Nghiên Cứu Tình Hình Thực Hiện Chính Sách Đào Tạo Nghề Cho Lao Động Nông Thôn Tại Huyện Điện Biên

Trong bối cảnh hội nhập kinh tế, đào tạo nghề cho lao động nông thôn trở thành yếu tố then chốt để nâng cao chất lượng… 94 trang · Đại học Thái Nguyên · 2015.

• Tác giả: Vì Thị Thảo
• Người hướng dẫn: TS. Bùi Đình Hoà
• Trường học: Đại học Thái Nguyên
• Chuyên ngành: Kinh tế nông nghiệp
• Đề tài: Nghiên Cứu Tình Hình Thực Hiện Chính Sách Đào Tạo Nghề Cho Lao Động Nông Thôn: Trường Hợp Nghiên Cứu Tại Huyện Điện Biên, Tỉnh Điện Biên
• Loại tài liệu: khóa luận tốt nghiệp
• Năm xuất bản: 2015
• Địa điểm: Thái Nguyên

Mục lục chi tiết

• LỜI CẢM ƠN
• 1. PHẦN 1: MỞ ĐẦU
• 1.1. Tính cấp thiết của đề tài
• 1.2. Mục tiêu nghiên cứu
• 1.2.1. Mục tiêu chung
• 1.2.2. Mục tiêu cụ thể
• 1.3. Ý nghĩa của đề tài
• 1.3.1. Ý nghĩa trong học tập và trong nghiên cứu khoa học
• 1.3.2. Ý nghĩa thực tiễn
• 1.4. Những đóng góp mới của đề tài
• 1.5. Bố cục của khóa luận
• 2. PHẦN 2: TỔNG QUAN TÀI LIỆU NGHIÊN CỨU
• 2.1. Cơ sở lý luận của đề tài
• 2.2. Lý luận về chính sách đào tạo nghề
• 2.2.1. Một số khái niệm
• 2.2.1.1. Khái niệm chính sách
• 2.2.1.2. Khái niệm đào tạo nghề
• 2.2.1.3. Chính sách đào tạo nghề
• 2.3. Lý luận về chính sách đào tạo nghề cho lao động nông thôn
• 2.3.1. Một số khái niệm
• 2.3.1.1. Lao động
• 2.3.1.2. Lao động nông thôn
• 2.3.1.3. Đặc điểm của lao động nông thôn
• 2.3.1.4. Chính sách đào tạo nghề cho lao động nông thôn
• 2.4. Nội dung đánh giá tình hình thực hiện chính sách đào tạo nghề cho lao động nông thôn
• 2.4.1. Tình hình triển khai chính sách đào tạo nghề cho lao động nông thôn
• 2.4.1.1. Tuyên truyền, tư vấn học nghề và việc làm đối với người lao động nông thôn
• 2.4.1.2. Hoạt động điều tra khảo sát và dự báo nhu cầu học nghề của LĐNT
• 2.4.1.3. Phát triển đội ngũ giáo viên và cán bộ quản lý dạy nghề
• 2.4.1.4. Nội dung chương trình và phương pháp tổ chức lớp học
• 2.4.1.5. Hoạt động đầu tư cơ sở vật chất, trang thiết bị đối với cơ sở đào tạo nghề
• 2.4.1.6. Chính sách hỗ trợ công tác đào tạo và cho lao động học nghề
• 2.4.2. Đánh giá tình hình thực hiện chính sách đào tạo nghề cho lao động nông thôn
• 2.4.2.1. Tác động của chính sách đến nhận thức và trình độ chuyên môn của người lao động
• 3. PHẦN 3: ĐỐI TƯỢNG, NỘI DUNG VÀ PHƯƠNG PHÁP NGHIÊN CỨU
• 3.1. Đối tượng và phạm vi nghiên cứu
• 3.1.1. Đối tượng nghiên cứu
• 3.1.2. Phạm vi nghiên cứu
• 3.2. Phương pháp nghiên cứu
• 3.2.1. Phương pháp chọn điểm nghiên cứu và mẫu điều tra
• 3.2.2. Phương pháp thu thập thông tin
• 3.2.3. Phương pháp xử lý, phân tích thông tin
• 3.2.4. Hệ thống chỉ tiêu nghiên cứu
• 4. PHẦN 4: KẾT QUẢ NGHIÊN CỨU
• 4.1. Đặc điểm địa bàn nghiên cứu
• 4.1.1. Điều kiện tự nhiên
• 4.1.2. Đặc điểm kinh tế - xã hội
• 4.1.3. Đánh giá chung về những thuận lợi và khó khăn trong triển khai thực hiện chính sách đào tạo nghề ở địa phương
• 4.2. Tình hình tổ chức thực hiện chính sách đào tạo nghề cho lao động nông thôn trên địa bàn huyện Điện Biên - tỉnh Điện Biên
• 4.2.1. Thành lập Ban chỉ đạo thực hiện chính sách
• 4.2.2. Tình hình thực hiện chính sách đào tạo nghề trên địa bàn huyện
• 4.2.3. Đánh giá tình hình thực hiện chính sách đào tạo nghề cho lao động nông thôn trên địa bàn huyện
• 4.2.3.1. Đánh giá tình hình thực hiện chính sách đào tạo nghề cho lao động nông thôn trên địa bàn huyện Điện Biên
• 4.2.3.2. Thực trạng thực hiện chính sách đào tạo nghề cho lao động nông thôn
• 4.2.3.4. Những yếu tố ảnh hưởng đến tình hình thực hiện chính sách đào tạo nghề cho lao động nông thôn
• 4.2.3.4.1. Cơ chế, chính sách hỗ trợ đào tạo nghề của Nhà nước và chính quyền địa phương
• 4.2.3.4.2. Trình độ nhận thức của người học nghề
• 4.2.3.4.3. Trình độ đội ngũ giáo viên, giảng viên dạy nghề
• 4.2.3.4.4. Cơ sở vật chất và trang thiết bị dạy nghề
• 4.2.3.4.5. Tình hình liên kết trong hoạt động đào tạo nghề cho lao động nông thôn
• 5. PHẦN 5: NHỮNG GIẢI PHÁP CHỦ YẾU ĐỂ PHÁT TRIỂN ĐÀO TẠO NGHỀ CHO LAO ĐỘNG NÔNG THÔN
• 5.1. Giải pháp tăng cường thực hiện chính sách đào tạo nghề cho lao động nông thôn trên địa bàn huyện Điện Biên
• 5.1.1. Nâng cao nhận thức về đào tạo nghề cho người lao động trên địa bàn
• 5.1.2. Nâng cao trình độ và năng lực cán bộ địa phương
• 5.1.3. Hoàn thiện các cơ chế, chính sách về đào tạo nghề
• 5.1.4. Tăng cường nguồn lực để đào tạo nghề cho lao động nông thôn trên địa bàn
• 5.1.5. Tăng cường tính liên kết giữa người lao động học nghề, cơ sở đào tạo nghề và doanh nghiệp
• 5.1.6. Đầu tư cơ sở vật chất, trang thiết bị dạy nghề đối với các cơ sở dạy nghề
• 5.1.6.1. Đối với Nhà nước
• 5.1.6.2. Đối với cơ sở đào tạo nghề
• 5.1.6.3. Về phía chính quyền địa phương
• 5.1.6.4. Với người lao động nông thôn trên địa bàn
• 5.1.6.5. Đối với các doanh nghiệp
• TÀI LIỆU THAM KHẢO

