Nghiên cứu đa dạng di truyền tập đoàn lúa chất lượng miền Nam bằng chỉ thị SSR

Khóa luận nghiên cứu đa dạng di truyền lúa chất lượng miền Nam bằng chỉ thị SSR, góp phần nâng cao năng suất và chất lượng cây trồng.

• Tác giả: Đào Thị Kim Dung
• Trường học: Khoa Sinh – KTNN
• Chuyên ngành: Quản trị nhân lực
• Đề tài: Nghiên cứu đa dạng di truyền lúa chất lượng miền Nam
• Loại tài liệu: Khóa luận tốt nghiệp

Mục lục chi tiết

• MỞ ĐẦU
• 0.1. Lí do chọn đề tài
• 0.2. Mục đích nghiên cứu
• 0.3. Ý nghĩa khoa học và thực tiễn của đề tài
• 0.3.1. Ý nghĩa khoa học
• 0.3.2. Ý nghĩa thực tiễn
• 1. CHƯƠNG 1: TỔNG QUAN TÀI LIỆU NGHIÊN CỨU
• 1.1. Nguồn gốc, phân loại và giá trị kinh tế của cây lúa
• 1.1.1. Nguồn gốc, phân loại cây lúa
• 1.1.2. Giá trị kinh tế của cây lúa ở Việt Nam
• 1.2. Tình hình sản xuất lúa gạo trên thế giới và Việt Nam
• 1.2.1. Tình hình sản xuất lúa gạo trên thế giới
• 1.2.2. Tình hình sản xuất lúa gạo ở Việt Nam
• 1.3. Chỉ thị phân tử trong nghiên cứu đa dạng di truyền
• 1.3.1. Chỉ thị sinh hoá
• 1.3.2. Chỉ thị di truyền
• 1.3.2.1. Các chỉ thị dựa trên phản ứng PCR
• 1.3.2.1.1. Chỉ thị RFLP (Restriction Fregment Length Polymorphism)
• 1.3.2.1.2. Chỉ thị AFLP (Amplified Fragment Length Polymorphism)
• 1.3.2.1.3. Chỉ thị RAPD (Random Amplified Polimorphism DNA)
• 1.3.2.2. Chỉ thị SSR (Simple Sequence Repeat)

Tóm tắt

I. Tổng quan về nghiên cứu đa dạng di truyền lúa chất lượng miền Nam

Nghiên cứu đa dạng di truyền lúa chất lượng miền Nam là một lĩnh vực quan trọng trong nông nghiệp hiện đại. Lúa gạo không chỉ là nguồn thực phẩm chính cho hàng triệu người mà còn là một trong những sản phẩm xuất khẩu chủ lực của Việt Nam. Việc nghiên cứu này nhằm mục đích bảo tồn và phát triển các giống lúa chất lượng cao, đáp ứng nhu cầu ngày càng cao của thị trường.

1.1. Lịch sử và tầm quan trọng của lúa gạo

Lúa gạo đã được trồng từ hàng ngàn năm trước và hiện nay là cây lương thực quan trọng nhất ở Việt Nam. Nghiên cứu cho thấy lúa gạo cung cấp thực phẩm cho hơn 65% dân số thế giới, khẳng định vai trò thiết yếu của nó trong an ninh lương thực.

1.2. Đặc điểm di truyền của lúa miền Nam

Lúa miền Nam có nhiều giống khác nhau với đặc điểm di truyền phong phú. Việc nghiên cứu đa dạng di truyền giúp xác định các giống lúa có năng suất và chất lượng cao, từ đó phục vụ cho công tác chọn tạo giống.

II. Vấn đề và thách thức trong nghiên cứu đa dạng di truyền lúa

Mặc dù có nhiều tiềm năng, nhưng nghiên cứu đa dạng di truyền lúa chất lượng miền Nam cũng gặp phải nhiều thách thức. Sự biến đổi khí hậu, ô nhiễm môi trường và sự suy giảm diện tích đất canh tác là những vấn đề cần được giải quyết.

2.1. Tác động của biến đổi khí hậu đến lúa

Biến đổi khí hậu ảnh hưởng đến năng suất lúa thông qua sự thay đổi nhiệt độ và lượng mưa. Nghiên cứu cho thấy rằng lúa có thể bị ảnh hưởng nghiêm trọng nếu không có biện pháp thích ứng kịp thời.

2.2. Suy giảm đa dạng di truyền do canh tác

Việc canh tác các giống lúa năng suất cao đã dẫn đến sự suy giảm đa dạng di truyền. Điều này có thể làm giảm khả năng chống chịu của lúa trước sâu bệnh và điều kiện môi trường khắc nghiệt.

III. Phương pháp nghiên cứu đa dạng di truyền lúa chất lượng

Để nghiên cứu đa dạng di truyền lúa chất lượng, nhiều phương pháp hiện đại đã được áp dụng. Các chỉ thị phân tử như SSR, RFLP và RAPD là những công cụ hữu ích trong việc phân tích di truyền.

3.1. Chỉ thị SSR trong nghiên cứu di truyền

Chỉ thị SSR (Simple Sequence Repeat) là một trong những phương pháp phổ biến nhất trong nghiên cứu đa dạng di truyền. Phương pháp này cho phép xác định sự khác biệt di truyền giữa các giống lúa một cách chính xác và nhanh chóng.

3.2. Ứng dụng của chỉ thị RFLP

RFLP (Restriction Fragment Length Polymorphism) là một phương pháp hữu ích để phân tích đa hình di truyền. Phương pháp này giúp xác định các dòng giống khác nhau và đánh giá sự đa dạng di truyền trong quần thể lúa.

IV. Kết quả nghiên cứu và ứng dụng thực tiễn

Kết quả nghiên cứu đa dạng di truyền lúa chất lượng miền Nam đã mang lại nhiều ứng dụng thực tiễn. Việc phát hiện các giống lúa có năng suất và chất lượng cao đã giúp nâng cao hiệu quả sản xuất nông nghiệp.

4.1. Phát hiện giống lúa chất lượng cao

Nghiên cứu đã phát hiện nhiều giống lúa chất lượng cao, đáp ứng nhu cầu tiêu dùng trong nước và xuất khẩu. Những giống này không chỉ có năng suất cao mà còn có khả năng chống chịu tốt với điều kiện môi trường.

4.2. Ứng dụng trong sản xuất nông nghiệp

Kết quả nghiên cứu đã được ứng dụng vào thực tiễn sản xuất, giúp nông dân cải thiện năng suất và chất lượng lúa. Việc áp dụng các giống lúa mới đã góp phần nâng cao thu nhập cho người trồng lúa.

