Chăm sóc ngoại trú người bệnh gãy đầu dưới xương quay điều trị bảo tồn và một số yếu tố liên quan tại bệnh viện hữu nghị việt đức năm 2023

Tìm hiểu về chăm sóc ngoại trú cho bệnh nhân gãy đầu dưới xương quay điều trị bảo tồn tại Bệnh viện Việt Đức năm 2023. Nghiên cứu yếu tố liên quan.

• Tác giả: Nguyễn Văn Thường
• Người hướng dẫn: TS. Phạm Ngọc Trưởng
• Trường học: Trường Đại học Thăng Long
• Chuyên ngành: Điều dưỡng
• Đề tài: Chăm sóc ngoại trú người bệnh gãy đầu dưới xương quay điều trị bảo tồn và một số yếu tố liên quan tại Bệnh viện Hữu nghị Việt Đức năm 2023
• Loại tài liệu: Luận văn thạc sĩ
• Năm xuất bản: 2023
• Địa điểm: Hà Nội

Mục lục chi tiết

• LỜI CẢM ƠN
• LỜI CAM ĐOAN
• ĐẶT VẤN ĐỀ
• 1. CHƯƠNG 1: TỔNG QUAN
• 1.1. Sơ lược giải phẫu, sinh lý xương quay
• 1.2. Các cơ vùng cẳng tay
• 1.2.1. Các cơ vùng cẳng tay gồm 20 cơ
• 1.2.2. Các cơ bám vào xương quay (9 cơ)
• 1.3. Các khớp tạo nên bởi xương quay
• 1.4. Phân loại gãy xương
• 1.5. Triệu chứng lâm sàng
• 1.6. Chẩn đoán hình ảnh
• 1.7. Phương pháp điều trị gãy đầu dưới xương quay
• 1.7.1. Điều trị bảo tồn
• 1.8. Một số học thuyết điều dưỡng có liên quan đến đề tài nghiên cứu
• 1.9. Các vấn đề chính cần chăm sóc người bệnh gãy đầu dưới xương quay
• 1.9.1. Khái niệm về điều dưỡng
• 1.9.2. Vai trò của Điều dưỡng trong chăm sóc người bệnh
• 1.9.3. Quy trình điều dưỡng người bệnh gãy đầu dưới xương quay
• 1.10. Tình hình nghiên cứu trong và ngoài nước
• 1.11. Giới thiệu sơ lược về địa bàn nghiên cứu
• 2. CHƯƠNG 2: ĐỐI TƯỢNG VÀ PHƯƠNG PHÁP NGHIÊN CỨU
• 2.1. Đối tượng nghiên cứu
• 2.2. Tiêu chuẩn chọn bệnh nhân. Tiêu chuẩn loại trừ bệnh nhân
• 2.3. Thời gian và địa điểm
• 2.4. Thiết kế nghiên cứu
• 2.5. Cỡ mẫu và chọn mẫu nghiên cứu
• 2.5.1. Phương pháp chọn mẫu
• 2.6. Phương tiện nghiên cứu
• 2.7. Phương pháp thu thập dữ liệu
• 2.8. Công cụ nghiên cứu
• 2.9. Các biến số nghiên cứu
• 2.9.1. Nhóm biến số đặc điểm chung của nhóm nghiên cứu
• 2.9.2. Nhóm biến số chăm sóc người bệnh
• 2.10. Các khái niệm, thước đo, tiêu chuẩn đánh giá biến số NC
• 2.10.1. Đặc điểm chung
• 2.10.2. Các biến số đặc điểm lâm sàng
• 2.10.3. Các biến số đánh giá kết quả chăm sóc người bệnh của điều dưỡng
• 2.10.4. Các biến số liên quan kết quả điều trị ảnh hưởng tới kết quả chăm sóc của điều dưỡng
• 2.10.5. Nhóm biến số liên quan đến kết quả chăm sóc người bệnh
• 2.11. Xử lý số liệu
• 2.12. Kiểm soát sai số và xử lý sai số, các yếu tố nhiễu. Vấn đề đạo đức trong nghiên cứu
• 3. CHƯƠNG 3: KẾT QUẢ NGHIÊN CỨU
• 3.1. Đặc điểm của đối tượng nghiên cứu
• 3.1.1. Đặc điểm chung của đối tượng nghiên cứu
• 3.1.2. Đặc điểm người bệnh khi vào viện
• 3.1.2.1. Thời gian từ khi chấn thương đến khi vào viện
• 3.1.2.2. Thời gian từ khi vào khoa đến khi bó bột
• 3.1.2.3. Xử trí của người bệnh trước nhập viện
• 3.1.2.4. Kết quả nắn chỉnh
• 3.2. Thực trạng người bệnh gãy đầu dưới xương quay
• 3.2.1. Tình trạng tay của người bệnh khi bó bột
• 3.2.2. Những hoạt động chăm sóc bệnh nhân
• 3.2.3. Hoạt động hướng dẫn người bệnh
• 3.2.4. Kết quả hoạt động tư vấn bệnh nhân
• 3.2.5. Sự hài lòng của người bệnh (Likert 5)
• 3.2.6. Kết quả chăm sóc người bệnh (chăm sóc, hướng dẫn, tư vấn)
• 3.2.7. Một số yếu tố liên quan ảnh hưởng kết quả chăm sóc bệnh nhân
• 3.2.7.1. Một số yếu tố đặc điểm chung người bệnh ảnh hưởng tới kết quả chăm sóc
• 3.2.7.2. Một số yếu tố bệnh lý liên quan tới kết quả chăm sóc người bệnh
• 4. CHƯƠNG 4: BÀN LUẬN
• 4.1. Đặc điểm của nhóm đối tượng nghiên cứu
• 4.1.1. Đặc điểm chung của nhóm đối tượng nghiên cứu
• 4.2. Đặc điểm lâm sàng của người bệnh gãy đầu dưới xương quay
• 4.3. Kết quả điều trị
• 4.4. Kết quả chăm sóc điều dưỡng người bệnh ngoại trú gãy đầu dưới xương quay điều trị bảo tồn
• 4.4.1. Thực trạng dấu hiệu sinh tồn của bệnh nhân
• 4.4.2. Đặc điểm lâm sàng bệnh nhân sau nắn chỉnh
• 4.4.3. Hoạt động chăm sóc
• 4.4.4. Hoạt động hướng dẫn người bệnh
• 4.4.5. Hoạt động tư vấn
• 4.5. Kết quả chăm sóc bệnh nhân và một số yếu tố liên quan
• 4.6. Biến chứng sớm
• 4.7. Điểm mạnh và hạn chế của nghiên cứu
• 4.8. Kết quả chăm sóc người bệnh
• 4.9. Một số yếu tố liên quan ảnh hưởng kết quả chăm sóc
• TÀI LIỆU THAM KHẢO
• PHỤ LỤC