Tóm tắt

I. Tổng Quan Nghiên Cứu Chính Sách Đào Tạo Nghề Điện Biên

Trong bối cảnh hội nhập kinh tế, đào tạo nghề cho lao động nông thôn trở thành yếu tố then chốt để nâng cao chất lượng nguồn nhân lực và thúc đẩy phát triển kinh tế - xã hội. Bài viết này tập trung nghiên cứu chính sách hiện hành tại Điện Biên, một tỉnh có tiềm năng lớn về nông nghiệp nhưng lực lượng lao động còn nhiều hạn chế. Việc đánh giá hiệu quả và đề xuất giải pháp đào tạo nghề phù hợp là vô cùng cấp thiết để phát triển nông thôn bền vững. Theo Quyết định 1956/QĐ-TTg, đào tạo nghề cho lao động nông thôn là sự nghiệp của toàn xã hội, nhằm đáp ứng yêu cầu công nghiệp hóa, hiện đại hóa nông nghiệp, nông thôn.

1.1. Tầm quan trọng của đào tạo nghề cho lao động nông thôn

Đào tạo nghề đóng vai trò quan trọng trong việc trang bị kiến thức, kỹ năng cần thiết cho lao động nông thôn, giúp họ thích ứng với sự thay đổi của thị trường lao động và nâng cao năng suất lao động. Điều này đặc biệt quan trọng trong bối cảnh nông nghiệp Điện Biên đang chuyển đổi sang hướng sản xuất hàng hóa, đòi hỏi lực lượng lao động có trình độ chuyên môn cao hơn. Chính sách đào tạo nghề hiệu quả sẽ góp phần giảm nghèo, tăng thu nhập và cải thiện đời sống cho người dân nông thôn.

1.2. Mục tiêu và phạm vi nghiên cứu chính sách đào tạo nghề

Nghiên cứu này tập trung vào đánh giá tình hình thực hiện chính sách đào tạo nghề cho lao động nông thôn tại huyện Điện Biên, tỉnh Điện Biên. Mục tiêu chính là xác định những thành tựu, hạn chế và yếu tố ảnh hưởng đến hiệu quả của chính sách, từ đó đề xuất các giải pháp nhằm nâng cao chất lượng và hiệu quả đào tạo nghề. Phạm vi nghiên cứu bao gồm các hoạt động đào tạo nghề ngắn hạn và dài hạn, các ngành nghề được đào tạo, đối tượng tham gia và nguồn lực đầu tư.

II. Thực Trạng Đào Tạo Nghề Cho Lao Động Nông Thôn Điện Biên

Huyện Điện Biên có thế mạnh về nông nghiệp, nhưng lao động nông nghiệp vẫn chiếm tỷ lệ lớn. Sản xuất nông nghiệp còn phụ thuộc vào thời tiết và thị trường, gây khó khăn cho đời sống người dân. Hàng năm, một lượng lớn lao động dôi dư khó tìm việc làm do thiếu kỹ năng. Chương trình "Nông thôn mới" đã lồng ghép đào tạo nghề theo Đề án 1956, đạt được một số thành tựu. Tuy nhiên, vẫn còn nhiều khó khăn như năng lực cán bộ hạn chế, cơ sở vật chất thiếu thốn, ảnh hưởng đến chất lượng đào tạo nghề.

2.1. Phân tích tình hình lao động và việc làm tại Điện Biên

Tình hình lao động và việc làm ở Điện Biên có nhiều đặc điểm đáng chú ý. Tỷ lệ lao động nông thôn còn cao, nhưng trình độ chuyên môn kỹ thuật còn thấp. Cơ cấu kinh tế đang chuyển dịch, nhưng tốc độ còn chậm. Số lượng việc làm mới tạo ra chưa đáp ứng được nhu cầu của người lao động. Do đó, việc đào tạo nghề để nâng cao kỹ năng và tạo việc làm bền vững là rất quan trọng.

2.2. Đánh giá hiệu quả các chương trình đào tạo nghề hiện có

Các chương trình đào tạo nghề hiện có tại Điện Biên đã góp phần nâng cao trình độ kỹ năng cho một bộ phận lao động nông thôn. Tuy nhiên, hiệu quả còn hạn chế do nhiều yếu tố như nội dung chương trình chưa sát với thực tế, cơ sở vật chất còn thiếu thốn, đội ngũ giáo viên còn yếu. Cần có đánh giá toàn diện để cải thiện chất lượng và hiệu quả của các chương trình đào tạo nghề.

