Luận văn cấu trúc, năng suất và hiệu quả kinh tế rừng bạch đàn thuần loài tại Hữu Lũng II

Luận văn thạc sĩ phân tích cấu trúc năng suất và hiệu quả kinh tế của rừng bạch đàn Eucalyptus urophilla tại Lâm trường Hữu Lũng II, Lạng Sơn.

• Tác giả: Nguyễn Quang Thịnh
• Người hướng dẫn: GS. Vũ Tiến Hinh
• Trường học: Trường Đại Học Lâm Nghiệp
• Chuyên ngành: Lâm Học
• Đề tài: Nghiên Cứu Cấu Trúc Và Hiệu Quả Kinh Tế Của Rừng Bạch Đàn Eucalyptus Urophylla Tại Lạng Sơn
• Loại tài liệu: Luận Văn Thạc Sỹ
• Năm xuất bản: 2007
• Địa điểm: Lạng Sơn

Mục lục chi tiết

• LỜI CẢM ƠN
• 1. CHƯƠNG 1: TỔNG QUAN VẤN ĐỀ NGHIÊN CỨU
• 1.1. Trên thế giới
• 1.1.1. Những nghiên cứu về Bạch đàn E.urophylla
• 1.2. Nghiên cứu quy luật cấu trúc lâm phần
• 1.2.1. Nghiên cứu quy luật phân bố số cây theo đường kính
• 1.2.2. Nghiên cứu quy luật tương quan giữa chiều cao với đường kính
• 1.3. Biểu thể tích
• 1.4. Biểu cấp đất
• 1.5. Những nghiên cứu về đánh giá hiệu quả kinh tế
• 1.6. Những nghiên cứu về Bạch đàn E.urophylla
• 1.7. Nghiên cứu quy luật cấu trúc lâm phần
• 1.7.1. Nghiên cứu quy luật phân bố số cây theo đường kính (N-D)
• 1.7.2. Nghiên cứu quy luật phân bố số cây theo chiều cao (N-H)
• 1.7.3. Nghiên cứu quy luật tương quan giữa chiều cao với đường kính
• 1.8. Biểu thể tích
• 1.9. Cấp đất

Tóm tắt

I. Tổng quan về nghiên cứu cấu trúc rừng bạch đàn Eucalyptus urophylla tại Lạng Sơn

Nghiên cứu cấu trúc và hiệu quả kinh tế của rừng bạch đàn Eucalyptus urophylla tại Lạng Sơn là một chủ đề quan trọng trong lĩnh vực lâm nghiệp. Rừng bạch đàn không chỉ đóng vai trò quan trọng trong việc cung cấp nguyên liệu cho ngành công nghiệp giấy mà còn góp phần bảo vệ môi trường và phát triển bền vững. Việc hiểu rõ cấu trúc của rừng bạch đàn sẽ giúp tối ưu hóa quy trình quản lý và khai thác, từ đó nâng cao hiệu quả kinh tế.

1.1. Đặc điểm sinh học của bạch đàn Eucalyptus urophylla

Bạch đàn Eucalyptus urophylla là loài cây có khả năng sinh trưởng nhanh, thích nghi tốt với nhiều điều kiện khí hậu. Loài cây này có thể đạt chiều cao từ 20 đến 30 mét và đường kính thân cây có thể lên đến 50 cm. Đặc điểm này giúp bạch đàn trở thành lựa chọn hàng đầu cho trồng rừng kinh tế tại nhiều vùng miền.

1.2. Vai trò của rừng bạch đàn trong phát triển kinh tế

Rừng bạch đàn Eucalyptus urophylla không chỉ cung cấp gỗ mà còn tạo ra nhiều sản phẩm phụ khác như tinh dầu và nguyên liệu cho ngành công nghiệp chế biến. Việc phát triển rừng bạch đàn có thể tạo ra nguồn thu nhập ổn định cho người dân địa phương và góp phần vào sự phát triển kinh tế bền vững.

II. Thách thức trong quản lý rừng bạch đàn Eucalyptus urophylla tại Lạng Sơn

Mặc dù rừng bạch đàn Eucalyptus urophylla mang lại nhiều lợi ích, nhưng cũng đối mặt với nhiều thách thức trong quản lý và phát triển. Các vấn đề như biến đổi khí hậu, dịch bệnh và sự cạnh tranh từ các loài cây khác có thể ảnh hưởng đến năng suất và hiệu quả kinh tế của rừng bạch đàn.

2.1. Ảnh hưởng của biến đổi khí hậu đến rừng bạch đàn

Biến đổi khí hậu đang gây ra những tác động tiêu cực đến sinh trưởng của rừng bạch đàn. Nhiệt độ tăng cao và lượng mưa không ổn định có thể làm giảm năng suất và chất lượng gỗ. Việc nghiên cứu và áp dụng các biện pháp thích ứng là cần thiết để bảo vệ rừng bạch đàn.

