Luận án tiến sĩ: Nghiên cứu bọ nhẩy Phyllotreta và biện pháp phòng chống tại Hà Nội và phụ cận

Luận án tiến sĩ nông nghiệp nghiên cứu bọ nhẩy Phyllotreta Coleoptera Chrysomelidae và biện pháp phòng chống hiệu quả tại Hà Nội và phụ cận.

• Tác giả: Huỳnh Tấn Đạt
• Người hướng dẫn: GS.TS Phạm Văn Lầm
• Trường học: Viện Khoa Học Nông Nghiệp Việt Nam
• Chuyên ngành: Bảo vệ thực vật
• Đề tài: Nghiên Cứu Bọ Nhảy Phyllotreta Và Biện Pháp Phòng Chống Tại Hà Nội
• Loại tài liệu: luận án tiến sĩ
• Năm xuất bản: 2022
• Địa điểm: Hà Nội

Mục lục chi tiết

• LỜI CAM ĐOAN
• LỜI CẢM ƠN
• 1. CHƯƠNG 1: TỔNG QUAN TÀI LIỆU VÀ CƠ SỞ KHOA HỌC CỦA ĐỀ TÀI
• 1.1. Cơ sở khoa học của đề tài
• 1.2. Nghiên cứu bọ nhảy giống Phyllotreta ở trên thế giới
• 1.2.1. Nghiên cứu thành phần loài, phân bố, loài gây hại chính và tác hại
• 1.2.2. Nghiên cứu đặc điểm hình thái, sinh vật học, sinh thái học
• 1.2.3. Nghiên cứu biện pháp phòng chống bọ nhảy giống Phyllotreta
• 1.3. Nghiên cứu bọ nhảy giống Phyllotreta ở Việt Nam
• 1.3.1. Nghiên cứu thành phần loài, phân bố, loài gây hại chính và tác hại
• 1.3.2. Nghiên cứu về đặc điểm hình thái, sinh vật học, sinh thái học
• 1.3.3. Nghiên cứu biện pháp phòng chống
• 1.4. Những vấn đề quan tâm
• 2. CHƯƠNG 2: VẬT LIỆU, NỘI DUNG VÀ PHƯƠNG PHÁP NGHIÊN CỨU
• 2.1. Vật liệu và dụng cụ, thiết bị nghiên cứu
• 2.1.1. Vật liệu nghiên cứu
• 2.1.2. Dụng cụ và thiết bị thí nghiệm
• 2.2. Nội dung nghiên cứu
• 2.3. Phương pháp nghiên cứu
• 2.3.1. Phương pháp điều tra hiện trạng phòng chống bọ nhảy hại rau họ hoa thập tự ở vùng Hà Nội và phụ cận
• 2.3.2. Phương pháp xác định thành phần loài, mức độ hại của bọ nhảy trên rau họ hoa thập tự ở vùng nghiên cứu
• 2.3.3. Phương pháp nghiên cứu đặc điểm hình thái, sinh vật học, sinh thái học của bọ nhảy sọc cong Phyllotreta striolata
• 2.3.4. Phương pháp nghiên cứu sử dụng tác nhân sinh học để phòng chống bọ nhảy sọc cong (P. striolata) hại rau họ hoa thập tự
• 2.3.5. Phương pháp xử lý số liệu
• 2.4. Địa điểm và thời gian nghiên cứu
• 2.4.1. Địa điểm nghiên cứu
• 2.4.2. Thời gian nghiên cứu
• 3. CHƯƠNG 3: KẾT QUẢ NGHIÊN CỨU VÀ THẢO LUẬN
• 3.1. Hiện trạng phòng chống bọ nhảy giống Phyllotreta hại rau họ hoa thập tự ở vùng Hà Nội và phụ cận
• 3.1.1. Các loài rau họ hoa thập tự được trồng ở vùng Hà Nội và phụ cận
• 3.1.2. Hiện trạng phòng chống bọ nhảy Phyllotreta ở Hà Nội, phụ cận
• 3.2. Thành phần loài, mức độ tác hại của bọ nhảy giống Phyllotreta
• 3.2.1. Thành phần loài
• 3.2.2. Mức độ gây hại của bọ nhảy sọc cong
• 3.3. Đặc điểm hình thái, sinh vật học, sinh thái học của bọ nhảy sọc cong Phyllotreta striolata
• 3.3.1. Đặc điểm hình thái của các pha phát triển
• 3.3.2. Đặc điểm sinh vật học, sinh thái học ở phòng thí nghiệm
• 3.3.3. Diễn biến mật độ và ảnh hưởng của một số yếu tố đến số lượng bọ nhảy sọc cong (P. striolata) trên rau họ hoa thập tự
• 3.4. Khả năng sử dụng tác nhân sinh học để phòng chống bọ nhảy sọc cong (Phyllotreta striolata) hại rau họ hoa thập tự
• 3.4.1. Khả năng sử dụng tuyến trùng côn trùng
• 3.4.2. Khả năng sử dụng nấm ký sinh côn trùng
• 3.4.3. Hiệu lực của các chế phẩm sinh học được nghiên cứu đối với bọ nhảy sọc cong
• 3.5. Ứng dụng chế phẩm sinh học được nghiên cứu từ tuyến trùng ký sinh côn trùng trong sản xuất rau họ hoa thập tự
• KẾT LUẬN VÀ KIẾN NGHỊ
• DANH MỤC CÁC CÔNG TRÌNH KHOA HỌC ĐÃ CÔNG BỐ
• LIÊN QUAN TỚI LUẬN ÁN
• TÀI LIỆU THAM KHẢO
• CÁC PHỤ LỤC CỦA LUẬN ÁN

Tóm tắt

I. Giới thiệu và tính cấp thiết của nghiên cứu

Nghiên cứu bọ nhảy Phyllotreta và biện pháp phòng chống tại Hà Nội là một công trình khoa học quan trọng, tập trung vào việc giải quyết vấn đề sâu hại trên rau họ hoa thập tự (HHTT). Bọ nhảy Phyllotreta là một trong những loài sâu hại chính, gây ảnh hưởng nghiêm trọng đến năng suất và chất lượng rau. Tại Hà Nội và các vùng phụ cận, việc sử dụng thuốc hóa học để phòng chống bọ nhảy đã dẫn đến nhiều hệ lụy như ô nhiễm môi trường và ảnh hưởng sức khỏe con người. Do đó, nghiên cứu này nhằm tìm ra các biện pháp phòng chống hiệu quả và an toàn hơn, đặc biệt là các giải pháp sinh học.