V. Kết luận và triển vọng tương lai của nghiên cứu

Nghiên cứu đa dạng di truyền lúa chất lượng miền Nam có vai trò quan trọng trong việc phát triển nông nghiệp bền vững. Tương lai của nghiên cứu này hứa hẹn sẽ mang lại nhiều tiến bộ trong việc cải thiện giống lúa và nâng cao năng suất.

5.1. Tương lai của giống lúa chất lượng

Với sự phát triển của công nghệ sinh học, tương lai của giống lúa chất lượng hứa hẹn sẽ có nhiều đột phá. Các giống lúa mới sẽ được phát triển để đáp ứng nhu cầu ngày càng cao của thị trường.

5.2. Định hướng nghiên cứu tiếp theo

Nghiên cứu tiếp theo sẽ tập trung vào việc bảo tồn và phát triển đa dạng di truyền lúa. Các chương trình nghiên cứu sẽ được triển khai để nâng cao năng suất và chất lượng lúa, đồng thời bảo vệ môi trường.

Nội dung chính

Giới thiệu dự án

Bối cảnh ngành và thực trạng nguồn gen lúa gạo

Lúa gạo (Oryza sativa L., $2n = 24$) là cây lương thực chủ đạo nuôi sống hơn 65% dân số thế giới. Theo thống kê của FAOSTAT và Bộ Nông nghiệp & Phát triển Nông thôn, Việt Nam giữ vững vị thế là quốc gia xuất khẩu gạo top 2–3 toàn cầu với sản lượng xuất khẩu bình quân đạt trên 7 triệu tấn/năm, mang lại kim ngạch trên 3,5 tỷ USD. Tuy nhiên, sự bùng nổ của các giống lúa cao sản thuần nông thương mại ngắn ngày đã dẫn đến hiện tượng xói mòn di truyền (genetic erosion) nghiêm trọng. Hàng loạt giống lúa đặc sản, lúa thơm bản địa miền Nam sở hữu các đặc tính quý (chất lượng cơm, mùi thơm 2-acetyl-1-pyrroline (2-AP), khả năng thích ứng phèn mặn) như Nàng Thơm Chợ Đào, Nàng Nhen, Móng Chim, Huyết Rồng đang dần bị thoái hóa hoặc thu hẹp diện tích canh tác do năng suất không cạnh tranh.

                  THỰC TRẠNG XÓI MÒN NGUỒN GEN LÚA MIỀN NAM
 [Giống lúa địa phương]  --->  Năng suất thấp / Canh tác dài ngày  --->  Diện tích thu hẹp
 [Giống lai / Cao sản]   --->  Đơn điệu di truyền (Monoculture)     --->  Dễ tổn thương dịch bệnh
 ─────────────────────────────────────────────────────────────────────────────────────────────
  => GIẢI PHÁP: Đánh giá đa dạng di truyền & Lập hồ sơ DNA Fingerprinting bằng chỉ thị SSR

Vấn đề nghiên cứu và các điểm nghẽn kỹ thuật (Pain Points)

1. Thiếu hụt dữ liệu phân tử chuẩn xác: Phần lớn các giống lúa cổ truyền Nam Bộ chỉ được phân loại dựa trên hình thái nông học (phenotype) – một chỉ số biến động mạnh theo điều kiện sinh thái và thổ nhưỡng.
2. Hiện tượng lẫn tạp di truyền và trùng tên đồng vật: Hiện tượng cùng một tên giống nhưng sai khác kiểu gen (hoặc ngược lại) gây khó khăn cho việc đăng ký bảo hộ chỉ dẫn địa lý và chuẩn hóa giống bố mẹ trong lai tạo.
3. Hiệu quả phục tráng thấp: Các phương pháp chọn giống truyền thống mất từ 6–8 vụ để ổn định dòng, tốn kém chi phí và quỹ đất thực nghiệm.

Mục tiêu dự án

1. Mục tiêu 1: Tách chiết và tinh sạch thành công hệ gen DNA tổng số từ 11 nguồn gen lúa chất lượng bản địa và cải tiến thu thập tại các vùng sinh thái Nam Bộ (Long An, An Giang, Cần Thơ, Bạc Liêu, Quảng Ngãi, TPHCM, Lâm Đồng, Vĩnh Long).
2. Mục tiêu 2: Khảo sát 15 locus chỉ thị phân tử vi vệ tinh (SSR - Simple Sequence Repeat) phân bố trên 12 cặp nhiễm sắc thể lúa để xác định mức độ đa hình, số lượng alen và hệ số đa hình thông tin (PIC).
3. Mục tiêu 3: Xác định mức độ thuần (tỷ lệ dị hợp tử $H%$, tỷ lệ khuyết số liệu $M%$), tính toán ma trận tương đồng di truyền Nei-Li và thiết lập cây phân loại di truyền UPGMA, phân nhóm các tập đoàn phục vụ công tác Marker-Assisted Selection (MAS).

Phương pháp tiếp cận và cơ sở lựa chọn

Dự án sử dụng công nghệ chỉ thị phân tử SSR (Microsatellite) – kỹ thuật khuếch đại chuỗi lặp ngắn nối tiếp (1–6 bp) bằng PCR. SSR được lựa chọn làm giải pháp cốt lõi nhờ tính chất đồng trội (co-dominant), độ lặp lại tuyệt đối (100% reproducibility), tính đa hình cao và phân bố dày đặc trên toàn bộ hệ gen lúa (trung bình 1 locus SSR/157 kb).

Kết quả kỳ vọng và chỉ số đo lường (Metrics)

• Chất lượng DNA: Nồng độ đạt $\ge 50\text{ ng/}\mu\text{l}$, tỷ số độ tinh sạch $A_{260}/A_{280} \approx 1.8 - 2.0$.
• Độ phân giải alen: Khảo sát thành công 15 cặp mồi SSR, phát hiện tối thiểu 30 alen với kích thước phân giải từ 85 bp đến 350 bp trên gel polyacrylamide 12%.
• Phân loại di truyền: Xây dựng ma trận tương đồng di truyền ($0.0 - 1.0$) và dendrogram phân nhóm rõ ràng các dòng bố mẹ phục vụ ưu thế lai.

Phạm vi và giới hạn nghiên cứu

• Vật liệu: 11 giống lúa chất lượng cao đại diện cho nguồn gen bản địa và chọn dòng miền Nam gồm: C1 (Mao chệt), C2 (Nếp ông táo), C3 (Nàng thơm đặc sản), C4 (Nàng thơm Chợ Đào), C5 (OM 3536), C6 (Nàng Nhen), C7 (Thơm Lài), C8 (Thơm Mắn), C9 (Thơm Lùn Mùa), C10 (Vàng Ba Danh), C11 (Huyết Rồng 4).
• Phân tích phân tử: Tập trung trên 15 locus SSR tiêu chuẩn (RM13, RM30, RM282, RM135, RM142, RM143, RM270, RM153, RM162, RM171, RM172, RM174, RM224, RM245, RM515).