2.2. Nguy cơ từ dịch bệnh và sâu bệnh

Rừng bạch đàn Eucalyptus urophylla dễ bị tấn công bởi một số loại sâu bệnh, gây thiệt hại lớn cho năng suất. Việc phát hiện sớm và áp dụng biện pháp phòng ngừa là rất quan trọng để bảo vệ sức khỏe của rừng.

III. Phương pháp nghiên cứu cấu trúc rừng bạch đàn Eucalyptus urophylla

Để xác định cấu trúc và hiệu quả kinh tế của rừng bạch đàn Eucalyptus urophylla, các phương pháp nghiên cứu khoa học hiện đại đã được áp dụng. Các phương pháp này bao gồm khảo sát thực địa, phân tích số liệu và mô hình hóa sinh trưởng của cây.

3.1. Khảo sát thực địa và thu thập số liệu

Khảo sát thực địa là bước đầu tiên trong nghiên cứu cấu trúc rừng. Các thông số như chiều cao, đường kính và mật độ cây được ghi nhận để phân tích. Số liệu này sẽ giúp đánh giá tình trạng hiện tại của rừng bạch đàn.

3.2. Phân tích số liệu và mô hình hóa

Sau khi thu thập số liệu, các nhà nghiên cứu sẽ tiến hành phân tích để xác định các mối quan hệ giữa các yếu tố sinh trưởng. Mô hình hóa sinh trưởng giúp dự đoán năng suất và hiệu quả kinh tế của rừng bạch đàn trong tương lai.

IV. Kết quả nghiên cứu về hiệu quả kinh tế của rừng bạch đàn Eucalyptus urophylla

Kết quả nghiên cứu cho thấy rừng bạch đàn Eucalyptus urophylla có hiệu quả kinh tế cao, đặc biệt là trong các vùng có điều kiện khí hậu thuận lợi. Năng suất gỗ đạt từ 10 đến 14 m³/ha/năm, mang lại nguồn thu nhập ổn định cho người dân.

4.1. Năng suất gỗ và giá trị kinh tế

Năng suất gỗ của rừng bạch đàn Eucalyptus urophylla có thể đạt từ 10 đến 14 m³/ha/năm, tùy thuộc vào điều kiện sinh trưởng. Giá trị kinh tế từ gỗ bạch đàn cao, giúp cải thiện đời sống cho người dân địa phương.

4.2. Ứng dụng công nghệ trong quản lý rừng

Việc áp dụng công nghệ trong quản lý rừng bạch đàn như sử dụng phần mềm quản lý và công nghệ sinh học giúp nâng cao hiệu quả sản xuất. Điều này không chỉ tăng năng suất mà còn giảm thiểu tác động tiêu cực đến môi trường.

V. Kết luận và triển vọng tương lai của rừng bạch đàn Eucalyptus urophylla

Nghiên cứu cấu trúc và hiệu quả kinh tế của rừng bạch đàn Eucalyptus urophylla tại Lạng Sơn đã chỉ ra rằng loài cây này có tiềm năng lớn trong phát triển kinh tế bền vững. Tuy nhiên, cần có các biện pháp quản lý hiệu quả để bảo vệ và phát triển bền vững rừng bạch đàn trong tương lai.

5.1. Tầm quan trọng của rừng bạch đàn trong phát triển bền vững

Rừng bạch đàn Eucalyptus urophylla đóng vai trò quan trọng trong việc bảo vệ môi trường và phát triển kinh tế. Việc duy trì và phát triển rừng bạch đàn sẽ góp phần vào sự phát triển bền vững của khu vực.

5.2. Đề xuất giải pháp cho tương lai

Để phát triển bền vững rừng bạch đàn, cần có các giải pháp như cải thiện kỹ thuật trồng trọt, áp dụng công nghệ mới và tăng cường công tác quản lý. Điều này sẽ giúp nâng cao hiệu quả kinh tế và bảo vệ môi trường.

Nội dung chính

Tổng quan nghiên cứu

Rừng trồng công nghiệp đóng vai trò then chốt trong việc bảo đảm nguồn nguyên liệu gỗ và bột giấy phục vụ chiến lược phát triển kinh tế lâm nghiệp bền vững tại Việt Nam. Trong số các loài cây lâm nghiệp chủ lực, Bạch đàn (Eucalyptus urophylla) được gây trồng rộng rãi nhờ khả năng thích ứng cao và tốc độ sinh trưởng nhanh. Tuy nhiên, năng suất thực tế có sự chênh lệch rất lớn giữa các phương thức canh tác, dao động từ mức 7,7 - 8 m3/ha/năm khi trồng quảng canh trên đất xấu lên đến 16 - 20 m3/ha/năm khi áp dụng kỹ thuật thâm canh cao sản. Thực tiễn sản xuất đòi hỏi phải có những nghiên cứu định lượng chuyên sâu về cấu trúc lâm phần và hiệu quả đầu tư đối với từng dòng vô tính cải tiến nhằm tối ưu hóa chu kỳ kinh doanh 6 - 8 năm.

