TRƯỜNG ĐẠI HỌC LUẬT HÀ NỘI KHOA PHÁP LUẬT KINH TẾ ⁄ ĐỀ TÀI NGHIÊN CỨU KHOA HỌC CẤP TRƯỜNG CO SỬ LÝ LUẬN VÀ THỰC TIEN CUA VIỆC XÂY DUNG NỘI DUNG CHUONG TRÌNH MON HOC LUẬT CANH TRANH |. XUỜNG DAH AIHA HÀ NỘI - 2005 NHỮNG NGƯỜI THAM GIA THUC HIỆN DE TÀI — TS. Bùi Ngoc Cường Đại học Luật Hà Nội Chủ nhiệm đề tài Ị - 2 ThS Đồng Ngọc Ba - Đại học Luật Hà Nội | Thư ký đề tài; tác giả. Chuyên dé 3 | Ì se | Wot ThS Nguyễn Thị Dung | Đại học Luật Hà Nội “Tác giả Chuyên đề 7 a | ThS Nguyén Thi Van Anh | Dai học Luật Ha Nội - Tác gia Chuyên đề 5 a i een a ' 5 ThS Vũ Dang Hải Yến | Đại học Luật Hà Nội | Tác gia Chuyén dé 8 4 ——————- GV.
Tran Bao Ảnh _ ' | Dai hoc Luat Ha Noi Tác gia Chuyên đề 11 7 | GV. Vũ Lan Anh - Đại học Luật Hà Nội Tác giả Chuyên đề 10 8 GV. Nguyễn Thị Yến | Dai hoc Luat Ha Noi Tác giả Chuyên đề 2 9 GV. Doan Trung Kiên Dai hoc Luat Ha Noi Tác giả Chuyên dé 9 I0 PGSTS Dương Đăng Huệ Bo Tu phap Tác giả Chuyên đề 6 _ 4 —iesieaia = 11 | ThS Nguyễn Hữu Huyên.
Bộ Tu pháp - Tác giả các chuyên |. đề 1, 4 và 6 T———————————————— MUC LUC Trang 7 _PHANI _MO DAU H ‡. l PHẦN HBAO CAO PHÚC TRÌNHNỘI DUNG ĐỀ TÀI i 5 _ PHAN te. CÁCCHUYÊN ĐỀ i ¬ 37 ] Thực tiễn giảng dạy, nghiên cứu luật cạnh tranh ở một số nước 37 trên n the giới Sự cần thiết của việc nghiên cứu và giảng dạy pháp luật cạnh | 44 tranh tại [rưởng đại học Luật Hà nội | Giang dạy pháp luật cạnh tranh tại Trường Đại học Luật Hà Nội- _ 57 | Utne trạng V và một số6 giải pháp.
| a a | Những vấn đềaly luận bh cơ bản về eqniranvaici quyền. _ ——— | 65 5 _| | Ủng Xvấn đề lý luận cơ bản về“ PHÁP luật cạnh tranh 76 | | VỊ trí củaa Ing canh tian trong HỆthong pháp luật 91 + 7 CO Cac neti vi canh tranh khong lanh manh 101 | _ § _Thoả THUẬU hạn, chế un ican 115 | |. 7 a Si ti ——— | 9 | ve tri thống bayva Vi tritide quyền. -_ 133 | 7 “Tập trung, kinh tế 10 — T6] 1] | QuyechéÈ HUẨP ývề cácue eng HỢP 1Úmiễn trừW ƯồNg LẬP cạnh teal - 179 | | 202 1% DANH MỤC TÀI LIỆU THAM kKHẢO Phan 1 MO DAU 1.
Tính cấp thiết của đề tài Việt Nam đang trong quá trình đổi mới kinh tế, từng bước hội nhập vào đời sống kinh tế khu vực và quốc tế. Thực tiễn vận hành nên kinh tế thị trường ở Việt Nam cho thay, tính chất cạnh tranh trong các hoạt động kinh doanh đang diễn ra ngày cảng gay gat, quyết liệt; tình trạng cạnh tranh không lành mạnh đang có chiều hướng trở nên phô biến. Để tạo lập môi trường cạnh tranh lành mạnh trong điều kiện Việt Nam hiện nay, pháp luật cạnh tranh được nhấn mạnh như một công cụ quan trọng hàng đầu. Các quy định trong Luật Cạnh tranh năm 2004 đã hình thành một chế định pháp luật có nội dung tương đối độc lập với các chế định pháp luật khác - Chế định pháp luật canh tranh.