Tóm tắt

I. Tổng Quan Về Gãy Đầu Dưới Xương Quay Tại Việt Đức

Gãy đầu dưới xương quay là một chấn thương chỉnh hình phổ biến, chiếm tỷ lệ cao trong các trường hợp gãy xương chi trên. Bệnh lý này ảnh hưởng đến chức năng cổ tay và bàn tay, gây ra nhiều bất tiện trong sinh hoạt hàng ngày. Điều trị bảo tồn là một phương pháp được áp dụng rộng rãi, đặc biệt tại Bệnh viện Việt Đức, tuy nhiên việc chăm sóc ngoại trú sau điều trị còn nhiều hạn chế. Nghiên cứu này tập trung vào đánh giá kết quả chăm sóc và các yếu tố liên quan để cải thiện chất lượng điều trị. Theo thống kê, gãy đầu dưới xương quay chiếm 26% các trường hợp gãy xương chi trên, 50% các gãy xương cẳng tay nói chung [4], [5].

1.1. Giải Phẫu Sinh Lý Xương Quay Tầm Quan Trọng

Xương quay là một trong hai xương chính của cẳng tay, đóng vai trò quan trọng trong các cử động xoay, sấp, ngửa của bàn tay. Cấu trúc giải phẫu phức tạp của đầu dưới xương quay cho phép thực hiện nhiều chức năng quan trọng, từ cầm nắm đến các hoạt động tinh vi. Gãy xương tại vị trí này có thể gây ảnh hưởng nghiêm trọng đến khả năng vận động và sinh hoạt hàng ngày của bệnh nhân. Bệnh nhân gãy xương quay nếu không được điều trị gãy xương đúng sẽ ảnh hưởng lớn đến chức năng cổ tay và bàn tay như mất hoặc giới hạn vận động, mất thẩm mỹ, đau, tê kéo dài,…[7].

1.2. Phân Loại Gãy Đầu Dưới Xương Quay Thường Gặp

Gãy đầu dưới xương quay được phân loại dựa trên nhiều yếu tố như cơ chế chấn thương, vị trí gãy, và mức độ di lệch. Các loại gãy phổ biến bao gồm gãy Colles, gãy Smith, và các loại gãy liên quan đến khớp. Việc phân loại chính xác là yếu tố then chốt để lựa chọn phương pháp điều trị phù hợp. Có rất nhiều cách phân loại gãy đầu dưới xương quay, phổ biến nhất là phân loại theo cơ chế gãy: gãy gập và gãy duỗi. Trong đó, gãy duỗi là thường gặp nhất [2].

II. Thách Thức Trong Chăm Sóc Bệnh Nhân Sau Điều Trị

Mặc dù điều trị bảo tồn là một phương pháp hiệu quả, nhưng việc chăm sóc ngoại trú sau điều trị thường gặp nhiều khó khăn. Bệnh nhân cần được hướng dẫn cụ thể về chế độ vận động, dinh dưỡng, và cách phòng ngừa biến chứng. Bên cạnh đó, việc theo dõi và tái khám định kỳ cũng rất quan trọng để đảm bảo quá trình phục hồi diễn ra thuận lợi. Về vấn đề chăm sóc người bệnh gãy đầu dưới xương quay được điều trị bảo tồn vẫn chưa được đánh giá nhiều. Xuất phát từ vấn đề điều trị cho người bệnh tới chất lượng cuộc sống và các yếu tố liên quan, phải thay đổi phương thức điều trị, chăm sóc cho người bệnh như thế nào để cải thiện được chất lượng cuộc sống người bệnh là một vấn đề lớn đối với nền y học hiện nay.

2.1. Nguy Cơ Biến Chứng Các Yếu Tố Ảnh Hưởng Phục Hồi

Sau điều trị bảo tồn, bệnh nhân có thể gặp phải một số biến chứng như cứng khớp, đau nhức kéo dài, hoặc di lệch thứ phát. Các yếu tố như tuổi tác, tình trạng sức khỏe, và mức độ tuân thủ điều trị có thể ảnh hưởng đến quá trình phục hồi. Điều dưỡng viên cần đánh giá kỹ lưỡng các yếu tố này để đưa ra kế hoạch chăm sóc phù hợp. Biến chứng có thể như cứng khớp, di lệch, hội chứng Volmann, rối loạn dinh dưỡng kiều Sudeck….

