Nghiên Cứu Chuyển Dịch Cơ Cấu Kinh Tế Tỉnh Bắc Giang Giai Đoạn 1997-2015

Khám phá quá trình chuyển dịch cơ cấu kinh tế tỉnh Bắc Giang từ năm 1997 đến 2015, những thay đổi và tác động đến phát triển địa phương.

• Tác giả: Nguyễn Thị Vân
• Trường học: Trường Đại Học
• Chuyên ngành: Kinh Tế
• Đề tài: Nghiên Cứu Chuyển Dịch Cơ Cấu Kinh Tế Tỉnh Bắc Giang Giai Đoạn 1997-2015
• Loại tài liệu: Luận Án
• Năm xuất bản: 2015
• Địa điểm: Bắc Giang

Mục lục chi tiết

• LỜI CAM ĐOAN
• 1. CHƯƠNG 1: TỔNG QUAN TÌNH HÌNH NGHIÊN CỨU LIÊN QUAN ĐẾN ĐỀ TÀI LUẬN ÁN
• 1.1. Tổng quan tình hình nghiên cứu
• 1.2. Đánh giá chung các công trình đã nghiên cứu có liên quan đến đề tài và những vấn đề luận án cần đi sâu nghiên cứu
• 2. CHƯƠNG 2: CHUYỂN DỊCH CƠ CẤU KINH TẾ Ở TỈNH BẮC GIANG TỪ NĂM 1997 ĐẾN NĂM 2005
• 2.1. Bối cảnh lịch sử và các yếu tố tác động đến chuyển dịch cơ cấu kinh tế tỉnh Bắc Giang
• 2.2. Sự chuyển dịch cơ cấu kinh tế
• 3. CHƯƠNG 3: CHUYỂN DỊCH CƠ CẤU KINH TẾ Ở TỈNH BẮC GIANG TỪ NĂM 2006 ĐẾN NĂM 2015
• 3.1. Những yêu cầu mới trong thực hiện chuyển dịch cơ cấu kinh tế
• 3.2. Sự chuyển dịch cơ cấu kinh tế
• 4. CHƯƠNG 4: MỘT SỐ NHẬN XÉT VÀ VẤN ĐỀ ĐẶT RA
• 4.1. Nhận xét về quá trình chuyển dịch cơ cấu kinh tế của tỉnh Bắc Giang
• 4.2. Một số kinh nghiệm và vấn đề đặt ra
• DANH MỤC CÔNG TRÌNH KHOA HỌC CỦA TÁC GIẢ LIÊN QUAN ĐẾN ĐỀ TÀI LUẬN ÁN
• DANH MỤC TÀI LIỆU THAM KHẢO
• DANH MỤC CÁC CHỮ VIẾT TẮT
• DANH MỤC CÁC BẢNG, BIỂU

Tóm tắt

I. Tổng Quan Nghiên Cứu Chuyển Dịch Cơ Cấu Kinh Tế Bắc Giang

Nghiên cứu về chuyển dịch cơ cấu kinh tế (CCKT) ở Việt Nam nói chung và Bắc Giang nói riêng đã thu hút sự quan tâm của nhiều nhà khoa học và các cơ quan quản lý. Các công trình nghiên cứu tập trung vào việc tìm kiếm các giải pháp tối ưu để thúc đẩy chuyển dịch cơ cấu kinh tế theo hướng công nghiệp hóa, hiện đại hóa, làm biến đổi nhanh chóng nền kinh tế của đất nước. Khi nghiên cứu về chuyển dịch cơ cấu kinh tế, cần làm rõ các khái niệm như cơ cấu kinh tế, chuyển dịch cơ cấu kinh tế. Cơ cấu kinh tế là tổng thể các ngành, lĩnh vực, bộ phận kinh tế có quan hệ hữu cơ tương đối ổn định hợp thành. Chuyển dịch cơ cấu kinh tế là quá trình cải biến kinh tế - xã hội từ tình trạng lạc hậu, mang nặng tính chất tự cấp, tự túc, từng bước chuyên môn hóa hợp lý, trang bị kỹ thuật, công nghệ hiện đại, trên cơ sở đó tạo ra năng suất lao động cao, hiệu quả kinh tế cao và nhịp độ tăng trưởng mạnh cho nền kinh tế nói chung.

1.1. Các Nghiên Cứu Về Thành Phần Kinh Tế Bắc Giang

Cuốn sách “Đổi mới và phát triển các thành phần kinh tế” do Đỗ Hoài Nam chủ biên (Nhà xuất bản Chính trị Quốc gia, Hà Nội, năm 1993) nêu lên thực trạng nền kinh tế Việt Nam và các thành phần kinh tế bước vào thời kỳ đổi mới đất nước. Cuốn sách xác định lại vai trò của từng thành phần kinh tế trong nền kinh tế quốc dân và khẳng định sự cần thiết phải đổi mới các thành phần kinh tế nhà nước, tập thể, phát triển các thành phần KTTN, kinh tế hộ gia đình trong bối cảnh đất nước bước vào thời kỳ đổi mới và thực hiện CNH, HĐH. Cuốn sách cung cấp những lý luận cơ bản về đổi mới và phát triển các thành phần kinh tế của Việt Nam, là cơ sở để tác giả nghiên cứu quá trình vận động và phát triển của các thành phần kinh tế trong CCKT Việt Nam từ những năm đầu của thời kỳ đổi mới đến nay.

1.2. Nghiên Cứu Chuyển Dịch Cơ Cấu Kinh Tế Theo Ngành Ở Bắc Giang

Cuốn sách “Chuyển dịch cơ cấu kinh tế theo hướng công nghiệp hóa, hiện đại hóa nền kinh tế quốc dân” do GS TS Ngô Đình Giao chủ biên (Nhà xuất bản Chính trị Quốc gia, Hà Nội, 1994) đã phân tích quan điểm và đánh giá thực trạng CCKT ở Việt Nam. Từ đó, các tác giả đã chỉ ra phương hướng và biện pháp chuyển dịch cơ cấu kinh tế theo hướng công nghiệp hóa ở Việt Nam trong những năm tiếp theo. Bằng việc chỉ ra sự chuyển dịch cơ cấu kinh tế của từng ngành, cuốn sách giúp tác giả luận án hiểu rõ hơn về vị trí, đặc điểm cũng như phương hướng, biện pháp chuyển dịch cơ cấu kinh tế của các ngành đó qua các giai đoạn làm cơ sở lý luận cho việc nghiên cứu quá trình chuyển dịch cơ cấu kinh tế ở địa phương.

