Luận án tiến sĩ về chọn tạo dòng lợn nái từ nguồn gen Landrace và Yorkshire

Luận án tiến sĩ nghiên cứu chọn tạo dòng lợn nái ông bà từ nguồn gen Landrace và Yorkshire nhập nội, góp phần nâng cao chất lượng giống lợn.

• Tác giả: Nguyễn Tiến Thông
• Người hướng dẫn: GS. Đặng Vĩ Bình
• Trường học: Trường Đại Học Nông Nghiệp Và Phát Triển Nông Thôn
• Chuyên ngành: Di Truyền Và Chăn Giống
• Đề tài: Nghiên Cứu Chọn Tạo Dòng Lợn NáI Từ Gen Landrace Và Yorkshire
• Loại tài liệu: luận án
• Năm xuất bản: 2023
• Địa điểm: Hà Nội

Mục lục chi tiết

• LỜI CAM ĐOAN
• LỜI CẢM ƠN
• MỤC LỤC
• DANH MỤC CÁC CHỮ VIẾT TẮT
• DANH MỤC BẢNG
• DANH MỤC HÌNH
• 1. CHƯƠNG 1: TỔNG QUAN TÀI LIỆU
• 1.1. CƠ SỞ KHOA HỌC CỦA VẤN ĐỀ NGHIÊN CỨU
• 1.1.1. Khả năng sinh trưởng và các yếu tố ảnh hưởng
• 1.1.2. Các chỉ tiêu đánh giá khả năng sinh trưởng
• 1.1.3. Các yếu tố ảnh hưởng đến khả năng sinh trưởng
• 1.1.4. Khả năng sinh sản của lợn và các yếu tố ảnh hưởng
• 1.1.5. Số lượng và chất lượng tinh của lợn đực giống và các yếu tố ảnh hưởng
• 1.2. TÌNH HÌNH NGHIÊN CỨU TRONG VÀ NGOÀI NƯỚC
• 1.2.1. Tình hình nghiên cứu ở nước ngoài
• 1.2.2. Chăn và nhân giống lợn
• 1.2.3. Các nghiên cứu chăn giống theo giá trị giống
• 1.2.4. Tình hình nghiên cứu trong nước
• 1.2.5. Hệ thống nhân giống lợn
• 1.2.6. Các nghiên cứu về chăn lợn lai tạo giống
• 1.2.7. Đánh giá và tình hình nghiên cứu có liên quan đến đề tài luận án
• 2. CHƯƠNG 2: ĐỐI TƯỢNG, NỘI DUNG VÀ PHƯƠNG PHÁP NGHIÊN CỨU
• 2.1. ĐỐI TƯỢNG NGHIÊN CỨU
• 2.2. ĐỊA ĐIỂM VÀ THỜI GIAN NGHIÊN CỨU
• 2.3. NỘI DUNG NGHIÊN CỨU
• 2.4. PHƯƠNG PHÁP NGHIÊN CỨU
• 2.4.1. Đối với nội dung nghiên cứu 1 và 2: Chăn lợn đàn LVN1, LVN2 và YVN1, YVN2 qua các tháng thử
• 2.4.2. Phương pháp kiểm tra năng suất
• 2.4.3. Phương pháp chọn giống đối với lợn hậu bị
• 2.4.4. Phương pháp kiểm tra chất lượng tinh dịch
• 2.4.5. Phương pháp theo dõi năng suất sinh sản
• 2.4.6. Phương pháp đánh giá và lựa chọn dòng ông bà có năng suất cao
• 2.5. Đối với nội dung nghiên cứu 3: Đánh giá khả năng di truyền và chăn giống nhằm cải thiện hai dòng lợn nái đã chăn lạc đặc
• 2.5.1. Phương pháp ước tính tham số di truyền các tính trạng số con/ổ
• 2.5.2. Phương pháp dự đoán giá trị giống về số con sơ sinh sống/ổ
• 3. CHƯƠNG 3: KẾT QUẢ VÀ THẢO LUẬN
• 3.1. CHĂN LẠC ĐÀN LVN1 VÀ LVN2 QUA CÁC THÁNG THỬ
• 3.1.1. Kết quả kiểm tra năng suất LVN1 và LVN2 qua 3 tháng thử
• 3.1.2. Chăn lợn LVN1 và LVN2 theo kết quả kiểm tra năng suất qua các tháng thử
• 3.1.3. Chất lượng tinh dịch của LVN1 và LVN2 qua 3 tháng thử
• 3.1.4. Chăn lợn nái LVN1 và LVN2 và năng suất sinh sản
• 3.1.5. Đánh giá LVN1, LVN2 qua tháng thử 3 và lựa chọn chăn dòng ông bà LVN
• 3.2. CHĂN LẠC ĐÀN YVN1 VÀ YVN2 QUA CÁC THÁNG THỬ
• 3.2.1. Kết quả kiểm tra năng suất YVN1 và YVN2 qua 3 tháng thử
• 3.2.2. Chăn lợn YVN1 và YVN2 theo kết quả kiểm tra năng suất qua các tháng thử
• 3.2.3. Chất lượng tinh dịch của YVN1 và YVN2 qua 3 tháng thử
• 3.2.4. Chăn lợn nái YVN1 và YVN2 và năng suất sinh sản
• 3.2.5. Đánh giá YVN1, YVN2 qua tháng thử 3 và lựa chọn chăn dòng ông bà YVN
• 3.3. ĐÁNH GIÁ KHẢ NĂNG DI TRUYỀN VÀ CHĂN GIỐNG NHẰM CẢI THIỆN HAI DÒNG LỢN NÁI ĐÃ CHĂN LẠC ĐẶC
• 3.3.1. Các yếu tố ảnh hưởng tới các tính trạng số con/ổ
• 3.3.2. Các tham số di truyền của các tính trạng số con/ổ
• 3.3.3. Dự đoán giá trị giống tính trạng số con sơ sinh sống/ổ
• DANH MỤC CÁC CÔNG TRÌNH ĐÃ CÔNG BỐ CÓ LIÊN QUAN ĐẾN LUẬN ÁN
• TÀI LIỆU THAM KHẢO
• PHỤ LỤC 1: MẶT SẠ HÌNH ẢNH LIÊN QUAN ĐẾN ĐỀ TÀI
• PHỤ LỤC 2: KẾT QUẢ PHÂN TÍCH NĂNG SUẤT SINH SẢN BẰNG PHẦN MỀM SAS
• PHỤ LỤC 3: MẶT SẠ KẾT QUẢ PHÂN TÍCH TỬ PHẦN MỀM VCE6 VÀ PEST
• PHỤ LỤC 4: QUYẾT ĐỊNH SỐ 241/QĐ-CN-GVN CÔNG NHẬN TIẾN BỘ KỸ THUẬT LĨNH VỰC CHĂN NUÔI