1.1. Tác hại của bọ nhảy Phyllotreta

Bọ nhảy Phyllotreta gây hại cả ở giai đoạn trưởng thành và ấu trùng. Trưởng thành ăn lá, tạo ra các lỗ thủng, trong khi ấu trùng sống trong đất và gây hại rễ, dẫn đến cây còi cọc, thối rễ. Đặc biệt, ở giai đoạn cây con, bọ nhảy có thể gây chết cây nếu không được kiểm soát kịp thời. Sự phát triển nhanh chóng của các vùng chuyên canh rau HHTT tại Hà Nội đã làm tăng mức độ nghiêm trọng của vấn đề này.

1.2. Tính cấp thiết của nghiên cứu

Hiện nay, việc phòng chống bọ nhảy chủ yếu dựa vào thuốc hóa học, gây ra nhiều vấn đề về môi trường và sức khỏe. Nghiên cứu này nhằm phát triển các biện pháp sinh học như sử dụng tuyến trùng ký sinh côn trùng (TTKSCT) và nấm ký sinh côn trùng (NKSCT) để kiểm soát bọ nhảy một cách hiệu quả và bền vững.

II. Mục tiêu và phương pháp nghiên cứu

Nghiên cứu này tập trung vào việc xác định thành phần loài bọ nhảy Phyllotreta, đặc điểm sinh vật học, sinh thái học của loài bọ nhảy chính, và đánh giá hiệu quả của các biện pháp phòng chống sinh học. Các phương pháp nghiên cứu bao gồm điều tra hiện trạng, xác định thành phần loài, và thử nghiệm các chế phẩm sinh học.

2.1. Mục tiêu nghiên cứu

Mục tiêu chính của nghiên cứu là xác định loài bọ nhảy chính gây hại trên rau HHTT tại Hà Nội, nghiên cứu đặc điểm sinh học và sinh thái của chúng, và đánh giá hiệu quả của các tác nhân sinh học như TTKSCT và NKSCT trong việc kiểm soát bọ nhảy.

2.2. Phương pháp nghiên cứu

Nghiên cứu sử dụng các phương pháp điều tra hiện trạng, xác định thành phần loài, và thử nghiệm các chế phẩm sinh học. Các thí nghiệm được tiến hành trong phòng thí nghiệm và ngoài đồng ruộng để đánh giá hiệu quả của TTKSCT và NKSCT đối với bọ nhảy.

III. Kết quả và thảo luận

Nghiên cứu đã xác định được ba loài bọ nhảy Phyllotreta gây hại trên rau HHTT tại Hà Nội, trong đó bọ nhảy sọc cong (P. striolata) là loài chính. Các đặc điểm sinh vật học và sinh thái học của loài này đã được nghiên cứu chi tiết. Các thử nghiệm với TTKSCT và NKSCT cho thấy hiệu quả cao trong việc kiểm soát bọ nhảy, đặc biệt là chế phẩm EntoNema-33.

3.1. Thành phần loài và đặc điểm sinh học

Nghiên cứu đã ghi nhận ba loài bọ nhảy Phyllotreta, trong đó bọ nhảy sọc cong (P. striolata) là loài gây hại chính. Các đặc điểm hình thái, vòng đời, và tập tính gây hại của loài này đã được mô tả chi tiết, cung cấp cơ sở khoa học cho việc phòng chống.

3.2. Hiệu quả của các biện pháp sinh học

Các thử nghiệm với tuyến trùng ký sinh côn trùng (TTKSCT) và nấm ký sinh côn trùng (NKSCT) cho thấy hiệu quả cao trong việc kiểm soát bọ nhảy. Chế phẩm EntoNema-33 đã được chứng minh là có hiệu lực cao trong việc giảm mật độ bọ nhảy trên đồng ruộng.

IV. Kết luận và kiến nghị

Nghiên cứu đã cung cấp những hiểu biết sâu sắc về bọ nhảy Phyllotreta và đề xuất các biện pháp phòng chống hiệu quả, đặc biệt là sử dụng các chế phẩm sinh học. Các kết quả này có ý nghĩa quan trọng trong việc nâng cao hiệu quả sản xuất rau HHTT tại Hà Nội và các vùng phụ cận.

4.1. Kết luận

Nghiên cứu đã xác định được bọ nhảy sọc cong (P. striolata) là loài gây hại chính trên rau HHTT tại Hà Nội. Các chế phẩm sinh học như TTKSCT và NKSCT đã được chứng minh là có hiệu quả cao trong việc kiểm soát bọ nhảy.

4.2. Kiến nghị

Cần tiếp tục nghiên cứu và phát triển các chế phẩm sinh học để ứng dụng rộng rãi trong sản xuất rau HHTT. Đồng thời, cần tăng cường đào tạo và hướng dẫn nông dân sử dụng các biện pháp phòng chống an toàn và hiệu quả.

Nội dung chính

Tổng quan về luận án

Nghiên cứu về côn trùng học nông nghiệp và bảo vệ thực vật hiện đại đang đối mặt với thách thức kép: kiểm soát bùng phát dịch hại thích ứng khí hậu và loại bỏ dư lượng hóa chất độc hại trong chuỗi cung ứng thực phẩm. Luận án tiến sĩ nông nghiệp với đề tài "Nghiên cứu bọ nhảy giống Phyllotreta (Coleoptera: Chrysomelidae) và biện pháp phòng chống tại Hà Nội và phụ cận" do nghiên cứu sinh Huỳnh Tấn Đạt thực hiện dưới sự hướng dẫn khoa học của GS.TS Phạm Văn Lầm và TS. Đào Thị Hằng tại Viện Khoa học Nông nghiệp Việt Nam (2022, Mã số chuyên ngành: 9620112) là công trình nghiên cứu hệ thống, giải quyết triệt để bài toán kiểm soát sinh học đối với nhóm dịch hại ngầm và tán lá nguy hiểm bậc nhất trên cây rau họ hoa thập tự (Brassicaceae).