II. Bối Cảnh Yếu Tố Tác Động Chuyển Dịch Cơ Cấu Kinh Tế

Bắc Giang là một tỉnh trung du miền núi phía Bắc, được tái lập tỉnh năm 1997 (tách ra từ tỉnh Hà Bắc). Thực hiện đường lối đổi mới đất nước, Bắc Giang đã huy động mọi ngu n lực, nỗ lực phấn đấu để đẩy nhanh tốc độ tăng trưởng, chuyển dịch cơ cấu kinh tế theo hướng CNH, HĐH, phát triển bền vững. Quá trình đó đã đạt được những kết quả tích cực, góp phần nâng cao đời sống nhân dân, mang lại giá trị kinh tế ngày càng gia tăng, tạo ra những chuyển biến tích cực về mọi mặt. Tuy nhiên, do còn nhiều khó khăn, nhất là từ điểm xuất phát của một tỉnh với nền kinh tế thuần nông, một bộ phận người lao động vẫn còn mang nặng tập quán sản xuất kinh tế tiểu nông, tự cung, tự cấp, không muốn thay đổi cung cách làm ăn, chỉ dựa vào khai thác tự nhiên để duy trì cuộc sống hàng ngày. Bên cạnh đó, công nghiệp Bắc Giang và dịch vụ Bắc Giang phát triển chậm, chưa tương xứng với tiềm năng và thế mạnh của tỉnh.

2.1. Điều Kiện Tự Nhiên Ảnh Hưởng Đến Kinh Tế Bắc Giang

Điều kiện tự nhiên của Bắc Giang, bao gồm vị trí địa lý, tài nguyên thiên nhiên, khí hậu, đất đai, có ảnh hưởng lớn đến cơ cấu kinh tế tỉnh Bắc Giang. Vị trí địa lý thuận lợi cho giao thương, tài nguyên phong phú tạo điều kiện phát triển các ngành công nghiệp Bắc Giang và nông nghiệp Bắc Giang. Tuy nhiên, địa hình phức tạp cũng gây khó khăn cho việc phát triển hạ tầng và giao thông.

2.2. Yếu Tố Xã Hội Tác Động Đến Chuyển Dịch Cơ Cấu Lao Động

Yếu tố xã hội, bao gồm dân số, trình độ dân trí, văn hóa, phong tục tập quán, cũng có tác động đến chuyển dịch cơ cấu lao động Bắc Giang. Dân số đông tạo nguồn lao động dồi dào, nhưng trình độ dân trí còn hạn chế gây khó khăn cho việc tiếp thu công nghệ mới và nâng cao năng suất lao động. Phong tục tập quán cũng ảnh hưởng đến tư duy sản xuất và kinh doanh của người dân.

2.3. Chính Sách Kinh Tế Của Đảng Bộ Tỉnh Bắc Giang

Các chính sách kinh tế của Đảng và Nhà nước, đặc biệt là các chính sách của Đảng bộ tỉnh Bắc Giang, đóng vai trò quan trọng trong việc định hướng và thúc đẩy chuyển dịch cơ cấu kinh tế. Các chính sách này bao gồm chính sách thu hút đầu tư, chính sách phát triển các ngành kinh tế mũi nhọn, chính sách hỗ trợ doanh nghiệp, và chính sách phát triển nguồn nhân lực.

III. Phân Tích Chuyển Dịch Cơ Cấu Kinh Tế Bắc Giang 1997 2005

Giai đoạn 1997-2005 là giai đoạn đầu của quá trình chuyển dịch cơ cấu kinh tế Bắc Giang sau khi tái lập tỉnh. Trong giai đoạn này, Bắc Giang tập trung vào việc khôi phục và phát triển kinh tế, xây dựng cơ sở hạ tầng, và thu hút đầu tư. Nông nghiệp Bắc Giang vẫn là ngành kinh tế chủ đạo, nhưng công nghiệp Bắc Giang và dịch vụ Bắc Giang bắt đầu có sự phát triển. Tăng trưởng kinh tế Bắc Giang trong giai đoạn này đạt mức khá, nhưng vẫn còn thấp so với các tỉnh khác trong khu vực.

3.1. Chuyển Dịch Cơ Cấu Ngành Kinh Tế Bắc Giang Giai Đoạn Đầu

Trong giai đoạn 1997-2005, chuyển dịch cơ cấu ngành kinh tế Bắc Giang diễn ra chậm, với tỷ trọng nông nghiệp Bắc Giang giảm dần, tỷ trọng công nghiệp Bắc Giang và dịch vụ Bắc Giang tăng lên. Tuy nhiên, tỷ trọng nông nghiệp Bắc Giang vẫn còn chiếm tỷ lệ cao trong cơ cấu kinh tế tỉnh Bắc Giang.

3.2. Chuyển Dịch Cơ Cấu Thành Phần Kinh Tế Bắc Giang 1997 2005

Trong giai đoạn này, chuyển dịch cơ cấu thành phần kinh tế Bắc Giang diễn ra theo hướng giảm tỷ trọng kinh tế nhà nước, tăng tỷ trọng kinh tế tư nhân và kinh tế có vốn đầu tư nước ngoài. Kinh tế tư nhân bắt đầu đóng vai trò quan trọng hơn trong phát triển kinh tế Bắc Giang.

3.3. Đánh Giá Hiệu Quả Chuyển Dịch Cơ Cấu Kinh Tế Bắc Giang

Hiệu quả chuyển dịch cơ cấu kinh tế Bắc Giang trong giai đoạn 1997-2005 còn hạn chế, do nhiều yếu tố như cơ sở hạ tầng còn yếu kém, trình độ dân trí còn thấp, và chính sách kinh tế chưa thực sự hiệu quả. Tuy nhiên, đây là giai đoạn quan trọng để Bắc Giang tạo tiền đề cho sự phát triển kinh tế trong giai đoạn tiếp theo.

IV. Đánh Giá Chuyển Dịch Cơ Cấu Kinh Tế Bắc Giang 2006 2015

Giai đoạn 2006-2015 là giai đoạn đẩy mạnh chuyển dịch cơ cấu kinh tế Bắc Giang với tốc độ nhanh và hiệu quả hơn. Trong giai đoạn này, Bắc Giang tập trung vào việc phát triển công nghiệp Bắc Giang và dịch vụ Bắc Giang, thu hút đầu tư vào các khu công nghiệp, và nâng cao chất lượng nguồn nhân lực. Tăng trưởng kinh tế Bắc Giang trong giai đoạn này đạt mức cao, vượt xa mức trung bình của cả nước.

4.1. Chuyển Dịch Cơ Cấu Ngành Kinh Tế Bắc Giang Giai Đoạn Mới

Trong giai đoạn 2006-2015, chuyển dịch cơ cấu ngành kinh tế Bắc Giang diễn ra mạnh mẽ, với tỷ trọng công nghiệp Bắc Giang và dịch vụ Bắc Giang tăng lên đáng kể, tỷ trọng nông nghiệp Bắc Giang giảm xuống. Công nghiệp Bắc Giang trở thành ngành kinh tế chủ đạo, đóng góp lớn vào tăng trưởng kinh tế Bắc Giang.