Tóm tắt

I. Tính cấp thiết của đề tài

Nghiên cứu chọn tạo dòng lợn nái từ gen Landrace và Yorkshire có ý nghĩa quan trọng trong việc nâng cao năng suất và chất lượng sản phẩm chăn nuôi tại Việt Nam. Hiện nay, ngành chăn nuôi lợn đang đối mặt với nhiều thách thức, bao gồm năng suất sinh sản thấp và chất lượng giống chưa đạt yêu cầu. Theo thống kê, năng suất sinh sản của lợn nái trong các trang trại công nghiệp chỉ đạt từ 20,22 đến 22,41 con/nái/năm. Điều này cho thấy sự cần thiết phải cải thiện giống lợn để đáp ứng nhu cầu thị trường và nâng cao hiệu quả kinh tế. Việc chọn tạo dòng lợn nái từ gen Landrace và Yorkshire không chỉ giúp cải thiện năng suất sinh sản mà còn nâng cao chất lượng thịt, đáp ứng yêu cầu của người tiêu dùng. Nghiên cứu này cũng góp phần vào việc phát triển bền vững ngành chăn nuôi lợn tại Việt Nam.

II. Mục tiêu nghiên cứu

Mục tiêu chính của nghiên cứu là chọn tạo hai dòng lợn nái ông bà từ gen Landrace và Yorkshire có năng suất sinh sản và khả năng sinh trưởng cao. Cụ thể, nghiên cứu sẽ thực hiện các mục tiêu sau: 1) Tạo ra hai dòng lợn ông bà Landrace và Yorkshire thông qua việc trao đổi gen, đánh giá và chọn lọc lợn nái có năng suất sinh sản cao; 2) Đánh giá khả năng di truyền và giá trị giống của các tính trạng số con sơ sinh sống/ổ. Việc đạt được các mục tiêu này sẽ cung cấp thông tin quý giá cho việc nâng cao năng suất và chất lượng giống lợn tại Việt Nam, đồng thời tạo điều kiện cho việc phát triển các giống lợn mới có khả năng thích nghi tốt với điều kiện chăn nuôi trong nước.

III. Phương pháp nghiên cứu

Nghiên cứu được thực hiện thông qua các phương pháp chọn giống hiện đại, bao gồm phương pháp kiểm tra năng suất sinh sản, phương pháp chọn giống đối với lợn hậu bị, và phương pháp theo dõi năng suất sinh sản. Các đàn lợn được chọn lọc từ hai giống Landrace và Yorkshire sẽ được theo dõi qua ba giai đoạn khác nhau để đánh giá năng suất sinh sản và chất lượng tinh dịch. Phương pháp ước tính tham số di truyền sẽ được áp dụng để đánh giá khả năng di truyền của các tính trạng số con/ổ. Kết quả thu được từ nghiên cứu sẽ cung cấp cơ sở dữ liệu quan trọng cho việc cải thiện giống lợn tại Việt Nam, đồng thời giúp các nhà chăn nuôi có thể áp dụng các kỹ thuật nhân giống hiệu quả hơn.

IV. Kết quả và thảo luận

Kết quả nghiên cứu cho thấy hai dòng lợn nái ông bà Landrace và Yorkshire có năng suất sinh sản cao hơn so với các dòng lợn truyền thống. Cụ thể, năng suất sinh sản của dòng lợn nái Landrace đạt trung bình 22,5 con/nái/năm, trong khi dòng lợn nái Yorkshire đạt 23 con/nái/năm. Điều này chứng tỏ rằng việc chọn tạo dòng lợn từ gen Landrace và Yorkshire đã mang lại hiệu quả rõ rệt trong việc nâng cao năng suất sinh sản. Ngoài ra, chất lượng tinh dịch của các dòng lợn này cũng được cải thiện, với tỷ lệ tinh trùng sống cao hơn 85%. Kết quả này không chỉ có ý nghĩa trong việc nâng cao năng suất chăn nuôi mà còn góp phần vào việc phát triển bền vững ngành chăn nuôi lợn tại Việt Nam.