Khoảng trống nghiên cứu (research gap) tại Việt Nam trước công trình này xuất phát từ việc thiếu hụt dữ liệu cập nhật về phân loại học phân tử và hình thái học của giống Phyllotreta, chưa có nghiên cứu định lượng chuẩn xác về vòng đời sinh thái dưới tác động của biến đổi khí hậu nhiệt đới, và đặc biệt là sự vắng bóng hoàn toàn của một quy trình ứng dụng chế phẩm sinh học thương mại hóa từ tuyến trùng ký sinh côn trùng (TTKSCT - Entomopathogenic Nematodes) và nấm ký sinh côn trùng (NKSCT - Entomopathogenic Fungi) nhằm thay thế việc lạm dụng nông dược hóa học vốn gây kháng thuốc nghiêm trọng.

Luận án thiết lập 4 câu hỏi nghiên cứu và 4 giả thuyết khoa học cốt lõi:

1. Câu hỏi nghiên cứu 1 (RQ1): Thành phần loài bọ nhảy giống Phyllotreta và mức độ gây hại thực tế trên các loài rau họ hoa thập tự tại Hà Nội và vùng phụ cận có sự biến đổi như thế nào so với các ghi nhận lịch sử?
   • Giả thuyết 1 (H1): Có sự chuyển dịch về cấu trúc quần thể bọ nhảy, trong đó bọ nhảy sọc cong Phyllotreta striolata giữ vai trò loài gây hại ưu thế tuyệt đối vượt trội so với các loài cùng giống.
2. Câu hỏi nghiên cứu 2 (RQ2): Các thông số sinh học, sinh thái học (vòng đời, sức đẻ trứng, thời gian sống, phổ ký chủ và quy luật biến động mật độ) của P. striolata biến thiên ra sao dưới các ngưỡng nhiệt ẩm thực nghiệm?
   • Giả thuyết 2 (H2): Nhiệt độ tăng trong ngưỡng sinh học rút ngắn chu kỳ phát triển nhưng thúc đẩy chỉ số gia tăng quần thể tự nhiên, đồng thời mật độ phân bố sâu non tập trung cục bộ ở tầng đất mặt 0-5 cm quanh vùng rễ.
3. Câu hỏi nghiên cứu 3 (RQ3): Khả năng gây nhiễm và hiệu lực trừ sâu non, trưởng thành của các chủng TTKSCT (Heterorhabditis indica) và NKSCT (Beauveria bassiana) phân lập nội địa đạt mức độ nào trong điều kiện phòng thí nghiệm và nhà lưới?
   • Giả thuyết 3 (H3): Chủng tuyến trùng Heterorhabditis indica KH33 và chủng nấm Beauveria bassiana Be13 có độc lực sinh học cao vượt trội, ức chế và tiêu diệt đặc hiệu các pha phát triển của P. striolata.
4. Câu hỏi nghiên cứu 4 (RQ4): Việc ứng dụng chế phẩm sinh học phối hợp trong mô hình sản xuất nông nghiệp thực địa có kiểm soát được mật độ bọ nhảy và giảm thiểu chỉ số hại kinh tế tương đương hoặc vượt trội so với biện pháp hóa học truyền thống?
   • Giả thuyết 4 (H4): Chế phẩm sinh học EntoNema-33 và nấm Be13 khi áp dụng đúng kỹ thuật xử lý đất và tán lá sẽ duy trì hiệu lực khống chế bền vững, bảo vệ năng suất thương phẩm mà không gây ô nhiễm môi trường.

Khung lý thuyết của luận án được xây dựng dựa trên Thuyết Quản lý Dịch hại Tổng hợp (Integrated Pest Management - IPM Theory của Kogan, 1998), Lý thuyết Tương tác Hóa học - Sinh thái Ký chủ (Chemical Plant-Insect Interaction Theory của Feeny, 1977 về Glucosinolate/Isothiocyanate), và Thuyết Động lực Quần thể Sinh thái học Ứng dụng (Population Dynamics Theory của Begon & Townsend).

Đóng góp đột phá của công trình được định lượng qua việc xác lập cơ sở sinh thái học chi tiết của P. striolata, tối ưu hóa quy trình sử dụng chế phẩm EntoNema-33 (H. indica KH33) đạt hiệu lực khống chế sâu non trong đất trên 75-85%, giảm thiểu số lần phun thuốc hóa học từ 8-15 lần/vụ xuống mức tối ưu sinh thái, mở rộng phạm vi ứng nghiệm trên 3 vùng sinh thái đại diện gồm Hà Nội, Lào Cai (Sa Pa) và Hưng Yên.

---

Literature Review và Positioning

Nghiên cứu về bọ nhảy giống Phyllotreta trên thế giới đã trải qua hơn một thế kỷ với khối lượng tài liệu đồ sộ. Chevrolat (1836) lần đầu tiên mô tả giống Phyllotreta, mở đường cho việc định danh hơn 200 đến 250 loài thuộc phân họ Galerucinae trên phạm vi toàn cầu (Konstantinov & Vandenberg, 1996; Döberl, 2010). Tại khu vực Bắc Mỹ, các nghiên cứu kinh điển của Burgess (1977), Soroka và cộng sự (2011) đã chứng minh bọ nhảy là nhóm dịch hại nguy cấp bậc nhất trên cây cải dầu (canola), gây thiệt hại kinh tế trực tiếp hàng trăm triệu USD mỗi năm: "Ở Bắc Mỹ, tổn thất năng suất cải dầu do bọ nhảy Phyllotreta được đánh giá là 10 triệu đô-la mỹ mỗi năm... Riêng vùng Great Plains ở Bắc Mỹ mỗi năm phải chi 300 triệu đô-la mỹ cho phòng chống bọ nhảy Phyllotreta trên cây cải dầu."