2.2. Tầm Quan Trọng Của Phục Hồi Chức Năng Sớm Đúng Cách

Tập phục hồi chức năng đóng vai trò then chốt trong việc cải thiện chức năng cổ tay và bàn tay sau gãy xương. Bệnh nhân cần được hướng dẫn các bài tập phù hợp và thực hiện đều đặn để phục hồi sức mạnh, tầm vận động, và khả năng phối hợp. Việc phục hồi chức năng cần được thực hiện dưới sự hướng dẫn của chuyên gia để tránh các tổn thương thứ phát. Xương quay nói chung hay đầu dưới xương quay nói riêng có vai trò quan trọng trong sinh hoạt bình thường của cổ tay và bàn tay như cầm, nắm, sấp, ngửa, xoay trong, xoay ngoài. Vì vậy, gãy đầu dưới xương quay nếu không được điều trị đúng sẽ ảnh hưởng lớn đến chức năng cổ tay và bàn tay như mất hoặc giới hạn vận động, mất thẩm mỹ, đau, tê kéo dài,…[7]

III. Phương Pháp Chăm Sóc Ngoại Trú Hiệu Quả Cho Bệnh Nhân

Chăm sóc ngoại trú hiệu quả cần tập trung vào việc giáo dục bệnh nhân về các biện pháp tự chăm sóc, theo dõi các dấu hiệu bất thường, và tuân thủ lịch tái khám. Bên cạnh đó, việc cung cấp các biện pháp hỗ trợ tâm lý cũng rất quan trọng để giúp bệnh nhân vượt qua giai đoạn khó khăn sau chấn thương. Ngoài ra, sự hài lòng với phương pháp điều trị, đặc biệt là yêu cầu hoạt động chức năng của tay sau lành xương là yếu tố tham khảo.[9]

3.1. Hướng Dẫn Tự Chăm Sóc Phòng Ngừa Biến Chứng Tại Nhà

Bệnh nhân cần được hướng dẫn chi tiết về cách chăm sóc vết thương, kiểm soát đau nhức, và phòng ngừa nhiễm trùng tại nhà. Các biện pháp như kê cao tay, chườm lạnh, và sử dụng thuốc giảm đau theo chỉ định của bác sĩ có thể giúp giảm các triệu chứng khó chịu. Bên cạnh đó, cần đặc biệt chú ý đến việc giữ vệ sinh vùng bó bột để tránh nguy cơ nhiễm trùng. Bệnh nhân cần được hướng dẫn về cách thay băng, kiểm tra các dấu hiệu bất thường (sưng, nóng, đỏ, đau), và liên hệ ngay với bác sĩ nếu có bất kỳ vấn đề nào xảy ra.

3.2. Theo Dõi Dấu Hiệu Bất Thường Tái Khám Định Kỳ

Việc theo dõi các dấu hiệu bất thường như sưng tấy, đau nhức dữ dội, hoặc tê bì là rất quan trọng để phát hiện sớm các biến chứng. Bệnh nhân cần được khuyến khích tái khám định kỳ theo lịch hẹn của bác sĩ để đánh giá tiến độ phục hồi và điều chỉnh kế hoạch điều trị nếu cần thiết. Tái khám vô cùng quan trọng để đánh giá kết quả điều trị và chất lượng cuộc sống bệnh nhân sau điều trị.

IV. Nghiên Cứu Thực Trạng Chăm Sóc Tại Bệnh Viện Việt Đức

Nghiên cứu này tiến hành đánh giá thực trạng chăm sóc ngoại trú cho bệnh nhân gãy đầu dưới xương quay được điều trị bảo tồn tại Bệnh viện Việt Đức trong năm 2023. Kết quả nghiên cứu sẽ cung cấp thông tin quan trọng để cải thiện chất lượng chăm sóc và nâng cao hiệu quả điều trị. Điều trị bảo tồn là phương pháp được áp dụng nhiều năm qua tại Bệnh viện Hữu Nghị Việt Đức và cũng có nhiều báo cáo liên quan đến kiểu gãy và phương pháp điều trị này cùng với đó là các biến chứng có thể như cứng khớp, di lệch, hội chứng Volmann, rối loạn dinh dưỡng kiều Sudeck…

4.1. Đánh Giá Kết Quả Chăm Sóc Mức Độ Hài Lòng Của Bệnh Nhân

Nghiên cứu sử dụng các phương pháp đánh giá chức năng và khảo sát mức độ hài lòng của bệnh nhân để thu thập dữ liệu. Các chỉ số như tầm vận động cổ tay, sức mạnh nắm, và mức độ đau nhức sẽ được đo lường để đánh giá hiệu quả của quá trình chăm sóc. Bệnh nhân cũng sẽ được phỏng vấn để thu thập thông tin về trải nghiệm và mong muốn của họ. Kết quả hoạt động tư vấn bệnh nhân và sự hài lòng của người bệnh vô cùng quan trọng. Đây là thước đo để đánh giá chức năng của người điều dưỡng.

4.2. Phân Tích Các Yếu Tố Liên Quan Đến Kết Quả Điều Trị

Nghiên cứu sẽ phân tích các yếu tố như tuổi tác, giới tính, mức độ tổn thương, và tình trạng tuân thủ điều trị để xác định các yếu tố ảnh hưởng đến kết quả điều trị. Kết quả phân tích sẽ giúp các chuyên gia y tế đưa ra các biện pháp can thiệp phù hợp để cải thiện quá trình phục hồi cho bệnh nhân. Nghiên cứu sẽ đánh giá và đưa ra các biện pháp hỗ trợ kịp thời.

V. Kết Luận Hướng Nghiên Cứu Phát Triển Chăm Sóc

Nghiên cứu này hy vọng sẽ đóng góp vào việc nâng cao chất lượng chăm sóc ngoại trú cho bệnh nhân gãy đầu dưới xương quay được điều trị bảo tồn tại Bệnh viện Việt Đức. Kết quả nghiên cứu có thể được sử dụng để xây dựng các phác đồ điều trị và chăm sóc tối ưu, giúp bệnh nhân phục hồi nhanh chóng và cải thiện chất lượng cuộc sống. Xuất phát từ những vấn đề nêu trên chúng tôi tiến hành nghiên cứu đề tài: “Chăm sóc ngoại trú người bệnh gãy đầu dưới xương quay điều trị bảo tồn và một số yếu tố liên quan tại Bệnh viện Hữu nghị Việt Đức năm 2023” với 02 mục tiêu sau: Mục tiêu: 1. Mô tả kết quả chăm sóc điều dưỡng người bệnh ngoại trú gãy đầu dưới xương quay điều trị bảo tồn tại bệnh viện hữu nghị Việt Đức năm 2023; 2. Phân tích một số yếu tố liên quan đến kết quả chăm sóc điều dưỡng người bệnh.