Nghiên cứu tập trung giải quyết yêu cầu cấp thiết về đánh giá quy luật kết cấu, năng suất sinh khối và hiệu quả tài chính của rừng trồng thuần loài bằng hom giống PN2. Đề tài được triển khai trên quy mô 5.208 ha đất lâm nghiệp do Lâm trường Hữu Lũng II, tỉnh Lạng Sơn quản lý, khảo sát trên các lâm phần từ 4 đến 6 năm tuổi. Mục tiêu trọng tâm bao gồm: xác định quy luật phân bố số cây theo đường kính và chiều cao; thiết lập tương quan sinh trưởng hình thái; kiểm nghiệm độ chính xác của biểu thể tích cây đứng hiện hành; và phân tích hiệu quả tài chính qua các chỉ số tĩnh và động. Kết quả nghiên cứu cung cấp luận cứ khoa học tin cậy giúp các đơn vị quản lý nâng cao giá trị gia tăng từ 15% đến 25% cho mỗi hecta rừng khai thác.

Cơ sở lý thuyết và phương pháp nghiên cứu

Khung lý thuyết áp dụng

Nghiên cứu vận dụng hệ thống lý thuyết lâm học và kinh tế tài nguyên rừng hiện đại. Thứ nhất, lý thuyết Eichhorn (1904) về mối quan hệ giữa trữ lượng lâm phần và chiều cao trung bình tầng cây ưu thế được dùng làm cơ sở phân chia cấp đất lập địa. Thứ hai, lý thuyết cấu trúc lâm phần thuần loài đều tuổi kết hợp hàm mật độ xác suất Weibull và lý thuyết đường cong chiều cao của Meyer được áp dụng để mô phỏng quy luật phân bố cá thể. Thứ ba, khung phương pháp luận phân tích dự án lâm nghiệp theo chuẩn của Tổ chức Nông Lương Liên Hợp Quốc (FAO, 1979) cùng kỹ thuật phân tích độ nhạy của Lyn Squire và Herman G. van der Tak được sử dụng để lượng hóa các rủi ro đầu tư trên diện tích hàng nghìn hecta.

Mô hình nghiên cứu xoay quanh 5 khái niệm chuyên ngành cốt lõi:

• Phân bố số cây theo đường kính (N-D): Quy luật biểu thị mức độ đồng đều và phân hóa không gian dinh dưỡng của cây rừng.
• Tương quan chiều cao - đường kính (H-D): Hàm toán học mô tả động thái sinh trưởng hình thái thân cây theo cấp tuổi.
• Biểu thể tích hai nhân tố: Bảng tra thể tích cây đứng dựa trên đường kính ngang ngực (D1.3) và chiều cao vút ngọn (H).
• Chiều cao bình quân lâm phần (Hg): Chỉ tiêu đo lường sức sản xuất và chất lượng lập địa.
• Hệ chỉ tiêu hiệu quả tài chính động: Giá trị hiện tại thuần (NPV), tỷ số lợi ích trên chi phí (BCR), và tỷ suất hoàn vốn nội bộ (IRR).

Phương pháp nghiên cứu

Dữ liệu thực nghiệm được thu thập thông qua hệ thống 27 ô tiêu chuẩn (OTC) tạm thời với diện tích chuẩn 1.000 m2/ô (0,1 ha/ô), bố trí đại diện trên các điều kiện lập địa khác nhau. Mẫu nghiên cứu được phân tầng theo 3 cấp tuổi: 6 ô ở tuổi 4, 9 ô ở tuổi 5 và 12 ô ở tuổi 6. Nhằm kiểm nghiệm biểu thể tích, đề tài tiến hành chặt ngả và giải tích thân cây đối với 30 cây tiêu chuẩn tại 10 lô rừng chuẩn bị khai thác ở tuổi 6 (mỗi lô chọn 3 cây ở 3 cấp kính khác nhau), chia thân cây thành 10 đoạn bằng nhau để tính toán thể tích thực tế theo phương pháp phân đoạn hình học.

Phương pháp xử lý dữ liệu sử dụng phần mềm thống kê chuyên dụng để nắn phân bố thực nghiệm N-D và N-H theo hàm Weibull, kiểm định mức độ tương thích bằng tiêu chuẩn Chi bình phương (Chi-square) ở mức ý nghĩa alpha = 0,05. Quan hệ H-D được mô hình hóa qua phương trình hồi quy logarit H = a + b * Log(D). Việc lựa chọn mô hình Weibull bắt nguồn từ khả năng thích ứng linh hoạt với độ lệch và độ nhọn của rừng trồng nhân tạo. Phương pháp kiểm nghiệm qua 30 cây ngả thực tế bảo đảm xác định chính xác sai số hệ thống của biểu thể tích mà không cần chặt trắng toàn bộ lâm phần, giúp tiết kiệm 70% kinh phí điều tra ngoại nghiệp.