Trong bức tranh tổng quan y văn, tồn tại hai luồng quan điểm và tranh luận học thuật rõ nét:

• Trường phái can thiệp hóa học và xử lý hạt giống lưu dẫn: Đại diện bởi Glogoza (2002), Knodel và Olson (2002), ủng hộ việc sử dụng phổ rộng các hoạt chất nhóm neonicotinoid (thiamethoxam, imidacloprid) hoặc fipronil để xử lý hạt giống và phun phủ tán lá nhằm tiêu diệt triệt để bọ nhảy giai đoạn cây con. Tuy nhiên, các nghiên cứu dài hạn chỉ ra hiện tượng bọ nhảy hình thành tính kháng thuốc nhanh chóng, tiêu diệt quần thể thiên địch bản địa, và tạo ra các đột biến tập tính sinh thái.
• Trường phái sinh thái học bảo tồn và kiểm soát sinh học (Biocontrol & Ecological IPM): Đại diện bởi Trdan và cộng sự (2008) tại Slovenia khi khảo sát hiệu lực của Steinernema feltiae và Heterorhabditis bacteriophora đạt tỷ lệ tiêu diệt trưởng thành Phyllotreta từ 44% đến 77% ở 20-25°C; Hou và cộng sự (2018), Yan và cộng sự (2020) tại miền Nam Trung Quốc chứng minh khả năng kiểm soát vượt bậc của chủng Heterorhabditis indica 212-2 đối với sâu non P. striolata trong đất cát.

Tại Việt Nam, các cuộc điều tra cơ bản giai đoạn 1967-1968 (Viện BVTV) và 1977-1979 chỉ ghi nhận sự hiện diện của P. striolata và P. rectilineata. Các công trình cục bộ sau đó của Nguyễn Văn Đĩnh (2005), Phạm Văn Lầm (2008) tập trung vào triệu chứng tổn thương và khảo sát thử nghiệm một vài loại thảo mộc hoặc chế phẩm Bacillus thuringiensis (Bt) nhưng hiệu lực đạt được chỉ dưới 55-60%, chưa xử lý được pha sâu non ẩn náu trong rễ ngầm dưới đất.

Công trình của NCS. Huỳnh Tấn Đạt định vị nghiên cứu tại giao điểm giữa phân loại học côn trùng chuyên sâu và công nghệ sinh học nông nghiệp ứng dụng. Luận án tiến bước vượt bậc so với nghiên cứu quốc tế của Somsook và cộng sự (2004) tại Thái Lan (vốn chỉ dừng lại ở quy mô khảo nghiệm chậu vại đối với P. sinuata) và nghiên cứu của Trdan và cộng sự (2008) ở Slovenia (chỉ tập trung vào pha trưởng thành), bằng cách hoàn thiện một giải pháp lưỡng diện: triệt tiêu sâu non bằng tuyến trùng nội ký sinh H. indica KH33 kết hợp kiểm soát trưởng thành bằng nấm vi sinh B. bassiana Be13 trên đồng ruộng nhiệt đới gió mùa thâm canh cao.

---

Đóng góp lý thuyết và khung phân tích

graph TD
    A["Hệ sinh thái Nông nghiệp Rau Họ Thập tự (Brassicaceae)"] --> B["Bọ nhảy sọc cong Phyllotreta striolata"]
    B --> C["Pha Trưởng thành (Trên mặt đất / Ăn biểu bì lá)"]
    B --> D["Pha Sâu non & Nhộng (Trong đất / Đục rễ, củ)"]
    C --> E["Tác nhân kiểm soát: Nấm ký sinh Beauveria bassiana Be13"]
    D --> F["Tác nhân kiểm soát: Tuyến trùng ký sinh Heterorhabditis indica KH33 (EntoNema-33)"]
    E --> G["Cơ chế: Xâm nhiễm qua biểu bì cuticle, sinh độc tố phá hủy mô huyết"]
    F --> H["Cơ chế: Ấu trùng IJs xâm nhập qua lỗ tự nhiên, phóng thích xạ khuẩn cộng sinh gây nhiễm độc máu"]
    G --> I["Triệt tiêu mật độ bọ nhảy & Giảm chỉ số hại (DI)"]
    H --> I
    I --> J["Cân bằng sinh thái & Nông sản an toàn không dư lượng"]

Đóng góp cho lý thuyết

Luận án mở rộng Thuyết Đồng tiến hóa Sinh thái Hóa học (Ehrlich & Raven, 1964; Feeny, 1977) thông qua việc phân tích sâu sắc cơ chế thích ứng chọn lọc ký chủ của P. striolata đối với các hợp chất chuyển hóa thứ cấp nhóm Glucosinolate (GS) và Isothiocyanate (IC) bay hơi trong mô cây Brassica juncea và Raphanus sativus. Kết quả khẳng định bọ nhảy sọc cong tận dụng chính tín hiệu hóa học phòng thủ của thực vật làm chất dẫn dụ định vị thức ăn và kích thích bắt cặp giao phối.

Công trình đóng góp vào Thuyết Động lực Ký sinh - Vật chủ (Parasitoid-Host Dynamics) của Hassell (1978) và Anderson & May (1981) bằng mô hình hóa độc lực lây nhiễm của tuyến trùng Heterorhabditis indica KH33:

• Mệnh đề lý thuyết 1 (Proposition 1): Mật độ cảm nhiễm của ấu trùng tuổi 3 (Infective Juveniles - IJs) tỷ lệ thuận với tốc độ xâm nhập qua các lỗ tự nhiên (miệng, hậu môn, lỗ thở) của sâu non P. striolata, kích hoạt sự nhân lên của vi khuẩn cộng sinh Photorhabdus luminescens phá hủy hoàn toàn hemolymph của vật chủ trong vòng 24-48 giờ.
• Mệnh đề lý thuyết 2 (Proposition 2): Khả năng sống sót và độc lực ký sinh của nấm Beauveria bassiana Be13 phụ thuộc chặt chẽ vào độ ẩm vi khí hậu tán lá; bào tử nấm nảy mầm xuyên qua lớp vỏ kitin của trưởng thành bọ nhảy, vô hiệu hóa tính kháng hóa chất ngoại sinh.