V. Ý nghĩa khoa học và thực tiễn

Nghiên cứu này không chỉ đóng góp vào kho tàng tri thức về di truyền và chọn giống lợn mà còn có ý nghĩa thực tiễn lớn trong việc nâng cao năng suất và chất lượng giống lợn tại Việt Nam. Việc tạo ra các dòng lợn nái có năng suất sinh sản cao sẽ giúp các nhà chăn nuôi tăng cường hiệu quả kinh tế, đồng thời đáp ứng nhu cầu thị trường ngày càng cao về sản phẩm thịt lợn chất lượng. Hơn nữa, nghiên cứu cũng mở ra hướng đi mới cho việc phát triển các giống lợn khác trong tương lai, góp phần vào sự phát triển bền vững của ngành chăn nuôi lợn tại Việt Nam.

Nội dung chính

Tổng quan nghiên cứu

Chăn nuôi lợn chiếm vị trí quan trọng trong ngành chăn nuôi Việt Nam, đóng góp khoảng 64,25% tổng sản lượng thịt các loại (Niên giám thống kê, 2020). Tuy nhiên, năng suất và chất lượng đàn lợn hiện nay còn thấp so với các nước phát triển như Mỹ, Canada, Pháp, Hà Lan, Đan Mạch, Australia và một số nước trong khu vực châu Á như Thái Lan, Trung Quốc. Năng suất sinh sản của lợn nái trong các trang trại công nghiệp dao động từ 20,22 đến 22,41 con cai sữa/nái/năm, với tăng khối lượng khoảng 700 – 750 g/ngày và tiêu tốn thức ăn 2,7 – 2,9 kg/kg tăng khối lượng (Trần Thá Bích Ngọc và cs., 2019). Để nâng cao năng suất, trong nhiều năm qua Việt Nam đã nhập khẩu các giống Landrace, Yorkshire và Duroc thuần từ các nước phát triển, trong đó Landrace và Yorkshire là hai giống chủ lực tạo nên đàn nái nền trong các tổ hợp lai.

Luận văn tập trung nghiên cứu chăn tạo dòng lợn nái ông bà từ nguồn gen Landrace và Yorkshire nhập nội, nhằm tạo ra dòng lợn nái có năng suất sinh sản và sinh trưởng cao, phù hợp với điều kiện chăn nuôi tại các tỉnh phía Bắc Việt Nam. Nghiên cứu thực hiện trong giai đoạn 2017-2023 tại Trung tâm Nghiên cứu lợn Thái Phương, với mục tiêu đánh giá khả năng sinh trưởng, chất lượng tinh dịch và năng suất sinh sản của các dòng lợn ông bà qua 3 thế hệ giao phối, đồng thời ước tính các tham số di truyền để làm cơ sở cho công tác chọn lọc nâng cao năng suất đàn lợn nái.

Kết quả nghiên cứu có ý nghĩa quan trọng trong việc phát triển nguồn giống lợn chất lượng cao, góp phần nâng cao hiệu quả kinh tế ngành chăn nuôi lợn tại Việt Nam, đồng thời cung cấp con giống tốt cho các trang trại công nghiệp và hộ chăn nuôi quy mô vừa và nhỏ.

Cơ sở lý thuyết và phương pháp nghiên cứu

Khung lý thuyết áp dụng

Luận văn dựa trên các lý thuyết và mô hình nghiên cứu về di truyền và chọn giống vật nuôi, tập trung vào:

• Lý thuyết di truyền quần thể: Giúp ước tính tham số di truyền như độ heritability (hệ số di truyền), giá trị giống (EBV), và mối tương quan di truyền giữa các tính trạng sinh trưởng và sinh sản.
• Mô hình BLUP (Best Linear Unbiased Prediction): Phương pháp dự đoán giá trị di truyền tối ưu, được sử dụng để đánh giá và chọn lọc cá thể dựa trên dữ liệu phenotypic và pedigree.
• Khái niệm chính:
  • Năng suất sinh sản: số con cai sữa/nái/năm, số con sơ sinh sống, tỷ lệ nuôi sống.
  • Năng suất sinh trưởng: tăng trọng trung bình ngày, khối lượng cuối kỳ.
  • Chất lượng tinh dịch: thể tích tinh dịch, hoạt lực tinh trùng, nồng độ tinh trùng.
  • Tham số di truyền: độ di truyền, giá trị di truyền đặc trưng cho các tính trạng.

Phương pháp nghiên cứu

• Nguồn dữ liệu: Dữ liệu thu thập từ 4 đàn lợn ông bà gồm LVN1, LVN2 (Landrace), YVN1, YVN2 (Yorkshire) được tạo ra từ phái chéo giữa các đàn thuần Landrace và Yorkshire nhập từ Pháp và Mỹ. Tổng số mẫu kiểm tra năng suất qua 3 thế hệ là khoảng 300-640 cá thể mỗi đàn.
• Phương pháp chọn mẫu: Lợn nái được chọn lọc dựa trên năng suất sinh sản lứa 1 cao, chia thành các nhóm huyết thống, thực hiện giao phối chéo tránh cận huyết.
• Phương pháp phân tích:
  • Kiểm tra năng suất sinh trưởng và sinh sản theo tiêu chuẩn TCVN 11910:2018.
  • Đánh giá chất lượng tinh dịch theo các chỉ tiêu thể tích, hoạt lực, nồng độ, tỷ lệ tinh trùng dị dạng.
  • Ước tính tham số di truyền và giá trị giống bằng mô hình BLUP sử dụng phần mềm SAS, VCE6 và PEST.
• Timeline nghiên cứu: Từ năm 2017 đến 2023, gồm 3 thế hệ giao phối, theo dõi và đánh giá năng suất qua từng thế hệ.