4.2. Chuyển Dịch Cơ Cấu Vốn Đầu Tư Bắc Giang 2006 2015

Trong giai đoạn này, chuyển dịch cơ cấu vốn đầu tư Bắc Giang diễn ra theo hướng tăng tỷ trọng vốn đầu tư vào công nghiệp Bắc Giang và dịch vụ Bắc Giang, giảm tỷ trọng vốn đầu tư vào nông nghiệp Bắc Giang. Vốn đầu tư trực tiếp nước ngoài (FDI) vào khu công nghiệp Bắc Giang tăng mạnh.

4.3. Tác Động Của Chuyển Dịch Cơ Cấu Kinh Tế Đến Xã Hội

Quá trình chuyển dịch cơ cấu kinh tế có tác động lớn đến xã hội Bắc Giang, tạo ra nhiều việc làm mới, nâng cao thu nhập bình quân đầu người, và cải thiện đời sống của người dân. Tuy nhiên, cũng có những thách thức như ô nhiễm môi trường, bất bình đẳng thu nhập, và di cư lao động.

V. Nhận Xét Kinh Nghiệm Chuyển Dịch Cơ Cấu Kinh Tế Bắc Giang

Quá trình chuyển dịch cơ cấu kinh tế Bắc Giang từ năm 1997 đến năm 2015 đã đạt được những thành tựu quan trọng, góp phần vào sự phát triển kinh tế - xã hội của tỉnh. Tuy nhiên, vẫn còn nhiều hạn chế và thách thức cần phải vượt qua. Cần có những giải pháp đồng bộ và hiệu quả để tiếp tục đẩy mạnh chuyển dịch cơ cấu kinh tế theo hướng bền vững.

5.1. Thành Công Hạn Chế Chuyển Dịch Cơ Cấu Kinh Tế

Thành công lớn nhất của chuyển dịch cơ cấu kinh tế Bắc Giang là sự chuyển đổi từ một nền kinh tế thuần nông sang một nền kinh tế công nghiệp - dịch vụ. Tuy nhiên, hạn chế lớn nhất là chất lượng tăng trưởng chưa cao, phụ thuộc nhiều vào vốn đầu tư và lao động giá rẻ.

5.2. Bài Học Kinh Nghiệm Chuyển Dịch Cơ Cấu Kinh Tế Bắc Giang

Bài học kinh nghiệm quan trọng nhất là cần có sự lãnh đạo, chỉ đạo sát sao của Đảng và Nhà nước, sự đồng thuận của người dân, và sự phối hợp chặt chẽ giữa các cấp, các ngành. Cần chú trọng phát triển nguồn nhân lực chất lượng cao, đầu tư vào khoa học công nghệ, và bảo vệ môi trường.

VI. Giải Pháp Thúc Đẩy Chuyển Dịch Cơ Cấu Kinh Tế Bắc Giang

Để tiếp tục đẩy mạnh chuyển dịch cơ cấu kinh tế Bắc Giang trong thời gian tới, cần có những giải pháp đồng bộ và hiệu quả. Các giải pháp này bao gồm: nâng cao chất lượng nguồn nhân lực, thu hút đầu tư vào các ngành công nghệ cao, phát triển dịch vụ logistics Bắc Giang, và bảo vệ môi trường.

6.1. Nâng Cao Chất Lượng Nguồn Nhân Lực Bắc Giang

Cần đầu tư vào giáo dục và đào tạo, nâng cao trình độ dân trí, và đào tạo nghề cho người lao động. Cần có chính sách thu hút và giữ chân nhân tài, tạo môi trường làm việc tốt cho người lao động.

6.2. Thu Hút Đầu Tư Vào Công Nghệ Cao Tại Bắc Giang

Cần có chính sách ưu đãi đầu tư, cải thiện môi trường đầu tư, và xây dựng cơ sở hạ tầng hiện đại. Cần tập trung thu hút đầu tư vào các ngành công nghệ cao, có giá trị gia tăng lớn, và thân thiện với môi trường.

6.3. Phát Triển Du Lịch Bắc Giang Gắn Với Bản Sắc Văn Hóa

Cần đầu tư vào phát triển hạ tầng du lịch, quảng bá hình ảnh du lịch Bắc Giang, và xây dựng các sản phẩm du lịch độc đáo, hấp dẫn. Cần chú trọng bảo tồn và phát huy các giá trị văn hóa truyền thống, tạo ra sự khác biệt cho du lịch Bắc Giang.

Nội dung chính

Tổng quan luận án

Luận án tiến sĩ chuyên ngành Lịch sử Việt Nam của tác giả Nguyễn Thị Vân nghiên cứu đề tài: "Quá trình chuyển dịch cơ cấu kinh tế ở tỉnh Bắc Giang từ năm 1997 đến năm 2015". Luận án được thực hiện nhằm tái hiện bức tranh lịch sử kinh tế địa phương trong giai đoạn đẩy mạnh công nghiệp hóa, hiện đại hóa và hội nhập kinh tế quốc tế.

Tính cấp thiết và khoảng trống nghiên cứu

• Tính cấp thiết: Cơ cấu kinh tế là trụ cột của nền kinh tế quốc dân, phản ánh sự phân công lao động xã hội và trình độ phát triển của lực lượng sản xuất. Tại Việt Nam, chủ trương chuyển dịch cơ cấu kinh tế theo hướng công nghiệp hóa, hiện đại hóa được Đảng và Nhà nước xác định là định hướng chiến lược. Bắc Giang là tỉnh trung du miền núi phía Bắc, được tái lập năm 1997 sau khi chia tách từ tỉnh Hà Bắc. Thời điểm tái lập, tỉnh có điểm xuất phát thấp, kinh tế thuần nông, tỷ trọng công nghiệp và dịch vụ nhỏ bé, tập quán canh tác tiểu nông còn phổ biến. Việc tổng kết quá trình chuyển dịch cơ cấu kinh tế của tỉnh giai đoạn 1997–2015 từ góc độ lịch sử là yêu cầu cấp thiết nhằm cung cấp cơ sở khoa học và thực tiễn cho công tác quy hoạch phát triển kinh tế - xã hội địa phương.
• Khoảng trống nghiên cứu: Trước thời điểm luận án thực hiện, các công trình đã công bố chủ yếu tiếp cận vấn đề kinh tế Bắc Giang dưới góc độ kinh tế học, nông nghiệp học hoặc nghiên cứu giai đoạn tỉnh Hà Bắc trước năm 1996. Chưa có công trình sử học nào nghiên cứu toàn diện, hệ thống về quá trình chuyển dịch cơ cấu kinh tế tại tỉnh Bắc Giang trong toàn bộ khung thời gian 1997–2015.

Mục đích và nhiệm vụ nghiên cứu

Về mục đích nghiên cứu:

1. Làm sáng tỏ quá trình chuyển dịch cơ cấu kinh tế ở tỉnh Bắc Giang qua các giai đoạn từ năm 1997 đến năm 2015 dưới góc độ chuyên ngành Lịch sử Việt Nam.
2. Làm rõ thành tựu, hạn chế và tác động của quá trình chuyển dịch cơ cấu kinh tế đến kinh tế, xã hội, quốc phòng - an ninh tại địa phương.
3. Rút ra các kinh nghiệm lịch sử phục vụ quá trình hoạch định chính sách phát triển kinh tế của tỉnh trong các giai đoạn tiếp theo.