5.1. Ứng Dụng Kết Quả Nghiên Cứu Vào Thực Tiễn Lâm Sàng

Các kết quả từ nghiên cứu này có thể được sử dụng để xây dựng các hướng dẫn chăm sóc cụ thể, đào tạo nhân viên y tế, và phát triển các chương trình hỗ trợ bệnh nhân tại nhà. Việc áp dụng các biện pháp chăm sóc dựa trên bằng chứng sẽ giúp cải thiện hiệu quả điều trị và nâng cao sự hài lòng của bệnh nhân. Thời gian phục hồi sẽ được rút ngắn đáng kể.

5.2. Hướng Nghiên Cứu Mở Rộng Đề Xuất Cải Tiến Quy Trình

Nghiên cứu này có thể được mở rộng để đánh giá hiệu quả của các phương pháp chăm sóc khác nhau, so sánh kết quả điều trị giữa các bệnh viện, và tìm hiểu sâu hơn về các yếu tố tâm lý ảnh hưởng đến quá trình phục hồi. Bên cạnh đó, cần tiếp tục nghiên cứu và phát triển các phương pháp tập phục hồi chức năng tiên tiến để giúp bệnh nhân đạt được kết quả tốt nhất. cần tiếp tục nghiên cứu và phát triển các phương pháp tập phục hồi chức năng tiên tiến để giúp bệnh nhân đạt được kết quả tốt nhất.

Nội dung chính

Tổng quan nghiên cứu

Gãy đầu dưới xương quay là một trong những loại gãy xương phổ biến nhất trong lĩnh vực chấn thương chỉnh hình, chiếm khoảng 26% các trường hợp gãy xương chi trên và 50% các gãy xương cẳng tay nói chung. Tổn thương này xảy ra ở mọi lứa tuổi, phổ biến nhất ở nhóm tuổi từ 50 đến 60, với nguyên nhân chủ yếu là tai nạn giao thông, tai nạn sinh hoạt và lao động. Ở người cao tuổi, đặc biệt là phụ nữ, gãy đầu dưới xương quay thường liên quan đến tình trạng loãng xương, làm tăng nguy cơ gãy gấp đôi so với nam giới cùng độ tuổi. Xương quay đóng vai trò quan trọng trong các vận động của cổ tay và bàn tay như cầm, nắm, sấp, ngửa, do đó gãy đầu dưới xương quay nếu không được điều trị đúng cách sẽ ảnh hưởng nghiêm trọng đến chức năng vận động và chất lượng cuộc sống của người bệnh.

Nghiên cứu được thực hiện tại Bệnh viện Hữu nghị Việt Đức trong năm 2023 với mục tiêu mô tả kết quả chăm sóc điều dưỡng ngoại trú cho người bệnh gãy đầu dưới xương quay điều trị bảo tồn và phân tích các yếu tố liên quan đến kết quả chăm sóc. Phạm vi nghiên cứu bao gồm 185 bệnh nhân trên 18 tuổi, được điều trị bảo tồn bằng bó bột, với dữ liệu thu thập từ tháng 4 đến tháng 8 năm 2023. Kết quả nghiên cứu có ý nghĩa quan trọng trong việc nâng cao chất lượng chăm sóc điều dưỡng, cải thiện hiệu quả điều trị và phục hồi chức năng cho người bệnh, đồng thời góp phần xây dựng các quy trình chăm sóc phù hợp tại các cơ sở y tế.

Cơ sở lý thuyết và phương pháp nghiên cứu

Khung lý thuyết áp dụng

Nghiên cứu dựa trên các học thuyết điều dưỡng nổi bật nhằm nâng cao chất lượng chăm sóc người bệnh gãy đầu dưới xương quay. Học thuyết Florence Nightingale nhấn mạnh vai trò của môi trường trong chăm sóc sức khỏe, bao gồm vệ sinh cá nhân, dinh dưỡng và môi trường xung quanh người bệnh. Học thuyết Peplau tập trung vào mối quan hệ giữa điều dưỡng và người bệnh, với mục tiêu giúp người bệnh đạt được khả năng tự chăm sóc thông qua hướng dẫn và tư vấn. Học thuyết Henderson đề cao việc hỗ trợ người bệnh đạt được tính độc lập trong các hoạt động cơ bản, trong khi học thuyết Orem nhấn mạnh việc hướng dẫn người bệnh tự chăm sóc để nâng cao năng lực cá nhân. Ngoài ra, học thuyết Betty Newman và Maslow cũng được áp dụng để đánh giá nhu cầu cơ bản và quản lý hệ thống khách hàng trong chăm sóc toàn diện.

Các khái niệm chính trong nghiên cứu bao gồm: chăm sóc tâm lý, chăm sóc giảm đau, vệ sinh da, theo dõi tuần hoàn chi, hướng dẫn tư thế giảm đau, hướng dẫn tập phục hồi chức năng (PHCN), tư vấn dinh dưỡng, tuân thủ dùng thuốc và tái khám đúng hẹn. Mô hình nghiên cứu tập trung vào mối quan hệ giữa đặc điểm nhân khẩu học, đặc điểm lâm sàng, các hoạt động chăm sóc điều dưỡng và kết quả chăm sóc người bệnh.

Phương pháp nghiên cứu

Nghiên cứu mô tả tiến cứu được thực hiện tại Khoa Khám xương và Điều trị ngoại trú, Bệnh viện Hữu nghị Việt Đức từ tháng 4 đến tháng 8 năm 2023. Cỡ mẫu thuận tiện gồm 185 bệnh nhân gãy đầu dưới xương quay được điều trị bảo tồn bằng bó bột, trên 18 tuổi, gãy kín ít di lệch, đồng ý tham gia nghiên cứu. Phương pháp chọn mẫu thuận tiện được áp dụng nhằm thu thập dữ liệu từ bệnh nhân đến khám và điều trị tại khoa.