Sự ra đời Luật Canh tranh đã góp phan hoàn thiện một bước cơ bản chế định pháp luật cạnh tranh, khẳng định sự hiện hữu rõ rệt của chế định pháp luật này trong hệ thống pháp luật Việt Nam. Với nội dung và tầm quan trọng của pháp luật cạnh tranh, việc nghiên cứu, giảng dạy pháp luật cạnh tranh trong các trường đào tạo luật cần phải được quan đúng mức cả về nội dung và thời lượng. Tuy nhiên, thực tiễn nghiên cứu và giảng dạy tại các trường đào tạo luật hiện nay ở Việt Nam cho thấy, pháp luật cạnh tranh mặc dù có được giới thiệu ở các mức độ khác nhau, nhưng nội dung chương trình giảng dạy pháp luật cạnh tranh vẫn còn nhiều hạn chế, chưa đáp ứng được nhu cầu nghiên cứu ngày càng cao về lĩnh vực pháp luật mới mẻ và quan trọng này. Thực tế này cũng đã làm hạn chế đáng kể khả năng của cả giáo viên và sinh viên trong việc tiếp cận nghiên cứu, học tập pháp luật cạnh tranh.
Trong điều kiện hiện nay, việc nghiên cứu, đánh giá một cách toàn diện nội dung của pháp luật cạnh tranh cũng như thực trạng nghiên cứu và giảng dạy chế định pháp luật này để chỉ rõ cơ sở lý luận và thực tién của việc xây dựng, hoàn thiện nội dung và chương trình môn học Luật cạnh tranh là hết sức cần thiết. Tình hình nghiên cứu đề tài Pháp luật cạnh tranh là một lĩnh vực pháp luật còn khá mới mẻ ở Việt Nam và đang được nhiều nhà khoa học quan tâm nghiên cứu. Cho đến nay đã có nhiều cong trình nghiên cứu đề cập đến vấn đề pháp luật cạnh tranh, như: Co sở khoa hoc và thực tiến cho việc xây dựng chính sách cạnh tranh ở Việt Nam của Viên nghiên cứu quản lý kinh tế trung ương, NXB Lao động, Hà Nội -2000; Cạnh tranh ve pháp luật cạnh tranh hiện nay của GS.TS Đào Trí úc, Tạp chi Nhà nước và Pháp luật số 11 năm 2000; Đối tượng điều chỉnh của pháp luật chống cạnh tranh không lành mạnh của TS. Nguyễn Như Phát, tạp chí Nhà nước và Pháp luật số 9 năm 2000; Pháp luật cạnh tranh ở Việt Nam: nhu cầu, khả năng và mot vài kiến nghị của TS Pham Duy Nghĩa, Tap chí Nhà nước và Pháp luật số 11 nim 2000; Canh tranh và xây dựng pháp luật cạnh tranh ở Việt Nam hiện nay của viên N;hiên cứu Nhà nước và Pháp luật, NXB Công an Nhân dân, Hà Nội năm 2001; Cóc vấn đề pháp lý và thể chế về chính sách cạnh tranh và kiểm soát độc quyền kinh doanh của viện Nghiên cứu quản lý kinh tế trung ương, NXB Giao thông vận tải năm Hà Nội - 2002;.
Nhìn chung các công trình này đã tiếp cận pháp luật cạnh tranh ở nhiều phạm vi và mức độ khác nhau. Tuy nhiên, chưa có công trình nào nghiên cứu pháp luật cạnh tranh để tìm ra cơ sở khoa học cho việc xây dựng và hoàn thiện nội dung chương trình giảng dạy pháp luật cạnh tranh tại các trường dao tạo luật. Mục đích và nhiệm vụ nghiên cứu: Mục đích nghiên cứu dé tài là nhằm chi rõ cơ sở lý luận và thực tiễn của việc xây dựng và hoàn thiện nội dung chương trình môn học Luật cạnh tranh tại trường Đại học Luật Hà Nội. Để dat được mục đích nêu trên, nhiệm vụ nghiên cứu đề tài được xá định là: - Phan tích co sở khoa học của việc xây dựng nội dung và chương trình môn học Luật cạnh tranh; - Xác định vi trí của môn học Luật cạnh tranh trong hệ thống các môn học phá luật chuyên ngành; - Đề ra những yêu cầu cụ thể và phương pháp thích hợp cho việc giảng dạy và lọc tập có hiệu quả môn học Luật cạnh tranh.