Về nhiệm vụ nghiên cứu:

1. Sưu tầm, xử lý và đánh giá tổng quan các nguồn tài liệu liên quan đến quá trình chuyển dịch cơ cấu kinh tế của cả nước và tỉnh Bắc Giang.
2. Phân tích các nhân tố tác động đến chuyển dịch cơ cấu kinh tế tỉnh Bắc Giang, bao gồm điều kiện tự nhiên, kinh tế, xã hội, hiện trạng kinh tế trước năm 1997, cùng chủ trương của Đảng và Đảng bộ địa phương.
3. Phân tích tiến trình chuyển dịch cơ cấu kinh tế của tỉnh qua hai giai đoạn: giai đoạn bước đầu thực hiện chuyển dịch sau tái lập tỉnh (1997–2005) và giai đoạn đẩy mạnh chuyển dịch (2006–2015).
4. Đánh giá thành quả, hạn chế, xác định đặc điểm, ý nghĩa và tác động của quá trình chuyển dịch cơ cấu kinh tế đối với sự phát triển kinh tế - xã hội địa phương.

Đối tượng và phạm vi nghiên cứu

• Đối tượng nghiên cứu: Sự chuyển dịch cơ cấu kinh tế của tỉnh Bắc Giang trên các phương diện: cơ cấu ngành kinh tế, cơ cấu thành phần kinh tế và cơ cấu vùng kinh tế.
• Phạm vi không gian: Địa bàn tỉnh Bắc Giang gồm thành phố Bắc Giang và 9 huyện: Hiệp Hòa, Tân Yên, Việt Yên, Yên Dũng, Lạng Giang, Yên Thế, Lục Ngạn, Lục Nam, Sơn Động. Luận án kết hợp so sánh với vùng trung du miền núi phía Bắc, cả nước và một số tỉnh lân cận như Bắc Ninh, Vĩnh Phúc, Thái Nguyên.
• Phạm vi thời gian: Từ năm 1997 (thời điểm tái lập tỉnh Bắc Giang) đến năm 2015. Luận án xem xét khái quát giai đoạn trước năm 1997 để làm rõ tiền đề và cập nhật một số tư liệu sau năm 2015 phục vụ đánh giá.
• Phạm vi nội dung: Tập trung vào chuyển dịch cơ cấu ngành, cơ cấu thành phần và cơ cấu vùng kinh tế, đồng thời xem xét các yếu tố liên đới như cơ cấu vốn đầu tư và cơ cấu lao động.

---

Tổng quan tài liệu và vị trí của luận án

Tác giả luận án phân loại và điểm luận các công trình nghiên cứu đi trước thành 3 nhóm chính:

Các nhóm công trình nghiên cứu trước đây

1. Nghiên cứu chung về kinh tế và chuyển dịch cơ cấu kinh tế ở Việt Nam:

   • Về cơ cấu ngành và công nghiệp hóa: GS.TS. Ngô Đình Giao chủ biên (1994), Chuyển dịch cơ cấu kinh tế theo hướng công nghiệp hóa, hiện đại hóa nền kinh tế quốc dân; Đỗ Hoài Nam chủ biên (1996), Chuyển dịch cơ cấu kinh tế ngành và phát triển các ngành trọng điểm, mũi nhọn ở Việt Nam; Bùi Tất Thắng chủ biên (1997), Các nhân tố ảnh hưởng đến chuyển dịch cơ cấu ngành kinh tế trong thời kỳ công nghiệp hóa ở Việt Nam; Bùi Tất Thắng chủ biên (2006), Chuyển dịch cơ cấu ngành kinh tế ở Việt Nam; TS. Phạm Thị Khanh chủ biên (2010), Chuyển dịch cơ cấu kinh tế theo hướng phát triển bền vững của Việt Nam.
   • Về thành phần kinh tế: Đỗ Hoài Nam chủ biên (1993), Đổi mới và phát triển các thành phần kinh tế; GS.TS. Vũ Đình Bách và GS.TS. Ngô Đình Giao đồng chủ biên (1997), Phát triển các thành phần kinh tế và các tổ chức kinh doanh ở nước ta hiện nay; GS.TS. Vũ Đình Bách chủ biên (2001), Đổi mới, tăng cường thành phần kinh tế nhà nước: Lý luận, chính sách và giải pháp; TS. Chử Văn Lâm chủ biên (2006), Sở hữu tập thể và kinh tế tập thể trong nền kinh tế thị trường định hướng xã hội chủ nghĩa ở Việt Nam; GS.TS. Nguyễn Thanh Tuyền chủ biên (2006), Sở hữu tư nhân và kinh tế tư nhân trong nền kinh tế thị trường định hướng xã hội chủ nghĩa ở Việt Nam.
   • Về nông nghiệp, nông thôn và kinh tế vùng: PGS.TS. Lê Đình Thắng chủ biên (1995), Đổi mới và hoàn thiện một số chính sách phát triển nông nghiệp, nông thôn; PGS.TS. Ngô Doãn Vịnh chủ biên (1998), Xác định cơ cấu kinh tế lãnh thổ theo hướng phát triển có trọng điểm ở Việt Nam; Nguyễn Sinh Cúc (2002), Nông nghiệp, nông thôn thời kỳ đổi mới 1986–2002; Đặng Kim Sơn (2006), Nông nghiệp, nông thôn Việt Nam - 20 năm đổi mới và phát triển; TS. Lê Thu Hoa chủ biên (2007), Kinh tế vùng Việt Nam - từ lý luận đến thực tiễn.
   • Về lịch sử kinh tế Việt Nam: Đặng Phong (2002, 2005), Lịch sử kinh tế Việt Nam 1945–1975 (Tập I và Tập II); Đặng Phong chủ biên (2009), “Phá rào” trong kinh tế vào đêm trước đổi mới; Đặng Thị Loan chủ biên (2006), Kinh tế Việt Nam 20 năm đổi mới (1986–2006) - thành tựu và những vấn đề đặt ra.

2. Nghiên cứu về chuyển dịch cơ cấu kinh tế tại các vùng và địa phương:

   • GS.TS. Lương Xuân Quỳ chủ biên (1996), Những biện pháp kinh tế tổ chức và quản lý để phát triển kinh tế nông nghiệp hàng hóa và đổi mới cơ cấu kinh tế nông thôn Bắc Bộ; TS. Đặng Văn Thắng và TS. Phạm Ngọc Dương (2003), Chuyển dịch cơ cấu kinh tế công - nông nghiệp ở đồng bằng sông Hồng - Thực trạng và triển vọng.
   • Các luận án tiến sĩ: Nguyễn Đăng Bằng (2001) về vùng Bắc Trung Bộ; Lê Anh Vũ (2001) về vùng Tây Bắc; TS. Phạm Hùng (2002) về miền Đông Nam Bộ; Nguyễn Văn Vinh (2010) về sự lãnh đạo chuyển dịch cơ cấu kinh tế nông nghiệp tỉnh Thanh Hóa (1986–2005); Đặng Kim Oanh (2011) về sự lãnh đạo của Đảng đối với cơ cấu kinh tế nông nghiệp (1986–2006); Đào Thị Bích Hồng (2012) về tỉnh Bạc Liêu (1997–2005); Phạm Thị Lương Diệu (2012) về kinh tế tư nhân.