Dữ liệu được thu thập thông qua phỏng vấn trực tiếp kết hợp với việc ghi chép thông tin từ hồ sơ bệnh án và phim chụp X-quang. Bộ câu hỏi nghiên cứu được xây dựng dựa trên hướng dẫn chăm sóc người bệnh của Bộ Y tế, đã được kiểm định độ tin cậy với hệ số Cronbach’s Alpha là 0,792. Các biến số nghiên cứu bao gồm đặc điểm nhân khẩu học, đặc điểm lâm sàng, các hoạt động chăm sóc điều dưỡng và các yếu tố liên quan đến kết quả chăm sóc.

Phân tích số liệu sử dụng phần mềm SPSS 22 với các phương pháp thống kê mô tả, kiểm định χ2 cho dữ liệu định tính và ANOVA hoặc kiểm định phi tham số cho dữ liệu định lượng. Quy trình thu thập dữ liệu được chuẩn hóa, các điều tra viên được tập huấn nhằm giảm thiểu sai số và đảm bảo tính khách quan, trung thực của thông tin. Nghiên cứu đã được Hội đồng đạo đức và khoa học của Trường Đại học Thăng Long và Bệnh viện Hữu nghị Việt Đức phê duyệt.

Kết quả nghiên cứu và thảo luận

Những phát hiện chính

1. Đặc điểm nhân khẩu học: Trong 185 bệnh nhân, nữ chiếm 59,5%, nam chiếm 40,5%. Độ tuổi trung bình là 52,72 ± 16,13 tuổi, trong đó nhóm tuổi 31-59 chiếm 51,9%, nhóm trên 60 tuổi chiếm 38,4%. Trình độ học vấn phổ thông chiếm 58,9%, đại học và sau đại học chiếm 14,6%. Về nghề nghiệp, hưu trí chiếm 24,3%, công nhân 23,8%, nông dân 22,7%, công chức 17,3%.

2. Nguyên nhân và kiểu gãy: Tai nạn sinh hoạt chiếm 50,3%, tai nạn lao động 26,5%, tai nạn giao thông 21,6%. Bên tay tổn thương trái chiếm 57,8%, phải 37,3%. Kiểu gãy gập chiếm 57,8%, kiểu duỗi 21,6%, không lệch 1,6%.

3. Thời gian đến viện và bó bột: 42,7% bệnh nhân đến viện trong vòng 12 giờ sau chấn thương, 48,1% từ 12-72 giờ, 9,2% trên 72 giờ. Thời gian từ khi vào khoa đến bó bột chủ yếu dưới 12 giờ (chiếm đa số).

4. Kết quả chăm sóc điều dưỡng: Tỷ lệ chăm sóc tốt đạt trên 80% tổng điểm, với các hoạt động chăm sóc tâm lý, giảm đau, vệ sinh da, theo dõi tuần hoàn chi, hướng dẫn tư thế giảm đau và tập PHCN được thực hiện đầy đủ. Mức độ hài lòng của người bệnh về công tác chăm sóc đạt trên 85%.

Thảo luận kết quả

Kết quả nghiên cứu cho thấy nhóm bệnh nhân nữ và người cao tuổi chiếm tỷ lệ cao, phù hợp với đặc điểm dịch tễ của gãy đầu dưới xương quay do loãng xương và nguy cơ ngã cao hơn. Tỷ lệ tai nạn sinh hoạt là nguyên nhân chính phản ánh thực tế tại địa phương, tương đồng với các nghiên cứu trong nước và quốc tế. Thời gian đến viện và bó bột nhanh góp phần giảm thiểu biến chứng và tăng hiệu quả điều trị bảo tồn.

Hoạt động chăm sóc điều dưỡng được thực hiện tốt, đặc biệt là chăm sóc giảm đau và hướng dẫn tập PHCN, giúp cải thiện chức năng vận động và giảm đau cho người bệnh. So sánh với các nghiên cứu trước đây, kết quả này cho thấy sự tiến bộ trong quy trình chăm sóc ngoại trú tại Bệnh viện Hữu nghị Việt Đức. Việc theo dõi tuần hoàn chi và vệ sinh da được chú trọng giúp phòng ngừa biến chứng do bó bột như chèn ép mạch, cứng khớp.

Dữ liệu có thể được trình bày qua biểu đồ phân bố tuổi, giới tính, nguyên nhân tai nạn, kiểu gãy và biểu đồ cột thể hiện tỷ lệ thực hiện các hoạt động chăm sóc điều dưỡng. Bảng phân tích mối liên quan giữa đặc điểm bệnh nhân và kết quả chăm sóc giúp xác định các yếu tố ảnh hưởng, từ đó đề xuất các biện pháp cải thiện.

Đề xuất và khuyến nghị

1. Tăng cường đào tạo chuyên môn cho điều dưỡng: Tổ chức các khóa tập huấn nâng cao kỹ năng chăm sóc giảm đau, theo dõi tuần hoàn chi và hướng dẫn tập PHCN nhằm nâng cao chất lượng chăm sóc, mục tiêu đạt tỷ lệ chăm sóc tốt trên 90% trong vòng 12 tháng, do Ban Giám đốc Bệnh viện phối hợp Khoa Điều dưỡng thực hiện.

2. Xây dựng quy trình chăm sóc chuẩn hóa: Phát triển và áp dụng quy trình chăm sóc ngoại trú cho người bệnh gãy đầu dưới xương quay điều trị bảo tồn, bao gồm các bước chăm sóc tâm lý, vệ sinh da, tư vấn dinh dưỡng và tái khám, nhằm giảm thiểu biến chứng và tăng sự hài lòng của người bệnh, hoàn thành trong 6 tháng tới.

3. Tăng cường tư vấn và giáo dục người bệnh: Đẩy mạnh hoạt động tư vấn tuân thủ dùng thuốc, chế độ dinh dưỡng và tái khám đúng hẹn thông qua tài liệu hướng dẫn và các buổi tư vấn trực tiếp, nhằm nâng cao nhận thức và tự chăm sóc của người bệnh, mục tiêu tăng tỷ lệ tuân thủ trên 85% trong 1 năm.

