.

Phương pháp nghiên cứu. Lựa chọn địa điểm và số mẫu nghiên cứu. Thu thập số liệu. Chuẩn bị dữ liệu để phân tích.

Phân tích số liệu bằng phần mềm Excel và Stata. Kết quả và thảo luận. Nghiên cứu về đặc tính truyền lây của bệnh DTCLP tại miền bắc Việt Nam giai đoạn từ tháng 2/2019 đến tháng 2/2020. Tình hình chăn nuôi và phân bố DTLCP về không gian của các hộ/trang trại trong nghiên cứu.

Tỉ lệ lợn mắc và chết do DTLCP tại một số tỉnh miền Bắc giai đoạn 2/2019 - 2/2020. Đặc điểm dịch tễ học bệnh DTLCP theo quy mô chăn nuôi tại một số tỉnh miền Bắc giai đoạn 2/2019 – 2/2020. Đặc điểm dịch tễ học bệnh DTLCP theo thời gian tại một số tỉnh miền Bắc giai đoạn 2/2019 – 2/2020. Các yếu tố nguy cơ làm lây lan và phát tán bệnh DTLCP tại một số tỉnh giai đoạn 2/2019 – 2/2020.

Yếu tố gần các trại chăn nuôi lợn khác. Yếu tố gần đường giao thông. Yếu tố gần cơ sở giết mổ. Yếu tố gần chợ bán thịt sống.

Yếu tố thức ăn. Yếu tố thương lái vào thăm trại. Yếu tố nước sinh hoạt. Yếu tố nguồn gốc lợn.

Yếu tố chủ trang trại thăm các trại khác. Yếu tố khách bên ngoài đến đến thăm chuồng trại. Yếu tố người vào chăn lợn. Yếu tố vệ sinh chuồng trại.

Yếu tố tần suất tiêu độc. Kết luận và đề nghị. 60 Tài liệu tham khảo. 66 v c DANH MỤC CHỮ VIẾT TẮT Từ viết tắt Nghĩa đầy đủ ASFV African Swine Fever Virus CSFV Classical Swine Fever Virus DTLCP Dịch tả lợn châu Phi EDTA Axit Ethylene Diamine Tetra Acetic ELISA Enzyme - linked immunosorbent assay FAO Food and Agriculture Organization of the United Nations FAT Fluorescent antibody test GPS Global Positioning System IFA Indirect fluorescent antibody IOE World Organisation for Animal Health OR Odds Ratio PCR Polymerase Chain Reaction PRRS Porcine reproductive and respiratory syndrome vi c DANH MỤC BẢNG Bảng 2.

Một số protein cấu trúc liên quan đến sự xâm nhiễm của virus DTLCP. Sức đề kháng của dịch tả lợn châu Phi. Sống sót trong những điều kiện khác nhau (EFSA Journal 2010). Tổng hợp thông tin về đối tượng cần sát trùng đối với bệnh dịch tả lợn châu Phi.

Chẩn đoán phân biệt bệnh tích của một số bệnh truyền nhiễm tương tự. Đặc điểm của các hộ/trại chăn nuôi tham gia nghiên cứu. Tỉ lệ lợn mắc và chết do DTLCP tại một số tỉnh miền Bắc giai đoạn 2/2019 - 2/2020 theo cơ cấu đàn. Tỉ lệ lợn mắc và chết do DTLCP tại theo vị trí địa lý.

Quy mô chăn nuôi tại địa bàn điều tra. Đặc điểm lưu hành của bệnh DTLCP theo quy mô chăn nuôi. Bảng thể hiện tỷ lệ chết trong khoảng thời gian điều tra từ tháng 2/2019 – 2/2020. Ảnh hưởng của yếu tố gần các trang trại chăn nuôi lợn khác tới phát sinh DTLCP.

Ảnh hưởng của yếu tố gần đường giao thông tới phát sinh DTLCP. Ảnh hưởng của yếu tố gần cơ sở giết mổ tới phát sinh DTLCP. Ảnh hưởng của yếu tố gần chợ bán thịt sống tới phát sinh DTLCP. Ảnh hưởng của yếu tố thức ăn tới phát sinh DTLCP.

Ảnh hưởng của yếu tố thương lái tới phát sinh DTLCP. Ảnh hưởng của yếu tố nước sinh hoạt tới phát sinh DTLCP. Ảnh hưởng của yếu tố nguồn gốc lợn tới phát sinh DTLCP. Ảnh hưởng của yếu tố thăm trại khác tới phát sinh DTLCP.