3. Nghiên cứu về kinh tế và lịch sử tỉnh Bắc Giang:

   • GS. Phan Đại Doãn và GS. Đinh Xuân Lâm (2005), Bắc Giang - những chặng đường lịch sử; Nguyễn Quang Ân và Ngô Quang Toản chủ biên (2006), Địa chí Bắc Giang: Địa lí và kinh tế; Nguyễn Thu Minh và Trần Văn Lạng (2010), Làng nghề và những nghề thủ công truyền thống ở Bắc Giang.
   • Các luận án chuyên ngành khác: Vũ Đức Trung (1996) về chuyển dịch cơ cấu kinh tế nông thôn tỉnh Hà Bắc (1986–1996); Nguyễn Đức Thìn (1999) về phát triển nông nghiệp tỉnh Hà Bắc; Lê Thị Giang (2010) và Phùng Gia Hưng (2012) về cơ cấu sử dụng đất nông nghiệp tại Bắc Giang.

Khoảng trống luận án giải quyết

Các công trình trên cung cấp cơ sở lý luận và dữ liệu tham chiếu quan trọng nhưng chủ yếu nghiên cứu ở quy mô cả nước, các vùng trọng điểm, hoặc tiếp cận tỉnh Bắc Giang trước năm 1997 dưới góc độ chuyên ngành kinh tế học và nông nghiệp học. Luận án của tác giả Nguyễn Thị Vân giải quyết khoảng trống: nghiên cứu toàn diện, có hệ thống quá trình chuyển dịch cơ cấu kinh tế tỉnh Bắc Giang từ năm 1997 đến năm 2015 dưới góc độ chuyên ngành Lịch sử Việt Nam, phân tích đồng thời cả ba chiều cạnh: ngành kinh tế, thành phần kinh tế và vùng lãnh thổ.

---

Cơ sở lý thuyết và phương pháp nghiên cứu

Khái niệm và khung lý thuyết sử dụng

• Cơ cấu kinh tế: Luận án sử dụng định nghĩa theo Từ điển Bách khoa Việt Nam: cơ cấu kinh tế là tổng thể các ngành, lĩnh vực, bộ phận kinh tế có quan hệ hữu cơ tương đối ổn định hợp thành, mang tính khách quan và là một hệ thống động phát triển qua các giai đoạn.
• Chuyển dịch cơ cấu kinh tế: Là quá trình cải biến kinh tế - xã hội từ tình trạng lạc hậu, tự cấp tự túc sang chuyên môn hóa, hiện đại hóa kỹ thuật và công nghệ, nhằm tạo ra năng suất lao động và nhịp độ tăng trưởng cao; bao gồm việc cải tiến cơ cấu theo ngành, theo vùng lãnh thổ và theo các thành phần kinh tế.
• Khung quan điểm chỉ đạo: Đường lối công nghiệp hóa, hiện đại hóa của Đảng Cộng sản Việt Nam tại Đại hội VIII (1996), Đại hội IX (2001); các văn kiện chuyên đề như Nghị quyết 10-NQ/TW (1988), Nghị quyết 06-NQ/TW (1998) về nông nghiệp nông thôn; Nghị quyết Hội nghị Trung ương 3 khóa IX (2001) về doanh nghiệp nhà nước; Nghị quyết Hội nghị Trung ương 5 khóa IX (2002) về kinh tế tập thể và kinh tế tư nhân; Luật Hợp tác xã năm 1997; các Nghị quyết Đại hội Đảng bộ tỉnh Bắc Giang lần thứ XIV (1997) và lần thứ XV (2001).

Phương pháp nghiên cứu

• Phương pháp luận: Dựa trên phương pháp luận sử học, thế giới quan và phương pháp luận Mác - Lênin, tư tưởng Hồ Chí Minh và đường lối phát triển kinh tế của Đảng Cộng sản Việt Nam.
• Phương pháp nghiên cứu chuyên ngành: Kết hợp phương pháp lịch sử và phương pháp logic nhằm tái hiện các sự kiện, quá trình chuyển dịch kinh tế của địa phương theo trình tự thời gian và mối liên hệ bản chất.
• Phương pháp liên ngành và bổ trợ: Sử dụng phương pháp phân tích, tổng hợp, so sánh đối chiếu, thống kê mô tả số liệu kinh tế và điều tra khảo sát thực địa tại địa phương.

Nguồn tư liệu và dữ liệu

• Văn kiện của Đảng Cộng sản Việt Nam, chính sách và luật pháp của Nhà nước.
• Nguồn tài liệu lưu trữ địa phương: Nghị quyết, chỉ thị, quyết định, chương trình, kế hoạch, báo cáo tổng kết của Tỉnh ủy, Ban Thường vụ Tỉnh ủy, Hội đồng nhân dân, Ủy ban nhân dân tỉnh Bắc Giang, các sở, ban, ngành và địa phương trong tỉnh.
• Các công trình khoa học đã công bố: sách chuyên khảo, bài báo trên các tạp chí khoa học, kỷ yếu hội thảo, luận văn, luận án.
• Nguồn tài liệu thực chứng chưa thành văn: khai thác thông tin qua phỏng vấn những người trực tiếp tham gia, lãnh đạo hoặc chứng kiến quá trình chuyển dịch kinh tế tại địa phương.

---

Nội dung chính theo từng chương

Chương 1: Tổng quan tình hình nghiên cứu liên quan đến đề tài luận án

Chương 1 hệ thống hóa các công trình nghiên cứu trong và ngoài tỉnh theo ba nhóm chuyên đề: các nghiên cứu lý luận và thực tiễn chung về cơ cấu kinh tế tại Việt Nam; các công trình nghiên cứu chuyển dịch cơ cấu kinh tế tại các vùng lãnh thổ và địa phương; các công trình nghiên cứu về lịch sử và kinh tế tỉnh Bắc Giang. Chương này xác định các vấn đề luận án kế thừa (hệ thống khái niệm, phương pháp tiếp cận) và làm rõ ba nội dung luận án tập trung giải quyết: phân tích các nhân tố chi phối quá trình chuyển dịch tại Bắc Giang từ năm 1997; phục dựng tiến trình chuyển dịch cơ cấu ngành, thành phần, vùng lãnh thổ; đánh giá kết quả, tác động và rút ra bài học lịch sử.

