Luận văn tìm hiểu công tác tổ chức của chủ trang trại trần văn nhâm tại xã tiên hội huyện đại từ tỉnh thái nguyên

Trong bối cảnh phát triển nông nghiệp hiện nay, việc sản xuất theo hướng hàng hóa với quy mô lớn, thâm canh và chuyên… 59 trang · Đại học Thái Nguyên · 2016.

• Tác giả: Lý Tài Sơn
• Người hướng dẫn: ThS. Nguyễn Quốc Huy
• Trường học: Đại học Thái Nguyên
• Chuyên ngành: Phát triển nông thôn
• Đề tài: Tìm Hiểu Công Tác Tổ Chức Tại Trang Trại Trần Văn Nhâm Ở Thái Nguyên
• Loại tài liệu: khóa luận tốt nghiệp
• Năm xuất bản: 2016
• Địa điểm: Thái Nguyên

Mục lục chi tiết

• LỜI CẢM ƠN
• DANH MỤC CÁC TỪ, CỤM TỪ VIẾT TẮT
• DANH MỤC CÁC BẢNG
• DANH MỤC CÁC HÌNH
• 1. PHẦN 1: MỞ ĐẦU
• 1.1. Sự cần thiết thực hiện nội dung thực tập
• 1.2. Mục tiêu cụ thể
• 1.2.1. Mục tiêu cần đạt được
• 1.2.2. Về chuyên môn
• 1.2.3. Về thái độ
• 1.2.4. Về kỹ năng sống, kỹ năng làm việc
• 1.2.4.1. Kỹ năng sống
• 1.2.4.2. Kỹ năng làm việc
• 1.3. Nội dung và phương pháp thực hiện
• 1.3.1. Nội dung thực tập
• 1.3.2. Phương pháp thực hiện
• 1.3.2.1. Phương pháp thu thập thông tin
• 1.3.2.1.1. Thu thập số liệu thứ cấp
• 1.3.2.1.2. Thu thập số liệu sơ cấp
• 1.3.2.2. Phương pháp phân tích số liệu
• 1.3.2.2.1. Phương pháp thống kê
• 1.3.2.2.2. Phương pháp chuyên khảo
• 1.3.2.2.3. Phương pháp hạch toán chi phí sản xuất kinh doanh
• 1.4. Thời gian và địa điểm thực tập
• 2. PHẦN 2: TỔNG QUAN TÀI LIỆU
• 2.1. Về cơ sở lý luận
• 2.2. Các định nghĩa và đặc trưng của trang trại
• 2.2.1. Định nghĩa về trang trại và kinh tế trang trại
• 2.2.1.1. Định nghĩa về trang trại
• 2.2.1.2. Định nghĩa về kinh tế trang trại
• 2.2.2. Đặc trưng của trang trại và kinh tế trang trại
• 2.2.3. Những tiêu chí xác định hộ là trang trại
• TÀI LIỆU THAM KHẢO

Tóm tắt

I. Tổng Quan Nghiên Cứu Công Tác Tổ Chức Trang Trại Thái Nguyên

Trong bối cảnh phát triển nông nghiệp hiện nay, việc sản xuất theo hướng hàng hóa với quy mô lớn, thâm canh và chuyên canh là yêu cầu tất yếu. Sự phát triển của kinh tế trang trại đóng góp to lớn vào sản lượng nông sản, đáp ứng nhu cầu trong nước và xuất khẩu. Các trang trại đóng vai trò quan trọng trong hội nhập kinh tế quốc tế, cải thiện thu nhập cho người lao động. Việt Nam tham gia các hiệp định thương mại lớn như TPP, WTO tạo ra cơ hội và thách thức cho ngành nông nghiệp. Thách thức lớn nhất là cạnh tranh với hàng hóa nông sản nhập khẩu. Do đó, cần có giải pháp cho sản xuất hàng hóa nông sản Việt Nam. Sự phát triển của trang trại góp phần khai thác nguồn vốn, mở rộng diện tích đất trống, tạo việc làm, xóa đói giảm nghèo, chuyển dịch cơ cấu kinh tế và bảo vệ môi trường.

1.1. Vai Trò Của Trang Trại Trong Nền Nông Nghiệp Thái Nguyên

Các trang trại đóng vai trò quan trọng trong việc sản xuất và cung ứng giống tốt, dịch vụ kỹ thuật và tiêu thụ sản phẩm cho nông dân trong vùng. Mặc dù không có điều kiện thuận lợi như đồng bằng Sông Hồng hay đồng bằng phía Nam, Thái Nguyên có nhiều ưu đãi về tự nhiên, khí hậu và truyền thống nông nghiệp lâu đời. Huyện Đại Từ là một huyện miền núi có nhiều tiến bộ trong sản xuất lâm nghiệp. Để đáp ứng yêu cầu phát triển, cần hợp lý hóa và nâng cao hiệu quả sản xuất nông nghiệp. Mô hình kinh tế trang trại là phù hợp để khai thác tài nguyên đất đai và khả năng lao động của con người.

1.2. Mục Tiêu Nghiên Cứu Công Tác Tổ Chức Trang Trại Trần Văn Nhâm

Nghiên cứu này tập trung vào việc tìm hiểu công tác tổ chức của chủ trang trại Trần Văn Nhâm tại xã Tiên Hội, huyện Đại Từ, tỉnh Thái Nguyên. Mục tiêu là phân tích cách thức sản xuất, thị trường và hiệu quả kinh tế của trang trại. Từ đó, đưa ra các giải pháp để đẩy mạnh phát triển hiệu quả sản xuất và tăng giá trị kinh tế của các sản phẩm. Câu hỏi đặt ra là làm sao để mô hình trang trại được áp dụng hiệu quả nhất, mang lại lợi ích kinh tế xã hội cao nhất.