Kết quả nghiên cứu và thảo luận

Những phát hiện chính

Phân tích số liệu từ 27 ô tiêu chuẩn và 30 cây giải tích mang lại 4 kết quả nổi bật:

• Quy luật cấu trúc đường kính (N-D): Có 23/27 ô tiêu chuẩn (chiếm 85,18%) tuân theo hàm phân bố Weibull. Cụ thể, độ phù hợp đạt 100% (6/6 ô) ở tuổi 4, đạt 88,89% (8/9 ô) ở tuổi 5, và đạt 75,00% (9/12 ô) ở tuổi 6. Hệ số biến động đường kính (S%) tăng dần theo tuổi cây, mở rộng từ mức 14,77% - 19,21% ở tuổi 4 lên mức 14,25% - 24,19% ở tuổi 6.
• Quy luật cấu trúc chiều cao (N-H): Có 20/27 ô tiêu chuẩn (chiếm 74,07%) phù hợp với phân bố lý thuyết Weibull (tuổi 4 đạt 100%, tuổi 5 đạt 77,78%, tuổi 6 đạt 58,33%). Hệ số biến động chiều cao (S%) tương đối thấp và ổn định, dao động trong biên độ 6,02% đến 12,34%.
• Tương quan sinh trưởng H-D: Phương trình H = a + b * Log(D) thể hiện mức độ tương quan chặt chẽ với hệ số xác định R2 đạt 0,6652 - 0,8618 ở tuổi 4; đạt 0,7268 - 0,7863 ở tuổi 5; và đạt 0,4514 - 0,8368 ở tuổi 6.
• Đánh giá biểu thể tích: Toàn bộ 30 cây ngả giải tích ở tuổi 6 đều có thể tích thực tế lớn hơn thể tích lý thuyết tra từ biểu cũ lập cho cây hạt. Tỷ lệ sai lệch tương đối đều vượt ngưỡng 10%, khẳng định biểu thể tích truyền thống có sai số hệ thống âm đối với rừng trồng bằng hom dòng PN2.

Thảo luận kết quả

Sự gia tăng hệ số biến động đường kính (S%) từ 14% ở tuổi 4 lên hơn 24% ở tuổi 6 phản ánh quá trình cạnh tranh sinh học gay gắt về ánh sáng và dưỡng chất khi lâm phần bước vào giai đoạn giao tán hoàn toàn tại mật độ 1.600 cây/ha. Hệ số bất đối xứng Sk chủ yếu mang giá trị âm (đường cong lệch phải), chứng minh số lượng cây có kích thước vượt trung bình chiếm tỷ trọng lớn trong lâm phần.

So với các giống Bạch đàn gieo ươm từ hạt tại khu vực Đông Bắc, dòng hom vô tính PN2 thể hiện ưu thế vượt trội về độ đồng đều thân cây và tốc độ tăng trưởng sinh khối cao hơn từ 15% đến 20%. Sai số vượt mức 10% của biểu thể tích cũ xuất phát từ sự khác biệt về hình thái thân cây: cây hom có độ thon nhỏ hơn và đoạn gốc đầy hơn so với cây con mọc từ hạt tại Phú Thọ hay Tuyên Quang.

Trong thực hành quản lý, các quy luật cấu trúc này nên được trực quan hóa bằng biểu đồ cột phân bố tần suất thực nghiệm kết hợp đường bao lý thuyết Weibull. Đồng thời, việc số hóa bảng tra hai chiều giữa cấp đất lập địa và tuổi rừng sẽ giúp kỹ sư lâm nghiệp dự báo nhanh trữ lượng gỗ thương phẩm với độ chính xác cao trên máy tính mà không cần hạ cây đo đếm phức tạp.

Đề xuất và khuyến nghị

Nhằm nâng cao năng suất và giá trị kinh tế của rừng trồng Bạch đàn PN2, nghiên cứu đề xuất 4 giải pháp đồng bộ:

• Xây dựng và áp dụng biểu thể tích mới: Ban Kỹ thuật Lâm trường Hữu Lũng II cần phối hợp lập lại biểu thể tích hai nhân tố chuyên biệt cho Bạch đàn PN2 trồng bằng hom trong quý I/2008, kiểm soát sai số dưới mức 5% để phục vụ công tác nghiệm thu và định giá trữ lượng chính xác trước khi khai thác.
• Thực hiện tỉa thưa điều chỉnh mật độ: Phòng Kế hoạch - Kỹ thuật chỉ đạo các đội sản xuất tiến hành tỉa thưa nuôi dưỡng rừng ở giai đoạn cuối tuổi 3 đến đầu tuổi 4, hạ mật độ từ 1.600 cây/ha xuống còn 1.100 - 1.200 cây/ha nhằm giảm hệ số phân hóa đường kính xuống dưới 18% và tập trung sinh khối nuôi dưỡng cây gỗ lớn.
• Chuẩn hóa kỹ thuật thâm canh và chăm sóc: Đội ngũ công nhân duy trì bón lót phân NPK định mức 0,2 kg/hố (tương đương 320 kg/ha) trước khi trồng 2 - 3 tuần; thực hiện xử lý thực bì và cuốc xới 2 lần/năm trong 2 năm đầu, 1 lần ở năm thứ 3 để duy trì tỷ lệ cây sống trên 92%.
• Hoạch định luân kỳ kinh doanh theo cấp đất: Ban Giám đốc lâm trường ứng dụng phân loại 3 cấp đất để phân bổ nguồn vốn hợp lý, ấn định chu kỳ khai thác chính ở mốc 6 năm nhằm tối ưu hóa giá trị hiện tại thuần (NPV), bảo đảm tỷ số BCR vượt 1,40 và tỷ suất sinh lời nội bộ (IRR) đạt trên 18%/năm.

Đối tượng nên tham khảo luận văn

Nội dung và kết quả của luận văn là tài liệu tham khảo giá trị cho 4 nhóm đối tượng:

• Lãnh đạo Lâm trường và Doanh nghiệp Trồng rừng: Nắm vững phương pháp hoạch định kế hoạch khai thác gỗ nguyên liệu trên quy mô 1.000 ha đến 5.000 ha, tối ưu hóa dòng tiền và gia tăng lợi nhuận ròng.
• Kỹ sư Điều tra Quy hoạch Rừng: Ứng dụng hệ số hồi quy H-D và phương trình Weibull để rút ngắn 35% thời gian đo đếm chiều cao ngoài thực địa, nâng cao độ tin cậy của bản đồ dự báo trữ lượng.
• Giảng viên và Học viên Sau đại học ngành Lâm học: Tiếp cận một công trình nghiên cứu hoàn chỉnh kết hợp giữa điều tra cấu trúc lâm học với phương pháp đánh giá kinh tế tài nguyên theo chuẩn mực quốc tế của FAO.
• Chủ rừng trang trại và Hợp tác xã Lâm nghiệp: Tiếp thu quy trình trồng thâm canh cây hom PN2 mật độ 1.600 cây/ha và định mức bón phân 320 kg NPK/ha để đạt năng suất gỗ từ 16 - 20 m3/ha/năm.

Câu hỏi thường gặp

Giống Bạch đàn Urophylla dòng PN2 có ưu điểm gì vượt trội so với cây hạt?

Bạch đàn PN2 nhân giống bằng hom sinh trưởng rất nhanh, đạt năng suất 16 - 20 m3/ha/năm trong điều kiện thâm canh, vượt trội từ 30% đến 50% so với phương thức trồng hạt quảng canh (7,7 - 8 m3/ha/năm). Thân cây có độ thon đều, tỉa cành tự nhiên tốt và tán lá dày giúp tăng cường độ che phủ chống xói mòn đất dốc.

Tại sao hàm phân bố Weibull lại mô tả tối ưu cấu trúc rừng Bạch đàn thuần loài?

Hàm Weibull sở hữu tính linh hoạt cao nhờ tham số hình dạng và tham số tỷ lệ, phù hợp với 85,18% số ô tiêu chuẩn N-D và 74,07% số ô N-H đã khảo sát. Mô hình phản ánh chính xác dạng phân bố lệch phải của rừng trồng đều tuổi khi bước vào giai đoạn cạnh tranh sinh học mạnh ở 4 đến 6 năm tuổi.

Tại sao không nên sử dụng trực tiếp biểu thể tích cây hạt cũ cho rừng hom PN2?

Số liệu giải tích 30 cây ngả ở tuổi 6 cho thấy toàn bộ thể tích thực tế đều lớn hơn thể tích lý thuyết tra từ biểu cây hạt với sai số vượt 10%. Rừng trồng bằng hom có thân đầy đặn hơn, do đó việc dùng biểu cũ sẽ gây sai số hệ thống âm và làm sụt giảm giá trị tài sản rừng khi giao dịch.

Mật độ trồng và chế độ bón phân chuẩn cho rừng Bạch đàn PN2 là bao nhiêu?

Mật độ trồng tiêu chuẩn là 1.600 cây/ha với cự ly 2,5m x 2,5m trên kích thước hố 40 x 40 x 40cm. Chế độ phân bón khuyến nghị là bón lót NPK 0,2 kg/hố (đạt định mức 320 kg/ha) trước khi trồng 2 - 3 tuần, kết hợp chăm sóc cuốc xới liên tục trong 3 năm đầu.

Hiệu quả kinh tế của mô hình trồng rừng này được thẩm định qua các chỉ số nào?

Nghiên cứu sử dụng 3 chỉ số tài chính động theo tiêu chuẩn của FAO gồm: Giá trị hiện tại thuần (NPV), Tỷ số lợi ích trên chi phí (BCR > 1,0), và Tỷ suất sinh lời nội bộ (IRR). Các chỉ số này kết hợp phân tích độ nhạy giúp đánh giá chính xác tính an toàn vốn trước rủi ro biến động giá gỗ.

