HỌC VIỆN NÔNG NGHIỆP VIỆT NAM NGUYỄN VĂN NAM NGHIÊN CỨU CHUỖI CUNG ỨNG LỢN THỊT TRÊN ĐỊA BÀN HUYỆN YÊN KHÁNH, TỈNH NINH BÌNH Ngành: Quản lý kinh tế Mã số: 60 34 04 10 Người hướng dẫn khoa học: PGS.TS Phạm Văn Hùng NHÀ XUẤT BẢN ĐẠI HỌC NÔNG NGHIỆP - 2017 LỜI CAM ĐOAN Tôi xin cam đoan đây là công trình nghiên cứu của riêng tôi, các kết quả nghiên cứu được trình bày trong luận văn là trung thực, khách quan và chưa từng dùng để bảo vệ lấy bất kỳ học vị nào. Tôi xin cam đoan rằng mọi sự giúp đỡ cho việc thực hiện luận văn đã được cám ơn, các thông tin trích dẫn trong luận văn này đều được chỉ rõ nguồn gốc. Hà Nội, ngày… tháng… năm 2017 Tác giả luận văn Nguyễn Văn Nam i LỜI CẢM ƠN Trước hết với tình cảm chân thành và lòng biết ơn sâu sắc, tôi xin gửi lời cảm ơn đến các thầy, cô giáo Bộ môn Phân tích định lượng; các thầy giáo, cô giáo Khoa Kinh tế và Phát triển nông thôn; Học viện Nông nghiệp Việt Nam đã tận tình giúp đỡ tôi trong quá trình học tập và nghiên cứu để hoàn thành Luận văn tốt nghiệp. Tôi xin chân thành cảm ơn người dân và UBND huyện Yên Khánh; Chi cục Thống kê huyện Yên Khánh đã giúp đỡ, tạo điều kiện và cung cấp những số liệu, tài liệu cần thiết để nghiên cứu và hoàn thành Luận văn này.
Đặc biệt, tôi xin bày tỏ lòng biết ơn sâu sắc đến PGS. TS Phạm Văn Hùng đã dành nhiều thời gian tâm huyết, trực tiếp hướng dẫn tận tình, chỉ bảo và tạo điều kiện thuận lợi cho tôi trong suốt quá trình thực hiện nghiên cứu đề tài và hoàn chỉnh bản Luận văn Thạc sĩ chuyên ngành Quản lý kinh tế. Cuối cùng, tôi xin chân thành cảm ơn gia đình và bạn bè đã động viên, khích lệ, sẻ chia, giúp đỡ và đồng hành cùng tôi trong cuộc sống cũng như trong quá trình học tập, nghiên cứu! Hà Nội, ngày… tháng… năm 2017 Tác giả luận văn Nguyễn Văn Nam ii MỤC LỤC Lời cam đoan. ii Mục lục.
iii Danh mục chữ viết tắt.v Danh mục bảng. vi Danh mục sơ đồ. vii Trích yếu luận văn. viii Thesis abstract.
Tính cấp thiết của đề tài. Mục tiêu nghiên cứu. Đối tượng và phạm vi nghiên cứu. Những đóng góp mới của luận văn.
Cơ sở lý luận và thực tiễn. Cơ sở lý luận về chuỗi cung ứng. Các khái niệm cơ bản. Phân biệt chuỗi cung ứng với chuỗi giá trị và ngành hàng.
Nội dung nghiên cứu chuỗi cung ứng lợn thịt. Đặc điểm kinh tế - kỹ thuật của chăn nuôi lợn. Những yếu tố ảnh hưởng đến chuỗi cung ứng lợn thịt. Cơ sở thực tiễn về chuỗi cung ứng lợn thịt trên thế giới và Việt Nam.
Nghiên cứu chuỗi cung ứng lợn thịt một số nước trên thế giới. Thực tiễn chuỗi cung ứng nông sản và chuỗi cung ứng lợn thịt tại Việt Nam. Bài học kinh nghiệm cho chuỗi cung ứng lợn thịt tại Việt Nam. Những công trình nghiên cứu có liên quan tới chuỗi cung ứng.
Phương pháp nghiên cứu. Đặc điểm địa bàn nghiên cứu. Điều kiện tự nhiên. Điều kiện kinh tế-xã hội.
Đánh giá thuận lợi và khó khăn về địa bàn nghiên cứu. Phương pháp nghiên cứu. Phương pháp thu thập số liệu, tài liệu, thông tin. Phương pháp xử lý và phân tích số liệu, thông tin.