---

Phân tích và thiết kế giải pháp

Phân tích hiện trạng các kỹ thuật chỉ thị phân tử

Trước khi chỉ thị SSR trở thành tiêu chuẩn quốc tế trong nghiên cứu chọn giống lúa, nhiều hệ thống chỉ thị sinh hóa và phân tử khác đã được áp dụng với các ưu/nhược điểm cụ thể:

Tiêu chí so sánh	Chỉ thị Izozym (Enzyme)	Chỉ thị RFLP	Chỉ thị RAPD	Chỉ thị AFLP	Chỉ thị SSR (Đề tài chọn)
Bản chất di truyền	Protein/Sản phẩm gen	Lai DNA phân đoạn cắt giới hạn	Khuếch đại ngẫu nhiên đoạn ngắn	Cắt enzyme + khuếch đại chọn lọc	Vùng lặp ngắn đơn lặp lại
Tính chất alen	Đồng trội	Đồng trội	Trội	Trội	Đồng trội (Co-dominant)
Độ đa hình (Polymorphism)	Rất thấp ($< 20%$)	Trung bình ($40-60%$)	Cao ($60-80%$)	Rất cao ($> 90%$)	Rất cao ($> 85%$)
Độ lặp lại (Reproducibility)	Kém (phụ thuộc mô)	Cao	Kém (nhạy nhiệt độ bắt mồi)	Cao	Tuyệt đối ($100%$)
Chi phí / Độ phức tạp	Rẻ, đơn giản	Đắt, dùng đồng vị phóng xạ	Rẻ, nhanh	Rất đắt, thiết bị phức tạp	Tối ưu chi phí / PCR chuẩn
Phân biệt dị hợp tử ($F_1$)	Khó khăn	Tốt	Không thể	Không thể	Chính xác $100%$

Mô hình kiến trúc quy trình công nghệ (Lab Workflow Architecture)

 [Lá lúa non 11 giống] ────────> [Nghiền $N_2$ lỏng + Đệm CTAB cải tiến (65°C, SDS 10%)]
                                                   │
                                                   ▼
 [Đo nồng độ / Điện di Agarose 1%] <── [Chiết Chloroform:Isoamyl (24:1) + Tủa Ethanol]
                 │
                 ▼
 [Thiết kế Master Mix PCR 10 µl] ───> [Nhiệt chu trình 35 chu kỳ: 94°C / 56°C / 72°C]
                                                   │
                                                   ▼
 [Phần mềm NTSYSpc v2.1 / Excel 5.0] <── [Điện di PAGE 12% + Nhuộm Ethidium Bromide + UV]
                 │
                 ▼
 [Ma trận hệ số Nei-Li + Sơ đồ UPGMA] ──> [Định danh nguồn gen & Chọn cặp lai tối ưu]

Thông số thiết kế hệ thống phản ứng phân tử

1. Thiết bị cốt lõi:
   • Hệ thống máy luân nhiệt: Mastercycler-Personal (Eppendorf).
   • Hệ thống chụp ảnh bản gel: Molecular Imager FX / Máy soi UV hãng UVP.
   • Máy ly tâm tốc độ cao: 14.000 rpm ở 4°C.
2. Bộ mồi SSR chuẩn hóa: 15 locus SSR thuộc ngân hàng mồi quốc tế Invitrogen / McCouch et al. (2002), kiểm soát các nhiễm sắc thể từ số 1 đến 12.
3. Phần mềm xử lý tin sinh: NTSYSpc Version 2.1 (Numerical Taxonomy and Multivariate Analysis System) và Microsoft Excel 5.0.

Phương pháp luận (Methodology) và quản trị rủi ro

Dự án áp dụng mô hình thực nghiệm chuẩn hóa phòng thí nghiệm sinh học phân tử (Good Laboratory Practice - GLP) với các mốc tiến độ nghiêm ngặt:

 Milestone 1 (Tháng 1): Thu thập mẫu lá, ly trích DNA bằng CTAB cải tiến
 Milestone 2 (Tháng 2): Kiểm tra định lượng DNA, tối ưu hóa nhiệt độ bắt mồi ($T_a = 56^\circ\text{C}$)
 Milestone 3 (Tháng 3): Chạy PCR 15 cặp mồi x 11 mẫu ($n = 165$ phản ứng), điện di PAGE 12%
 Milestone 4 (Tháng 4): Đọc băng gel, mã hóa nhị phân (0/1), xử lý số liệu NTSYSpc, kết luận

• Quản trị rủi ro mẫu: Polyphenol và polysaccharide trong lá lúa gây ức chế enzyme Taq polymerase. Giải pháp: Bổ sung Natri bisulfit ($0.5\text{ g/100 ml}$) và PVP (Polyvinylpyrrolidone $2\text{ g/100 ml}$) vào đệm CTAB để bất hoạt hợp chất thứ cấp.

---

Implementation và kết quả

Quy trình công nghệ phân tử chi tiết

1. Thành phần phản ứng PCR (Master Mix Profile)

Một phản ứng PCR chuẩn được thiết lập ở tổng thể tích $10.0\text{ }\mu\text{l}$:

┌───────────────────────────────────────────────┬───────────────┐
│ Thành phần hóa chất phản ứng                  │ Thể tích (µl) │
├───────────────────────────────────────────────┼───────────────┤
│ Nước cất khử ion 2 lần ($ddH_2O$)             │ 3.2           │
│ PCR Buffer 10X (có sẵn $25\text{ mM } MgCl_2$)│ 1.0           │
│ Hỗn hợp dNTPs ($10\text{ mM}$)                │ 1.0           │
│ Taq DNA Polymerase ($1\text{ U/}\mu\text{l}$) │ 0.8           │
│ Mồi xuôi Forward Primer ($5\text{ }\mu\text{M}$)│ 1.5         │
│ Mồi ngược Reverse Primer ($5\text{ }\mu\text{M}$)│ 1.5        │
│ Khuôn mẫu DNA ($10\text{ ng/}\mu\text{l}$)    │ 1.0           │
├───────────────────────────────────────────────┼───────────────┤
│ TỔNG THỂ TÍCH                                 │ 10.0 µl       │
└───────────────────────────────────────────────┴───────────────┘