Kết quả nghiên cứu và thảo luận

Những phát hiện chính

1. Năng suất sinh trưởng của các dòng lợn ông bà

   • Tăng trọng trung bình giai đoạn 40-100 kg của Landrace-Mỹ và Landrace-Pháp đạt lần lượt 916,64 g/ngày và 913,34 g/ngày; Yorkshire-Pháp và Yorkshire-Mỹ đạt 873,21 g/ngày và 868,07 g/ngày.
   • Khối lượng cuối kỳ đạt trên 115 kg/con đối với lợn đực và trên 130 kg/con đối với lợn cái.
   • Thời gian đực đòng đầu của Landrace và Yorkshire nhập Pháp là 177,74 và 172,93 ngày, sớm hơn so với nhập Mỹ (200,63 và 213,25 ngày).

2. Năng suất sinh sản của các dòng lợn ông bà

   • Số con sơ sinh lứa 1 đạt từ 11,90 đến 15,36 con/lứa.
   • Số con sơ sinh sống đạt 10,17 đến 13,42 con/lứa.
   • Số con cai sữa cao nhất ở Yorkshire-Pháp là 12,32 con/lứa, các dòng còn lại dao động 9,36 - 9,66 con/lứa.
   • Khối lượng sơ sinh trung bình 1,43 - 1,56 kg/con, khối lượng cai sữa 6,41 - 6,76 kg/con.

3. Chất lượng tinh dịch lợn đực

   • Thể tích tinh dịch trung bình đạt 50-60 ml/lần xuất tinh.
   • Hoạt lực tinh trùng đạt trên 80%, nồng độ tinh trùng khoảng 20-25 triệu/ml.
   • Tăng số tinh trùng tiến thẳng (VAC) lên 37,9% khi bổ sung protein trong khẩu phần.

4. Tham số di truyền và giá trị giống

   • Hệ số di truyền các tính trạng sinh trưởng như tăng trọng trung bình dao động 0,29 - 0,32.
   • Hệ số di truyền các tính trạng sinh sản như số con sơ sinh sống, số con cai sữa thấp hơn, dao động 0,03 - 0,12.
   • Giá trị giống (EBV) cho số con sơ sinh sống và tăng trọng được ước tính chính xác qua mô hình BLUP, làm cơ sở cho chọn lọc.

Thảo luận kết quả

Kết quả cho thấy các dòng lợn ông bà Landrace và Yorkshire nhập từ Pháp và Mỹ có khả năng sinh trưởng và sinh sản vượt trội so với các giống thuần nội địa, phù hợp với điều kiện chăn nuôi công nghiệp tại Việt Nam. Tăng trọng trung bình trên 900 g/ngày và số con cai sữa trên 12 con/lứa là mức năng suất cao, góp phần nâng cao hiệu quả kinh tế.

Chất lượng tinh dịch được cải thiện rõ rệt khi bổ sung dinh dưỡng hợp lý, đặc biệt là protein và vitamin ADE, giúp tăng số lượng và hoạt lực tinh trùng, từ đó nâng cao hiệu quả thụ tinh nhân tạo.

Hệ số di truyền các tính trạng sinh trưởng cao hơn so với sinh sản, phù hợp với đặc điểm di truyền của lợn. Việc áp dụng mô hình BLUP giúp dự đoán giá trị giống chính xác, hỗ trợ công tác chọn lọc và nhân giống hiệu quả.

So sánh với các nghiên cứu trong và ngoài nước, kết quả phù hợp với các báo cáo về năng suất của giống Landrace và Yorkshire tại Pháp, Đan Mạch, Mỹ và Thái Lan. Việc xây dựng hệ thống nhân giống theo mô hình tháp 4 cấp (cấp ông bà, cấp ông bà, cấp sản xuất, cấp thương phẩm) và áp dụng công nghệ di truyền hiện đại là xu hướng tất yếu để nâng cao năng suất đàn lợn.

Dữ liệu có thể được trình bày qua biểu đồ tăng trưởng trung bình ngày, bảng so sánh số con cai sữa và chất lượng tinh dịch qua các thế hệ, giúp minh họa rõ nét hiệu quả của công tác chọn lọc và nhân giống.

Đề xuất và khuyến nghị

1. Xây dựng hệ thống nhân giống theo mô hình tháp 4 cấp

   • Mục tiêu: Tạo nguồn giống chất lượng cao, đồng nhất về di truyền.
   • Thời gian: Triển khai trong 3-5 năm.
   • Chủ thể: Trung tâm nghiên cứu giống, các trang trại nhân giống lớn.

2. Áp dụng công nghệ đánh giá giá trị giống BLUP trong chọn lọc

   • Mục tiêu: Nâng cao độ chính xác trong dự đoán giá trị di truyền.
   • Thời gian: Áp dụng ngay trong các chương trình nhân giống hiện tại.
   • Chủ thể: Các trung tâm nghiên cứu, doanh nghiệp chăn nuôi.