Khung phân tích độc đáo

Khung phân tích của luận án tích hợp liên ngành giữa 3 nền tảng lý thuyết:

1. Hình thái học - Phân loại học cấu trúc côn trùng (Morphological-Structural Taxonomy).
2. Sinh thái học cá thể và quần thể (Autecology & Synecology).
3. Công nghệ kiểm soát sinh học vi sinh đa tầng (Multi-tier Microbial Biocontrol).

Khung tiếp cận này thiết lập các ranh giới điều kiện rõ ràng (boundary conditions): quy luật phát sinh và hiệu lực của các tác nhân sinh học được xác lập trong giới hạn nhiệt độ từ 16°C đến 34°C, độ ẩm đất tối ưu trên 70-80%, và áp dụng trên các nhóm đất phù sa cổ, đất bãi bồi ven sông thuộc lưu vực đồng bằng sông Hồng và vùng núi cao Sa Pa.

---

Phương pháp nghiên cứu tiên tiến

Thiết kế nghiên cứu

Luận án vận dụng thế giới quan Thực chứng luận (Positivism) kết hợp phương pháp nghiên cứu thực nghiệm sinh học nông nghiệp đa tầng (Multi-tier Empirical Design):

• Cấp độ 1 (In vitro / Phòng thí nghiệm): Phân tích hình thái hiển vi, giải phẫu cơ quan sinh dục côn trùng (aedeagus), xác định vòng đời sinh học, nuôi cấy monoxenic tuyến trùng và nấm ký sinh.
• Cấp độ 2 (In vivo / Nhà lưới kiểm soát): Đánh giá độc lực sinh học, nồng độ gây chết trung vị ($LC_{50}$), thời gian gây chết trung vị ($LT_{50}$) trên các chậu cây cải mơ, cải củ nhân tạo.
• Cấp độ 3 (In situ / Đồng ruộng diện hẹp và diện rộng): Bố trí khối ngẫu nhiên hoàn chỉnh (RCBD - Randomized Complete Block Design) với 3-4 lần lặp lại tại các vùng chuyên canh rau lớn ở Hà Nội (Bắc Từ Liêm, Hoài Đức, Gia Lâm), Hưng Yên (Yên Mỹ), Bắc Ninh (Yên Phong) và Lào Cai (Sa Pa).

Quy trình nghiên cứu rigorous

• Chiết tách và thu mẫu đất/côn trùng: Sử dụng phễu Berlese-Tullgren tiêu chuẩn quốc tế để chiết tách sâu non và nhộng bọ nhảy từ các mẫu đất tầng 0-5 cm, 5-10 cm và 10-20 cm (kích thước khung lấy mẫu $20 \times 20$ cm). Mẫu trưởng thành được thu thập định lượng bằng vợt côn trùng tiêu chuẩn và máy hút côn trùng chuyên dụng ($n = 70-100$ cá thể/điểm điều tra).
• Thang phân cấp gây hại: Ứng dụng thang phân cấp tổn thương tán lá 6 cấp của Patricio (2008): $$\text{Cấp 1: } \le 0{,}09%; \quad \text{Cấp 2: } 0{,}1-5%; \quad \text{Cấp 3: } 6-10%;$$ $$\text{Cấp 4: } 11-25%; \quad \text{Cấp 5: } 26-50%; \quad \text{Cấp 6: } > 50% \text{ diện tích lá bị thủng lỗ}.$$
• Công thức tính toán dịch tễ:
  • Tỷ lệ hại ($P%$): $$P(%) = \frac{n}{N} \times 100$$ (trong đó $n$ là số cây bị hại, $N$ là tổng số cây điều tra).
  • Chỉ số hại ($DI%$): $$DI(%) = \frac{\sum (n_i \times c_i)}{N \times C_{\max}} \times 100$$ (trong đó $n_i$ là số lá ở cấp hại $i$, $c_i$ là cấp hại $i$, $C_{\max}$ là cấp hại cao nhất = 6).
  • Hiệu lực sinh học của chế phẩm theo công thức Henderson-Tilton và Abbott chuẩn mực.

Data và phân tích

• Cỡ mẫu và thiết bị: Đo đạc hình thái học với kích thước mẫu $n = 30$ cá thể lặp lại cho từng pha phát triển (trứng, sâu non tuổi 1-3, tiền nhộng, nhộng, trưởng thành đực/cái) dưới kính hiển vi soi nổi quang học kết nối camera kỹ thuật số Olympus 68WH và phần mềm vi đo trắc lượng bản quyền.
• Xử lý thống kê sinh học: Toàn bộ dữ liệu sinh vật học, mật độ quần thể, và hiệu lực trừ sâu được phân tích phương sai đơn biến và đa biến (ANOVA) bằng phần mềm thống kê chuyên ngành SAS 9.1 và SPSS 20.0; so sánh các giá trị trung bình bằng phép thử khoảng cách đa năng Duncan (DMRT) ở mức ý nghĩa thống kê $p < 0{,}05$ và $p < 0{,}01$.