2.3. Khó khăn và thách thức trong đào tạo nghề ở Điện Biên

Việc đào tạo nghề cho lao động nông thôn ở Điện Biên đang đối mặt với nhiều khó khăn và thách thức. Đó là sự thiếu hụt về nguồn lực tài chính, cơ sở vật chất, đội ngũ giáo viên, cũng như sự hạn chế về nhận thức và nhu cầu học nghề của người dân. Cần có giải pháp đồng bộ để vượt qua những khó khăn này và nâng cao hiệu quả đào tạo nghề.

III. Giải Pháp Nâng Cao Hiệu Quả Đào Tạo Nghề Tại Điện Biên

Để nâng cao hiệu quả đào tạo nghề cho lao động nông thôn tại Điện Biên, cần có các giải pháp đồng bộ và toàn diện. Các giải pháp này bao gồm nâng cao nhận thức về đào tạo nghề, hoàn thiện cơ chế chính sách, tăng cường nguồn lực, tăng cường liên kết giữa các bên liên quan và đầu tư cơ sở vật chất. Cần có sự phối hợp chặt chẽ giữa các cấp, các ngành và sự tham gia tích cực của người dân.

3.1. Tăng cường tuyên truyền nâng cao nhận thức về đào tạo nghề

Cần tăng cường công tác tuyên truyền, vận động để nâng cao nhận thức của lao động nông thôn về tầm quan trọng của đào tạo nghề. Sử dụng các kênh thông tin đa dạng như truyền hình, báo chí, đài phát thanh, internet và các hoạt động cộng đồng để truyền tải thông tin về các chương trình đào tạo nghề, cơ hội việc làm và lợi ích của việc nâng cao kỹ năng.

3.2. Hoàn thiện cơ chế chính sách hỗ trợ đào tạo nghề

Cần rà soát, sửa đổi và bổ sung các cơ chế, chính sách hỗ trợ đào tạo nghề cho lao động nông thôn để phù hợp với tình hình thực tế. Các chính sách cần tập trung vào hỗ trợ chi phí học nghề, sinh hoạt phí, tạo việc làm sau đào tạo và khuyến khích các doanh nghiệp tham gia vào quá trình đào tạo nghề.

3.3. Đẩy mạnh liên kết giữa cơ sở đào tạo và doanh nghiệp

Cần tăng cường sự liên kết giữa các cơ sở đào tạo nghề và các doanh nghiệp để đảm bảo chương trình đào tạo sát với nhu cầu thực tế của thị trường lao động. Doanh nghiệp có thể tham gia vào quá trình xây dựng chương trình, cung cấp trang thiết bị, tiếp nhận học viên thực tập và tuyển dụng sau đào tạo.

IV. Ứng Dụng Thực Tiễn Nghiên Cứu Chính Sách Đào Tạo Nghề

Nghiên cứu này có ý nghĩa quan trọng trong việc cung cấp thông tin và cơ sở khoa học cho việc xây dựng và thực hiện chính sách đào tạo nghề cho lao động nông thôn tại Điện Biên. Kết quả nghiên cứu có thể được sử dụng để điều chỉnh chương trình đào tạo, nâng cao chất lượng đội ngũ giáo viên, tăng cường cơ sở vật chất và cải thiện cơ chế chính sách hỗ trợ. Điều này góp phần nâng cao hiệu quả đào tạo nghề và tạo việc làm bền vững cho người dân.

4.1. Đề xuất mô hình đào tạo nghề phù hợp với Điện Biên

Dựa trên kết quả nghiên cứu, cần đề xuất một mô hình đào tạo nghề phù hợp với đặc điểm kinh tế - xã hội của Điện Biên. Mô hình này cần chú trọng đến các ngành nghề có tiềm năng phát triển như nông nghiệp công nghệ cao, du lịch cộng đồng, chế biến nông sản và các ngành nghề thủ công truyền thống. Đồng thời, cần có sự linh hoạt trong phương pháp đào tạo để phù hợp với trình độ và điều kiện của người học.

4.2. Xây dựng hệ thống đánh giá hiệu quả đào tạo nghề

Cần xây dựng một hệ thống đánh giá hiệu quả đào tạo nghề một cách khách quan và toàn diện. Hệ thống này cần bao gồm các chỉ số về số lượng học viên được đào tạo, tỷ lệ học viên có việc làm sau đào tạo, mức thu nhập của học viên và sự hài lòng của doanh nghiệp về chất lượng lao động. Kết quả đánh giá sẽ là cơ sở để điều chỉnh và cải thiện chương trình đào tạo.

V. Kết Luận và Triển Vọng Chính Sách Đào Tạo Nghề Điện Biên

Nghiên cứu chính sách đào tạo nghề cho lao động nông thôn tại Điện Biên cho thấy tầm quan trọng của việc nâng cao chất lượng nguồn nhân lực để thúc đẩy phát triển kinh tế - xã hội. Mặc dù đã có những thành tựu nhất định, nhưng vẫn còn nhiều thách thức cần vượt qua. Với sự quan tâm của các cấp, các ngành và sự tham gia tích cực của người dân, chính sách đào tạo nghề sẽ ngày càng hiệu quả hơn, góp phần xây dựng một Điện Biên giàu đẹp và văn minh.

5.1. Tóm tắt kết quả nghiên cứu và bài học kinh nghiệm

Nghiên cứu đã chỉ ra những thành tựu, hạn chế và yếu tố ảnh hưởng đến hiệu quả của chính sách đào tạo nghề cho lao động nông thôn tại Điện Biên. Từ đó, rút ra những bài học kinh nghiệm quý báu về việc xây dựng và thực hiện chính sách một cách hiệu quả. Các bài học này có thể được áp dụng cho các địa phương khác có điều kiện tương đồng.