Hệ thống chỉ tiêu nghiên cứu. Kết quả nghiên cứu và thảo luận. Tổng quan về chăn nuôi và tiêu thụ lợn thịt tại huyện Yên Khánh. Tình hình chăn nuôi lợn thịt trên địa bàn huyện.
Tình hình chế biến và tiêu thụ lợn thịt trên địa bàn huyện. Thực trạng chuỗi cung ứng lợn thịt tại địa bàn nghiên cứu. Sơ đồ chuỗi cung ứng lợn thịt. Hoạt động của các tác nhân trong chuỗi cung ứng lợn thịt.
Kết quả của từng kênh trong chuỗi cung ứng lợn thịt trên địa bàn huyện Yên Khánh. Đánh giá sự liên kết của các tác nhân trong chuỗi cung ứng lợn thịt. Các nhân tố ảnh hưởng đến sự phát triển của chuỗi cung ứng lợn thịt trên địa bàn huyện Yên Khánh. Nhóm yếu tố đầu vào.
Nhóm yếu tố thị trường. Thu nhập của người tiêu dùng. Cơ sở hạ tầng. Giải pháp nâng cấp chuỗi cung ứng lợn thịt tại huyện Yên Khánh, tỉnh Ninh Bình.
Căn cứ đề xuất giải pháp. Giải pháp nâng cấp chuỗi cung ứng lợn thịt tại huyện Yên Khánh, tỉnh Ninh Bình. Kết luận và kiến nghị. 95 Tài liệu tham khảo.
99 iv DANH MỤC CHỮ VIẾT TẮT Chữ viết tắt Nghĩa Tiếng Việt BCN Bán công nghiệp BQ Bình quân CC Cơ cấu CN Công nghiệp CN – XD Công nghiệp – Xây dựng CNH – HĐH Công nghiệp hóa – hiện đại hóa ĐVT Đơn vị tính GTSX Giá trị sản xuất KHKT Khoa học kỹ thuật NN – TS Nông nghiệp – Thủy sản QML Quy mô lớn QMN Quy mô nhỏ QMV Quy mô vừa SL Số lượng TACN Thức ăn chăn nuôi TL Thương lái TM – DV Thương mại – Dịch vụ TSCĐ Tài sản cố định TT Truyền thống UBND Ủy ban nhân dân VAC Vườn ao chuồng VSATTP Vệ sinh an toàn thực phẩm v DANH MỤC BẢNG Bảng 3. Tình hình dân số, lao động của huyện Yên Khánh (2012 – 2014). Cơ cấu các ngành kinh tế qua 3 năm (2012-2014). Số lượng đàn gia súc, gia cầm giai đoạn 2013-2015.
Đàn lợn toàn huyện chia theo xã, thị trấn từ 2013 – 2015. Số lượng các tác nhân điều tra. Tình hình chăn nuôi lợn trên địa bàn huyện Yên Khánh. Tình hình chế biến thịt lợn trên địa bàn huyện.
Khối lượng thịt lợn hơi tiêu thụ năm 2015. Tác nhân mua lợn thịt tại hộ chăn nuôi. Tình hình cơ bản của các hộ điều tra. Cơ cấu hộ điều tra theo phương thức chăn nuôi.
Nguồn cung cấp giống lợn trong chăn nuôi lợn thịt. Nguồn thức ăn sử dụng trong chăn nuôi lợn thịt. Tình hình sử dụng thuốc thú y của các hộ điều tra. Tình hình đầu tư vốn bình quân cho mỗi hộ chăn nuôi lợn thịt.
Tài sản phục vụ chăn nuôi bình quân/ hộ điều tra. Nguồn tham khảo giá bán lợn thịt của người chăn nuôi. Chi phí trong chăn nuôi của các hộ chăn nuôi lợn thịt. Kết quả hoạt động của các hộ chăn nuôi lợn thịt.
Kết quả hoạt động kinh doanh của thương lái. Chi phí cho hoạt động kinh doanh lợn thịt của thương lái. Tài sản phục vụ hoạt động giết mổ BQ/hộ. Chi phí thu mua 100 kg lợn hơi của người giết mổ.
Hoạt động cung ứng BQ của hộ giết mổ nhỏ lẻ và cơ sở giết mổ. Chi phí thu mua đầu vào của hộ bán lẻ. Hoạt động cung ứng bán thịt lợn của hộ bán lẻ. Kết quả từng kênh trong chuỗi cung ứng lợn thịt tại huyện Yên Khánh.