Chương 2: Chuyển dịch cơ cấu kinh tế ở tỉnh Bắc Giang từ năm 1997 đến năm 2005

Chương 2 trình bày bối cảnh lịch sử khi tái lập tỉnh Bắc Giang từ ngày 01/01/1997 theo Nghị quyết Quốc hội khóa IX ngày 06/11/1996. Thời điểm này, tỉnh đối mặt với nhiều khó khăn: bộ máy mới hình thành, hạ tầng giao thông và thủy lợi thiếu đồng bộ, tỷ lệ lao động có trình độ đại học trở lên chỉ chiếm 2,6%.

Hiện trạng kinh tế trước năm 1997 (giai đoạn tỉnh Hà Bắc): Năm 1990, cơ cấu GRDP của Hà Bắc gồm: nông - lâm nghiệp chiếm 58,8%, công nghiệp - xây dựng chiếm 17,9%, dịch vụ chiếm 23,3%. Đến năm 1995, tỷ trọng tương ứng chuyển biến thành: nông - lâm nghiệp 50,1%, công nghiệp - xây dựng 23,2%, dịch vụ 17,9%. Năm 1995, GDP bình quân đầu người của tỉnh chỉ đạt 68,8% mức bình quân cả nước. Về thành phần kinh tế, toàn tỉnh năm 1991 có 54 đơn vị tập thể, 2 doanh nghiệp tư nhân, 6.087 hộ cá thể; đến năm 1995 có 13 đơn vị tập thể, 5 doanh nghiệp tư nhân, 7.387 hộ cá thể, 10 đơn vị hợp doanh; 77% doanh nghiệp sản xuất kinh doanh có lãi sau khi giải thể 220 đơn vị yếu kém và sắp xếp lại 63 doanh nghiệp nhà nước.

Sự chuyển dịch cơ cấu ngành kinh tế giai đoạn 1997–2005: Ngay sau khi tái lập, Đảng bộ tỉnh Bắc Giang xác định mô hình cơ cấu kinh tế là Nông nghiệp - Công nghiệp - Dịch vụ, trong đó nông nghiệp giữ vai trò nền tảng.

• Trồng trọt: Thực hiện thay thế các giống lúa cũ năng suất 40–45 tạ/ha (Nông nghiệp 8, CR3, R203) bằng các giống lúa lai và lúa thuần nhập nội (Nhị Iu 63, Nhị Iu 838, Bồi tạp Sơn Thanh, Khang dân 18) cho năng suất 60–70 tạ/ha. Chuyển đổi mùa vụ: giảm trà lúa xuân trung, tăng trà xuân muộn và mùa sớm để mở rộng cây vụ đông. Diện tích chuyển đổi canh tác giai đoạn 1997–2000 đạt 5.976 ha, đến năm 2005 tăng thêm 9.000 ha. Tổng sản lượng lương thực quy thóc tăng từ 459,67 ngàn tấn (1997) lên 550 ngàn tấn (2000) và đạt trên 600 ngàn tấn (2005).
• Cây ăn quả: Hình thành vùng cây ăn quả tập trung quy mô lớn (vải thiều, nhãn, dứa, hồng, cây có múi). Riêng cây vải thiều năm 2000 đạt sản lượng 32.000 tấn, doanh thu trên 200 tỷ đồng. Giai đoạn 2001–2005, tốc độ mở rộng diện tích chững lại do hạn chế trong bảo quản, sơ chế và áp lực cạnh tranh từ nông sản thị trường ngoài nước.
• Chăn nuôi: Chuyển đổi theo hướng nạc hóa đàn lợn, Sind hóa đàn bò; đưa vào sản xuất các giống gia cầm như Gà tam hoàng, Gà Sacso, Gà Kabiz, Vịt siêu trứng. Tốc độ tăng trưởng bình quân đàn gia súc, gia cầm giai đoạn 1997–2000: đàn lợn tăng 6,3%/năm, gia cầm tăng 5,7%/năm, đàn bò tăng 4,2%/năm, đàn trâu giảm 2,1%/năm do cơ giới hóa thay thế sức kéo. Giá trị xuất khẩu nông sản năm 2005 đạt 15.862,5 ngàn USD, tăng 3,1 lần so với năm 1997 (đạt 5.120,5 ngàn USD).
• Thủy sản: Chuyển dịch phương thức từ khai thác tự nhiên sang nuôi trồng tập trung thâm canh và bán thâm canh. Năm 2005 diện tích nuôi trồng đạt 5.008 ha, tăng 1,7 lần so với năm 2000. Giá trị sản xuất thủy sản tăng từ 66.550 triệu đồng (1997) lên 108.018 triệu đồng (2005), chiếm 6,4% tổng giá trị sản xuất nông - lâm - thủy sản.
• Lâm nghiệp: Giao đất giao rừng, phát triển mô hình kinh tế trang trại vườn đồi, vườn rừng gắn với thực hiện Chương trình 327 và chính sách định canh định cư.

Bảng tổng hợp chỉ tiêu ngành nông - lâm - thủy sản tỉnh Bắc Giang (1997–2005):

Chỉ tiêu theo dõi	Năm 1997	Năm 2000	Năm 2005
Sản lượng lương thực quy thóc (ngàn tấn)	459,67	550,00	> 600,00
Diện tích đất chuyển đổi canh tác tích lũy (ha)	—	5.976	14.976
Sản lượng vải thiều (tấn)	—	32.000	—
Doanh thu vải thiều (tỷ đồng)	—	> 200	—
Kim ngạch xuất khẩu nông sản (ngàn USD)	5.120,5	—	15.862,5
Diện tích mặt nước nuôi trồng thủy sản (ha)	—	~ 2.945	5.008
Tỷ trọng nuôi trồng trong giá trị ngành thủy sản (%)	39,90	—	59,70
Tỷ trọng khai thác trong giá trị ngành thủy sản (%)	45,00	—	25,30
Tỷ trọng dịch vụ thủy sản (%)	15,10	—	15,00
Giá trị sản xuất ngành thủy sản (triệu đồng)	66.550	—	108.018

• Công nghiệp, dịch vụ, thành phần và vùng kinh tế: Năm 1997, tỷ trọng công nghiệp - xây dựng chỉ chiếm 16% trong cơ cấu kinh tế tỉnh. Tỉnh chủ trương phát triển hạ tầng các khu, cụm công nghiệp dọc tuyến giao thông huyết mạch, thu hút vốn đầu tư ngoài quốc doanh và FDI, sắp xếp lại doanh nghiệp nhà nước và phát triển kinh tế hộ gia đình, kinh tế trang trại.