5.2. Đề xuất hướng nghiên cứu tiếp theo về đào tạo nghề

Để tiếp tục nâng cao hiệu quả đào tạo nghề cho lao động nông thôn, cần có những nghiên cứu sâu hơn về các vấn đề như: nhu cầu đào tạo nghề của từng nhóm đối tượng, tác động của đào tạo nghề đến sinh kế bền vững, vai trò của công nghệ thông tin trong đào tạo nghề và các mô hình đào tạo nghề tiên tiến trên thế giới.

Nội dung chính

Bối cảnh và vấn đề nghiên cứu

Công tác đào tạo nghề cho lao động nông thôn là một trong những trọng tâm trong chiến lược nâng cao chất lượng nguồn nhân lực của Đảng và Nhà nước, được thể chế hóa thông qua Quyết định số 1956/QĐ-TTg ngày 27/11/2009 của Thủ tướng Chính phủ phê duyệt Đề án "Đào tạo nghề cho lao động nông thôn đến năm 2020". Xuất phát điểm của kinh tế nông thôn Việt Nam nói chung và các tỉnh miền núi phía Bắc nói riêng mang nặng tính tự cung tự cấp, tỷ lệ lao động qua đào tạo còn thấp, dẫn đến năng suất lao động hạn chế và thu nhập bấp bênh.

Huyện Điện Biên (tỉnh Điện Biên) là địa bàn có thế mạnh về sản xuất nông nghiệp, đặc biệt là lúa nước tại khu vực lòng chảo. Tuy nhiên, hoạt động canh tác tại đây phụ thuộc nhiều vào thời tiết và biến động thị trường, trong khi quỹ lao động dôi dư hàng năm lớn nhưng gặp trở ngại trong việc chuyển dịch cơ cấu do thiếu kỹ năng nghề. Trong tiến trình xây dựng nông thôn mới theo Quyết định số 800/QĐ-TTg, huyện Điện Biên đã lồng ghép thực hiện Đề án 1956. Dù đạt được những kết quả ban đầu, việc triển khai chính sách tại địa phương gặp nhiều khó khăn về năng lực cán bộ cơ sở, đội ngũ giáo viên cơ hữu thiếu và yếu, trang thiết bị phục vụ thực hành chưa đồng bộ. Khóa luận tốt nghiệp của tác giả Vì Thị Thảo tập trung giải quyết 4 câu hỏi nghiên cứu:

1. Quá trình phân cấp, tổ chức, thực hiện chính sách ở huyện diễn ra như thế nào?
2. Tình hình thực hiện chính sách đào tạo nghề cho lao động nông thôn trên địa bàn huyện thời gian qua ra sao?
3. Những yếu tố nào ảnh hưởng tới tình hình thực hiện chính sách đào tạo nghề trên địa bàn?
4. Cần có những giải pháp chủ yếu nào để thực hiện tốt chính sách đào tạo nghề cho lao động nông thôn của địa phương trong thời gian tới?

Mục tiêu chung của nghiên cứu là đánh giá thực trạng thực hiện chính sách đào tạo nghề cho lao động nông thôn tại huyện Điện Biên, từ đó đề xuất các giải pháp chủ yếu nhằm nâng cao hiệu quả công tác đào tạo, góp phần giải quyết việc làm và nâng cao thu nhập cho người lao động.

Nhiệm vụ nghiên cứu cụ thể bao gồm:

1. Hệ thống hóa cơ sở lý luận và thực tiễn về chính sách đào tạo nghề cho lao động nông thôn.
2. Đánh giá thực trạng tình hình thực hiện chính sách đào tạo nghề cho lao động nông thôn trên địa bàn huyện Điện Biên giai đoạn 2012 - 2014.
3. Xác định các yếu tố ảnh hưởng tới quá trình tổ chức thực hiện chính sách tại địa phương.
4. Đề xuất các giải pháp chủ yếu nhằm hoàn thiện công tác đào tạo nghề cho lao động nông thôn trên địa bàn huyện trong giai đoạn tiếp theo.

Đối tượng nghiên cứu là các vấn đề lý luận, thực tiễn và các yếu tố ảnh hưởng đến tình hình thực hiện chính sách đào tạo nghề cho lao động nông thôn. Chủ thể khảo sát gồm lao động nông thôn, cán bộ quản lý cấp huyện, các tổ chức dạy nghề và doanh nghiệp trên địa bàn. Phạm vi nghiên cứu về không gian thực hiện tại huyện Điện Biên, tỉnh Điện Biên; phạm vi thời gian sử dụng số liệu thứ cấp giai đoạn 2012 - 2014 và số liệu sơ cấp khảo sát năm 2015; phạm vi nội dung tập trung vào hệ đào tạo nghề sơ cấp và ngắn hạn (dưới 3 tháng) theo Quyết định 1956/QĐ-TTg.

Cơ sở lý thuyết và phương pháp nghiên cứu

Nghiên cứu vận dụng khung lý luận về chính sách công và đào tạo nghề. Tác giả tổng hợp các khái niệm cơ bản về chính sách, lao động, lao động nông thôn, đặc điểm tính thời vụ, trình độ chuyên môn kỹ thuật và tâm lý sản xuất tiểu nông. Về mặt pháp lý, đề tài dựa trên hệ thống văn bản quy phạm pháp luật: Luật Dạy nghề năm 2006; Nghị quyết số 26-NQ/TW của Ban Chấp hành Trung ương Đảng khóa X về nông nghiệp, nông dân, nông thôn; Nghị quyết số 24/2008/NĐ-CP ban hành Chương trình hành động của Chính phủ; Quyết định số 07/2008/QĐ-TTg phê duyệt Chương trình mục tiêu quốc gia về giáo dục và đào tạo; Quyết định số 1956/QĐ-TTg của Thủ tướng Chính phủ; và Quyết định số 800/QĐ-TTg về Chương trình mục tiêu quốc gia xây dựng nông thôn mới. Bên cạnh đó, nghiên cứu sử dụng định nghĩa về chương trình đào tạo của Wentling (1993) và tổng kết bài học kinh nghiệm từ huyện Lương Tài (Bắc Ninh), tỉnh Thanh Hóa, phong tràu Saemaul (Hàn Quốc) cùng mô hình đào tạo nghề trong doanh nghiệp của Nhật Bản.