II. Phân Tích Thực Trạng Tổ Chức Sản Xuất Tại Trang Trại Nhâm

Nghiên cứu tập trung vào việc tìm hiểu công tác tổ chức của trang trại, phân tích cách thức sản xuất, thị trường, hiệu quả kinh tế. Mục tiêu là nắm rõ cách thức tổ chức, sản xuất của trang trại. Từ đó, định hướng đưa ra các giải pháp đẩy mạnh phát triển hiệu quả sản xuất, tăng giá trị kinh tế cả các sản phẩm của trang trại. Về chuyên môn, cần tìm hiểu được công tác tổ chức quản lý trang trại của chủ trang trại. Phân tích được những thuận lợi, khó khăn, cơ hội và thách thức trong phát triển kinh tế trang trại để từ đó đưa ra những giải pháp phù hợp.

2.1. Hoạt Động Sản Xuất Kinh Doanh Của Trang Trại Trần Văn Nhâm

Cần nắm được các hoạt động sản xuất của trang trại và vai trò của chủ trang trại trong hoạt động sản xuất kinh doanh. Đánh giá được hiệu quả kinh tế của trang trại. Về thái độ, cần thực hiện nghiêm túc các nội quy, quy định của trang trại trong thời gian thực tập về thời gian, trang phục, giao tiếp. Chủ động sẵn sàng trong công việc, hỗ trợ chủ trang trại trong sản xuất tại trang trại.

2.2. Kỹ Năng Làm Việc Và Giao Tiếp Trong Môi Trường Trang Trại

Kỹ năng sống cần có là tự tin trong công việc, giao tiếp tốt, sống hòa đồng thân thiện với người dân tại cơ sở thực tập. Tạo cho sinh viên tác phong nhanh nhẹn, chịu được áp lực cho công việc, có kinh nghiệm sống, có thể tự lập sau khi ra trường. Biết lắng nghe, học hỏi, rút ra bài học từ những lời phê bình của người khác. Tạo mối quan hệ hòa nhã, thân thiện với mọi người. Kỹ năng làm việc cần có là chủ động trong công việc, sẵn sàng giúp đỡ người khác trong công việc. Học được cách sắp xếp, bố trí công việc trong học tập, nghiên cứu, làm việc một cách khoa học.

2.3. Nội Dung Thực Tập Và Phương Pháp Nghiên Cứu Tại Trang Trại

Nội dung thực tập bao gồm tìm hiểu điều kiện tự nhiên tại cơ sở thực tập, tìm hiểu quá trình hình thành, tổ chức trang trại. Tham gia vào quá trình chăm sóc cây trồng, sản xuất tại trang trại. Đánh giá hiệu quả, năng suất bình quân năm của trang trại. Đề xuất một số giải pháp nhằm phát triển trang trại ông Trần Văn Nhâm. Phương pháp thực hiện bao gồm thu thập thông tin thứ cấp và sơ cấp. Phương pháp PRA được sử dụng để phỏng vấn trực tiếp chủ trang trại và hộ gia đình.

III. Đánh Giá Hiệu Quả Kinh Tế Mô Hình Trang Trại Trần Văn Nhâm

Phương pháp quan sát trực tiếp được sử dụng để kiểm tra chéo thông tin. Phương pháp phân tích số liệu bao gồm phương pháp thống kê, chuyên khảo và hạch toán chi phí sản xuất kinh doanh. Các chỉ tiêu phản ánh kết quả sản xuất bao gồm giá trị sản xuất, chi phí trung gian và giá trị gia tăng. Thời gian thực tập diễn ra từ ngày 15 tháng 8 năm 2016 đến ngày 23 tháng 12 năm 2016 tại trang trại gia đình ông Trần Văn Nhâm.

3.1. Phương Pháp Thu Thập Và Phân Tích Dữ Liệu Nghiên Cứu

Phương pháp thu thập thông tin thứ cấp bao gồm thu thập số liệu từ các ban ngành của huyện, xã, các báo cáo tổng kết liên quan đến trang trại, sách báo, tạp chí, nghị định, quyết định. Trong phạm vi đề tài, thông tin được thu thập tại UBND xã Tiên Hội, xóm Tiên Trường I và tại trang trại ông Trần Văn Nhâm. Số liệu về điều kiện tự nhiên, kinh tế - xã hội xã Tiên Hội, xóm Tiên Trường I được thu thập. Số liệu thống kê của UBND xã thu thập ở trên báo, trên internet liên quan tới mô hình phát triển kinh tế trang trại.

3.2. Sử Dụng Phương Pháp PRA Trong Nghiên Cứu Trang Trại

Phương pháp PRA là một loạt các biện pháp tiếp cận và phương pháp khuyến khích lôi cuốn người dân tham gia cùng chia sẻ thảo luận, phân tích kiến thức của họ về đời sống, điều kiện nông thôn để họ lập kế hoạch thảo luận cũng như thực hiện và giám sát, đánh giá. Đề tài này đã sử dụng các công cụ PRA sau: Phỏng vấn trực tiếp đối với chủ trang trại Trần Văn Nhâm và hộ gia đình để tìm hiểu về quá trình triển khai, thực hiện mô hình kinh tế trang trại nói chung, trang trại cây ăn quả nói riêng. Tìm hiểu những thuận lợi, khó khăn và xu hướng thực hiện trong tương lai. Tìm hiểu vai trò của người dân trong thực hiện các công việc.

IV. Điều Kiện Tự Nhiên Và Kinh Tế Xã Hội Tại Xã Tiên Hội

Quan sát trực tiếp là một cách tốt để kiểm tra chéo thông tin. Trong quá trình nghiên cứu, phương pháp quan sát trực tiếp được sử dụng để đánh giá công tác tổ chức của chủ trang trại Trần Văn Nhâm. Phương pháp phân tích số liệu bao gồm phương pháp thống kê, chuyên khảo và hạch toán chi phí sản xuất kinh doanh. Phương pháp thống kê được coi là chủ đạo để nghiên cứu các mối quan hệ giữa các yếu tố đầu vào, đầu ra, qua đó đánh giá so sánh và rút ra những kết luận, nhằm đưa ra các giải pháp có tính khoa học cũng như thực tế trong việc phát triển kinh tế trang trại.