Kết luận

• Luận văn đã xác lập luận cứ khoa học vững chắc về quy luật cấu trúc lâm phần Bạch đàn PN2 thuần loài tại Lạng Sơn với 85,18% số ô tiêu chuẩn tuân theo hàm phân bố Weibull.
• Phương trình tương quan chiều cao - đường kính H = a + b * Log(D) đạt hệ số R2 lên đến 0,86, cung cấp công cụ ngoại suy trữ lượng chính xác và tiện lợi.
• Chứng minh thực nghiệm sai số hệ thống vượt 10% của biểu thể tích cũ, khẳng định tính cấp thiết phải chuẩn hóa biểu thể tích riêng cho cây hom vô tính.
• Kiến nghị lộ trình kỹ thuật: hoàn thiện biểu thể tích mới trong quý I/2008, tỉa thưa ở tuổi 4 và khai thác chính ở tuổi 6 để đạt tỷ suất hoàn vốn IRR trên 18%/năm.
• Quý độc giả và các đơn vị lâm nghiệp quan tâm vui lòng liên hệ trực tiếp với tác giả hoặc Ban Quản lý Lâm trường Hữu Lũng II để tiếp nhận chuyển giao mô hình tính toán và quy trình thâm canh rừng gỗ lớn đạt chuẩn.

Trích đoạn nội dung tài liệu

CHƯƠNG 1 TỔNG QUAN VẤN ĐỀ NGHIÊN CỨU 1. Trên thế giới 1. Những nghiên cứu về Bạch đàn E.urophylla Từ thế kỷ XIX, Bạch đàn đã từ châu Úc du nhập đến nhiều nước trên thế giới và được đánh giá như là một loài cây nhập nội có khả năng thích ừng với nhiều điều kiện khí hậu khác nhau và sau đó, nó lại được đánh giá là loài cây trồng rừng kinh tế. Năm 1955, trên thế giới đã có 700.000 ha rừng trồng Bạch đàn và tới năm 1975 đã có khoảng 4 triệu ha rừng trồng tại nhiều vùng khác nhau của 58 nước.

Phải nói rằng, sự thành công của việc phát triển rộng lớn của rừng trồng Bạch đàn trên nhiều nước có phần đóng góp rất lớn của những chương trình nghiên cứu về loài và xuất xứ Bạch đàn. Đề cập đến những công trình nghiên cứu liên quan đến khảo nghiệm loài và xuất xứ Bạch đàn Urophylla, có thể kể đến những công trình như: Khảo nghiệm loài Bách đàn E.urophylla năm 1977 trên 11 địa điểm khác nhau ở Brazil. Kết quả cho thấy, ở tuổi 3,5 sinh trưởng chiều cao trung bình cho cả 11 địa điểm là 8,34m. Địa điểm có sinh trưởng tốt nhất là Aracruz, chiều cao đạt trung bình là 11,94m, nơi kém nhất là Joao Pinheiro đạt 3,27m.

Khảo nghiệm 17 xuất xứ Bạch đàn Urophylla ở tỉnh Santos và xuất xứ ở Brazil, Amazon cho thấy có sự tương quan rất chặt chẽ giữa độ cao phân bố của các xuất xứ với tỷ lệ sống, sinh trưởng chiều cao. Khảo nghiệm 22 xuất xứ Bạch đàn Urophylla năm 1981 ở Wanagama, Indonesia cho thấy sau 22 tháng tuổi, các xuất xứ từ Wetar sinh trưởng trội hơn về chiều cao và đường kính. LUAN VAN CHAT LUONG download : add [e-mail] 4 Sau đó, vào năm 1971 người ta lại tiến hành khảo nghiệm 5 xuất xứ Bạch đàn Urophylla trên 2 lập địa khác nhau ở Puerto Rico. Sau 8 năm cho thấy xuất xứ ở Timor sinh trưởng tốt hơn về đường kính và chiều cao.

Những nghiên cứu thành công về loài Bạch đàn lai giữa E.urophylla ở Brazil và E.urophylla ở Công Gô đã góp phần vào việc tạo được những khu rừng trồng nguyên liệu giấy có năng suất cao. Ngày nay, việc khảo nghiệm xuất xứ Bạch đàn Urophylla đã được một số tổ chức Lâm Nghiệp như Trung tâm Lâm Nghiệp nhiệt đới Pháp (CTFT), cơ quan Lâm Nghiệp Úc (CSIRO) quan tâm và giúp đỡ cung cấp hạt giống, hướng dẫn phương pháp và kể cả việc hỗ trợ kinh phí cho khảo nghiệm. Nghiên cứu quy luật cấu trúc lâm phần 1. Nghiên cứu quy luật phân bố số cây theo đường kính Quy luật phân bố số cây theo cỡ đường kính là quy luật cơ bản của lâm phần và được các nhà Lâm học, điều tra rừng quan tâm nghiên cứu.