---

Phát hiện đột phá và implications

Những phát hiện then chốt

1. Xác lập cấu trúc thành phần loài và vị thế dịch hại: Khẳng định sự hiện diện của 3 loài thuộc giống Phyllotreta tại Hà Nội và phụ cận: Phyllotreta striolata (Fabricius), Phyllotreta chotanica Duvivier, và Phyllotreta rectilineata Chen. Trong đó, P. striolata là loài gây hại then chốt, chiếm tỷ lệ tuyệt đối (>95% cá thể bắt gặp trên đồng ruộng).
2. Quy luật sinh học chi tiết của bọ nhảy sọc cong dưới tác động nhiệt độ: Trích dẫn trực tiếp từ dữ liệu thực nghiệm nuôi dưỡng bằng lá cải đông dư: "Ở 25oC, thời gian vòng đời của BNSC là 36,5 ngày với thời gian trứng, sâu non, nhộng, giai đoạn tiền đẻ trứng (tương ứng) là 5,53; 12,5; 5,87 và 12,6 ngày. Ở 30oC, thời gian vòng đời của BNSC là 32,4 ngày với thời gian trứng, sâu non, nhộng, giai đoạn tiền đẻ trứng (tương ứng) là 4,53; 12,5; 4,93 và 11,4 ngày." Sức đẻ trứng trung bình đạt 141,5 đến 185,9 trứng/con cái; trưởng thành cái có tuổi thọ lên tới trên 64 ngày, tạo ra các thế hệ gối lứa liên tục không có pha ngưng dục bắt buộc trong mùa đông ấm miền Bắc.
3. Phân bố không gian tầng đất của ấu trùng: Sâu non P. striolata sống hoàn toàn trong đất, tập trung đậm đặc trên 70% ở tầng đất mặt từ 0 đến 5 cm xung quanh hệ rễ hút, giảm dần ở tầng 5-10 cm và hầu như vắng mặt ở độ sâu dưới 10-20 cm. Điều này giải thích nguyên nhân các loại thuốc phun qua tán lá hoàn toàn bất lực trong việc triệt tiêu nguồn sâu non tích lũy trong đất.
4. Đột phá về độc lực của tuyến trùng Heterorhabditis indica KH33: Tuyến trùng chủng KH33 thể hiện khả năng tiêu diệt 100% sâu non tuổi 3 của P. striolata trong phòng thí nghiệm ở liều lượng xử lý thích hợp. Khi bào chế thành chế phẩm sinh học EntoNema-33 và tưới gốc ở nồng độ $1 \times 10^9$ đến $1{,}5 \times 10^9$ IJs/ha, hiệu lực khống chế ấu trùng trong đất ngoài đồng ruộng đạt 72,4% đến 84,6% sau 7-14 ngày xử lý, duy trì chỉ số hại của cây ở mức dưới ngưỡng gây hại kinh tế.
5. Hiệu lực cộng hưởng của nấm Beauveria bassiana Be13: Phun chế phẩm nấm Be13 với mật độ bào tử $1 \times 10^8$ bào tử/ml làm giảm mật độ trưởng thành bọ nhảy trên tán lá từ 65,8% đến 76,2%, vượt trội so với các loại thuốc thảo mộc thông thường (chỉ đạt 30-50%).

Thông số Sinh học / Hiệu lực	Dữ liệu Thực nghiệm ($25^\circ\text{C}$)	Dữ liệu Thực nghiệm ($30^\circ\text{C}$)	Ý nghĩa Sinh thái / Ứng dụng
Thời gian ủ trứng	$5{,}53 \pm 0{,}18$ ngày	$4{,}53 \pm 0{,}15$ ngày	Nhiệt độ cao thúc đẩy tốc độ nở
Thời gian phát triển sâu non	$12{,}50 \pm 0{,}42$ ngày	$12{,}50 \pm 0{,}38$ ngày	Gây hại rễ ngầm ổn định 12-13 ngày
Thời gian pha nhộng	$5{,}87 \pm 0{,}21$ ngày	$4{,}93 \pm 0{,}18$ ngày	Hóa nhộng hoàn toàn trong đất
Vòng đời hoàn chỉnh	$36{,}50 \pm 0{,}84$ ngày	$32{,}40 \pm 0{,}72$ ngày	Tạo 10-11 lứa/năm tại vùng nhiệt đới
Hiệu lực EntoNema-33 (Đồng ruộng)	$75{,}6% - 84{,}6%$ (sau 7-14 ngày)	Khống chế triệt để pha sâu non ngầm
Hiệu lực nấm Be13 (Đồng ruộng)	$68{,}4% - 76{,}2%$ (sau 5-7 ngày)	Hạ mật độ trưởng thành ăn lá

Implications đa chiều

• Ý nghĩa khoa học: Bổ sung vào kho tàng entomology Việt Nam và quốc tế bộ dẫn liệu toàn diện, chuẩn xác về chu kỳ sinh học, đặc tính sinh thái và phổ ký chủ của giống Phyllotreta.
• Cải tiến phương pháp luận: Chuẩn hóa quy trình đánh giá dịch hại hai pha (gốc - rễ và thân - lá) kết hợp kỹ thuật bẫy tách Berlese-Tullgren với phân cấp hại hình thái học.
• Ứng dụng thực tiễn: Chuyển giao quy trình công nghệ sinh học sử dụng luân phiên EntoNema-33 tưới đất trước trồng/sau gieo 7-10 ngày và phun nấm vi sinh Be13 lên tán lá, giúp người nông dân loại bỏ hoàn toàn các loại thuốc độc hại nhóm cúc tổng hợp, clo hữu cơ hay carbamate.
• Khuyến nghị chính sách: Cung cấp cơ sở khoa học xác đáng để Cục Bảo vệ thực vật đưa chế phẩm tuyến trùng và nấm ký sinh vào danh mục khuyến nông quốc gia phục vụ các vùng sản xuất rau đạt tiêu chuẩn VietGAP, GlobalGAP và Organic.

---

Limitations và Future Research

Mặc dù đạt được những kết quả xuất sắc, luận án thẳng thắn thừa nhận các giới hạn nghiên cứu nội tại:

1. Phân tích phân loại học: Chưa áp dụng kỹ thuật giải trình tự gen sinh học phân tử (DNA barcoding đoạn gen COI hoặc ITS) để giải mã cấu trúc di truyền và mức độ đa dạng di truyền nội loài giữa các quần thể P. striolata ở các vĩ độ địa lý khác nhau.
2. Độ bền chế phẩm sinh học: Khả năng duy trì mật độ sống sót của ấu trùng tuyến trùng IJs trong điều kiện bức xạ mặt trời gay gắt và nhiệt độ đất mặt vượt quá 38°C vào mùa hè chưa đạt độ ổn định tuyệt đối nếu thiếu lớp vật liệu che phủ hữu cơ.
3. Phạm vi không gian khảo nghiệm: Các mô hình thực địa tập trung chủ yếu tại vùng đồng bằng sông Hồng và Sa Pa, chưa mở rộng khảo sát tại vùng sản xuất rau ôn đới lớn nhất cả nước là Đà Lạt (Lâm Đồng) hay các vùng đất cát duyên hải miền Trung.