4.1. Tổng Quan Về Xã Tiên Hội Huyện Đại Từ Thái Nguyên

Phương pháp chuyên khảo được dùng để thu thập và lựa chọn các thông tin, tài liệu, kết quả nghiên cứu trong và ngoài nước có liên quan đến đề tài. Thông qua việc nghiên cứu để lựa chọn, kế thừa những gì tiến bộ vận dụng vào thực tiễn để nâng cao hiệu quả sản xuất của trang trại. Phương pháp hạch toán chi phí sản xuất kinh doanh đòi hỏi người quản lý trang trại phải ghi chép tỷ mỷ, thường xuyên, liên tục suốt trong quá trình sản xuất kinh doanh, nhằm biết được các yếu tố đầu vào, đầu ra từ đó biết được thu nhập của trang trại trong một kỳ sản xuất kinh doanh, thông qua kết quả đó rút ra các kết luận nhằm định hướng cho kỳ tới.

4.2. Các Chỉ Tiêu Đánh Giá Hiệu Quả Sản Xuất Kinh Doanh Trang Trại

Hệ thống chỉ tiêu về kết quả sản xuất kinh doanh của trang trại như: giá trị sản xuất, chi phí trung gian, giá trị gia tăng. Giá trị sản xuất (Gross Output) là giá trị bằng tiền của sản phẩm sản xuất ra ở trang trại bao gồm phần giá trại để lại để tiêu dùng và giá trị bán ra thị trường sau một chu kỳ sản xuất thường là một năm. Chi phí trung gian (Intermediate Cost) là toàn bộ các khoản chi phí vật chất bao gồm các khoản chi nguyên vật liệu, giống, chi phí dịch vụ thuê ngoài. Giá trị gia tăng (Value Added) là giá trị sản phẩm vật chất và dịch vụ cho các ngành sản xuất kinh doanh.

V. Giải Pháp Phát Triển Bền Vững Trang Trại Trần Văn Nhâm

Các chỉ tiêu phản ánh hiệu quả sản xuất bao gồm GO/IC và VA/IC. Phương pháp trích khấu hao tài sản cố định theo phương pháp đường thẳng được sử dụng. Thời gian và địa điểm thực tập diễn ra từ ngày 15 tháng 8 năm 2016 đến ngày 23 tháng 12 năm 2016 tại trang trại gia đình ông Trần Văn Nhâm xóm Tiên Trường I - xã Tiên Hội - huyện Đại Từ - tỉnh Thái Nguyên. Nghiên cứu này cung cấp cái nhìn tổng quan về công tác tổ chức tại trang trại Trần Văn Nhâm và đề xuất các giải pháp để phát triển bền vững mô hình trang trại này.

5.1. Ứng Dụng Khoa Học Công Nghệ Vào Sản Xuất Trang Trại

Cần có các giải pháp cụ thể để nâng cao hiệu quả sản xuất và quản lý trang trại. Điều này bao gồm việc ứng dụng khoa học công nghệ vào sản xuất, cải thiện quy trình quản lý và nâng cao chất lượng sản phẩm. Đồng thời, cần có sự hỗ trợ từ nhà nước và chính quyền địa phương để tạo điều kiện thuận lợi cho sự phát triển của kinh tế trang trại.

5.2. Chính Sách Hỗ Trợ Phát Triển Kinh Tế Trang Trại Tại Thái Nguyên

Các chính sách hỗ trợ cần tập trung vào việc cung cấp vốn, kỹ thuật và thông tin thị trường cho các trang trại. Ngoài ra, cần có các chương trình đào tạo và tư vấn để nâng cao năng lực quản lý và sản xuất cho chủ trang trại và người lao động. Sự hợp tác giữa các trang trại và các doanh nghiệp chế biến, tiêu thụ cũng cần được khuyến khích để tạo ra chuỗi giá trị bền vững.

Nội dung chính

Bối cảnh và vấn đề nghiên cứu

Trong tiến trình đổi mới nông nghiệp và nông thôn tại Việt Nam, quá trình chuyển dịch sang nền nông nghiệp sản xuất hàng hóa quy mô lớn, chuyên canh và thâm canh là một xu thế tất yếu khách quan. Mô hình kinh tế trang trại (KTTT) đóng vai trò nòng cốt trong việc gia tăng khối lượng nông sản, thúc đẩy xuất khẩu, khai thác hiệu quả các nguồn lực đất trống, đồi núi trọc tại các vùng trung du và miền núi, đồng thời tạo việc làm và nâng cao thu nhập cho lao động nông thôn. Trong bối cảnh Việt Nam tham gia các hiệp định thương mại tự do và tổ chức quốc tế như WTO, TPP (CPTPP) và AFTA, nông sản trong nước phải đối mặt với áp lực cạnh tranh gay gắt từ nông sản nhập khẩu, đòi hỏi các mô hình sản xuất truyền thống tự cung tự cấp phải chuyển đổi sang phương thức quản trị trang trại hàng hóa tập trung, áp dụng tiến bộ kỹ thuật.

Huyện Đại Từ, tỉnh Thái Nguyên là địa bàn miền núi có điều kiện khí hậu, thổ nhưỡng thuận lợi và truyền thống canh tác lâu đời. Tuy nhiên, hiệu quả phát triển kinh tế trang trại tại địa phương vẫn chưa tương xứng với tiềm năng sẵn có. Vấn đề đặt ra là làm thế nào để tổ chức sản xuất trang trại đạt hiệu quả kinh tế - xã hội tối ưu. Khóa luận tốt nghiệp của tác giả Lý Tài Sơn (Chuyên ngành Phát triển nông thôn, Khoa Kinh tế & PTNT, Trường Đại học Nông Lâm – Đại học Thái Nguyên) thực hiện đề tài: "Tìm hiểu công tác tổ chức của chủ trang trại Trần Văn Nhâm tại xã Tiên Hội – huyện Đại Từ – tỉnh Thái Nguyên" nhằm giải quyết vấn đề thực tiễn này.