2. Chu trình nhiệt luân chuyển (Thermocycling Profile)

# Cấu hình chu trình nhiệt PCR trên máy Mastercycler-Personal
Step 1 (Biến tính ban đầu) : 94°C trong 5 phút   (1 chu kỳ)
Step 2 (Khuếch đại chuỗi)   : 35 chu kỳ lặp lại gồm:
       - Biến tính        : 94°C trong 1 phút
       - Bắt cặp mồi ($T_a$) : 56°C trong 45 giây
       - Kéo dài          : 72°C trong 1 phút
Step 3 (Kéo dài kết thúc)  : 72°C trong 7 phút   (1 chu kỳ)
Step 4 (Lưu trữ mẫu)       : 4°C ∞

3. Kỹ thuật điện di Polyacrylamide (PAGE) 12%

• Hóa chất bản gel: Acrylamide : Bis-acrylamide (29:1), APS (Ammonium persulfate 10%), TEMED (Tetramethylethylenediamine), Đệm TBE 1X.
• Chế độ chạy: Nạp $3\text{ }\mu\text{l}$ sản phẩm PCR trộn với $3\text{ }\mu\text{l}$ dung dịch nạp mẫu Loading dye 1.5X. Thang chuẩn DNA Ladder 50 bp. Điện áp khởi động $250\text{ V}$ trong 3 phút, sau đó duy trì ổn định $70\text{ V}$ trong 3 giờ 20 phút.
• Hiện hình: Nhuộm dung dịch Ethidium Bromide ($0.5\text{ ng/ml}$) trong 30 phút, soi chụp ảnh dưới đèn tử ngoại UVP.

---

Phân tích dữ liệu và công thức tin sinh học

Dữ liệu điện di được chuyển thành ma trận nhị phân (1: có băng, 0: không có băng). Các chỉ số di truyền được tính toán theo các thuật toán sau:

1. Hệ số đa hình thông tin (Polymorphism Information Content):
   PIC = 1 - \sum_{i=1}^{n} P_i^2
   (Trong đó P_i là tần số xuất hiện của alen thứ i tại locus khảo sát)

2. Tỷ lệ dị hợp tử (Heterozygosity):
   H% = [X / (M - Y)] * 100
   (X: Số mồi xuất hiện 2 alen/1 locus; M: Tổng số mồi = 15; Y: Số mồi không xuất hiện băng)

3. Tỷ lệ khuyết số liệu (Missing Data Rate):
   M% = (Z / M) * 100
   (Z: Tổng số locus không nhân bản được băng)

---

Dữ liệu kết quả thực nghiệm đạt được

1. Thống kê alen và hệ số PIC trên 15 locus SSR

TT	Tên mồi	Nhiễm sắc thể	Kích thước phân đoạn (bp)	Số alen phát hiện	Hệ số PIC	Mức độ đa hình
1	RM13	5	120 – 135	2	0.32	Trung bình
2	RM30	6	125 – 130	2	0.30	Trung bình
3	RM282	3	85 – 110	4	0.55	Đa hình cao
4	RM135	3	120	1	0.00	Đơn hình
5	RM142	4	235	1	0.00	Đơn hình
6	RM143	3	235 – 280	4	0.69	Đa hình cao
7	RM270	12	105 – 120	3	0.31	Trung bình
8	RM153	5	180 – 190	2	0.85	Cực kỳ đa hình
9	RM162	6	210 – 230	2	0.17	Thấp
10	RM171	10	310 – 320	2	0.09	Rất thấp
11	RM172	7	150 – 160	3	0.49	Đa hình cao
12	RM174	2	205	1	0.00	Đơn hình
13	RM224	11	130 – 150	3	0.42	Đa hình cao
14	RM245	9	140	1	0.00	Đơn hình
15	RM515	8	200 – 270	7	0.79	Đa hình cao
Tổng	15 mồi	12 NST	85 – 320 bp	38 alen	4.98	—
TB	—	—	—	2.53 alen/mồi	0.33	Đa dạng tốt

2. Đánh giá độ thuần di truyền trên 11 giống lúa

• Tỷ lệ khuyết số liệu ($M%$): Tỷ lệ trung bình toàn tập đoàn đạt mức rất thấp là 1.82%. Chỉ có 3 giống (Nếp ông táo, Nàng thơm Chợ Đào, Vàng Ba Danh) bị khuyết $1/15$ mồi ($6.67%$). Tất cả các giống đều có $M% < 15%$, đảm bảo độ tin cậy tuyệt đối cho phân tích thống kê.
• Tỷ lệ dị hợp tử ($H%$): Trung bình đạt 3.35%. Có 7/11 giống (chiếm $63.6%$) có tỷ lệ dị hợp tử đạt 0.00% (thuần chủng hoàn toàn trên 15 locus). Giống lúa C1 (Mao Chệt) có tỷ lệ dị hợp tử cao nhất đạt $15.38%$, phản ánh đặc tính quần thể lúa rẫy địa phương còn phân ly.

3. Ma trận tương đồng di truyền (Genetic Similarity Matrix)

Giá trị hệ số tương đồng di truyền dao động từ 0.25 đến 0.88:

• Cặp có sai khác di truyền lớn nhất: C5 (OM 3536) và C8 (Thơm Mắn) với hệ số tương đồng chỉ 0.25 (sai khác $75%$).
• Cặp có quan hệ di truyền gần gũi nhất: C8 (Thơm Mắn) và C9 (Thơm Lùn Mùa) với hệ số tương đồng đạt 0.88 (sai khác $12%$).

                MA TRẬN HỆ SỐ TƯƠNG ĐỒNG DI TRUYỀN GIỮA 11 GIỐNG LÚA
     C1    C2    C3    C4    C5    C6    C7    C8    C9    C10   C11
C1  1.00
C2  0.53  1.00
C3  0.36  0.71  1.00
C4  0.32  0.65  0.71  1.00
C5  0.43  0.45  0.58  0.38  1.00
C6  0.36  0.61  0.76  0.53  0.50  1.00
C7  0.43  0.61  0.50  0.45  0.43  0.58  1.00
C8  0.36  0.45  0.43  0.38  0.25  0.50  0.58  1.00
C9  0.43  0.53  0.50  0.45  0.30  0.58  0.67  0.88  1.00
C10 0.26  0.40  0.38  0.40  0.26  0.38  0.38  0.45  0.38  1.00
C11 0.50  0.71  0.76  0.71  0.50  0.67  0.58  0.50  0.58  0.45  1.00

4. Phân nhóm di truyền dựa trên cây UPGMA (Dendrogram)

Ở ngưỡng tương đồng di truyền 0.58 (58%), 11 giống lúa được phân thành 5 nhóm di truyền độc lập:

• Nhóm I: Giống C1 (Mao Chệt) – Tách biệt hoàn toàn, mang nhiều alen hiếm đặc trưng của nguồn gen lúa rẫy cổ.
• Nhóm II: Giống C5 (OM 3536) – Giống lúa cải tiến do Viện Lúa ĐBSCL tuyển chọn, khoảng cách di truyền xa các giống địa phương.
• Nhóm III: Nhóm lúa đặc sản đồng bằng gồm C2 (Nếp Ông Táo), C3 (Nàng Thơm đặc sản), C4 (Nàng Thơm Chợ Đào), C6 (Nàng Nhen), C11 (Huyết Rồng 4) (Hệ số tương đồng $0.65 - 0.78$).
• Nhóm IV: Nhóm lúa thơm Nam Bộ gồm C7 (Thơm Lài), C8 (Thơm Mắn), C9 (Thơm Lùn Mùa) (Hệ số tương đồng $0.62 - 0.88$).
• Nhóm V: Giống C10 (Vàng Ba Danh) – Đơn độc tạo thành một nhánh riêng thích nghi sinh thái bán ngập Bạc Liêu.

---

Đổi mới và đóng góp

Đổi mới công nghệ (Technical Innovations)

• Tối ưu hóa quy trình CTAB cải tiến: Tiết kiệm 40% chi phí hóa chất so với sử dụng kit thương mại (Qiagen DNeasy Plant Mini Kit), nâng cao hiệu suất thu hồi DNA đạt $100%$ chất lượng cho phản ứng PCR mà không cần enzyme đắt tiền Proteinase K.
• Định danh alen liên kết mùi thơm (Locus RM515 trên NST số 8): Khám phá tới 7 alen khác nhau ($200\text{ bp} - 270\text{ bp}$) tại locus RM515 với chỉ số PIC lên đến 0.79. Vị trí này liên kết chặt chẽ với gen fgr/badh2 quy định mùi thơm đặc trưng (2-AP) trên cây lúa.
• Phân biệt tinh vi giữa các dòng lúa thơm: Phân tách thành công sự khác biệt di truyền giữa hai giống cùng mang tên "Nàng Thơm" là Nàng Thơm Đặc Sản (C3) và Nàng Thơm Chợ Đào (C4) với hệ số tương đồng di truyền đạt 0.71 (chứng minh tồn tại 29% sai khác ở cấp độ phân tử).

Đóng góp cho ngành công nghệ sinh học nông nghiệp

1. Thiết lập bộ dữ liệu DNA Fingerprinting: Cung cấp mã nhận dạng phân tử cho 11 giống lúa chất lượng cao miền Nam phục vụ công tác đăng ký sở hữu trí tuệ và bảo hộ thương hiệu gạo Việt.
2. Định hướng chiến lược lai tạo con lai $F_1$: Cung cấp cơ sở khoa học để chọn các cặp bố mẹ có khoảng cách di truyền xa (như nhóm II - OM3536 lai với nhóm IV - Thơm Mắn/Thơm Lài hoặc nhóm I - Mao Chệt) nhằm tối đa hóa hiện tượng ưu thế lai (heterosis).

---

Ứng dụng thực tế và triển khai

Kịch bản ứng dụng trong chọn tạo giống (MAS/MAB)

          QUY TRÌNH CHỌN GIỐNG NHỜ CHỈ THỊ PHÂN TỬ (MAS)
 [Giống nhận: OM 3536]   X   [Giống cho: Nàng Thơm Chợ Đào / Thơm Lài]
 (Năng suất cao, kháng sâu bệnh)      (Chất lượng hạt cao, mang gen thơm badh2)
                               │
                               ▼
           [Lai hồi quy Marker-Assisted Backcrossing (MAB)]
                               │
            Sàng lọc thế hệ con lai bằng chỉ thị RM515 & RM153
                               │
                               ▼
  ==> Rút ngắn thời gian chọn giống từ 6–8 năm xuống còn 2–3 năm (Giảm 60% chi phí)

Chiến lược triển khai và lộ trình thương mại hóa

• Giai đoạn 1 (0–6 tháng): Hoàn thiện ngân hàng dữ liệu DNA Fingerprinting tại các Viện nghiên cứu (Viện Lúa ĐBSCL, Trung tâm Tài nguyên Thực vật).
• Giai đoạn 2 (6–18 tháng): Lai phục tráng giống lúa bản địa thuần chủng Nàng Thơm Chợ Đào và Nàng Nhen đạt độ đồng nhất $H% = 0%$.
• Giai đoạn 3 (18–36 tháng): Chuyển giao các dòng bố mẹ thuần cho các doanh nghiệp giống cây trồng (Lộc Trời, Vinaseed) để sản xuất hạt giống lai chất lượng cao phục vụ vùng lúa - tôm và lúa xuất khẩu chất lượng cao tại ĐBSCL.

Phân tích hiệu quả kinh tế (Cost-Benefit & ROI Analysis)

• Tiết kiệm chi phí khảo nghiệm đồng ruộng: Giảm thiểu $70%$ số dòng con lai không mong muốn ngay ở giai đoạn mạ (seedling stage) nhờ phân tích PCR, tiết kiệm hàng trăm triệu đồng chi phí thuê đất và công chăm sóc.
• Gia tăng giá trị xuất khẩu: Nâng tỷ lệ gạo thơm hạt dài đạt tiêu chuẩn chất lượng cao, giúp giá trị gạo xuất khẩu tăng từ $450\text{ USD/tấn}$ lên $650 - 800\text{ USD/tấn}$, gia tăng lợi nhuận cho nông dân từ $25 - 35%$.

---

Hạn chế và hướng phát triển

Hạn chế kỹ thuật hiện tại

• Quy mô mẫu khảo sát: Nghiên cứu giới hạn trên tập đoàn 11 giống đặc trưng và 15 locus SSR. Chưa bao quát toàn bộ hàng trăm nguồn gen lúa bản địa phong phú của đồng bằng sông Cửu Long.
• Độ phân giải bản gel PAGE thủ công: Sử dụng phương pháp nhuộm Ethidium Bromide và soi UV truyền thống có thể phát sinh sai số đọc băng khoảng $\pm 2\text{ bp}$ so với hệ thống điện di mao quản tự động (Capillary Electrophoresis).

Định hướng nghiên cứu tiếp theo

1. Mở rộng sang công nghệ KASP và SNP-Chip: Chuyển đổi các chỉ thị SSR ưu tú (RM153, RM515, RM143) sang chỉ thị SNP đơn nucleotide để sàng lọc thông lượng cao (High-throughput screening) bằng hệ sinh thái máy Real-time PCR tự động.
2. Tích hợp giải trình tự toàn bộ hệ gen (WGS - Whole Genome Sequencing): Khám phá sâu các biến dị cấu trúc (InDels, SVs) kiểm soát các tính trạng hàm lượng amylose thấp ($< 18%$), độ bền thể gel và nhiệt độ hóa hồ.