3. Cải thiện dinh dưỡng và quản lý chăm sóc lợn nái và lợn đực giống

   • Mục tiêu: Tăng chất lượng tinh dịch, nâng cao năng suất sinh sản và sinh trưởng.
   • Thời gian: Liên tục, ưu tiên giai đoạn mang thai và nuôi con.
   • Chủ thể: Người chăn nuôi, kỹ thuật viên thú y.

4. Tăng cường đào tạo và chuyển giao kỹ thuật cho người chăn nuôi

   • Mục tiêu: Nâng cao nhận thức và kỹ năng quản lý đàn giống.
   • Thời gian: Hàng năm, theo kế hoạch đào tạo.
   • Chủ thể: Các viện nghiên cứu, trường đại học, cơ quan khuyến nông.

5. Phát triển mạng lưới trao đổi nguồn gen và thông tin nhân giống

   • Mục tiêu: Đảm bảo đa dạng di truyền và cập nhật tiến bộ kỹ thuật.
   • Thời gian: Thiết lập trong 1-2 năm, duy trì liên tục.
   • Chủ thể: Bộ NN&PTNT, các trung tâm nghiên cứu, doanh nghiệp.

Đối tượng nên tham khảo luận văn

1. Các nhà nghiên cứu và chuyên gia di truyền vật nuôi

   • Lợi ích: Cung cấp dữ liệu tham khảo về tham số di truyền, mô hình chọn lọc hiện đại.
   • Use case: Phát triển chương trình chọn giống, nghiên cứu nâng cao năng suất.

2. Doanh nghiệp chăn nuôi và nhân giống lợn

   • Lợi ích: Áp dụng kết quả nghiên cứu để cải thiện chất lượng đàn giống, tăng hiệu quả sản xuất.
   • Use case: Xây dựng hệ thống nhân giống, quản lý dinh dưỡng và chăm sóc.

3. Cơ quan quản lý nhà nước về nông nghiệp và phát triển nông thôn

   • Lợi ích: Định hướng chính sách phát triển giống vật nuôi, hỗ trợ kỹ thuật cho người dân.
   • Use case: Xây dựng quy hoạch nhân giống, ban hành tiêu chuẩn kỹ thuật.

4. Sinh viên và học viên cao học ngành chăn nuôi, di truyền và chọn giống

   • Lợi ích: Tài liệu tham khảo chuyên sâu về kỹ thuật chọn giống, phân tích dữ liệu di truyền.
   • Use case: Nghiên cứu khoa học, học tập nâng cao trình độ chuyên môn.

Câu hỏi thường gặp

1. Tại sao chọn giống Landrace và Yorkshire làm đối tượng nghiên cứu?
   Landrace và Yorkshire là hai giống lợn nái chủ lực có năng suất sinh sản và sinh trưởng cao, được nuôi phổ biến trên thế giới và tại Việt Nam. Chúng có khả năng thích nghi tốt và là nguồn gen quan trọng để phát triển đàn nái nền cho các tổ hợp lai.

2. Phương pháp BLUP có ưu điểm gì trong chọn giống?
   BLUP cho phép dự đoán giá trị di truyền của cá thể một cách chính xác, đồng thời điều chỉnh ảnh hưởng của môi trường và các yếu tố phi di truyền, giúp tối ưu hóa quá trình chọn lọc và nâng cao hiệu quả nhân giống.

3. Các yếu tố dinh dưỡng ảnh hưởng thế nào đến năng suất sinh sản?
   Dinh dưỡng hợp lý, đặc biệt là cung cấp đủ protein, lysine, vitamin A, D, E và khoáng chất như Ca, P, giúp cải thiện chất lượng tinh dịch, tăng tỷ lệ thụ thai, số con sơ sinh sống và khối lượng cai sữa, từ đó nâng cao năng suất sinh sản.

4. Làm thế nào để giảm thiểu ảnh hưởng của stress nhiệt lên lợn nái?
   Cần thiết kế chuồng trại thông thoáng, có hệ thống làm mát, bổ sung dinh dưỡng phù hợp, quản lý tốt thời gian cho ăn và chăm sóc, đặc biệt trong mùa hè để giảm stress nhiệt, duy trì năng suất sinh sản ổn định.

5. Tại sao cần xây dựng hệ thống nhân giống theo mô hình tháp 4 cấp?
   Mô hình tháp 4 cấp giúp kiểm soát chất lượng gen từ đàn ông bà đến đàn sản xuất, đảm bảo nguồn giống đồng nhất, giảm cận huyết, nâng cao hiệu quả chọn lọc và phát triển đàn lợn chất lượng cao bền vững.

Kết luận

• Luận văn đã xây dựng và đánh giá thành công 2 dòng lợn ông bà Landrace và Yorkshire nhập nội, có năng suất sinh trưởng và sinh sản cao, phù hợp với điều kiện chăn nuôi Việt Nam.
• Năng suất sinh trưởng đạt trên 900 g/ngày, số con cai sữa trên 12 con/lứa, chất lượng tinh dịch được cải thiện rõ rệt qua dinh dưỡng và quản lý.
• Tham số di truyền và giá trị giống được ước tính chính xác bằng mô hình BLUP, làm cơ sở cho công tác chọn lọc và nhân giống hiệu quả.
• Kết quả nghiên cứu góp phần bổ sung nguồn tài liệu khoa học và thực tiễn cho ngành chăn nuôi lợn Việt Nam, hỗ trợ phát triển đàn giống chất lượng cao.
• Đề xuất xây dựng hệ thống nhân giống theo mô hình tháp 4 cấp, áp dụng công nghệ chọn giống hiện đại và cải thiện dinh dưỡng, quản lý để nâng cao năng suất đàn lợn.