Chương 3: Chuyển dịch cơ cấu kinh tế ở tỉnh Bắc Giang từ năm 2006 đến năm 2015

Chương 3 trình bày các yêu cầu mới trong việc đẩy mạnh chuyển dịch cơ cấu kinh tế theo hướng gia tăng tỷ trọng công nghiệp và dịch vụ, giảm dần tỷ trọng nông nghiệp:

• Chuyển dịch cơ cấu ngành kinh tế: Phân tích sự chuyển biến trong cơ cấu tổng sản phẩm trên địa bàn (GRDP theo giá thực tế) phân theo 3 khu vực: nông - lâm - thủy sản, công nghiệp - xây dựng và dịch vụ (Biểu đồ 3.1).
• Chuyển dịch cơ cấu thành phần kinh tế: Phân tích sự thay đổi tỷ trọng giữa khu vực kinh tế nhà nước, kinh tế tập thể, kinh tế tư nhân và khu vực có vốn đầu tư trực tiếp nước ngoài (FDI) (Biểu đồ 3.2).
• Chuyển dịch cơ cấu vốn đầu tư và phân bố vùng kinh tế: Xem xét tỷ trọng phân bổ vốn đầu tư trên địa bàn (Biểu đồ 3.3), sự hình thành các khu, cụm công nghiệp tập trung tại các địa bàn giáp ranh, các huyện đồng bằng và trung du (Việt Yên, Yên Dũng, Hiệp Hòa, thành phố Bắc Giang), gắn với việc khai thác thế mạnh lâm nghiệp, cây ăn quả tại các huyện miền núi (Lục Ngạn, Lục Nam, Sơn Động, Yên Thế).

Chương 4: Một số nhận xét và vấn đề đặt ra

Chương 4 tổng hợp các kết luận khoa học qua nghiên cứu thực tiễn lịch sử chuyển dịch kinh tế tại Bắc Giang:

• Thành tựu và đặc điểm: Tốc độ tăng trưởng kinh tế duy trì mức ổn định, cơ cấu kinh tế chuyển dịch đúng định hướng công nghiệp hóa; hình thành các vùng nông sản chuyên canh và các khu công nghiệp tập trung; huy động được nguồn lực từ các thành phần kinh tế.
• Hạn chế và nguyên nhân: Chất lượng chuyển dịch cơ cấu kinh tế còn thấp; công nghiệp chế biến nông sản chậm phát triển; các dự án thu hút đầu tư chủ yếu có quy mô vừa và nhỏ, ít dự án công nghệ cao; kết cấu hạ tầng kỹ thuật và xã hội chưa đồng bộ; chất lượng nguồn nhân lực thấp; phát sinh các vấn đề xã hội như nhà ở công nhân, chuyển đổi nghề cho nông dân mất đất canh tác, ô nhiễm môi trường.
• Bài học kinh nghiệm và vấn đề đặt ra: Nêu lên các bài học về chỉ đạo quy hoạch vùng, gắn kết phát triển công nghiệp với giải quyết việc làm và hạ tầng xã hội, đổi mới cơ chế quản lý và chủ động liên kết vùng trong phát triển kinh tế.

---

Kết quả và những đóng góp mới

Đóng góp về lý luận và khoa học

1. Trình bày có hệ thống các yếu tố chi phối quá trình chuyển dịch cơ cấu kinh tế tỉnh Bắc Giang từ khi tái lập tỉnh (1997) đến năm 2015, bao gồm điều kiện tự nhiên, kinh tế - xã hội, đường lối của Đảng và chủ trương của Đảng bộ địa phương.
2. Phục dựng toàn diện tiến trình chuyển dịch cơ cấu kinh tế của tỉnh trên cả ba bình diện: cơ cấu ngành, cơ cấu thành phần và cơ cấu vùng kinh tế; xác định bước đi của địa phương trong tiến trình công nghiệp hóa, hiện đại hóa thời kỳ đổi mới.
3. Phân tích sự chuyển biến qua hai giai đoạn lịch sử (1997–2005 và 2006–2015), đánh giá khách quan thành tựu, hạn chế, nguyên nhân và tác động đối với đời sống kinh tế - xã hội tỉnh Bắc Giang.
4. Cung cấp hệ thống tư liệu lịch sử xác thực, có xuất xứ rõ ràng về lịch sử kinh tế địa phương phục vụ nghiên cứu và giảng dạy.

Đóng góp về thực tiễn và giải pháp đề xuất

1. Cung cấp cơ sở cứ liệu lịch sử cho các sở, ban, ngành tại tỉnh Bắc Giang trong việc tham mưu, hoạch định chính sách về tái cơ cấu kinh tế và đổi mới mô hình tăng trưởng.
2. Đề xuất các nhóm giải pháp thúc đẩy chuyển dịch cơ cấu kinh tế địa phương: nâng cao chất lượng quy hoạch; ưu tiên thu hút đầu tư có hàm lượng công nghệ cao; đẩy mạnh phát triển công nghiệp chế biến gắn với vùng nguyên liệu chuyên canh; đầu tư hạ tầng đồng bộ và nâng cao chất lượng nguồn nhân lực.
3. Cung cấp tài liệu tham khảo cho công tác biên soạn lịch sử Đảng bộ và tài liệu giáo dục lịch sử địa phương.

---

Hạn chế và hướng nghiên cứu tiếp

• Hạn chế: Luận án giới hạn phạm vi khảo sát chính trong mốc thời gian từ năm 1997 (khi tái lập tỉnh) đến năm 2015; nguồn tư liệu chủ yếu phản ánh tiến trình trong khoảng thời gian này và tiếp cận dưới góc độ của chuyên ngành Lịch sử Việt Nam.
• Hướng nghiên cứu tiếp: Mở rộng nghiên cứu quá trình chuyển dịch cơ cấu kinh tế tỉnh Bắc Giang trong giai đoạn sau năm 2015 gắn với các bối cảnh mới như kinh tế số, hội nhập quốc tế sâu rộng và tái cấu trúc không gian kinh tế địa phương.

---

Giá trị tham khảo

Luận án là tài liệu tham khảo hữu ích cho các nhóm đối tượng:

• Nghiên cứu sinh, học viên, sinh viên ngành Sử học, Lịch sử Đảng và Kinh tế học: Tham khảo về phương pháp tiếp cận lịch sử kết hợp logic trong nghiên cứu lịch sử kinh tế địa phương, phương pháp xử lý số liệu thống kê và văn bản lưu trữ.
• Giảng viên và nhà nghiên cứu: Sử dụng chương 1 để tổng quan tài liệu về cơ cấu kinh tế Việt Nam; sử dụng chương 2 và chương 3 làm tài liệu tham khảo trong giảng dạy lịch sử địa phương và lịch sử kinh tế Việt Nam thời kỳ đổi mới.
• Cán bộ quản lý, cơ quan tham mưu chính sách tỉnh Bắc Giang: Tham khảo các đánh giá thực tiễn tại chương 2, chương 3 và các bài học kinh nghiệm tại chương 4 để phục vụ công tác quy hoạch phát triển kinh tế, thu hút đầu tư và phát triển liên kết vùng.

---

Câu hỏi thường gặp

1. Tỉnh Bắc Giang được tái lập vào thời điểm nào và chia tách từ tỉnh nào?

Tỉnh Bắc Giang được tái lập và chính thức đi vào hoạt động từ ngày 01/01/1997 theo Nghị quyết của Quốc hội khóa IX nước Cộng hòa xã hội chủ nghĩa Việt Nam thông qua ngày 06/11/1996, trên cơ sở chia tách tỉnh Hà Bắc thành hai tỉnh Bắc Giang và Bắc Ninh.