Đầu tiên phải kể đến công trình nghiên cứu của Meyer (1934), Prodan (1949). Các tác giả này đã mô tả phân bố số cây theo cỡ đường kính của rừng tự nhiên bằng phương trình toán học dạng: N = k.1) Phương trình này được gọi là phương trình Meyer hay hàm Meyer. Tiếp đó, Naslunel (1936-1937) đã xác lập phân bố Charlier-A đối với phân bố N-D của lâm phần thuần loài đều tuổi. Loetch (1973) dùng hàm Beta nắn phân bố thực nghiệm, Roemisch (1975) nghiên cứu khả năng dùng hàm Gamma mô phỏng sự biến đổi của phân bố N/D theo tuổi.Z Docuto (1992) trong khi nghiên cứu rừng nhiệt đới ở Maranhoo - Brazin đã dùng hàm Weibull mô phỏng phân bố N-D.

LUAN VAN CHAT LUONG download : add luanvanchat@agmail. Nghiên cứu quy luật tương quan giữa chiều cao với đường kính Đây cũng là quy luật cơ bản và quan trọng trong hệ thống các quy luật cấu trúc lâm phần. Qua nghiên cứu nhiều tác giả cho thấy, chiều cao tương ứng với mỗi cỡ đường kính luôn tăng theo tuổi. Trong một cỡ kính xác định, ở các cấp tuổi khác nhau cây rừng thuộc cấp sinh trưởng khác nhau.V (1927) đã phát hiện ra quy luật này khi xác lập đường cong chiều cao ở các cấp tuổi khác nhau.M (1935) cho thấy độ dốc đường cong chiều cao có chiều hướng giảm dần khi tuổi tăng lên.O đã mô phỏng quan hệ chiều cao với đường kính và tuổi theo dạng phương trình: Logh = d + b1.2) Tại từng tuổi nhất định dùng phương trình: Logh = b0 + b1.3) Các tác giả như: Hohenadl; Krenn; Michailoff; Naslund, M; Anoutchin, NP; Eckert, KH; Korsum, F; Levakovic, A; Meyer, H.Soest, J đã đề xuất dùng các phương trình dưới đây: h = a0 + a1d + a2d2 (1.14) LUAN VAN CHAT LUONG download : add [e-mail] 6 Như vậy, để biểu thị tương quan chiều cao với đường kính có thể sử dụng nhiều dạng phương trình khác nhau.

Việc lựa chọn phương trình thích hợp nhất cho những đối tượng nào thì chưa được nghiên cứu đầy đủ. Hai dạng phương trình được sử dụng nhiều nhất để biểu thị đường cong chiều cao là phương trình Parabol và Logarit. Biểu thể tích Biểu thể tích 2 nhân tố là biểu ghi bằng số liệu mối quan hệ giữa thể tích với 2 nhân tố cấu thành thể tích là đường kính và chiều cao thân cây. Prodan, Meyer, Spurr, Halaj, Tiorin… đưa ra nhiều dạng phương trình khác, nhưng tập trung nhiều nhất là 2 dạng phổ biến: V = a + b.16) Hai dạng phương trình trên được nhiều tác giả kiểm tra và thiết lập để cấu trúc nên biểu thể tích 2 nhân tố ở nhiều nước, như Đức, Ấn độ, Mỹ, Indoiaxia, Thái lan… Mặc dù là biểu thể tích 2 nhân tố nhưng yếu tố hình dạng thân cây đã được xem như một hằng số hoặc một biến số quy về đường kính và chiều cao thân cây.

Vì vậy, độ chính xác và tính rộng rãi trong sử dụng của biểu thể tích hai nhân tố rất cao. Để giảm chi phí cho công tác nghiên cứu lập biểu, một số quốc gia hoặc địa phương thường tiến hành kiểm nghiệm biểu thể tích hai nhân tố của nước láng giềng hay địa phương lân cận để sử dụng cho đối tượng của mình. Biểu cấp đất Cấp đất là một chỉ tiêu biểu thị sức sản xuất hay mức độ phù hợp của điều kiện hoàn cảnh đối với một kiểu rừng nhất định. Nghiên cứu lập biểu cấp đất làm cơ sở cho việc xác định và sử dụng các biểu điều tra, sản lượng nói riêng và thiết kế các biện pháp kinh doanh rừng nói chung.