4. Phát triển hệ thống theo dõi và đánh giá kết quả chăm sóc: Áp dụng phần mềm quản lý dữ liệu bệnh nhân và kết quả chăm sóc để theo dõi tiến trình phục hồi và phát hiện sớm các biến chứng, giúp điều chỉnh kịp thời kế hoạch chăm sóc, triển khai trong vòng 9 tháng.

Đối tượng nên tham khảo luận văn

1. Điều dưỡng viên và nhân viên y tế: Nghiên cứu cung cấp kiến thức chuyên sâu về chăm sóc ngoại trú cho người bệnh gãy đầu dưới xương quay, giúp nâng cao kỹ năng thực hành và quản lý chăm sóc bệnh nhân.

2. Bác sĩ chuyên khoa chấn thương chỉnh hình: Tham khảo để hiểu rõ hơn về vai trò và hiệu quả của chăm sóc điều dưỡng trong điều trị bảo tồn, hỗ trợ phối hợp điều trị toàn diện.

3. Nhà quản lý y tế và lãnh đạo bệnh viện: Sử dụng kết quả nghiên cứu để xây dựng chính sách, quy trình chăm sóc và đào tạo nhân lực nhằm nâng cao chất lượng dịch vụ y tế.

4. Sinh viên và nghiên cứu sinh ngành điều dưỡng, y học: Là tài liệu tham khảo quý giá cho việc học tập, nghiên cứu và phát triển các đề tài liên quan đến chăm sóc người bệnh gãy xương.

Câu hỏi thường gặp

1. Điều trị bảo tồn gãy đầu dưới xương quay là gì?
   Điều trị bảo tồn là phương pháp nắn chỉnh kín và bất động bằng bó bột, áp dụng cho các trường hợp gãy kín, ít di lệch, nhằm giữ ổ gãy đúng vị trí để xương lành tự nhiên mà không cần phẫu thuật.

2. Tại sao chăm sóc điều dưỡng lại quan trọng trong điều trị bảo tồn?
   Chăm sóc điều dưỡng giúp giảm đau, phòng ngừa biến chứng do bó bột, hướng dẫn tập phục hồi chức năng và tư vấn dinh dưỡng, góp phần nâng cao hiệu quả điều trị và chất lượng cuộc sống người bệnh.

3. Những yếu tố nào ảnh hưởng đến kết quả chăm sóc người bệnh?
   Đặc điểm nhân khẩu học như tuổi, giới, trình độ học vấn, thời gian đến viện, mức độ di lệch gãy xương và sự tuân thủ hướng dẫn chăm sóc đều ảnh hưởng đến kết quả chăm sóc và phục hồi.

4. Làm thế nào để người bệnh tự theo dõi chèn ép bột tại nhà?
   Người bệnh được hướng dẫn kiểm tra màu sắc, nhiệt độ, cảm giác các đầu ngón tay, phát hiện sưng phù hoặc đau tăng bất thường để kịp thời đến cơ sở y tế xử lý.

5. Thời gian phục hồi chức năng sau gãy đầu dưới xương quay là bao lâu?
   Thời gian phục hồi chức năng thường kéo dài từ 2 đến 3 tháng, bao gồm giai đoạn bất động và tập luyện vật lý trị liệu để phục hồi vận động và sức mạnh cổ tay, bàn tay.

Kết luận

• Gãy đầu dưới xương quay là tổn thương phổ biến, ảnh hưởng lớn đến chức năng vận động và chất lượng cuộc sống người bệnh.
• Nghiên cứu đã mô tả chi tiết đặc điểm nhân khẩu học, lâm sàng và kết quả chăm sóc điều dưỡng ngoại trú tại Bệnh viện Hữu nghị Việt Đức năm 2023.
• Chăm sóc điều dưỡng được thực hiện tốt với tỷ lệ hài lòng cao, đặc biệt trong các hoạt động giảm đau, vệ sinh da và hướng dẫn tập phục hồi chức năng.
• Các yếu tố như tuổi, thời gian đến viện, mức độ di lệch gãy xương và tuân thủ hướng dẫn chăm sóc ảnh hưởng đến kết quả điều trị và phục hồi.
• Đề xuất các giải pháp nâng cao chất lượng chăm sóc điều dưỡng, tăng cường đào tạo, xây dựng quy trình chuẩn và phát triển hệ thống theo dõi kết quả nhằm cải thiện hiệu quả điều trị bảo tồn gãy đầu dưới xương quay.

Tiếp theo, cần triển khai các giải pháp đề xuất và mở rộng nghiên cứu để đánh giá hiệu quả lâu dài, đồng thời khuyến khích các cơ sở y tế áp dụng mô hình chăm sóc toàn diện này nhằm nâng cao chất lượng dịch vụ và sức khỏe cộng đồng.

Trích đoạn nội dung tài liệu

CHƯƠNG 1: TỔNG QUAN 1.1 Sơ lược giải phẫu, sinh lý xương quay.1 Xương quay Xương quay là một trong hai xương tạo nên cẳng tay, xương còn lại là xương trụ. Ở tư thế giải phẫu (tức là hai tay buông thẳng xuống thân mình, lòng bàn tay hướng ra phía trước), xương quay nằm phía ngoài và song song với xương trụ. Ở tư thế nghỉ (tức là bàn tay ở tư thế gõ bàn phím), đầu xa của xương quay nằm chéo và chồng lên trên xương trụ. Xương quay nằm giữa hàng xương cổ tay ở phía dưới và xương cánh tay ở phía trên.

Xương quay thường được coi là lớn hơn trong số hai xương ở cẳng tay. Xương quay dày hơn ở cổ tay, nhưng mỏng hơn ở khuỷu tay và ngắn hơn xương trụ khoảng 1 inch ở hầu hết mọi người. Tuy nhiên, độ dài của chúng thì khác nhau đáng kể. Xương quay là một xương dài, một trong bốn loại xương trong cơ thể.