Về phương pháp thu thập dữ liệu, tác giả kết hợp hai nguồn:

• Nguồn thứ cấp: Báo cáo định kỳ và số liệu thống kê giai đoạn 2012 - 2014 từ Ủy ban nhân dân huyện Điện Biên, Chi cục Thống kê huyện, Phòng Lao động - Thương binh và Xã hội huyện, và Trung tâm Giáo dục thường xuyên huyện Điện Biên.
• Nguồn sơ cấp: Thu thập thông qua điều tra chọn mẫu có định hướng 60 lao động nông thôn đã qua đào tạo nghề sơ cấp và ngắn hạn tại 3 xã đại diện (20 người/xã): xã Thanh An, xã Thanh Chăn và xã Thanh Xương. Ngoài ra, tác giả áp dụng phương pháp phỏng vấn nhân chứng chủ chốt (KIP) đối với cán bộ quản lý và phỏng vấn bán cấu trúc (SSI) để ghi nhận các thông tin định tính bổ trợ.

STT	Địa bàn xã	Ngành nghề khảo sát	Số lượng điều tra (người)	Ghi chú
1	Thanh An	May thổ cẩm	5	Khóa đào tạo sơ cấp và ngắn hạn dưới 3 tháng
		Trồng lúa	10
		Trồng nấm	5
2	Thanh Chăn	Trồng lúa	5	Khóa đào tạo sơ cấp và ngắn hạn dưới 3 tháng
		Trồng nấm	5
		Chăn nuôi - thú y	10
3	Thanh Xương	Nghiệp vụ nhà hàng khách sạn	6	Khóa đào tạo sơ cấp và ngắn hạn dưới 3 tháng
		Chăn nuôi - thú y	11
		May thổ cẩm	3
Tổng	3 xã	5 nhóm ngành nghề	60

Phương pháp xử lý và phân tích số liệu: Phiếu điều tra được kiểm tra, làm sạch, mã hóa và xử lý trên phần mềm Microsoft Excel. Phương pháp phân tích bao gồm thống kê mô tả (tính toán số tuyệt đối, số tương đối, số bình quân) và phương pháp so sánh nhằm phản ánh sự thay đổi về quy mô đào tạo, việc làm, cơ cấu ngành nghề và thu nhập của người lao động trước và sau khi tham gia khóa đào tạo nghề.

Nội dung chính theo từng chương

Phần 1: Mở đầu

Phần này xác định tính cấp thiết của đề tài xuất phát từ yêu cầu công nghiệp hóa, hiện đại hóa nông nghiệp và thực trạng chất lượng lao động nông thôn tại huyện Điện Biên. Tác giả công bố hệ thống mục tiêu chung, 4 mục tiêu cụ thể, 4 câu hỏi nghiên cứu, ý nghĩa lý luận, ý nghĩa thực tiễn, đóng góp mới và bố cục 5 phần của khóa luận.

Phần 2: Tổng quan tài liệu nghiên cứu

Chương này hệ thống hóa cơ sở lý luận về lao động, đào tạo nghề và các nội dung đánh giá việc triển khai chính sách (tuyên truyền, khảo sát nhu cầu, bồi dưỡng giáo viên, xây dựng chương trình, đầu tư cơ sở vật chất, thực hiện định mức hỗ trợ). Tác giả phân tích các nhân tố ảnh hưởng: thể chế chính sách, nhận thức xã hội, chất lượng giáo viên, thiết bị dạy nghề, giáo trình và sự gắn kết giữa bốn nhà (Nhà nước, nhà nông, nhà khoa học, doanh nghiệp). Phần cơ sở thực tiễn trình bày các chính sách lớn của Trung ương, phân tích kinh nghiệm đào tạo nghề theo địa chỉ tại huyện Lương Tài (Bắc Ninh), mô hình thẻ học nghề nông nghiệp tại Thanh Hóa, phong trào phát triển nông thôn Saemaul tại Hàn Quốc và cơ chế đào tạo tại xưởng theo Luật Dạy nghề của Nhật Bản.

Phần 3: Đối tượng, nội dung và phương pháp nghiên cứu

Tác giả xác định đối tượng, phạm vi không gian tại huyện Điện Biên, phạm vi thời gian (số liệu thứ cấp 2012 - 2014, số liệu sơ cấp 2015). Trình bày chi tiết thiết kế nghiên cứu chọn mẫu 60 quan sát tại 3 xã (Thanh An, Thanh Chăn, Thanh Xương), quy trình thu thập số liệu thứ cấp, thiết kế phiếu điều tra, kỹ thuật phỏng vấn sâu KIP và SSI, phương pháp nhập liệu Excel, phương pháp phân tích thống kê mô tả và so sánh cùng hệ thống chỉ tiêu đánh giá quá trình và kết quả đào tạo.

Phần 4: Kết quả nghiên cứu và thảo luận

Chương này phản ánh toàn diện hiện trạng tự nhiên, kinh tế - xã hội và việc triển khai Đề án 1956 tại huyện Điện Biên:

• Đặc điểm địa bàn: Tổng diện tích tự nhiên đạt 163.924,96 ha, trong đó đất nông nghiệp giảm nhẹ từ 137.173,3 ha (83,68%) năm 2012 xuống 137.009,37 ha (83,58%) năm 2014 do chuyển đổi sang đất hạ tầng công cộng và đô thị; đất phi nông nghiệp tăng tương ứng từ 7.294,71 ha lên 7.638,95 ha. Huyện có địa hình chia làm hai vùng rõ rệt: vùng lòng chảo gồm 13 xã bằng phẳng và vùng ngoài gồm 12 xã đồi núi dốc, chia cắt. Dân số năm 2014 là 118.248 người với 9 dân tộc (Thái 53%, Kinh 28%, Mông 7,7%, còn lại là các dân tộc khác). Lao động trong độ tuổi là 67.273 người; lực lượng đang làm việc là 64.713 người (nông lâm thủy sản chiếm 70,86%, công nghiệp - xây dựng chiếm 16,13%, dịch vụ chiếm 13,01%). Tỷ lệ hộ nghèo giảm từ 20,82% (2012) xuống 15,73% (2014), nhưng hộ cận nghèo tăng từ 10,55% lên 18,22%. Tăng trưởng giá trị sản xuất bình quân đạt 12,87%/năm.
• Tổ chức thực hiện chính sách: UBND huyện Điện Biên thành lập Ban chỉ đạo Đề án 1956 cấp huyện từ tháng 12/2009, giao Phòng Lao động - Thương binh và Xã hội làm cơ quan thường trực; ban hành Kế hoạch số 35/KH-UBND ngày 29/3/2012, Kế hoạch số 119/KH-UBND ngày 16/12/2011 và Quyết định kiện toàn số 72/QĐ-UBND.
• Quy mô đào tạo giai đoạn 2012 - 2014: Huyện đã tổ chức 91 lớp đào tạo nghề cho 2.772 học viên, trung bình 30 học viên/lớp. Nhóm nghề nông nghiệp chiếm ưu thế tuyệt đối.

Ngành nghề đào tạo	Năm 2012		Năm 2013		Năm 2014		Tổng số lớp	Tổng số học viên
	Số lớp	Số học viên	Số lớp	Số học viên	Số lớp	Số học viên
Kỹ thuật trồng trọt	9	270	6	184	8	240	23	694
Kỹ thuật chăn nuôi	7	212	5	152	7	210	19	574
Kỹ thuật nuôi trồng thủy sản	6	183	4	123	5	148	15	454
Kỹ thuật trồng nấm	4	118	5	153	5	150	14	421
May thổ cẩm	2	55	3	92	4	121	9	268
Nghiệp vụ nhà hàng khách sạn	1	32	1	30	2	87	4	149
Sửa chữa xe máy	1	31	1	32	2	58	4	121
Điện dân dụng	1	28	1	31	1	32	3	91
Tổng cộng	31	929	26	797	34	1.046	91	2.772

• Hiệu quả giải quyết việc làm: Đã có 2.657 trên tổng số 2.772 lao động (đạt tỷ lệ 95,85%) có việc làm mới hoặc tiếp tục làm nghề cũ với năng suất và thu nhập cao hơn. Trong đó, 2.292 lao động làm việc trong khối nông lâm nghiệp và 365 lao động thuộc các ngành nghề phi nông nghiệp.
• Các yếu tố ảnh hưởng: Văn bản phân tích tác động từ cơ chế hỗ trợ chi phí học nghề, nhận thức học viên, trình độ sư phạm và chuyên môn của đội ngũ giáo viên, tình trạng cơ sở vật chất - thiết bị dạy nghề tại Trung tâm Giáo dục thường xuyên huyện, tính tương thích của giáo trình và mức độ liên kết giữa chính quyền, cơ sở đào tạo và doanh nghiệp bao tiêu sản phẩm.

Phần 5: Những giải pháp chủ yếu để phát triển ĐTN cho LĐNT

Tác giả đề xuất hệ thống giải pháp và nhóm kiến nghị cụ thể:

1. Nâng cao nhận thức về đào tạo nghề cho người lao động: Đổi mới tuyên truyền thông qua các kênh truyền thông cơ sở, phổ biến mô hình điển hình.
2. Nâng cao trình độ và năng lực cán bộ địa phương: Tổ chức tập huấn nghiệp vụ khảo sát, thống kê và quản lý đào tạo nghề cho cán bộ xã, thôn bản.
3. Hoàn thiện cơ chế, chính sách: Rà soát mức chi phí hỗ trợ học nghề, thủ tục thanh quyết toán kinh phí đào tạo theo nhóm đối tượng.
4. Tăng cường nguồn lực đào tạo: Đa dạng hóa nguồn vốn ngân sách và xã hội hóa đầu tư cho công tác dạy nghề.
5. Tăng cường liên kết ba bên: Kết nối chặt chẽ giữa người học, cơ sở dạy nghề và doanh nghiệp sử dụng lao động hoặc bao tiêu nông sản.
6. Đầu tư cơ sở vật chất, trang thiết bị: Hiện đại hóa xưởng thực hành, bổ sung thiết bị dạy nghề sát với thực tế sản xuất tại địa phương.

• Các kiến nghị phân cấp: Tác giả đưa ra các kiến nghị riêng biệt đối với Nhà nước, các cơ sở đào tạo nghề, chính quyền địa phương huyện/xã, người lao động nông thôn và các doanh nghiệp trên địa bàn.

Kết quả và đóng góp của nghiên cứu

Khóa luận đã tổng hợp và lượng hóa các kết quả triển khai Đề án 1956 tại địa bàn huyện Điện Biên giai đoạn 2012 - 2014 dựa trên các số liệu chính thức:

• Tổng số lớp đào tạo nghề trình độ sơ cấp và dưới 3 tháng đạt 91 lớp với 2.772 học viên tốt nghiệp (năm 2012: 31 lớp/929 học viên; năm 2013: 26 lớp/797 học viên; năm 2014: 34 lớp/1.046 học viên).
• Cơ cấu ngành nghề phản ánh đúng đặc thù kinh tế vùng: khối nghề nông nghiệp chiếm 77,3% tổng số học viên (kỹ thuật trồng trọt 694 người, chăn nuôi 574 người, thủy sản 454 người, trồng nấm 421 người); khối nghề phi nông nghiệp chiếm 22,7% (may thổ cẩm 268 người, nghiệp vụ nhà hàng khách sạn 149 người, sửa chữa xe máy 121 người, điện dân dụng 91 người).
• Về hiệu quả giải quyết việc làm, có 2.657 lao động sau đào tạo có việc làm hoặc nâng cao hiệu quả làm việc tại chỗ (tỷ lệ 95,85%), trong đó 2.292 người làm nông lâm nghiệp và 365 người làm việc trong các ngành nghề phi nông nghiệp và dịch vụ.