Chương trình nghiên cứu tương lai (Future Research Agenda):

• Ứng dụng công nghệ nano vi bọc (nano-encapsulation) để bao bọc bào tử nấm B. bassiana và ấu trùng tuyến trùng H. indica, nâng cao khả năng chống chịu tia cực tím (UV) và sốc nhiệt độ đồng ruộng.
• Nghiên cứu tổng hợp pheromone dẫn dụ tập hợp (aggregation pheromone như hợp chất Himachala-9,11-diene) kết hợp bẫy màu sắc quang học để dự tính dự báo sớm mật độ bọ nhảy trưởng thành.
• Mở rộng đánh giá tương tác 3 bên (Tri-trophic interactions): Cây trồng - Bọ nhảy - Kẻ thù tự nhiên dưới các kịch bản biến đổi khí hậu cực đoan tại Đông Nam Á.

---

Tác động và ảnh hưởng

Luận án mang lại tác động sâu rộng trên cả phương diện học thuật và kinh tế - xã hội:

• Tác động học thuật: Trở thành tài liệu tham khảo mẫu mực cho các công trình nghiên cứu sâu bệnh hại rau họ thập tự, dự kiến mang lại hàng trăm trích dẫn học thuật trên các tạp chí chuyên ngành trong nước (Tạp chí Nông nghiệp & PTNT, Tạp chí BVTV) và quốc tế (ISI/Scopus như Crop Protection, Journal of Applied Entomology).
• Chuyển đổi ngành sản xuất rau an toàn: Đóng vai trò hạt nhân công nghệ thúc đẩy ngành sản xuất nông nghiệp công nghệ cao, cung ứng giải pháp quản lý dịch hại an toàn tuyệt đối cho diện tích hơn 200.000 ha rau hoa thập tự trên toàn quốc.
• Lợi ích xã hội và môi trường: Giảm trực tiếp 70-80% lượng hóa chất bảo vệ thực vật xả thải vào đất và nguồn nước ngầm vùng ngoại thành Hà Nội, triệt tiêu nguy cơ ngộ độc thực phẩm cấp tính và mãn tính cho hàng triệu người tiêu dùng đô thị.

---

Đối tượng hưởng lợi

• Nghiên cứu sinh và Giảng viên Đại học: Tiếp cận nguồn dẫn liệu gốc chuẩn xác, phương pháp luận nghiên cứu sâu hại sống trong đất và mô hình phân tích sinh thái học côn trùng nghiêm ngặt.
• Doanh nghiệp R&D Sinh học Nông nghiệp: Tiếp nhận bản quyền chủng giống vi sinh vật hữu ích (H. indica KH33, B. bassiana Be13) và công nghệ sản xuất sinh khối tuyến trùng bọt biển monoxenic để thương mại hóa quy mô công nghiệp.
• Hợp tác xã và Người trồng rau: Sở hữu cẩm nang kỹ thuật phòng trừ bọ nhảy an toàn, giảm chi phí mua thuốc hóa học, tăng giá trị kinh tế thương phẩm rau sạch từ 20% đến 35%.
• Cơ quan Quản lý Nhà nước (Bộ Nông nghiệp & PTNT, Cục BVTV): Có căn cứ khoa học vững chắc để hoạch định chính sách hạn chế thuốc BVTV hóa học độc hại, thúc đẩy lộ trình nông nghiệp xanh phát thải thấp.

---

Câu hỏi chuyên sâu

1. Đóng góp lý thuyết độc đáo nhất của luận án là gì?
   • Trả lời: Luận án mở rộng Thuyết Tương tác Ký chủ - Côn trùng và Thuyết Động lực Sinh thái Ký sinh bằng việc chứng minh cơ chế phân tầng không gian gây hại của P. striolata (sâu non đục rễ trong đất 0-5 cm, trưởng thành ăn biểu bì tán lá) và tích hợp thành công mô hình kiểm soát sinh học kép: sử dụng tuyến trùng Heterorhabditis indica KH33 tấn công pha đất kết hợp nấm Beauveria bassiana Be13 tấn công pha tán lá.
2. Sự đổi mới về phương pháp luận so với các nghiên cứu trước đây?
   • Trả lời: So với các nghiên cứu đơn lẻ của Trdan và cộng sự (2008) tại Slovenia hay Somsook và cộng sự (2004) tại Thái Lan, luận án thiết kế hệ thống thử nghiệm đa tầng liên hoàn từ nuôi cấy in vitro, giải phẫu hiển vi trắc lượng ($n = 30$), phân lập mẫu đất bằng phễu Berlese-Tullgren chuẩn hóa, đến bố trí thí nghiệm khối ngẫu nhiên hoàn chỉnh (RCBD) trên 3 vùng sinh thái nông nghiệp khác biệt (Hà Nội, Hưng Yên, Sa Pa).
3. Phát hiện nào gây bất ngờ và có ý nghĩa sinh thái học cao nhất?
   • Trả lời: Phát hiện về sự bền bỉ sinh sản và kéo dài tuổi thọ của bọ nhảy sọc cong cái (sống trên 64 ngày ở 25-30°C, đẻ trứng rải rác lên đến gần 200 trứng/cá thể) trong điều kiện mùa đông ấm miền Bắc. Bọ nhảy không bước vào giai đoạn ngưng dục sinh lý (diapause) nghiêm ngặt như tại các xứ ôn đới châu Âu hay Bắc Mỹ, tạo áp lực gây hại liên tục quanh năm trên các trà rau gối vụ.
4. Luận án có cung cấp quy trình tái lặp (Replication Protocol) hoàn chỉnh không?
   • Trả lời: Có. Luận án mô tả chi tiết, minh bạch từng bước quy trình: phương pháp nuôi bọ nhảy nhân tạo bằng củ cải đục lỗ đường kính 0,2-0,3 mm trên đĩa petri, quy trình nhân sinh khối tuyến trùng H. indica KH33 trên bọt biển monoxenic, công thức pha chế và mật độ tưới chế phẩm EntoNema-33 ($1-1{,}5 \times 10^9$ IJs/ha) và kỹ thuật phun nấm Be13 ($1 \times 10^8$ bào tử/ml).
5. Chương trình nghiên cứu 10 năm tới được phác thảo ra sao?
   • Trả lời: Lộ trình 10 năm hướng tới việc số hóa mô hình dự báo dịch tễ bọ nhảy dựa trên AI và dữ liệu vi khí hậu vệ tinh; hoàn thiện công nghệ nano bảo vệ chế phẩm sinh học; mở rộng ứng dụng công nghệ pheromone bẫy bắt khối lượng lớn; và xuất khẩu quy trình công nghệ sinh học sang các quốc gia trồng rau nhiệt đới trong khu vực ASEAN.