---

Đối tượng hưởng lợi

┌───────────────────────────┬────────────────────────────────────────────────────────┐
│ Đối tượng                 │ Giá trị thực tiễn & Lợi ích định lượng                 │
├───────────────────────────┼────────────────────────────────────────────────────────┤
│ Sinh viên & Học viên      │ Tài liệu chuẩn mực về kỹ thuật tách chiết DNA CTAB,    │
│ chuyên ngành CNSH/Nông học│ thiết kế mồi PCR và phân tích đa hình di truyền NTSYS. │
├───────────────────────────┼────────────────────────────────────────────────────────┤
│ Kỹ sư chọn giống          │ Bộ dữ liệu 15 locus SSR và ma trận di truyền để thiết  │
│ (Plant Breeders)          │ kế tổ hợp lai ưu thế, rút ngắn 60% thời gian tạo dòng. │
├───────────────────────────┼────────────────────────────────────────────────────────┤
│ Doanh nghiệp lúa gạo      │ Công cụ DNA Fingerprinting kiểm định độ thuần giống,   │
│ & Hợp tác xã Nông nghiệp  │ chống gian lận thương mại và bảo vệ bản quyền giống.   │
├───────────────────────────┼────────────────────────────────────────────────────────┤
│ Nhà khoa học & Nghiên cứu │ Cơ sở dữ liệu bảo tồn nguồn gen lúa quý ex-situ, tránh │
│ phân loại thực vật        │ xói mòn di truyền trước tác động của biến đổi khí hậu. │
└───────────────────────────┴────────────────────────────────────────────────────────┘

---

Câu hỏi thường gặp

1. Yêu cầu kỹ thuật tối thiểu của phòng thí nghiệm để triển khai quy trình SSR này là gì?

Phòng thí nghiệm cần trang bị tối thiểu: Máy ly tâm lạnh ($14.000\text{ rpm}$), Tủ ấm ổn nhiệt ($65^\circ\text{C}$), Bể nghiền nitơ lỏng, Máy luân nhiệt PCR (Thermal Cycler), Bộ nguồn và bể điện di Polyacrylamide dạng đứng, và Hệ thống soi chụp gel UV Transilluminator.

2. Giới hạn độ phân giải của chỉ thị SSR trong nghiên cứu này và giải pháp nâng cấp?

Chỉ thị SSR trên gel PAGE 12% phân giải được các đoạn DNA chênh lệch từ 2–5 bp. Để đạt độ phân giải chính xác đến từng nucleotide (1 bp) trên quy mô hàng ngàn mẫu, có thể nâng cấp lên máy giải trình tự mao quản ABI 3500 Genetic Analyzer sử dụng mồi gắn huỳnh quang (FAM, HEX, NED).

3. Phương pháp này tích hợp như thế nào vào quy trình lai tạo giống lúa hiện hành?

Quy trình được tích hợp tại bước sàng lọc con lai ở thế hệ $F_2 - F_4$. Thay vì chờ cây lúa trổ bông và phân tích chất lượng hạt, kỹ thuật viên chỉ cần trích xuất DNA từ lá mạ 10 ngày tuổi, chạy PCR với mồi RM515 để xác định ngay cá thể mang gen thơm mong muốn.

4. Chi phí cho một mẫu phân tích DNA bằng chỉ thị SSR là bao nhiêu?

Chi phí hóa chất tự pha chế (CTAB, Taq, dNTPs, Primer, Acrylamide) dao động trong khoảng 15.000 – 25.000 VNĐ/locus/mẫu, rẻ hơn 5–7 lần so với việc gửi mẫu giải trình tự Sanger hoặc sử dụng kit thương mại nhập khẩu.

5. Tại sao cần duy trì nhiệt độ bắt mồi ($T_a$) chính xác ở $56^\circ\text{C}$?

Nhiệt độ $56^\circ\text{C}$ là điểm tối ưu hóa nhiệt động học giúp 15 cặp mồi SSR bắt cặp đặc hiệu vào các vị trí vi vệ tinh tương ứng trên hệ gen lúa. Nếu nhiệt độ thấp hơn ($< 50^\circ\text{C}$) sẽ gây hiện tượng bắt mồi không đặc hiệu (non-specific bands); nếu cao hơn ($> 62^\circ\text{C}$) mồi sẽ không bám được vào khuôn DNA dẫn đến mất băng.

---

Kết luận

Đề tài nghiên cứu của tác giả Đào Thị Kim Dung đã giải quyết trọn vẹn bài toán ứng dụng công nghệ sinh học phân tử trong việc đánh giá và quản lý nguồn gen lúa chất lượng cao tại miền Nam Việt Nam. Việc khai thác thành công 15 chỉ thị SSR trên 11 giống lúa bản địa đã phát hiện 38 alen đa hình, xác lập hệ số PIC trung bình đạt 0.33 (đạt đỉnh 0.85 tại locus RM153), đồng thời xây dựng thành công cây phả hệ di truyền 5 nhóm rõ rệt với hệ số tương đồng biến thiên từ 0.25 đến 0.88.

Công trình không chỉ mang giá trị học thuật xuất sắc cho sinh viên và giới nghiên cứu công nghệ sinh học nông nghiệp, mà còn là kim chỉ nam kỹ thuật thực tiễn cho các trung tâm giống cây trồng trong việc chọn dòng bố mẹ ưu tú, phục tráng giống lúa thơm đặc sản và bảo tồn bền vững tài nguyên di truyền quốc gia.

Trích đoạn nội dung tài liệu

CHƯƠNG 1: TỔNG QUAN TÀI LIỆU NGHIÊN CỨU 1. Nguồn gốc, phân loại và giá trị kinh tế của cây lúa 1. Nguồn gốc, phân loại cây lúa Lúa có 12 cặp nhiễm sắc thể (2n = 24) là cây tự thụ phấn. Người ta cho rằng tổ tiên của chi lúa Oryza là một cây hoang dại cách đây ít nhất 130 triệu năm.

Hiện nay, có khoảng 21 loài cây hoang dại thuộc chi này và 2 loài lúa đã được thuần hóa là lúa châu Á (Oryza sativa) và lúa châu Phi (Oryza glaberrima) [15]. sativa tổ tiên là một loại lúa hoang (O. rufipogon) phân bố quanh chân núi Hymalaya, có 2 thứ sau: + Oryza sativavar indica (ở phía Ấn Độ) + Oryza sativavar japonica (ở phía Trung Quốc) Hiện nay, đây là 2 loài lúa chính được gieo trồng làm cây lương thực Khóa luận quản trị nhân lực trên khắp thế giới. Có nhiều giả thuyết khác nhau về nơi đầu tiên tiến hành gieo trồng hay thuần hóa giống lúa này.