Các giải pháp do tác giả đề xuất tập trung vào 6 nhóm biện pháp hành chính - kinh tế và 5 nhóm kiến nghị phân định trách nhiệm cụ thể giữa cơ quan quản lý nhà nước, đơn vị đào tạo, doanh nghiệp và người học.

Đóng góp mới của đề tài được tác giả xác định qua ba điểm:

1. Làm rõ ý nghĩa kinh tế - xã hội của chính sách đào tạo nghề cho lao động nông thôn trong bối cảnh xây dựng nông thôn mới tại một huyện miền núi biên giới có đông đồng bào dân tộc thiểu số sinh sống.
2. Cung cấp bức tranh phân tích thực chứng có hệ thống về kết quả tổ chức, quy mô đào tạo và hiệu quả giải quyết việc làm của Đề án 1956 tại huyện Điện Biên qua chuỗi số liệu 2012 - 2014.
3. Đề xuất các phương hướng và giải pháp cụ thể xuất phát từ những tồn tại thực tế của địa phương về đội ngũ giáo viên, thiết bị thực hành và liên kết tiêu thụ sản phẩm.

Hạn chế và hướng nghiên cứu tiếp

Khóa luận có một số giới hạn xuất phát từ phạm vi nghiên cứu thực địa và dữ liệu:

• Mẫu điều tra sơ cấp gồm 60 lao động mới chỉ tập trung tại 3 xã (Thanh An, Thanh Chăn, Thanh Xương) thuộc khu vực lòng chảo, chưa khảo sát các xã vùng cao, biên giới (khu vực 12 xã vùng ngoài) nơi có tỷ lệ đồng bào dân tộc Mông cao và điều kiện tiếp cận dịch vụ đào tạo khó khăn hơn.
• Chuỗi số liệu thứ cấp dừng lại ở mốc năm 2014, chủ yếu sử dụng phương pháp thống kê mô tả và so sánh đơn biến, chưa áp dụng các mô hình kinh tế lượng để đo lường mức độ tác động ròng của chính sách đào tạo nghề đến thu nhập hộ gia đình sau khi đã kiểm soát các biến nhân khẩu học và tài sản.
• Do văn bản chưa trình bày sâu về đánh giá mức độ gắn bó với việc làm phi nông nghiệp dài hạn, các nghiên cứu tiếp theo có thể mở rộng địa bàn sang các xã vùng ngoài và thực hiện đánh giá tác động dài hạn (longitudinal study) về độ bền vững của việc làm và thu nhập của lao động sau đào tạo.

Giá trị tham khảo

Công trình là tài liệu tham khảo cho sinh viên, học viên chuyên ngành Kinh tế nông nghiệp, Quản trị phát triển nông thôn và Quản lý công khi nghiên cứu về chính sách giảm nghèo, chuyển dịch cơ cấu lao động nông thôn.

Nội dung nghiên cứu có giá trị thực tiễn đối với cán bộ quản lý ngành Lao động - Thương binh và Xã hội tại các huyện miền núi có điều kiện tự nhiên - xã hội tương đồng với huyện Điện Biên trong việc tham khảo bộ chỉ tiêu đánh giá việc làm, quy trình khảo sát nhu cầu học nghề thực tế tại thôn bản và phương thức phối hợp giữa chính quyền cơ sở với Trung tâm Giáo dục thường xuyên / Trung tâm Dạy nghề cấp huyện.

Câu hỏi thường gặp

1. Trong giai đoạn 2012 - 2014, huyện Điện Biên đã tổ chức bao nhiêu lớp đào tạo nghề cho lao động nông thôn và kết quả ra sao? Huyện đã tổ chức 91 lớp đào tạo nghề trình độ sơ cấp và dưới 3 tháng cho 2.772 học viên. Năm 2012 mở 31 lớp (929 học viên), năm 2013 giảm xuống 26 lớp (797 học viên), và năm 2014 tăng lên 34 lớp (1.046 học viên). Ngành có số lượng đào tạo lớn nhất là kỹ thuật trồng trọt (23 lớp, 694 học viên) và chăn nuôi (19 lớp, 574 học viên).

2. Khảo sát thực địa sơ cấp của đề tài được thực hiện trên cỡ mẫu bao nhiêu và tại những địa bàn nào? Khảo sát sơ cấp được thực hiện trên 60 lao động nông thôn đã qua đào tạo nghề, phân bổ đều tại 3 xã (20 người/xã) gồm xã Thanh An, xã Thanh Chăn và xã Thanh Xương, bao quát 5 nhóm nghề: may thổ cẩm, trồng lúa, trồng nấm, chăn nuôi - thú y và nghiệp vụ nhà hàng khách sạn.

3. Tỷ lệ lao động có việc làm sau khi được đào tạo nghề tại huyện Điện Biên là bao nhiêu? Theo số liệu báo cáo của Phòng Lao động - Thương binh và Xã hội huyện, tỷ lệ người lao động có việc làm mới hoặc tiếp tục làm nghề cũ với năng suất và thu nhập cao hơn đạt 95,85% (2.657/2.772 lao động). Trong đó, 2.292 người làm việc trong lĩnh vực nông lâm nghiệp và 365 người làm việc trong các ngành phi nông nghiệp.

4. Cơ cấu kinh tế và lao động của huyện Điện Biên trong giai đoạn nghiên cứu chuyển dịch theo hướng nào? Giá trị sản xuất nông, lâm nghiệp - thủy sản giảm tỷ trọng từ 43,12% (năm 2012) xuống 33,46% (năm 2014); công nghiệp - xây dựng tăng từ 26,84% lên 34,04%; thương mại - dịch vụ tăng từ 30,04% lên 32,50%. Tương ứng, tỷ trọng lao động làm việc trong ngành nông lâm nghiệp giảm từ 75,52% (2012) xuống 70,86% (2014).