- Xây dựng nội dung chương trình môn học (với các chương, bài cụ thẻ) về Luậ: cạnh tranh tại trường đại học Luật Hà Nội; 4. Doi tượng và phạm vi nghiên cứu đề tài Đối tượng nghiên cứu của đề tài là: Các quan điểm, tư tưởng luật học về cạnh tranh và pháp luật về pháp luật cạnh tranh; Các văn bản pháp luật thực dink của Việt Nam về cạnh tranh; Pháp luật nước ngoài và pháp luật quốc tế về cạnh tranh; Thực tiễn xây dựng, áp dụng pháp luật về cạnh tranh ở Việt Nam; Thực tiễn nghiên cứu, giảng dạy và hoc tập pháp luật cạnh tranh trên thế giới và ở Việt Nam. Pháp luật cạnh tranh và vấn đề giảng dạy pháp luật cạnh tranh là một lĩnh vực nghiên cứu có nội dung rộng và phức tạp. Nhóm tác giả chỉ tập trung nghiên cứu những nội dung cơ bản trong pháp luật cạnh tranh nhằm phục vụ trực tiếp cho việc xây dựng nội dung chương trình môn học Luật cạnh tranh tại trường Đại học Luật Hà Nội.
Ngoài ra, do điều kiện nghiên cứu có hạn, trong khuôn khổ đề tài khoa học cấp trường, phạm vi nghiên cứu của đề tài được giới hạn không bao gồm vấn đề tố tụng Canh tranh. Các quy định vẻ tố tụng cạnh tranh thuộc phạm vi các quy định về hình thức của pháp luật cạnh tranh. có nội dung rộng va phức tap. Dé tiến hành nghicn cứu vàn dé này phục vụ cho việc xây dựng chương trình giang dạy pháp luật cạnh tranh, nhóm tác giả kiến nghị triển khai nghiên cứu vấn đẻ tố tụng cạnh tranh trong một đề tài khoa học khác.
Phương pháp nghiên cứu đề tài Dé tài được nghiên cứu trên cơ sở các nguyên tác phương pháp luận của triết học Mác - Lênin, của lý luận nhà nước và pháp luật, đặc biệt là lý luận về giảng day pháp luật trong điều kiện cơ chế kinh tế thị trường. Trong đó, nhóm nghiên cứu đề tài đặc biệt chú ý đến việc vận dụng phương pháp biện chứng, phương pháp lịch sử, phương pháp nghiên cứu lý luận kết hợp với thực tiễn để phân tích, so sánh. đối chiếu, tổng hợp. Phan II BAO CÁO PHÚC TRÌNH NỘI DUNG ĐỀ TÀI A.
GIẢNG DAY PHAP LUẬT CANH TRANH - KINH NGHIỆM QUỐC TẾ VA THỰC TRANG TẠI TRƯỜNG ĐẠI HỌC LUAT HÀ NỘI I. Kinh nghiệm giảng day pháp luật cạnh tranh ở các nước trên thế giới Qua nghiên cứu kinh nghiệm của các nước về giảng dạy pháp luật cạnh tranh cho thấy, mặc dù là một chuyên ngành khá mới mẻ so với các chuyên ngành khác, luật cạnh tranh đã được đưa vào giảng dạy với tính chất là nội dung học bắt buộc tại nhiều trường đại học ở các nước trên thế giới, đặc biệt là ở các nước có nền kinh tế thị trường phát triển. Nhiều trường đại học hoặc khoa luật đã thiết kế đưa luật cạnh tranh thành một môn học trong chương trình đào tạo ở cả bậc đại học và sau đại học. Trong khuôn khổ đề tài này, kinh nghiệm quốc tế chủ yếu được xem xét ở các nước phát triển, mà điển hình là Cộng hòa Pháp và Nhật Bản.
Với bậc đào tạo Đại học, ở đa số các nước, sinh viên được tiếp cận nghiên cứu luật cạnh tranh sau khi đã nghiên cứu các môn luật cơ bản như luật nhà nước, luật dân sự, luật hình sự, luật hành chính, luật thương mại, luật lao động, luật tư pháp quốc tế.Trong khuôn khổ chương trình đào tạo cử nhân, sinh viên được truyền đạt những nội dung cơ bản của luật cạnh tranh.