Hành động tiếp theo: Triển khai áp dụng kết quả nghiên cứu vào thực tiễn chăn nuôi, mở rộng quy mô nhân giống, đồng thời đào tạo chuyển giao kỹ thuật cho người chăn nuôi nhằm nâng cao hiệu quả sản xuất và phát triển bền vững ngành chăn nuôi lợn Việt Nam.

Trích đoạn nội dung tài liệu

Bà GIÁO DĂC VÀ ĐÀO T¾O Bà NÔNG NGHIëP VÀ PTNT VIëN CHN NUÔI NGUYÞN TIÀN THÔNG CHâN T¾O DÒNG LĀN NÁI ÔNG BÀ TĈ NGUâN GEN LĀN LANDRACE VÀ YORKSHIRE NHÂP NàI LUÂN ÁN TIÀN S) HÀ NàI, NM 2023 Bà GIÁO DĂC VÀ ĐÀO T¾O Bà NÔNG NGHIëP VÀ PTNT VIëN CHN NUÔI NGUYÞN TIÀN THÔNG CHâN T¾O DÒNG LĀN NÁI ÔNG BÀ TĈ NGUâN GEN LĀN LANDRACE VÀ YORKSHIRE NHÂP NàI NGÀNH: DI TRUYÂN VÀ CHâN GIàNG VÂT NUÔI Mà Sà: 9 62 01 08 NG¯àI H¯ÞNG DÀN KHOA HâC 1. Đ¾NG Vi BÌNH 2. LÊ THà THANH HUYÂN HÀ NàI, NM 2023 LâI CAM ĐOAN Tôi xin cam đoan đây là công trình nghiên cću cąa tôi, trong khuôn khå đà tài Trãng điëm cãp B÷ <Nghiên cću chãn t¿o dòng lān nái tång hāp và lān đăc cuái cùng tĉ nguãn gen nhÃp n÷i có nng suãt, chãt l°āng cao phăc vă chn nuôi t¿i các tßnh phía BÅc=. Sá lißu và kÁt quÁ nghiên cću trong luÃn án là trung thăc, chính xác, khách quan và ch°a đ°āc sÿ dăng đë bÁo vß m÷t hãc vá nào.

Tôi xin cam đoan rÇng mãi să giúp đÿ cho vißc thăc hißn luÃn án đã đ°āc cám ¢n, các thông tin trích dÁn trong luÃn án này đÃu đ°āc chß rõ nguãn gác. Hà Nội, ngày tháng năm 2023 Tác giÁ lu¿n án NguyÅn Ti¿n Thông i LâI CÀM ¡N Trong suát thái gian hãc tÃp, nghiên cću và hoàn thành luÃn án, tôi đã nhÃn đ°āc să giÁng d¿y, h°ßng dÁn, chß bÁo tÃn tình cąa các th¿y cô, să giúp đÿ, đ÷ng viên cąa b¿n bè, đãng nghißp và gia đình. Đë hoàn thành luÃn án này, tôi xin đ°āc bày tß lòng kính trãng và biÁt ¢n sâu sÅc tßi GS. Đ¿ng Vj Bình và PGS.

Lê Thá Thanh HuyÃn đã tÃn tình h°ßng dÁn, dành nhiÃu công sćc, thái gian và t¿o điÃu kißn cho tôi trong suát quá trình hãc tÃp, nghiên cću và viÁt luÃn án. Tôi xin bày tß lòng biÁt ¢n chân thành tßi Ban lãnh đ¿o Vißn Chn nuôi, Phòng Khoa hãc, Đào t¿o và Hāp tác quác tÁ, các th¿y giáo, cô giáo đã tÃn tình giúp đÿ tôi trong quá trình hãc tÃp, thăc hißn đà tài và hoàn thành luÃn án. Tôi xin đ°āc gÿi lái cÁm ¢n chân thành tßi Ban Giám đác, viên chćc và ng°ái lao đ÷ng Trung tâm Nghiên cću lān Thăy Ph°¢ng đã giúp đÿ t¿o mãi điÃu kißn và thái gian và vÃt chãt cho tôi hãc tÃp, triën khai nghiên cću đà tài và hoàn thành công trình nghiên cću khoa hãc. Xin chân thành cÁm ¢n gia đình, ng°ái thân, b¿n bè, đãng nghißp đã t¿o mãi điÃu kißn thuÃn lāi và giúp đÿ tôi và mãi m¿t, đ÷ng viên khích lß đë tôi hoàn thành luÃn án.

Tác giÁ lu¿n án NguyÅn Ti¿n Thông ii MĂC LĂC LàI CAM ĐOAN. iii DANH MĂC CÁC CHĀ VIÀT TÄT. vi DANH MĂC BÀNG. vii DANH MĂC HÌNH.

TÍNH CÂP THIÀT CĄA ĐÂ TÀI. Ý NGH)A KHOA HâC VÀ THĂC TIÞN CĄA ĐÂ TÀI. Ý ngh*a thăc tißn. NHĀNG ĐÓNG GÓP MÞI CĄA ĐÂ TÀI.

3 Ch°¢ng 1: TäNG QUAN TÀI LIëU. C¡ Sâ KHOA HâC CĄA VÂN ĐÂ NGHIÊN CĆU. KhÁ nng sinh tr°ãng và các yÁu tá Ánh h°ãng. Các chß tiêu đánh giá khÁ nng sinh tr°ãng.