Mục tiêu và nhiệm vụ nghiên cứu của đề tài được xác định cụ thể theo văn bản:

1. Mục tiêu cần đạt được: Tìm hiểu công tác tổ chức của trang trại, phân tích cách thức sản xuất, thị trường và hiệu quả kinh tế; từ đó định hướng và đề xuất các giải pháp nâng cao hiệu quả sản xuất, gia tăng giá trị kinh tế cho các sản phẩm của trang trại.
2. Nhiệm vụ về chuyên môn:
   • Tìm hiểu công tác tổ chức và quản lý của chủ trang trại.
   • Phân tích thuận lợi, khó khăn, cơ hội và thách thức (SWOT) trong quá trình phát triển trang trại.
   • Nắm bắt các hoạt động sản xuất thực tế và vai trò của chủ trang trại trong hoạt động sản xuất kinh doanh.
   • Đánh giá các chỉ tiêu hiệu quả kinh tế của mô hình trang trại.
3. Nhiệm vụ về rèn luyện kỹ năng và thái độ: Rèn luyện tác phong lao động, kỹ năng giao tiếp, phương pháp làm việc thực tế tại cơ sở nông thôn và tham gia trực tiếp vào các khâu kỹ thuật canh tác.

• Đối tượng nghiên cứu: Công tác tổ chức quản lý, quy trình kỹ thuật sản xuất, hạch toán kinh tế và kênh phân phối sản phẩm của trang trại hộ gia đình ông Trần Văn Nhâm.
• Phạm vi không gian: Trang trại gia đình ông Trần Văn Nhâm, xóm Tiên Trường I, xã Tiên Hội, huyện Đại Từ, tỉnh Thái Nguyên.
• Phạm vi thời gian: Đợt thực tập và thu thập số liệu thực địa diễn ra từ ngày 15/08/2016 đến ngày 23/12/2016; số liệu hạch toán sản xuất kinh doanh phản ánh năm tài chính 2015 và các mốc phát triển lịch sử của trang trại từ năm 1990 đến năm 2016.

---

Cơ sở lý thuyết và phương pháp

Khóa luận được xây dựng dựa trên hệ thống cơ sở lý luận về kinh tế trang trại gia đình, các tiêu chí pháp lý của Nhà nước Việt Nam về xác định trang trại và mô hình kinh tế tập thể (hợp tác xã):

• Khung lý thuyết và văn bản pháp lý:

  • Khái niệm về trang trại, kinh tế trang trại gia đình: Cơ sở sản xuất nông nghiệp hàng hóa độc lập, tỷ trọng nông sản hàng hóa chiếm từ 70% đến 80% trở lên, có quy mô ruộng đất và vốn tập trung, phương thức quản lý tiến bộ gắn liền với thị trường.
  • Khái niệm hợp tác xã theo Luật Hợp tác xã năm 2012 (tổ chức kinh tế tập thể, đồng sở hữu, có tư cách pháp nhân, tối thiểu 07 thành viên).
  • Nghị quyết số 03/2000/NQ-CP ngày 02/02/2000 của Chính phủ về kinh tế trang trại.
  • Thông tư liên tịch số 69/2000/TTLT/BNN-TCTK ngày 23/06/2000 hướng dẫn tiêu chí xác định kinh tế trang trại.
  • Thông tư số 74/2003/TT-BNN ngày 04/07/2003 của Bộ Nông nghiệp và Phát triển nông thôn.
  • Thông tư số 27/2011/TT-BNNPTNT ngày 13/04/2011 quy định tiêu chí xác định kinh tế trang trại (đối với cơ sở trồng trọt/tổng hợp: diện tích tối thiểu 2,1 ha cho các tỉnh ngoài ĐBSCL và Đông Nam Bộ, giá trị sản lượng hàng hóa đạt từ 700 triệu đồng/năm trở lên).
  • Tiêu chuẩn quy trình thực hành sản xuất nông nghiệp tốt VietGAP được công nhận năm 2012.

• Phương pháp thu thập dữ liệu:

  • Thu thập số liệu thứ cấp: Báo cáo kinh tế - xã hội của UBND xã Tiên Hội, tài liệu thống kê của Phòng Nông nghiệp huyện Đại Từ, số liệu lưu trữ tại Hợp tác xã Tiên Trường III, các văn bản chính sách và tài liệu nghiên cứu chuyên ngành.
  • Thu thập số liệu sơ cấp: Sử dụng phương pháp đánh giá nhanh nông thôn có sự tham gia (PRA) thông qua phỏng vấn trực tiếp chủ trang trại và lao động, kết hợp phương pháp quan sát trực tiếp hiện trường vườn cây, cơ sở hạ tầng tưới tiêu và quy trình thao tác kỹ thuật.

• Phương pháp phân tích và xử lý dữ liệu:

  • Phương pháp thống kê kinh tế: So sánh, tổng hợp số liệu đầu vào, đầu ra, năng suất và giá cả.
  • Phương pháp chuyên khảo: Kế thừa tài liệu khoa học kỹ thuật nông nghiệp liên quan đến cây có múi (bưởi Diễn, cam Canh, cam Vinh).
  • Phương pháp hạch toán kinh tế nông hộ: Tính toán khấu hao tài sản cố định và cây trồng lâu năm theo phương pháp đường thẳng; xác định các chỉ tiêu kinh tế cơ bản: $$\text{Giá trị sản xuất (GO)} = \sum P_i \cdot Q_i$$ $$\text{Chi phí trung gian (IC)} = \sum C_{ij}$$ $$\text{Giá trị gia tăng (VA)} = \text{GO} - \text{IC}$$ Các chỉ tiêu hiệu quả kinh tế: $\text{GO}/\text{IC}$, $\text{VA}/\text{IC}$, và giá trị sản xuất trên một đơn vị diện tích ($\text{GO}/\text{ha}$).
  • Phương pháp phân tích ma trận SWOT: Đánh giá điểm mạnh, điểm yếu, cơ hội và thách thức của trang trại.