LUAN VAN CHAT LUONG download : add [e-mail] 7 Trên thế giới, quá trình tìm tòi những chỉ tiêu biểu thị mức độ phù hợp của điều kiện hoàn cảnh rừng đã trải qua nhiều giai đoạn. Trước tiên người ta đi theo hướng tìm những nhân tố có tính chất nguyên nhân, tác động rõ đến quá trình sinh trưởng của rừng như khí hậu, không khí, đất… Nhưng thực ra có rất nhiều nhân tố luân chuyển ảnh hưởng đến quá trình sinh trưởng của cây rừng, cho dù có thể xác định được một nhân tố chủ đạo đi chăng nữa, thì nhân tố này lại tác động một cách tổng hợp với các nhân tố khác. Do đó, đi theo hướng này không đạt được kết quả mong muốn. Sau đó, việc nghiên cứu đi theo hướng dùng nhân tố có tính chất hệ quả, như trong nông nghiệp dùng kết quả thu hái để phân chia cấp sản lượng của đồng ruộng còn đối với lâm nghiệp dựa vào trị số sản lượng của rừng để phân chia sức sản xuất.

Từ khi Eichhorn (1904) phát hiện ra quy luật “Trữ lượng rừng là một hàm số của chiều cao lâm phần” thì phương pháp phân chia cấp đất được củng cố với cơ sở lý luận vững chắc hơn. Theo ông, tất cả các lâm phần trên các điều kiện khác nhau, có cùng trữ lượng khi chúng có cùng chiều cao bình quân. Nội dung chính của phân chia cấp đất là phải tìm được mối quan hệ theo tuổi của một nhân tố điều tra được lựa chọn nào đó, thông thường là chiều cao bình quân lâm phần, chiều cao bình quân tầng ưu thế… Nhân tố được lựa chọn này phải có quan hệ chặt chẽ với trữ lượng, ít chịu ảnh hưởng của biện pháp kinh doanh. Kết quả nghiên cứu của nhiều tác giả đều khẳng định, quy luật sinh trưởng chiều cao của mỗi loài cây phụ thuộc vào các vùng sinh thái.

Từ đó ứng với mỗi kiểu sinh trưởng chiều cao, cần xác định một biểu cấp đất hay còn gọi là một hệ thống cấp đất. Như vậy, việc phân chia cấp đất cho dù sử dụng chỉ tiêu nào thì thực chất là đánh giá và phân chia trực tiếp mức độ sinh trưởng của rừng. LUAN VAN CHAT LUONG download : add luanvanchat@agmail. Những nghiên cứu về đánh giá hiệu quả kinh tế Năm 1974, giáo sự Jonh E – Gunter trường đại học Tổng Hợp thuộc bang Michigan - Mỹ đã xuất bản giáo trình: “Những vần đề cở bản trong đánh giá đầu tư Lâm nghiệp”.

Trong đó tác giả đưa ra các cơ sở để đánh giá hiệu quả trồng rừng, với những nội dung cơ bản như: Lãi suất đơn, lãi suất kép, thời gian và năm chiết khấu. Năm 1979, tổ chức Nông nghiệp và lương thực thế giới (FAO) đã xuất bản giáo trình: “Phân tích các Dự án Lâm Nghiệp” do Hans M – Gregesen và Amoldo H. Contresal biên soạn. Theo tài liệu lưu trữ của TREE CD – ROM (Cab.

International for Asia), từ năm 1939 đến tháng 4 năm 1995 có 48 công trình đánh giá hiệu quả kinh tế trong Lâm nghiệp. Trong đó có 19 công trình đánh giá hiệu quả kinh tế Lâm nghiệp nhiệt đới, đặc biệt có công trình đánh giá hiệu quả kinh tế rừng trồng, trong đó có 9 công trình tập trung vào đánh giá hiệu quả do áp dụng các biện pháp kỹ thuật lâm sinh. Những nghiên cứu về Bạch đàn E.urophylla Ở Việt Nam, Bạch đàn đã được nhập vào trồng rải rác trước năm 1945. Từ giữa những năm 60 ở miền Bắc đã nhập giống Bạch đàn trắng (E.tereticornis), Bạch đàn liễu ( E.exserta), Bạch đàn chanh (E.citriodora), Bạch đàn đỏ (E.

để phát triển phong trào trồng cây trong nhân dân và thiết lập rừng trồng ở các Lâm trường Quốc doanh. Từ năm 1960, Bạch đàn trở thành một trong những loài cây chủ yếu của Lâm nghiệp, tuy nhiên cho đến nay Bạch đàn đã trải qua những bước thăng trầm, có thể chia ra thành 3 giai đoạn: Từ 1977 – 1983 là thời kỳ bài trừ Bạch đàn mạnh nhất, do quan niệm Bạch đàn trồng làm xấu đất, làm cạn kiệt LUAN VAN CHAT LUONG download : add [e-mail] 9 nguồn nước, do đó diện tích trồng chỉ có 2000 đến 3000 ha/năm, mặt khác Bạch đàn còn bị tàn phá hoặc không được chăm sóc, nhiều cây con trong vườn đủ tiêu chuẩn nhưng bị vứt bỏ. Giai đoạn 1984 – 1986 là giai đoạn phục hồi, diện tích trồng Bạch Đàn hàng năm không ngừng tăng lên.