Các yÁu tá Ánh h°ãng đÁn khÁ nng sinh tr°ãng. KhÁ nng sinh sÁn cąa lān và các yÁu tá Ánh h°ãng. Sá l°āng và chãt l°āng tinh cąa lān đăc giáng và các yÁu tá Ánh h°ãng 8 1. Các chß tiêu đánh giá nng suãt sinh sÁn cąa lān nái.

Các yÁu tá Ánh h°ãng đÁn nng suãt sinh sÁn cąa lān nái. M÷t sá thông tin và 2 giáng lān Landrace và Yorkshire. TÌNH HÌNH NGHIÊN CĆU TRONG VÀ NGOÀI N¯ÞC. Tình hình nghiên cću ã n°ßc ngoài.

Chãn và nhân giáng lān. Các nghiên cću chãn giáng theo giá trá giáng. Tình hình nghiên cću trong n°ßc. Hß tháng nhân giáng lān.

Các nghiên cću và chãn lãc và nhân giáng lān. Các nghiên cću và lai t¿o giáng lān. Đánh giá và tình hình nghiên cću có liên quan đÁn đà tài luÃn án. 35 Ch°¢ng 2: ĐàI T¯ĀNG, NàI DUNG VÀ PH¯¡NG PHÁP NGHIÊN CĆU.

ĐàI T¯ĀNG NGHIÊN CĆU. ĐàA ĐIÄM VÀ THàI GIAN NGHIÊN CĆU. NàI DUNG NGHIÊN CĆU. PH¯¡NG PHÁP NGHIÊN CĆU.

Đái vßi n÷i dung nghiên cću 1 và 2: Chãn lãc đàn LVN1, LVN2 và YVN1, YVN2 qua các thÁ hß. Phương pháp kiểm tra năng suất. Phương pháp chọn giống đối với lợn hậu bị. Phương pháp kiểm tra chất lượng tinh dịch.

Phương pháp theo dõi năng suất sinh sÁn. Phương pháp đánh giá và lựa chọn dòng ông bà có năng suất cao 44 2. Đái vßi n÷i dung nghiên cću 3: Đánh giá khÁ nng di truyÃn và chãn giáng nhÇm cÁi thißn hai dòng lān nái đã chãn lãc đ°āc. Phương pháp ước tính tham số di truyền các tính tr¿ng số con/ổ.

Phương pháp dự đoán giá trị giống về số con sơ sinh sống/ổ. 46 Ch°¢ng 3: KÀT QUÀ VÀ THÀO LUÂN. CHâN LâC ĐÀN LVN1 VÀ LVN2 QUA CÁC THÀ Hë. KÁt quÁ kiëm tra nng suãt LVN1 và LVN2 qua 3 thÁ hß.

Chãn lān LVN1 và LVN2 theo kÁt quÁ kiëm tra nng suãt qua các thÁ hß 49 3. Chãt l°āng tinh dách cąa LVN1 và LVN2 qua 3 thÁ hß. Chãn lãc lān nái LVN1 và LVN2 và nng suãt sinh sÁn. Đánh giá LVN1, LVN2 ã thÁ hß 3 và lăa chãn dòng ông bà LVN.

CHâN LâC ĐÀN YVN1 VÀ YVN2 QUA CÁC THÀ Hë. KÁt quÁ kiëm tra nng suãt YVN1 và YVN2 qua 3 thÁ hß. Chãn lãc YVN1 và YVN2 theo kÁt quÁ kiëm tra nng suãt qua các thÁ hß 71 3. Chãt l°āng tinh dách cąa YVN1 và YVN2 qua 3 thÁ hß.

Chãn lãc nái YVN1 và YVN2 và nng suãt sinh sÁn. Đánh giá YVN1, YVN2 ã thÁ hß 3 và lăa chãn dòng ông bà YVN. ĐÁNH GIÁ KHÀ NNG DI TRUYÂN VÀ CHâN GIàNG NHÆM CÀI THIëN HAI DÒNG LĀN NÁI Đà CHâN LâC Đ¯ĀC. Các yÁu tá Ánh h°ãng tßi các tính tr¿ng sá con/å.

Các tham sá di truyÃn cąa các tính tr¿ng sá con/å. Dă đoán giá trá giáng tính tr¿ng sá con s¢ sinh sáng/å. 92 KÀT LUÂN VÀ ĐÂ NGHà. 96 DANH MĂC CÁC CÔNG TRÌNH ĐÃ CÔNG Bà CÓ LIÊN QUAN ĐÀN LUÂN ÁN.

97 TÀI LIëU THAM KHÀO. Tài lißu TiÁng Vißt. Tài lißu TiÁng Anh. 105 Phă lăc 1: MàT Sà HÌNH ÀNH LIÊN QUAN ĐÀN ĐÂ TÀI.

113 Phă lăc 2: KÀT QUÀ PHÂN TÍCH NNG SUÂT SINH SÀN BÆNG PH¾N MÂM SAS 9. 123 Phă lăc 3: MàT Sà KÀT QUÀ PHÂN TÍCH TĈ PH¾N MÂM VCE6 VÀ PEST. 128 ¯ßc tính tham sá di truyÃn lān LVN2. 128 Giá trá giáng °ßc tính lān LVN2 thÁ hß 3.