---

Nội dung chính theo từng chương

Phần 1. Sự cần thiết thực hiện nội dung thực tập và mục tiêu nghiên cứu

Phần này trình bày tính cấp thiết của việc phát triển kinh tế trang trại trong giai đoạn hội nhập kinh tế quốc tế và chuyển dịch cơ cấu cây trồng vùng đồi núi huyện Đại Từ. Tác giả làm rõ mục tiêu thực tập gồm: củng cố kiến thức chuyên môn phát triển nông thôn, rèn luyện kỹ năng thực địa, đánh giá hiệu quả sản xuất kinh doanh và đề xuất giải pháp phát triển trang trại trồng cây ăn quả của hộ ông Trần Văn Nhâm.

Phần 2. Tổng quan tài liệu

Nội dung chương tổng hợp cơ sở lý luận về kinh tế trang trại trên thế giới (Mỹ, Canada, Úc, Nhật Bản, các nước châu Á) và tại Việt Nam. Văn bản cung cấp các số liệu thống kê toàn quốc (cả nước có 29.800 trang trại trồng trọt, 10.974 trang trại chăn nuôi, thu nhập bình quân khoảng 2 tỷ đồng/năm). Đồng thời, tác giả phân tích kinh nghiệm phát triển trang trại tại tỉnh Vĩnh Phúc (77,5% là trang trại gia đình) và tỉnh Thái Nguyên theo 3 tiểu vùng sinh thái: vùng cao (chủ yếu lâm nghiệp, 33,7%), vùng giữa (chăn nuôi chiếm 76,5%) và vùng thấp (chăn nuôi chiếm 71,2%, giá trị sản xuất bình quân cao).

Phần 3. Kết quả thực tập và nghiên cứu thực tế tại trang trại

Điều kiện tự nhiên, kinh tế - xã hội xã Tiên Hội và Hợp tác xã Tiên Trường III

• Xã Tiên Hội: Diện tích tự nhiên 1.095,40 ha (đất nông nghiệp 889,86 ha, đất phi nông nghiệp 184,36 ha, đất chưa sử dụng 21,18 ha). Dân số 6.392 người, 3.844 lao động (lao động nông lâm ngư nghiệp chiếm 88%). Địa hình đồi núi dốc Tây Bắc – Đông Nam, có sông Công (dài 3,1 km qua xã) và 3 con suối (Suối Long, Suối Mang, Suối Luôn dài 8,6 km); Quốc lộ 37 chạy qua tạo thuận lợi giao thương. Cơ cấu cây trồng toàn xã gồm lúa (400,9 ha), chè (310,5 ha), cây ăn quả (36,6 ha, trong đó có 20 ha bưởi Diễn mang nhãn hiệu tập thể "Bưởi Tiên Hội").
• Hợp tác xã Tiên Trường III: Tiền thân từ Nông trường chè Tân Việt Hoa (93 ha). HTX có 10 thành viên, vốn điều lệ 450.000.000 VNĐ (vốn góp xã viên 400.000.000 VNĐ, vốn vay tín dụng 50.000.000 VNĐ). HTX đóng vai trò cung ứng vật tư, chuyển giao khoa học kỹ thuật và bảo đảm đầu ra cho thành viên.

Lịch sử hình thành, quy mô và tổ chức trang trại ông Trần Văn Nhâm

• Lịch sử: Chủ trang trại là cựu chiến binh xuất ngũ năm 1981. Năm 1990, ông mua gần 1 ha đất từ Nông trường Tân Việt Hoa để trồng chè và cây ăn quả. Năm 1992, ông đưa 20 cây bưởi Diễn từ quê hương (Từ Liêm, Hà Nội) lên trồng thử nghiệm; năm 2000 trồng thử nghiệm cam Canh; năm 2003 mua thêm hơn 1 ha đất; năm 2008 trồng thử 20 cây cam Vinh.
• Pháp lý và chứng nhận: Năm 2007 được UBND huyện Đại Từ cấp giấy chứng nhận trang trại tổng hợp (theo TTLT 69/2000); năm 2012 sản phẩm bưởi và cam được cấp chứng nhận VietGAP; năm 2013 được cấp lại giấy chứng nhận trang trại trồng trọt (theo TT 27/2011).
• Quy mô đất đai và cây trồng: Tổng diện tích 21.000 m² (2,1 ha), gồm: đất ở 400 m², chuồng trại 500 m², đất trồng cây ăn quả 19.200 m². Cơ cấu cây trồng gồm 600 cây bưởi Diễn (50 cây trên 20 năm tuổi), hơn 400 cây cam (200 cây cam đường Canh, 200 cây cam Vinh).
• Cơ cấu tổ chức và lao động: Bộ máy gồm Chủ trang trại (trực tiếp điều hành, quản lý kỹ thuật, mua sắm vật tư, kết nối thị trường) và công nhân thời vụ (thường xuyên thuê 6 lao động địa phương; gia đình có 2 nhân khẩu trực tiếp quản lý).

Quy trình kỹ thuật canh tác và lịch làm việc

Tác giả đã trực tiếp tham gia và mô tả các quy trình kỹ thuật tại vườn:

• Làm sạch cỏ: Dùng tay nhổ cỏ quanh gốc (bán kính 40–50 cm) và phủ lại gốc giữ ẩm; phát cỏ ngoài tán; xới đất thông thoáng và xới đứt rễ tơ đối với cây cam có hiện tượng quả bộp nhằm hạn chế dinh dưỡng dư thừa; nhổ sạch cỏ thài lài.
• Bao trái bưởi: Thực hiện từ tháng 5 đến tháng 7 bằng túi bao chuyên dụng nhằm chống cháy rám nắng, ngăn côn trùng chích hút (ruồi vàng, bọ xít, rệp sáp) và cách ly thuốc bảo vệ thực vật.
• Cắt tỉa cành: Loại bỏ cành vượt, cành tăm, cành sâu bệnh, cắt sát chân cành và quét nước vôi khử trùng vết cắt.
• Giâm, chiết cành: Chiết cành bánh tẻ 1–2 năm tuổi bằng giá thể bùn rơm trộn thuốc kích rễ; sau 3 tháng cắt giâm vào bể cát.
• Ủ phân hữu cơ vi sinh: Sử dụng 1 kg chế phẩm nấm đối kháng Trichoderma hòa 200 lít nước kết hợp 0,5 lít men amino tưới đều lên 4 m³ xác bã thực vật và phân chuồng hoai, duy trì độ ẩm 60% rồi ủ bạt.
• Lịch làm việc trong năm:

Tháng	Công việc thực hiện	Ghi chú kỹ thuật
Tháng 12 – 1	Làm đất, cuốc rãnh quanh gốc	Sâu 30–40 cm theo hình chiếu tán
Tháng 1 – 2	Bón vôi và bón phân chuồng hoai mục	Cải tạo độ chua và bổ sung mùn
Tháng 2 – 3	Chăm sóc lộc xuân và hoa	Theo dõi hiện tượng rụng hoa
Tháng 4	Phun thuốc phòng trừ, chăm sóc quả non	Dùng thuốc chống rụng quả, bổ sung phân bón lá
Tháng 5	Tỉa quả định chùm, kiểm tra sâu bệnh	Loại bỏ quả dị hình, quả kém phát triển
Tháng 6 – 7 – 8	Thăm vườn, bao bọc quả bưởi, đặt bẫy ruồi vàng	Phòng cháy vỏ và chống sâu đục quả
Tháng 9	Làm cỏ vườn, kiểm tra độ rám vỏ	Tập trung làm sạch cỏ gốc cam Canh
Tháng 10	Kiểm tra cây, tỉa cành sâu bệnh, chiết cành nhân giống	Chọn cành bánh tẻ đủ tiêu chuẩn
Tháng 11 – 12	Thu hoạch quả chính vụ, tỉa cành tạo tán sau thu	Cắt cành núm quả, quét vôi thân cây

---

Kết quả và đóng góp

Kết quả hạch toán kinh tế của trang trại (Năm tài chính 2015)

1. Khấu hao cây trồng lâu năm: Tổng chi phí khấu hao cây trồng là 1.400.000 đồng/năm (Bưởi Diễn 600 cây khấu hao 30 năm = 600.000 đồng; Cam Canh 200 cây khấu hao 10 năm = 600.000 đồng; Cam Vinh 200 cây khấu hao 30 năm = 200.000 đồng).
2. Khấu hao máy móc trang thiết bị: Bao gồm máy phát cỏ (2.500.000 đồng, KH 5 năm = 500.000 đồng), kéo tỉa cành (1.500.000 đồng, KH 3 năm = 500.000 đồng), thang gấp (2.200.000 đồng), xe rùa (600.000 đồng, KH 5 năm = 120.000 đồng), hệ thống đường ống tưới 500m (70.000.000 đồng).
3. Chi phí sản xuất trong 1 năm:
   • Phân bón các loại: 127.500.000 đồng (Phân chuồng 110 tấn = 93.500.000 đồng; NPK Đầu Trâu 2,5 tấn = 30.000.000 đồng; Phân Kali 0,5 tấn = 4.000.000 đồng).
   • Chi phí thuê lao động: 400 công $\times$ 170.000 đồng/công = 68.000.000 đồng.
   • Thuốc bảo vệ thực vật: 50 chai = 15.000.000 đồng.
   • Các khoản chi khác: Đỗ tương ngâm (1 tấn = 1.000.000 đồng), nhiên liệu xăng (30 lít = 510.000 đồng), thùng xốp (200 chiếc = 4.000.000 đồng), sửa chữa máy móc (900.000 đồng), điện sản xuất (100 kW = 150.000 đồng), chi phí ngoại giao, tham quan học tập (20.060.000 đồng).
4. Doanh thu và cơ cấu sản lượng tiêu thụ năm 2015:

STT	Loại sản phẩm	Năng suất bình quân	Sản lượng thu hoạch	Đơn giá bán bình quân	Tổng doanh thu (VNĐ)
1	Bưởi Diễn	65 kg/cây	39.000 kg	22.000 đ/kg	858.000.000
2	Cam đường Canh	20 kg/cây	4.000 kg	50.000 đ/kg	200.000.000
3	Cam Vinh	30 kg/cây	6.000 kg	30.000 đ/kg	180.000.000
4	Cành cây giống	-	>1.000 cành	40.000 đ/cành	40.000.000
Tổng					1.278.000.000

5. Kênh phân phối và tiêu thụ nông sản:

   • Thương lái trong và ngoài tỉnh: Chiếm 60% tổng sản lượng (kênh tiêu thụ lớn nhất nhưng tiềm ẩn rủi ro bị ép giá).
   • Hệ thống siêu thị: Chiếm 30% sản lượng (kênh tiêu thụ ổn định, giá trị gia tăng cao).
   • Người tiêu dùng cá nhân tại địa phương và nơi khác: Chiếm 10% sản lượng.

6. Đánh giá ma trận SWOT của trang trại:

Yếu tố	Nội dung phân tích
Điểm mạnh (S)	- Nguồn lao động dồi dào, cần cù. - Chủ trang trại có thâm niên, kinh nghiệm quản lý, nhạy bén và tích cực ứng dụng khoa học kỹ thuật. - Quỹ đất canh tác tập trung tương đối lớn (2,1 ha).
Điểm yếu (W)	- Chất lượng lao động thuê ngoài chưa đồng đều, chủ yếu là lao động phổ thông chưa qua đào tạo chuyên sâu.
Cơ hội (O)	- Chính sách hỗ trợ phát triển KTTT của Chính phủ (Nghị quyết 02, 03...). - Được tham gia các lớp tập huấn khuyến nông và tiếp cận thông tin kỹ thuật. - HTX Tiên Trường III hỗ trợ nguồn giống, kỹ thuật và kết nối thị trường tiêu thụ.
Thách thức (T)	- Sản xuất phụ thuộc nhiều vào diễn biến thời tiết, khí hậu. - Nguy cơ bùng phát dịch bệnh trên cây ăn quả. - Giá cả thị trường nông sản bấp bênh. - Thiếu vốn đầu tư dài hạn, thủ tục vay vốn tín dụng còn khó khăn; nguy cơ thu hẹp quỹ đất.