Liên kết thông tin giữa các tác nhân trong chuỗi cung ứng lợn thịt.83 vi DANH MỤC SƠ ĐỒ Sơ đồ 2. Chuỗi cung ứng điển hình. Chuỗi cung ứng. Chuỗi cung ứng giản đơn.
Chuỗi cung ứng mở rộng. Chuỗi giá trị. Chuỗi cung ứng lợn thịt. Chuỗi cung ứng lợn thịt trên địa bàn huyện Yên Khánh, tỉnh Ninh Bình.
49 vii TRÍCH YẾU LUẬN VĂN Tên tác giả: Nguyễn Văn Nam Tên luận văn: Nghiên cứu chuỗi cung ứng lợn thịt trên địa bàn huyện Yên Khánh, tỉnh Ninh Bình. Ngành: Quản lý kinh tế Mã số: 60 34 04 10 Tên cơ sở đào tạo: Học viện Nông nghiệp Việt Nam Mục đích nghiên cứu luận văn nhằm phân tích đánh giá thực trạng chuỗi cung ứng lợn thịt tại huyện Yên Khánh để đề xuất hệ thống các giải pháp nhằm nâng cấp chuỗi cung ứng lợn thịt tại địa bàn nghiên cứu trong thời gian tới. Để tiến hành nghiên cứu tác giả chọn 3 xã có số lượng lợn thịt nhiều nhất trong huyện là xã Khánh Hòa, Khánh Nhạc và Thị trấn Yên Ninh. Số liệu và tài liệu thứ cấp được thu thập, phân tích, tổng hợp các tài liệu đã công bố của các tác giả khác có liên quan tới luận văn.
Số liệu và dữ liệu sơ cấp được thu thập bằng cách chọn mẫu và phỏng vấn trực tiếp đối tượng điều tra dựa vào bảng câu hỏi đã được chuẩn bị trước. Sau khi có đầy đủ cơ sở dữ liệu cần thiết để phục vụ cho luận văn, tác giả tiến hành sử dụng Excel để tính toán và tổng hợp, phân tích số liệu các phương pháp xử lý và phân tích số liệu, thông tin; Sử dụng phương pháp thống kê mô tả, phương pháp so sánh, phương pháp xác định liên kết để hoàn thành luận văn. Chuỗi cung ứng lợn thịt trên địa bàn huyện Yên Khánh đóng vai trò rất quan trọng trong phát triển kinh tế - xã hội ở địa phương, góp phần ổn định thị trường thực phẩm và trong chuyển dịch cơ cấu kinh tế, góp phần nâng cao thu nhập cho nông hộ, ổn định về xã hội tại địa phương, giảm sức ép lao động đổ về các khu đô thị lớn. Kết quả nghiên cứu cho thấy để sản phẩm thịt lợn đến tay người tiêu dùng phải qua nhiều trung gian, đó là thương lái, giết mổ, bán buôn, bán lẻ, cơ sở chế biến, trong đó số lượng hộ chăn nuôi và hộ bán lẻ thịt lợn chiếm số lượng lớn nhất; Chuỗi cung ứng lợn thịt tại huyện Yên Khánh hình thành 4 kênh tiêu thụ lợn thịt chính với tỷ lệ tiêu thụ sản phẩm cao, dòng tiêu thụ trong huyện chiếm 67,24%, tiêu thụ ngoài huyện chiếm 32,76%; Khi so sánh 4 kênh tiêu thụ lợn thịt cho thấy sự mất công bằng trong phân phối thu nhập giữa các tác nhân là quá lớn.
Ở bất kỳ kênh nào thì người chăn nuôi vẫn là người chịu thiệt thòi nhất; Các mối liên kết dọc, liên kết ngang giữa các tác nhân trong chuỗi cung ứng lợn thịt còn tương đối lỏng lẻo; Có nhiều yếu tố ảnh hưởng đến hoạt động của chuỗi cung ứng lợn thịt như các yếu tố đầu vào (giống, thức ăn chăn nuôi, quy mô chăn nuôi, dịch bệnh và phòng trừ dịch bệnh), các yếu tố thị trường (nhu cầu thị trường, sự biến động giá cả thịt lợn), thu nhập của người tiêu dùng và cơ sở hạ viii tầng.