Lúa châu Phi: đã được gieo trồng trong khoảng 3500 năm trên lưu vực châu thổ sông Niger. Tuy nhiên loài này không được phát triển rộng thậm chí việc gieo trồng còn giảm do các giống châu Á được đem tới trong khoảng thế kỷ 11 [34]. Theo Cadnalle (1998) cây lúa có nguồn gốc từ Ấn Độ. Còn theo Roseleviez (1931) cây lúa có nguốn gốc từ Đông Nam Á đặc biệt là từ Ấn Độ và Đông Dương.

Quan điểm được nhiều người công nhận nhất là cây lúa có nguồn gốc từ Đông Nam Á. Vì đây là vùng có diện tích trồng lúa lớn nhất thế giới, có khí hậu nhiệt đới nóng ẩm phù hợp với sự sinh trưởng của cây lúa. Đây cũng là nơi trồng lúa sớm nhất. Khoa Sinh – KTNN 3 Lớp K34SP - Sinh Khóa luận tốt nghiệp Đào Thị Kim Dung Thông qua việc trao đổi, mua bán mà cây ngày càng được phát tán rộng rãi trên khắp thế giới như Nhật Bản (năm 300 TCN), Triều Tiên (khoảng năm 850 – 500 TCN), Địa Trung Hải của châu Âu (khoảng năm 800 TCN), Nam Mỹ (đầu thế kỷ 18) [34].

Cây lúa nước được phân loại như sau: Ngành: Hạt kín (Angiospermae) Lớp : Một lá mầm (Monocotyledoneae) Bộ : Lúa (Poales) Họ : Lúa (Poaceae) Chi : Lúa (Oryza) 1. Giá trị kinh tế của cây lúa ở Việt Nam Lúa là cây lương thực quan trọng thứ 2 trên thế giới sau cây ngô (Bùi Mạnh Cường, 2007) [1], được gieo trồng ở 112 nước, cung cấp lương thực Khóa luận quản trị nhân lực cho hơn 65% dân số thế giới. Ở Việt Nam, lúa gạo được sử dụng trong hầu hết các bữa ăn của người dân. Trong gần 30 năm trở lại đây sản xuất lúa gạo đã có bước tăng trưởng mạnh (70%).

Năm 2011, Việt Nam đã suất khẩu 7,35 triệu tấn gạo mang về 3,5 tỉ USD cho nền kinh tế quốc dân, đứng thứ 2 trên thế giới (sau Thái Lan) [4]. Cây lúa đã góp phần giải quyết tình trạng thiếu đói và hiện nay là bảo đảm an ninh lương thực trong nước. Ngoài ra, những phụ phẩm thu được từ cây lúa như rơm, rạ, trấu cám…đã được ứng dụng triệt để trong chăn nuôi, trồng trọt, làm phân bón, chất đốt giúp giảm chi phí trong nông nghiệp và bảo vệ môi trường. Khoa Sinh – KTNN 4 Lớp K34SP - Sinh Khóa luận tốt nghiệp Đào Thị Kim Dung 1.

Tình hình sản xuất lúa gạo trên thế giới và Việt Nam 1. Tình hình sản xuất lúa gạo trên thế giới Diện tích trồng lúa trên thế giới đã tăng rõ rệt từ năm 1961 đến năm 1980. Năng suất không ngừng được cải thiện, đặt biệt từ sau cuộc cách mạng xanh của thế giới vào những năm 1965 - 1970, với sự ra đời của các giống lúa thấp cây, ngắn ngày, mà tiêu biểu là giống lúa IR5, IR8. Các giống lúa này có yêu cầu kỹ thuật cao hơn, tạo điều kiện cho các nước phát triển tăng nhanh sản lượng lúa bằng con đường tăng năng suất nhờ có điều kiện phát triển hệ thống thủy lợi hoàn chỉnh và đầu tư phân bón, kỹ thuật cao (bảng 1.

Đến những năm 1990, dẫn đầu năng suất lúa trên thế giới là các nước Triều Tiên, Úc, Mỹ, Nhật Bản, Tây Ban Nha (IRRI, 1990)[16]. Trong khi các nước có diện tích lúa lớn, điều kiện tự nhiên khắc nghiệt, thiếu điều kiện đầu tư, cải tạo môi trường canh tác và không thể đầu tư vào nông nghiệp cao, nên Khóa luận quản trị nhân lực năng suất lúa vẫn còn rất thấp và tăng chậm. Điều này làm năng suất lúa bình quân trên thế giới cho đến nay vẫn còn ở khoảng 4,0 - 4,3 tấn/ha, chỉ bằng phân nửa năng suất lúa ở các nước phát triển (bảng 1. Khoa Sinh – KTNN 5 Lớp K34SP - Sinh Khóa luận tốt nghiệp Đào Thị Kim Dung Bảng 1.

Diện tích, năng suất, và sản lượng lúa trên thế giới qua các năm Năm Diện tích (triệu ha) Năng suất (tấn/ha) Sản lượng (triệu tấn) 1965 124,98 2,03 254,08 1970 133,10 2,38 316,38 1975 141,97 2,51 357,00 1980 144,67 2,74 396,87 1985 143,90 3,25 467,95 1990 146,98 3,53 518,21 1995 149,59 3,66 547,43 2000 153,94 3,89 598,40 2005 151,71 3,94 597,32 2006 147,53 3,85 568,30 2007 147,26 3,98 585,73 Khóa 2008 2009 luận 150,31 152,90 quản trị 4,06 4,12 nhân lực 610,84 629,30 2006 155,30 4,12 641,08 2007 155,05 4,23 656,50 2008 157,73 4,36 689,14 2009 158,30 4,32 685,24 Nguồn: FAOSTAT, 2011 1. Tình hình sản xuất lúa gạo ở Việt Nam Trước năm 1975, diện tích trồng lúa cả nước dao động trong khoảng 4,42 - 4,92 triệu ha, năng suất có tăng nhưng chậm, chỉ khoảng 700kg/ha trong vòng 20 năm. Sản lượng lúa hai miền trên dưới 10 triệu tấn (bảng 1. Sau năm 1975, diện tích trồng lúa tăng khá nhanh và ổn định, nhưng năng suất bình quân giảm sút khá nghiêm trọng do đất đai mới khai hoang Khoa Sinh – KTNN 6 Lớp K34SP - Sinh Khóa luận tốt nghiệp Đào Thị Kim Dung chưa được cải tạo, thiên tai và sâu bệnh, cơ chế quản lý nông nghiệp trì trệ không phù hợp.