Đóng góp và giải pháp của đề tài

• Đóng góp thực tiễn: Khóa luận chứng minh tính khả thi của mô hình chuyển đổi từ đồi chè năng suất thấp sang vườn cây ăn quả đặc sản giá trị cao (bưởi Diễn, cam Canh) tại vùng trung du miền núi Thái Nguyên; đúc kết kinh nghiệm tổ chức quy mô 2,1 ha tạo ra doanh thu gần 1,3 tỷ đồng/năm.
• Giải pháp tác giả đề xuất:
  • Về thị trường: Đẩy mạnh liên kết với chuỗi siêu thị nhằm tăng tỷ trọng tiêu thụ vượt mức 30%, giảm sự phụ thuộc vào thương lái trung gian (60%); khai thác nhãn hiệu "Bưởi Tiên Hội" và tiêu chuẩn VietGAP.
  • Về quản lý và vốn: Đơn giản hóa thủ tục vay vốn ưu đãi từ Ngân hàng Nông nghiệp; đầu tư nâng cấp hệ thống tưới tự động và bể chứa nước mưa; tổ chức đào tạo kỹ thuật định kỳ cho lao động mùa vụ.

---

Hạn chế và hướng nghiên cứu tiếp

• Hạn chế: Nghiên cứu mang tính chất nghiên cứu điển hình (case study) tại một trang trại duy nhất (hộ gia đình ông Trần Văn Nhâm). Các dữ liệu hạch toán chi tiết tập trung chủ yếu vào năm tài chính 2015. Thời gian thực tập thực tế kéo dài 4 tháng (từ tháng 8 đến tháng 12 năm 2016) nên chưa thể bao quát liên tục toàn bộ chu kỳ sinh trưởng của cây ăn quả trong các tháng đầu năm.
• Hướng nghiên cứu tiếp: Tác giả định hướng cần mở rộng phạm vi khảo sát, so sánh đối chứng hiệu quả kinh tế giữa nhiều trang trại trồng cây ăn quả khác nhau trên địa bàn huyện Đại Từ; nghiên cứu sâu hơn về chuỗi liên kết giá trị và hoàn thiện quy trình bảo quản sau thu hoạch cho các sản phẩm đạt tiêu chuẩn VietGAP.

---

Giá trị tham khảo

• Đối tượng thụ hưởng tài liệu: Sinh viên và học viên chuyên ngành Phát triển nông thôn, Kinh tế nông nghiệp, Khuyến nông; cán bộ quản lý nông nghiệp cấp cơ sở (xã, huyện); các chủ trang trại, hộ gia đình đang định hướng phát triển vườn cây ăn quả có múi tại khu vực trung du, miền núi phía Bắc.
• Phần nội dung có giá trị tham khảo cao:
  • Quy trình kỹ thuật canh tác thực tế: phương pháp bao trái bưởi chống rám nắng và ruồi đục quả, kỹ thuật xử lý rễ cho cam bị hiện tượng quả bộp, quy trình phối trộn nấm đối kháng Trichoderma để ủ phân hữu cơ vi sinh.
  • Bảng hạch toán chi tiết chi phí sản xuất, chi phí khấu hao tài sản cố định và cơ cấu tính doanh thu thực tế của một trang trại cây ăn quả quy mô 2,1 ha.
  • Mô hình liên kết kinh tế giữa trang trại cá thể và Hợp tác xã nông nghiệp kiểu mới (HTX Tiên Trường III).

---

Câu hỏi thường gặp

1. Trang trại của ông Trần Văn Nhâm được cấp giấy chứng nhận kinh tế trang trại vào những năm nào và dựa trên văn bản pháp lý nào?

Trang trại được UBND huyện Đại Từ cấp giấy chứng nhận lần đầu vào năm 2007 với loại hình "trang trại tổng hợp" căn cứ theo Thông tư liên tịch số 69/2000/TTLT/BNN-TCTK và Thông tư số 74/2003/TT-BNN. Đến năm 2013, trang trại được cấp lại giấy chứng nhận với loại hình "trang trại trồng trọt" căn cứ theo Thông tư số 27/2011/TT-BNNPTNT của Bộ Nông nghiệp và Phát triển nông thôn.

2. Tổng diện tích đất và cơ cấu cây trồng hiện tại của trang trại là bao nhiêu?

Tổng diện tích đất của trang trại là 21.000 m² (2,1 ha), được phân bổ gồm: 400 m² đất ở, 500 m² chuồng trại và 19.200 m² đất trồng cây ăn quả. Cơ cấu cây trồng hiện có 600 cây bưởi Diễn (trong đó 50 cây trên 20 năm tuổi), 200 cây cam đường Canh và 200 cây cam Vinh.

3. Doanh thu của trang trại năm 2015 đạt bao nhiêu và cây trồng nào đóng vai trò chủ lực?

Tổng doanh thu của trang trại năm 2015 đạt 1.278.000.000 đồng (gần 1,28 tỷ đồng). Trong đó, cây bưởi Diễn là cây trồng chủ lực với sản lượng 39.000 kg, đơn giá 22.000 đ/kg, đem lại doanh thu 858.000.000 đồng (chiếm 67,1% tổng doanh thu). Cam đường Canh đạt 200.000.000 đồng, Cam Vinh đạt 180.000.000 đồng và bán cành giống đạt 40.000.000 đồng.

4. Cơ cấu kênh tiêu thụ sản phẩm nông sản của trang trại được phân chia theo tỷ lệ nào?

Sản phẩm của trang trại được tiêu thụ qua 3 kênh chính: Thương lái trong và ngoài tỉnh chiếm tỷ lệ lớn nhất với 60%; Hệ thống siêu thị tiêu thụ trực tiếp chiếm 30%; Người tiêu dùng cá nhân tại địa phương và nơi khác chiếm 10%.