Xương dài là một xương đặc, chắc khỏe, chiều dài lớn hơn chiều rộng. Thân xương rỗng, với không gian bên trong gọi là khoang tủy, khoang tủy có chứa tủy xương. Hình 1: Xương quay và vị trí [14] Xương quay dài từ 20 cm đến 26 cm ở người trưởng thành. Trung bình là 24 cm ở nam và 22 cm ở nữ.

Đầu xa trung bình rộng khoảng 2. Đầu gần rộng bằng khoảng một nửa đầu xa. 3 Thư viện ĐH Thăng Long Xương quay là một loại xương dài điển hình với xương cứng, chắc dọc thân xương. Đầu xương có xương xốp, cứng dần theo tuổi.

Hình dạng của nó ở 1/5 phía trên thẳng, 4/5 phía dưới cong lõm ra trước. Hình 2: Xquang cẳng tay thẳng nghiêng [12] Xương quay được chia làm ba phần: thân xương, đầu trên và đầu dưới Thân xương quay có 3 mặt: mặt trước, mặt sau và mặt ngoài. Mặt trước bắt đầu từ lồi củ quay, xuống dưới rộng dần, khoảng giữa có lỗ nuôi xương. Hai mặt trước và sau hơi lõm, mặt ngoài lồi.

Có ba bờ: bờ trước, bờ sau và bờ gian cốt. Bờ gian cốt sắc hướng vào trong Đầu trên gồm chỏm, cổ và lồi củ. • Chỏm xương quay có dạng hình trụ, mặt lõm hướng lên trên, khớp với chỏm con xương cánh tay. Một diện khớp vòng (vành quay) sẽ tiếp khớp với khuyết quay của xương trụ.

Chỏm của nó xoay quanh xương trụ trong dây chằng vòng tạo nên khả năng sấp ngửa của cẳng tay. Ở xương tươi, các diện khớp này đều có sụn bọc che phủ. • Cổ xương dài khoảng 10-12 mm, có dạng hình ống. • Lồi củ quay là nơi bám của cơ nhị đầu.

Từ phần trên lồi củ quay, trục xương đứng thẳng. Từ phần dưới, thân xương hơi uốn cong. Giữa cổ xương và thân xương hợp thành một góc mở ra ngoài gọi là góc cổ thân. Nhờ góc này nên nó có thể quay quanh xương trụ làm cho bàn tay sấp ngửa được.

Khi gãy xương có thể bị gập góc hoặc hai khúc gãy chồng lên nhau làm cho cử 4 động sấp ngửa bị giảm hoặc mất. Hình 3: Đầu trên xương quay [14] Đầu dưới xương quay thân xương có 3 mặt. Khi tới đầu dưới sẽ là năm mặt. • Mặt trong do bờ gian cốt chia đôi tạo nên.

Mặt trong hình tam giác, ở dưới có một diện khớp nhỏ gọi là khuyết trụ xương quay. • Mặt ngoài và mặt sau có nhiều rãnh cho gân các cơ duỗi đi xuống bàn tay. Mặt ngoài mở rộng xuống tạo thành mỏm trâm quay. Mặt sau lồi và có chứa một gờ nổi lên được gọi là lồi củ Lister.

• Mặt trước trơn láng, tạo nên một gờ rõ rệt. • Mặt dưới là mặt khớp với các xương cổ tay, có diện khớp cổ tay. Mặt dưới hình tam giác, đỉnh ở ngoài. Ở nơi đây có một mấu nhô xuống dưới gọi là mỏm trâm.

Mỏm trâm ở ngay dưới da cổ tay. Nó có thể bị gãy ở chỏm, cổ, thân, nhất là ở giữa đầu dưới và thân xương. Vì đầu dưới ở ngay dưới da nên khi gãy, di lệch nhìn thấy rất rõ ràng. 5 Thư viện ĐH Thăng Long Hình 4: Đầu dưới xương quay [14] Đặc điểm của xương quay người Việt Nam: Chiều dài xương là 23.25 cm, chu vi là 3.

Chỉ số khỏe là 17. Thân xương đo được 15 mm ở chỗ rộng nhất và dầy 10 mm (ở chỗ đó). Góc cổ thân trung bình 162°5 (157° – 170°).[2] Xương quay và xương trụ được kết nối bởi một dải mô sợi dày được gọi là dây chằng gian cốt hay màng gian cốt. Một dây chằng nhỏ hơn liên kết giữa đầu gần xương quay và xương trụ được gọi là thừng chéo.

Các thớ sợi của nó chạy theo hướng ngược lại với màng gian cốt.2 Các cơ vùng cẳng tay 1.1 Các cơ vùng cẳng tay gồm 20 cơ Nhóm cơ vùng cẳng tay trước bao gồm 8 cơ, chia làm 3 lớp: ▪ Lớp nông (có 4 cơ): cơ sấp tròn, cơ gấp cổ tay quay, cơ gan tay dài và cơ gấp cổ tay trụ ▪ Lớp giữa (có 1 cơ): cơ gấp các ngón nông ▪ Lớp sâu (có 3 cơ): cơ gấp các ngón sâu, cơ gấp ngón cái dài và cơ sấp vuông. Nhóm cơ vùng cẳng tay sau bao gồm 12 cơ, chia làm 2 lớp nông và sâu: • Lớp nông bên ngoài (có 3 cơ): cơ cánh tay quay, cơ duỗi cổ tay quay dài, cơ duỗi cổ tay quay ngắn. Lớp nông phía sau (có 4 cơ): cơ duỗi các ngón, cơ duỗi ngón út, cơ duỗi cổ tay trụ, cơ khuỷu. • Lớp sâu (có 5 cơ): cơ dạng ngón cái dài, cơ duỗi ngón cái ngắn, cơ duỗi ngón cái dài, cơ duỗi ngón trỏ, cơ ngửa.2 Các cơ bám vào xương quay (9 cơ) • Cơ sấp tròn: Bám vào giữa mặt ngoài của xương.