Diện tích, năng suất và sản lượng lúa ở Việt Nam qua các năm Năm Diện tích (triệu ha) Năng suất(tấn/ha) Sản lượng (triệu tấn) 1955 4,42 1,44 6,36 1960 4,60 1,99 9,17 1965 4,83 1,94 9,37 1970 4,72 2,15 10,17 1975 4,94 2,16 10,54 1980 5,54 2,11 11,68 1985 5,70 2,78 15,87 1990 5,96 3,21 19,14 1995 6,77 3,69 24,96 Khóa 2000 luận 7,67 quản 4,24 trị nhân 32,53 lực 2001 7,49 4,29 32,11 2002 7,50 4,59 34,45 2003 7,45 4,64 34,57 2004 7,45 4,86 36,15 2005 7,33 4,89 35,79 2006 7,32 4,89 35,85 2007 7,21 4,99 35,94 2008 7,41 5,22 38,72 Sơ bộ 7,44 5,23 38,89 2009 Nguồn : Tổng cục Thống kê VN, 2011 Bước sang 1980, năng suất lúa tăng dần do khắc phục được những nguyên nhân trên như: thay đổi cơ chế quản lý nông nghiệp bằng chủ trương Khoa Sinh – KTNN 7 Lớp K34SP - Sinh Khóa luận tốt nghiệp Đào Thị Kim Dung khoán sản phẩm trong sản xuất, cải thiện hệ thống kênh mương.Sau những nỗ lực khắc phục khó khăn nước ta đã đạt được những thành tựu to lớn. Từ một nước phải nhập khẩu gạo hàng năm chúng ta đã tự túc được lương thực và dần dần tái hòa nhập vào thị trường lương thực thế giới, chiếm lĩnh ngay vị trí quan trọng là nước xuất khẩu gạo đứng hàng thứ 3 rồi thứ 2 trên thế giới sau Thái Lan. Từ năm 1997 đến nay, hằng năm nước ta xuất khẩu trung bình trên dưới 4 triệu tấn gạo, đem về một nguồn thu nhập ngoại tệ đáng kể. Hiện nay, VN đứng hàng thứ 6 về diện tích gieo trồng và đứng hàng thứ 5 về sản lượng lúa.

Hạt gạo VN chẳng những đảm bảo yêu cầu về an ninh lương thực trong nước mà còn góp phần quan trọng trong thị trường lúa gạo thế giới. Trong những năm qua, gạo xuất khẩu VN tăng trưởng về số lượng và chất lượng cũng như mở rộng thị trường. Đến nay, ngoài các thị trường truyền Khóa luận quản trị nhân lực thống của VN như là Iraq, Iran (Trung Đông), thị trường Châu Á (Indonesia, Philippines), VN đã mở rộng và phát triển thêm một số thị trường tiềm năng ở các nước Châu Phi, Mỹ La tinh…(bảng 1.3) Khoa Sinh – KTNN 8 Lớp K34SP - Sinh Khóa luận tốt nghiệp Đào Thị Kim Dung Bảng 1. Thị trường xuất khẩu gạo của Việt Nam năm 2010 Thị trường Lượng(nghìn Trị giá (nghìn USD) tấn) Philippines 1.059,49 Khóa luận quản trị15,14nhân lực Nam Phi 31,79 13.716,95 Tiểu vương Quốc Ả Rập thống nhất 5,90 2.070,36 Hà Lan 1,42 757,90 Italia 1,39 829,32 Tây Ban Nha 0,84 392,84 Tổng cộng 6.860,36 Nguồn: Tổng cục thống kê, 2011 Khoa Sinh – KTNN 9 Lớp K34SP - Sinh Khóa luận tốt nghiệp Đào Thị Kim Dung Về giá cả, gạo VN đã dần dần được nâng lên tương đương với gạo Thái Lan, vào cùng một thời điểm và cấp loại gạo.

Điều này cho thấy, chất lượng gạo và quan hệ thị trường của gạo VN đã có thế cạnh tranh ngang hàng với gạo Thái Lan trên thị trường thế giới (bảng 1. Giá gạo xuất khẩu của Việt Nam so với một số nước (giá FOB, USD/tấn) Loại gạo Giá gạo (đầu 6/2011 đến cuối 7/2011) Thái 100B ( 100% gạo nguyên ) 550 Thái 5% tấm 520 Thái 25% tấm 480 Việt 5% tấm 470 Khóa luận quản trị nhân lực Việt 25% tấm 435 Ấn Độ 5% tấm 330 Pakistan 25% tấm 315 Pakistan 15-20% tấm 460 Ấn Độ 25% tấm 510 Nguồn: Thị trường lúa gạo.com và gentraco.vn, 2011 Tổng sản lượng và giá trị xuất khẩu gạo của Việt Nam tăng lên rõ rệt kể từ lúc nước ta tham gia thị trường xuất khẩu gạo thế giới năm 1989 (bảng1.5) Khoa Sinh – KTNN 10 Lớp K34SP - Sinh Khóa luận tốt nghiệp Đào Thị Kim Dung Bảng 1. Số lượng và giá trị gạo xuất khẩu của Việt nam (Bộ thương mại) Năm Tổng lượng gạo xuất Tổng giá trị (triệu USD) khẩu(triệu tấn) 1989 1,37 310,29 1990 1,78 274,52 1991 1,17 230,50 1992 1,54 405,53 1993 1,65 335,06 1994 1,96 420,86 1995 2,03 538,84 1996 3,05 868,42 1997 3,86 891,34 Khóa 1999 luận quản trị nhân lực 1998 3,79 1.008,94 2000 3,39 615,82 2001 3,53 544,11 2002 3,25 608,12 2003 3,92 693,54 2004 4,06 895,18 2005 5,20 1279,27 Nguồn: Hiệp hội lương thực VN, 2011 1. Chỉ thị phân tử trong nghiên cứu đa dạng di truyền 1.

Chỉ thị sinh hoá Chỉ thị sinh hóa được phát hiện nhờ phương pháp izozym, dựa trên cơ sở gen quy định sự tổng hợp protein. Izozym là enzym cùng xúc tác cho Khoa Sinh – KTNN 11 Lớp K34SP - Sinh Khóa luận tốt nghiệp Đào Thị Kim Dung một phản ứng trong tế bào nhưng do các locus gel quy định. Các enzym có bản chất là protein và là chất đa điện ly nên trong dung dịch nó ở trạng thái phân cực.