5. Khóa luận chỉ ra những khó khăn đặc thù nào của địa bàn nghiên cứu tác động đến công tác dạy nghề? Huyện có địa hình chia cắt phức tạp (12 xã vùng ngoài là núi cao, độ dốc lớn), giao thông đi lại khó khăn, thời tiết khắc nghiệt; trình độ dân trí không đồng đều, tình trạng tái mù chữ và rào cản ngôn ngữ ở vùng sâu còn tồn tại; mạng lưới cơ sở vật chất, trang thiết bị của Trung tâm Giáo dục thường xuyên huyện còn thiếu thốn và đội ngũ giáo viên cơ hữu chưa đáp ứng đủ nhu cầu giảng dạy thực hành.

Kết luận

Khóa luận tốt nghiệp của tác giả Vì Thị Thảo đã hệ thống hóa cơ sở lý luận, pháp lý và phân tích thực trạng thực hiện Đề án 1956 về đào tạo nghề cho lao động nông thôn tại huyện Điện Biên giai đoạn 2012 - 2014. Kết quả cho thấy chính sách đã hỗ trợ đào tạo cho 2.772 lao động thông qua 91 lớp học, đóng góp vào việc chuyển dịch cơ cấu kinh tế địa phương và duy trì tỷ lệ có việc làm đạt 95,85%. Dựa trên việc chỉ ra các bất cập về cơ sở vật chất, năng lực giáo viên và liên kết doanh nghiệp, nghiên cứu đề xuất hệ thống 6 giải pháp và 5 nhóm kiến nghị có giá trị ứng dụng thực tiễn cho công tác quản lý và tổ chức dạy nghề tại địa bàn nghiên cứu.

Trích đoạn nội dung tài liệu

Mở đầu Phần 2: Cơ sở lý luận và thực tiễn Phần 3: Đối tượng, nội dung và phương pháp nghiên cứu Phần 4: Kết quả nghiên cứu và thảo luận Phần 5: Những giải pháp chủ yếu để phát triển ĐTN cho LĐNT 4 PHẦN 2 TỔNG QUAN TÀI LIỆU NGHIÊN CỨU 2. Cơ sở lý luận của đề tài 2. Lý luận về chính sách đào tạo nghề 2. Một số khái niệm a) Khái niệm chính sách Chính sách là do một chủ thể quyền lực hoặc chủ thể quản lý đưa ra, được ban hành căn cứ vào đường lối chính trị chung nhất và tình hình thực tế.

Mỗi chính sách được ban hành đều hướng tới những mục tiêu nhất định và những đối tượng cụ thể. Thông qua đó có những phương thức cơ bản để thực hiện được những mục tiêu đó.[2] b) Khái niệm đào tạo nghề Đào tạo nghề là một quá trình trang bị cho người lao động những kiến thức, kỹ năng, kỹ xảo và thái độ lao động cần thiết để người lao động sau khi hoàn thành khóa học có thể đảm nhận một công việc nhất định trong xã hội. [4,7] c) Chính sách đào tạo nghề Chính sách đào tạo nghề cho người lao động là chủ trương và hành động của Chính phủ nhằm thay đổi cơ cấu ngành lao động theo hướng giảm lao động nông nghiệp, tăng lao động ngành nghề phi nông nghiệp góp phần giải quyết công ăn việc làm, thúc đẩy nền kinh tế phát triển. Lý luận về chính sách đào tạo nghề cho lao động nông thôn 2.

Một số khái niệm a) Lao động Lao động là quá trình hoạt động có chủ đích của con người, đó là quá trình con người sử dụng công cụ lao động tác động lên đối tượng lao động cải biến nó để thõa mãn nhu cầu của mình và xã hội. [1,3] b) Lao động nông thôn Lao động nông thôn là tổng thể sức lao động thực tế tham gia vào quá trình lao động bao gồm những người trong độ tuổi lao động (nam từ 15 đến 60, nữ từ 15 5 đến 55) và những người trên, dưới độ tuổi có thể tham gia lao động sống trong khu vực nông thôn. c) Đặc điểm của lao động nông thôn Lao động ở nông thôn có những đặc điểm riêng so với các ngành sản xuất vật chất khác như sau: Một là, lao động nông thôn mang tính thời vụ cao và không thể xóa bỏ được tính chất này. Đây là nét điển hình của lao động nông thôn.

Hai là, lao động trong nông nghiệp nông thôn nhìn chung có trình độ văn hoá kỹ thuật thấp hơn và ít chuyên sâu hơn so với những ngành khác, trong sản xuất nông nghiệp có nhiều loại công việc, mang tính chất khác nhau, một lao động có thể làm nhiều việc và nhiều lao động cũng có thể làm được một việc. Ba là, lao động nông thôn nước ta còn mang nặng tư tưởng và tâm lý tiểu nông, sản xuất nhỏ, ngại thay đổi và thường bảo thủ nên thiếu năng động. d) Chính sách đào tạo nghề cho lao động nông thôn Chính sách đào tạo nghề cho lao động nông thôn: “Là tổng thể các quan điểm, nguyên tắc, hình thức, công cụ và giải pháp mà Nhà nước sử dụng nhằm thực hiện chiến lược về đào tạo nghề. Nâng cao chất lượng nguồn lao động nông thôn, đẩy mạnh chuyển dịch cơ cấu lao động theo hướng hiện đại, giảm sự bất bình đẳng xã hội giữa khu vực nông thôn và thành thị”.

Đào tạo nghề là một trong những thành tố quan trọng để thay đổi bộ mặt nông nghiệp, nông dân và nông thôn. Trong đó có sự thay đổi về trình độ và nhận thức của người dân về học nghề, từ đó mới có thể nâng cao được chất lượng cuộc sống của đại đa số người dân nông thôn.