Chức năng: sấp bàn tay và gấp cẳng tay. • Cơ gấp các ngón nông: Có nguyên ủy bám vào nửa trên bờ trước của xương. Chức năng: gấp các khớp gian đốt gần các ngón 2, 3, 4, 5 và gấp cổ tay. • Cơ gấp ngón cái dài: Nguyên ủy: bám ở giữa mặt trước của xương.

Chức năng: Gấp ngón tay cái. • Cơ sấp vuông: Bám tận: mặt trước của xương (1/4 xa). Chức năng sấp cẳng tay và bàn tay. • Cơ cánh tay quay: bám tận ở nền mỏm trâm quay.

Chức năng: gấp cẳng tay, sấp cẳng tay nếu cẳng tay đang ngửa, và ngửa cẳng tay nếu cẳng tay đang sấp. • Cơ dạng ngón cái dài: Nguyên ủy: bám vào mặt sau thân xương. Chức năng dạng ngón cái và bàn tay. • Cơ duỗi ngón cái ngắn: Nguyên ủy: bám vào mặt sau thân xương.

Chức năng duỗi đốt gần ngón cái và dạng bàn tay. • Cơ ngửa: Bám tận mặt ngoài và bờ sau xương quay. Chức năng: ngửa cẳng tay và bàn tay. • Ngoài ra còn có cơ nhị đầu ở vùng cánh tay bám vào lồi củ xương quay.3 Các khớp tạo nên bởi xương quay • Khớp quay trụ trên: là khớp giữa chỏm xương quay và khuyết quay xương trụ.

Qua đó nó có thể xoay quanh xương trụ, bên trong dây chằng vòng. Nhờ đó mà cẳng tay có thể sấp ngửa được. • Khớp cánh tay quay: là khớp giữa chỏm xương quay và chỏm con của xương cánh tay. • Khớp quay trụ dưới: là khớp giữa đầu dưới xương trụ với khuyết trụ xương quay.

Qua đó xương nó có thể xoay quanh xương trụ, giúp cẳng tay có thể sấp ngửa. • Khớp quay cổ tay: là khớp giữa mặt dưới xương quay và hàng xương cổ tay đầu tiên. Chủ yếu khớp với xương thuyền ở phía ngoài, xương nguyệt ở phía trong. Xương tháp chỉ tiếp xúc không liên tục với xương quay khi nghiêng trụ cổ tay.

Khớp quay cổ tay là một khớp hình ellip. Trong đó, các xương thuyền, nguyệt, tháp lồi khớp với mặt lõm của xương quay. 7 Thư viện ĐH Thăng Long Hình 5: Xquang cổ tay các tư thế và khớp của xương quay [15] Chức năng của xương quay và đầu dưới xương quay Xương quay thực hiện các chuyển động ở cánh tay đặc biệt mở rộng phạm vi di chuyển của bàn tay và cổ tay. Xương quay và xương trụ kết hợp với nhau để nâng, xoay và thực hiện một số thao tác khác ở tay.

Khi trẻ bò, xương quay hỗ trợ cung cấp khả năng chuyển động. Xương quay hỗ trợ nâng trọng lượng của cơ thể khi cánh tay ở tư thế bò và nâng trọng lượng cơ thể, chẳng hạn động tác chống đẩy. Chức năng chính là khớp với các xương xung quanh để tạo nên các vận động cần thiết. Khớp với xương trụ ở khớp quay trụ trên và quay trụ dưới tạo nên vận động sấp ngửa của cẳng tay.

Khớp với xương cánh tay ở khớp cánh tay quay để tạo nên vận động gấp duỗi khuỷu. Khớp với xương thuyền, nguyệt để tạo nên các vận động của cổ tay bao gồm: gấp, duỗi, nghiêng quay, nghiêng trụ.[18] Gãy đầu dưới xương quay đơn thuần gặp nhiều nhất trong các gãy xương ở cẳng tay so với gãy riêng xương trụ và gãy cả hai xương cẳng tay. Ở trẻ em, hơn 50% trường hợp gãy xương cẳng tay chỉ liên quan đến xương quay, 6% chỉ liên quan đến xương trụ và 44% liên quan đến cả hai xương[13]. Gãy xương quay cũng rất phổ biến ở người lớn.

Tỷ lệ là như nhau giữa nam và nữ, tuy nhiên, đến giữa những năm 40 của lứa tuổi thì gãy xương xảy ra thường xuyên hơn ở nữ giới. Khi bệnh nhân ngã chống tay xuống đất hầu hết áp lực đặt lên xương quay. Nó có thể chỉ gãy đơn thuần xương quay, chỉ gãy đơn thuần xương trụ, hoặc gãy cả 2 xương.[16] Gãy đầu dưới xương quay là loại phổ biến nhất. Bệnh nhân lớn tuổi và bệnh nhi là những người có nguy cơ nhiều hơn những bệnh nhân trưởng thành trẻ tuổi khi ngã chống tay cổ tay duỗi.

Bệnh nhân lớn tuổi có nguy cơ gãy chỏm xương quay.[9] 8 Bệnh nhi có nhiều khả năng gãy xương không hoàn toàn, thường được gọi là gãy cành tươi, do bản chất linh hoạt của mô xương chưa trưởng thành. Bệnh nhân trước tuổi vị thành niên cũng có nguy cơ làm phá hủy sụn tiếp hợp. Tổn thương sụn tiếp hợp có thể dẫn đến những biến dạng lâu dài.[17] Đau là triệu chứng phổ biến nhất khi gãy xương. Sau khi ngã chống tay với cổ tay duỗi có thể dẫn đến đau ở cổ tay, cẳng tay, hoặc khuỷu tay.

Tất cả các dấu hiệu đó chỉ điểm cho khả năng gãy xương. Các dấu hiệu khác: biến dạng, nhạy cảm, lạo xạo xương, sưng, bầm tím và giảm hoặc mất cơ năng hoặc cảm giác. Phân loại gãy xương Có rất nhiều cách phân loại gãy đầu dưới xương quay, tuy nhiên chưa có tác giả nào phân loại hoàn chỉnh do gãy có nhiều biến thể, gãy phức tạp, phối hợp. ➢ Phân loại của A.