Ảnh hưởng của yếu tố khách đến thăm tới phát sinh DTLCP. Ảnh hưởng của yếu tố người chăn lợn tới phát sinh DTLCP. Ảnh hưởng của yếu tố vệ sinh chuồng trại tới phát sinh DTLCP. Ảnh hưởng của yếu tố tần suất tiêu độc tới phát sinh DTLCP.

58 vii c DANH MỤC HÌNH Hình 2. Bản đồ tình hình bệnh dịch tả lợn châu Phi trên thế giới 2019. Bản đồ bệnh dịch tả lợn châu Phi tại khu vực Châu Á năm 2019. Bản đồ tình hình dich bệnh DTLCP tại Việt Nam.

Cấu trúc chung của virus dịch tả lợn châu Phi. Vòng truyền lây bệnh dịch tả lợn châu Phi. Tình hình bệnh DTLCP tại châu Phi (cập nhật 04/2017). Các con đường lây lan bệnh dịch tả lợn châu Phi ở châu Âu.

Tình hình dịch tả lợn châu phi ở châu Âu. Tình hình dịch tả lợn châu phi ở châu Á. Triệu chứng lâm sàng của bệnh DTLCP tại Việt Nam. Hình ảnh bệnh tích đại thể của bệnh DTLCP tại Việt Nam.

Vị trí của các hộ/trại chăn nuôi điều tra. 39 viii c TRÍCH YẾU LUẬN VĂN Tên tác giả: Phạm Bá Đức Tên luận văn: Nghiên cứu đặc điểm dịch tễ chủ yếu bệnh dịch tả lợn châu Phi tại một số tỉnh phía Bắc Việt Nam Ngành: Thú y Mã số: 8 64 01 01 Tên Cơ sở đào tạo: Học viện Nông nghiệp Việt Nam Mục đích nghiên cứu Nghiên cứu này nhằm xác định được đặc điểm dịch tễ chủ yếu của bệnh dịch tả lợn châu Phi tại một số tỉnh phía Bắc Việt Nam. Phương pháp nghiên cứu Hai nhóm phương pháp chính được dùng trong nghiên cứu này bao gồm: (1) Dịch tễ học mô tả (Descriptive Epidemiology): để mô tả hình thái dịch bệnh, mức độ dịch, diễn biến dịch trong phạm vi không gian, thời gian khác nhau; (2) Dịch tễ học phân tích (Analytical Epidemiology): để phân tích các yếu tố nguy cơ làm lây lan, phát tán mầm bệnh. Các bước tiến hành: Lựa chọn địa điểm nghiên cứu; Điều tra thu thập số liệu; Quản lý và phân tích số liệu trên phần mềm Excel và Stata.

Nội dung nghiên cứu gồm: (i) Xây dựng bộ công cụ điều tra đặc điểm dịch tễ Bệnh Dịch tả lợn châu Phi; (ii) Nghiên cứu về đặc tính truyền lây của bệnh DTCLP tại miền Bắc Việt Nam giai đoạn từ tháng 2/2019 đến tháng 2/2020; (iii) Nghiên cứu các yếu tố nguy cơ làm lây truyền bệnh DTLCP tại miền Bắc Việt Nam giai đoạn từ tháng 2/2019 đến tháng 2/2020. Kết quả chính và kết luận Có 2 nhóm kết quả chính đạt được trong nghiên cứu này, bao gồm: (1). Đã xác định được đặc điểm truyền lây của bệnh DTLCP tại 7 tỉnh miền Bắc: Lợn ở mọi lứa tuổi, giống, mục đích chăn nuôi, quy mô và phương thức chăn nuôi đều mắc bệnh DTLCP, với tỉ lệ trung bình là 10. Tỉ lệ chết của bệnh trên các đối tượng lợn là khác nhau.

Trong đàn, lợn nái có tỉ lệ chết vì bệnh cao nhất 18.97%, tiếp theo lợn thịt với tỉ lệ 12.2% và cuối cùng là lợn con 4. Các hộ chăn nuôi nhỏ lẻ có tỉ lệ lợn chết vì DTLCP cao hơn 5.51 lần so với các hộ chăn nuôi trang trại lớn, 3.42 lần so với quy mô trang trại nhỏ. ix c (2) Các yếu tố nguy cơ làm lây lan phát tán virus ASF tại địa bàn nghiên cứu đã được xác định. Cụ thể: các yếu tố khoảng cách đến trại khác (OR = 1.2]), gần đường giao thông lớn(OR = 4.11]), gần chợ bán thịt sống(OR = 2.63]), gần cơ sở giết mổ(OR = 2.61]), tận dụng thức ăn thừa (OR = 2.84]), thương lái có vào trại (OR = 4.52]), nguồn gốc lợn từ bên ngoài(OR = 3.18]), có khách thăm trại(OR = 1.38]), có nhiều người ra vào chuồng(OR = 2.