2. Mô hình cơ cấu ngành kinh tế của tỉnh Bắc Giang được xác định trong những năm đầu sau tái lập là gì?

Những năm đầu sau khi tái lập tỉnh (năm 1997), Đảng bộ tỉnh Bắc Giang xác định mô hình cơ cấu kinh tế là: Nông nghiệp - Công nghiệp - Dịch vụ. Nông nghiệp được xác định là hướng chính cần tập trung phát triển để tạo nền tảng chuyển dịch cơ cấu kinh tế theo hướng công nghiệp hóa, hiện đại hóa.

3. Trong lĩnh vực trồng trọt giai đoạn 1997–2005, tỉnh Bắc Giang đã thực hiện chuyển đổi cơ cấu giống lúa như thế nào?

Ngành nông nghiệp Bắc Giang chuyển đổi từ các giống lúa năng suất thấp khoảng 40–45 tạ/ha (Nông nghiệp 8, CR3, R203) sang các giống lúa lai Trung Quốc (Nhị Iu 63, Nhị Iu 838, Bồi tạp Sơn Thanh) và lúa thuần Trung Quốc (Khang dân 18) đạt năng suất 60–70 tạ/ha.

4. Cơ cấu nội bộ ngành thủy sản tỉnh Bắc Giang chuyển biến như thế nào giữa năm 1997 và năm 2005?

Năm 1997, tỷ trọng giá trị sản xuất thủy sản phân bổ: hoạt động khai thác tự nhiên chiếm 45,0%, nuôi trồng chiếm 39,9%, dịch vụ thủy sản chiếm 15,1%. Đến năm 2005, hoạt động nuôi trồng tăng lên 59,7%, khai thác tự nhiên giảm còn 25,3%, dịch vụ thủy sản duy trì ở mức 15,0%.

5. Khâu nào trong phát triển cây ăn quả tại Bắc Giang giai đoạn 2001–2005 được xác định là nguyên nhân khiến tốc độ tăng trưởng chững lại?

Tốc độ tăng trưởng cây ăn quả (đặc biệt là vải thiều) giai đoạn 2001–2005 chững lại do công nghiệp chế biến và sơ chế chưa phát triển, bảo quản chủ yếu theo phương pháp truyền thống, chất lượng chế biến thấp, kèm theo áp lực cạnh tranh từ hoa quả giá rẻ của thị trường Trung Quốc.

---

Kết luận

Luận án tiến sĩ của tác giả Nguyễn Thị Vân đã phục dựng có hệ thống quá trình chuyển dịch cơ cấu kinh tế tại tỉnh Bắc Giang từ năm 1997 đến năm 2015 trên ba mặt: ngành kinh tế, thành phần kinh tế và vùng lãnh thổ. Công trình làm rõ những bước chuyển quan trọng từ nền kinh tế thuần nông sang phát triển công nghiệp và dịch vụ, đồng thời chỉ ra các hạn chế về chất lượng nguồn nhân lực, hạ tầng và công nghệ chế biến. Đây là công trình nghiên cứu lịch sử kinh tế địa phương nghiêm túc, cung cấp nguồn tư liệu xác thực và các bài học kinh nghiệm có giá trị đối với công tác nghiên cứu khoa học cũng như hoạch định chính sách tại địa phương.

Trích đoạn nội dung tài liệu

Chương 1: Tổng quan tình hình nghiên cứu liên quan đến đề tài luận án Chương 2: Chuyển dịch cơ cấu kinh tế ở tỉnh Bắc Giang từ năm 1997 đến năm 2005 Chương 3:Chuyển dịch cơ cấu kinh tếở tỉnh Bắc Giang từ năm 2006 đến năm 2015 Chương 4: Một số nhận xét và vấn đề đặt ra 6 Chƣơng 1 TỔNG QUAN TÌNH HÌNH NGHIÊN CỨU LIÊN QUAN ĐẾN ĐỀ TÀI LUẬN ÁN 1. Tổng quan tình hình nghiên cứu 1. Những công trình khoa học nghiên cứu chung về kinh tế và chuyển dịch cơ cấu kinh tế Do vị trí, vai trò quan trọng của việc phát triển kinh tế trong sự nghiệp CNH, HĐH đất nước và hội nhập kinh tế quốc tế, vấn đề chuyển dịch CCKT đã thu hút sự quan tâm đặc biệt của các cơ quan lãnh đạo, quản lý, các tổ chức và các nhà khoa học tập trung nghiên cứu, thảo luận tìm các giải pháp tối ưu thúc đẩy chuyển dịch CCKT theo hướng CNH, HĐH, làm biến đổi nhanh chóng nền kinh tế của đất nước. Khi nghiên cứu về chuyển dịch CCKT, chúng ta cần thiết phải làm rõ một số khái niệm sau đây: Cơ cấu kinh tế: Theo Từ điển Bách khoa Việt Nam: Cơ cấu kinh tế "là tổng thể các ngành, lĩnh vực, bộ phận kinh tế có quan hệ hữu cơ tương đối ổn định hợp thành"[53, tr 610] CCKT mang tính khách quan, được hình thành trên cơ sở trình độ phát triển của lực lượng sản xuất và phân công lao động xã hội, sự tăng trưởng của các yếu tố cấu thành của nền kinh tế.

CCKT là hệ thống động, các yếu tố trong CCKT vận động trong mối quan hệ hữu cơ tác động qua lại lẫn nhau, giai đoạn sau phát triển cao hơn giai đoạn trước. Chuyển dịch CCKT "là quá trình cải biến kinh tế - xã hội từ tình trạng lạc hậu, mang nặng tính chất tự cấp, tự túc, từng bước chuyên môn hóa hợp lý, trang bị kỹ thuật, công nghệ hiện đại, trên cơ sở đó tạo ra năng suất lao động cao, hiệu quả kinh tế cao và nhịp độ tăng trưởng mạnh cho nền kinh tế nói chung. Chuyển dịch cơ cấu kinh tế bao g m việc cải tiến cơ cấu kinh tế theo ngành, theo vùng lãnh thổ và cơ cấu các thành phần kinh tế" [53, tr.610] Nghiên cứu về kinh tế và chuyển dịch CCKT nói chung, đến nay đã có nhiều công trình nghiên cứu ở các cấp độ khác nhau được đề cập. Nhiều công trình đã được công bố trên sách, báo, tạp chí với nhiều hình thức phong phú và đa dạng.

Trên phạm vi cả nước đã có nhiều công trình của các nhà khoa học nghiên cứu về kinh tế và chuyển dịch CCKT ở Việt Nam ở nhiều góc độ khác nhau. Tập trung 7 vào nhiệm vụ nghiên cứu chính của đề tài, tác giả luận án đã tìm hiểu, nghiên cứu các công trình viết về kinh tế và chuyển dịch CCKT ở Việt Nam trong những năm đổi mới, không chỉ có những nội dung liên quan đến lĩnh vực nghiên cứu, mà còn cung cấp cho tác giả tư duy và phương pháp nghiên cứu đề tài.