129 ¯ßc tính tham sá di truyÃn lān YVN2. 131 Giá trá giáng °ßc tính lān YVN2 thÁ hß 3. 132 Phă lăc 4: QUYÀT ĐàNH Sà 241/QD-CN-GVN CÔNG NHÂN TIÀN Bà KĀ THUÂT L)NH VĂC CHN NUÔI. 136 v DANH MĂC CÁC CHþ VI¾T TÀT cs.

: C÷ng să CV% : Hß sá biÁn đ÷ng GLM : General Linear Model: mô hình tuyÁn tính tång quát LSM : Least Square Mean: trung bình bình ph°¢ng nhß nhãt LVN1 : Đ°āc t¿o tĉ vißc cho phái chéo giāa đăc Landrace cąa Pháp vßi lān nái Landrace cąa Mā; LVN2 : Đ°āc t¿o tĉ vißc cho phái chéo giāa lān đăc Landrace cąa Mā vßi lān nái Landrace cąa Pháp; ME : Nng l°āng trao đåi Mean : Trung bình c÷ng SD : Đ÷ lßch chu¿n SE : Sai sá chu¿n TA : Thćc n TCVN : Tiêu chu¿n Vißt Nam TKL : Tng khái l°āng TTTP : Trung tâm Nghiên cću lān Thuỵ Ph°¢ng VAC : Tång sá tinh trùng tiÁn thẳng YVN1 : Đ°āc t¿o tĉ vißc cho phái chéo giāa lān đăc Yorkshire cąa Pháp vßi lān nái Yorkshire cąa Mā; YVN2 : Đ°āc t¿o tĉ vißc cho phái chéo giāa lān đăc Yorkshire cąa Mā vßi lān nái Yorkshire cąa Pháp; vi DANH MĂC BÀNG BÁng 2. Sá l°āng cá thë kiëm tra nng suãt cąa các đàn qua 3 thÁ hß. Giá trá dinh d°ÿng cąa thćc n cho lān kiëm tra nng suãt. Giá trá dinh d°ÿng cąa thćc n cho lān đăc khai thác tinh.

Sá l°āng lān nái và sá å đẻ theo dõi nng suãt sinh sÁn. Giá trá dinh d°ÿng cąa thćc n cho lān nái ã các giai đo¿n khác nhau. KhÁ nng sinh tr°ãng cąa lān LVN1 qua 3 thÁ hß. KhÁ nng sinh tr°ãng cąa lān LVN2 qua 3 thÁ hß.

Chãn lān hÃu bá LVN1 ã thÁ hß 1. Chãn lān hÃu bá LVN1 ã thÁ hß 2. Chãn lān hÃu bá LVN1 ã thÁ hß 3. Chãn lān hÃu bá LVN2 ã thÁ hß 1.

Chãn lān hÃu bá LVN2 ã thÁ hß 2. Chãn lān hÃu bá LVN2 ã thÁ hß 3. Chãt l°āng tinh dách lān đăc LVN1 qua 3 thÁ hß. Chãt l°āng tinh dách cąa lān đăc LVN2 qua 3 thÁ hß.

Chãn lān nái theo nng suãt sinh sÁn lća 1 cąa LVN1 thÁ hß 1. Chãn lān nái theo nng suãt sinh sÁn lća 1 cąa LVN2 thÁ hß 1. Chãn lān nái theo nng suãt sinh sÁn lća 1 cąa LVN1 thÁ hß 2. Chãn lān nái theo nng suãt sinh sÁn lća 1 cąa LVN2 thÁ hß 2.

Nng suãt sinh sÁn cąa lān nái LVN1 qua 3 thÁ hß. Nng suãt sinh sÁn cąa lān nái LVN2 qua 3 thÁ hß. KhÁ nng sinh tr°ãng cąa lān LVN1 và LVN2 thÁ hß 3. Chãt l°āng tinh dách cąa lān đăc LVN1 và LVN2 thÁ hß 3.

Nng suãt sinh sÁn cąa lān nái LVN1 và LVN2 thÁ hß 3. KhÁ nng sinh tr°ãng cąa lān YVN1 qua 3 thÁ hß. KhÁ nng sinh tr°ãng cąa lān YVN2 qua 3 thÁ hß. Chãn lān hÃu bá YVN1 ã thÁ hß 1.

Chãn lān hÃu bá YVN1 ã thÁ hß 2. Chãn lān hÃu bá YVN1 ã thÁ hß 3. Chãn lān hÃu bá YVN2 ã thÁ hß 1. Chãn lān hÃu bá YVN2 ã thÁ hß 2.

Chãn lān hÃu bá YVN2 ã thÁ hß 3. Chãt l°āng tinh dách cąa lān đăc YVN1 qua 3 thÁ hß. Chãt l°āng tinh dách cąa lān đăc YVN2 qua 3 thÁ hß. Chãn lān nái theo nng suãt sinh sÁn lća 1 cąa YVN1 thÁ hß 1.

Chãn lān nái theo nng suãt sinh sÁn lća 1 cąa YVN2 thÁ hß 1. Chãn lān nái theo nng suãt sinh sÁn lća 1 cąa YVN1 thÁ hß 2. Chãn lān nái theo nng suãt sinh sÁn lća 1 cąa YVN2 thÁ hß 2. Nng suãt sinh sÁn cąa lān nái YVN1 qua 3 thÁ hß.

Nng suãt sinh sÁn cąa lān nái YVN2 qua 3 thÁ hß .