5. Công thức ủ phân hữu cơ vi sinh được trang trại áp dụng như thế nào?

Trang trại sử dụng 1 kg nấm đối kháng Trichoderma khuấy đều trong phuy 200 lít nước kết hợp 0,5 lít dung dịch amino để làm nước men. Lượng men này dùng để tưới đều lên 4 m³ chất ủ (gồm phân chuồng hoai mục và xác bã thực vật như rơm, rạ, vỏ ngô, trấu) theo từng lớp dày 20 cm, duy trì độ ẩm khoảng 60% rồi vun đống và phủ bạt giữ ẩm.

---

Kết luận

Khóa luận tốt nghiệp của sinh viên Lý Tài Sơn đã phản ánh chân thực, chi tiết bức tranh tổ chức sản xuất và hạch toán kinh tế tại trang trại trồng cây ăn quả của hộ ông Trần Văn Nhâm tại xã Tiên Hội, huyện Đại Từ, tỉnh Thái Nguyên. Thông qua các dữ liệu thực tế năm 2015–2016, công trình khẳng định tính hiệu quả của mô hình trang trại gia đình quy mô 2,1 ha áp dụng tiêu chuẩn VietGAP, tạo ra tổng doanh thu gần 1,28 tỷ đồng/năm và giải quyết việc làm cho lao động nông thôn. Nghiên cứu cung cấp hệ thống luận cứ thực tiễn, số liệu chi phí và quy trình kỹ thuật hữu ích cho công tác đào tạo ngành Phát triển nông thôn cũng như việc nhân rộng mô hình kinh tế trang trại tại các địa phương vùng trung du, miền núi.

Trích đoạn nội dung tài liệu

MỞ ĐẦU 1. Sự cần thiết thực hiện nội dung thực tập Trong tiến trình phát triển nông nghiệp, nông thôn hiện nay ở nước ta, sản xuất nông nghiệp theo hướng sản xuất hàng hoá, với quy mô ngày càng lớn và mang tính thâm canh, chuyên canh, phân vùng đang là một yêu cầu tất yếu khách quan. Sự phát triển kinh tế trang trại đã, đang và sẽ đóng góp to lớn khối lượng nông sản được sản xuất, đáp ứng nhu cầu nông sản trong nước, mặt khác nó còn đóng vai trò cơ bản trong tiến trình hội nhập với kinh tế quốc tế, với sản lượng và kim ngạch xuất khẩu hàng năm đều tăng trưởng tích cực và ổn định, thì sự đóng góp của các trang trại là rất lớn, không những đem lại lợi nhuận cho trang trại, mà còn cải thiện đáng kể thu nhập của những người lao động trong các trang trại. Việt Nam tham gia hiệp định và tổ chức thương mại lớn nhấ thành tinh như: Hiệp định thương mại TPP, tổ chức thương mại WTO đã tạo ra nhiều cơ hội và thách thức cho nền kinh tế nước ta nói chung, ngành nông nghiệp nói riêng.

Thách thức lớn nhất mà nông nghiệp của Việt Nam sẽ phải đối mặt, đó là mở cửa để cho hàng hoá nông sản của các nước, trong tổ chức WTO được lưu thông mà chúng ta không thể áp đặt mãi thuế nhập khẩu với thuế suất cao để bảo hộ hàng trong nước. Do đó, hàng hoá nông sản của ta sẽ bị cạnh tranh khốc liệt, những sản phẩm sản xuất theo kiểu truyền thống theo mô hình tự cung, tự cấp chắc chắn không thể cạnh tranh nổi với nông sản ngoại nhập, cho nên giải pháp nào cho sản xuất hàng hoá nông sản Việt Nam? Sự phát triển của trang trại đã góp phần khai thác thêm nguồn vốn trong dân, mở mang thêm diện tích đất trống, đồi núi trọc, đất hoang hoá, nhất là ở các vùng trung du, miền núi và ven biển, tạo thêm việc làm cho người lao động nông thôn, góp phần xoá đói giảm nghèo, tăng thêm nông sản hàng hoá, 2 góp phần chuyển dịch cơ cấu kinh tế trong nông nghiệp, nông thôn, tạo ra sự cân bằng sinh thái, bảo vệ môi trường, nhằm phát triển một nền nông nghiệp bền vững. Một số trang trại đã góp phần sản xuất và cung ứng giống tốt, làm dịch vụ, kỹ thuật tiêu thụ sản phẩm cho nông dân trong vùng. Không có điều kiện thuận lợi để phát triển kinh tế trang trại với quy mô đất đai lớn như ở vùng đồng bằng Sông Hồng hay vùng đồng bằng phía nam, nhưng Thái Nguyên là tỉnh miền núi phía Bắc là nơi có nhiều điều kiện ưu đãi về điều kiện tự nhiên, điều kiện khí hậu, đặc biệt là vùng có truyền thống nông nghiệp lâu đời, trình độ thâm canh của người dân tương đối cao.

Huyện Đại Từ là một huyện miền núi của tỉnh Thái Nguyên trong những năm qua sản xuất lâm nghiệp của huyện đã đạt được nhiều tiến bộ quan trọng. Nhưng để ngành nông nghiệp của huyện đáp ứng được yêu cầu phát triển trong thời kì mới thì phải hợp lý hóa, hiệu quả sản xuất nông nghiệp nhằm khi thác một cách triệt để tài năng về đất đai cũng như khả năng lao động của con người vùng miền này và mô hình kinh tế trang trại là phù hợp hơn cả. Những năm qua kinh tế trang trại của huyện đã có nhiều thành tích đáng khích lệ, nhưng thật sựu vẫn chưa tương xứng với tiềm năng của nó. Câu hỏi đặt ra là: Làm sao để mô hình được áp dụng đem lại hiệu quả kinh tế xã hội cao nhất?