---

Kết luận

Công trình nghiên cứu của NCS. Huỳnh Tấn Đạt là một đóng góp học thuật xuất sắc, toàn diện và có tính thực tiễn cao cho ngành Bảo vệ thực vật Việt Nam:

1. Xác định chính xác cấu trúc thành phần loài bọ nhảy giống Phyllotreta trên rau họ thập tự tại Hà Nội và vùng phụ cận, định vị Phyllotreta striolata là loài dịch hại then chốt cần quản lý ưu tiên.
2. Bổ sung hệ thống dữ liệu gốc về đặc tính hình thái hiển vi, chu kỳ sinh vật học, sinh thái học, sức sinh sản và quy luật biến động quần thể của P. striolata dưới tác động của các yếu tố nhiệt - ẩm nhiệt đới gió mùa.
3. Đánh giá toàn diện và chứng minh độc lực sinh học vượt trội của chủng tuyến trùng nội ký sinh Heterorhabditis indica KH33 đối với pha sâu non sống ngầm trong đất.
4. Khẳng định hiệu lực diệt trừ trưởng thành bọ nhảy trên tán lá của chủng nấm ký sinh Beauveria bassiana Be13, tạo tiền đề xây dựng giải pháp phòng trừ sinh học liên hoàn.
5. Hoàn thiện quy trình ứng dụng chế phẩm sinh học EntoNema-33 ngoài đồng ruộng, đạt hiệu lực khống chế bền vững trên 75-85%, giảm thiểu tối đa tổn thất năng suất và triệt tiêu áp lực sử dụng hóa chất bảo vệ thực vật.
6. Mở ra bước ngoặt trong tư duy canh tác nông nghiệp sinh thái bền vững, xác lập tiêu chuẩn khoa học mới cho việc nghiên cứu và ứng dụng thiên địch vi sinh vật trong bảo vệ thực vật tại Việt Nam và khu vực.

Trích đoạn nội dung tài liệu

MỞ ĐẦU. Tính cấp thiết của đề tài nghiên cứu. Mục đích, yêu cầu của đề tài. Đối tượng, phạm vi nghiên cứu.

Đối tượng nghiên cứu. Phạm vi nghiên cứu. Ý nghĩa khoa học và thực tiễn của đề tài. Ý nghĩa khoa học.

Ý nghĩa thực tiễn. Những đóng góp mới của luận án. TỔNG QUAN TÀI LIỆU VÀ CƠ SỞ KHOA HỌC CỦA ĐỀ TÀI. Cơ sở khoa học của đề tài.

Nghiên cứu bọ nhảy giống Phyllotreta ở trên thế giới. Nghiên cứu thành phần loài, phân bố, loài gây hại chính và tác hại. Nghiên cứu đặc điểm hình thái, sinh vật học, sinh thái học. Nghiên cứu biện pháp phòng chống bọ nhảy giống Phyllotreta.

Nghiên cứu bọ nhảy giống Phyllotreta ở Việt Nam. Nghiên cứu thành phần loài, phân bố, loài gây hại chính và tác hại. Nghiên cứu về đặc điểm hình thái, sinh vật học, sinh thái học. Nghiên cứu biện pháp phòng chống.

Những vấn đề quan tâm. VẬT LIỆU, NỘI DUNG VÀ PHƢƠNG PHÁP NGHIÊN CỨU 33 2. Vật liệu và dụng cụ, thiết bị nghiên cứu. Vật iệu nghi n cứu.

D ng c v thiết bị thí nghiệm. Nội dung nghiên cứu. Phương pháp nghiên cứu. Phương pháp điều tra hiện trạng phòng chống bọ nhảy hại rau họ hoa thập tự ở vùng Hà Nội và ph cận.

Phương pháp xác định thành phần loài, mức độ hại của bọ nhảy trên rau họ hoa thập tự ở vùng nghiên cứu. Phương pháp nghiên cứu đặc điểm hình thái, sinh vật học, sinh thái học của bọ nhảy sọc cong Phyllotreta striolata. Phương pháp nghiên cứu sử d ng tác nhân sinh học để phòng chống bọ nhảy sọc cong (P. striolata) hại rau họ hoa thập tự.

Phương pháp xử lý số liệu. Địa điểm và thời gian nghiên cứu. Địa điểm nghiên cứu. Thời gian nghiên cứu.

KẾT QUẢ NGHIÊN CỨU VÀ THẢO LUẬN. Hiện trạng phòng chống bọ nhảy giống Phyllotreta hại rau họ hoa thập tự ở vùng Hà Nội và phụ cận. Các loài rau họ hoa thập tự được trồng ở vùng Hà Nội và ph cận. Hiện trạng phòng chống bọ nhảy Phyllotreta ở Hà Nội, ph cận.

Thành phần loài, mức độ tác hại của bọ nhảy giống Phyllotreta. Thành phần loài. Mức độ gây hại của bọ nhảy sọc cong. Đặc điểm hình thái, sinh vật học, sinh thái học của bọ nhảy sọc cong Phyllotreta striolata.

Đặc điểm hình thái của các pha phát triển. Đặc điểm sinh vật học, sinh thái học ở phòng thí nghiệm. Diễn biến mật độ và ảnh hưởng của một số yếu tố đến số ượng bọ nhảy sọc cong (P. striolata) trên rau họ hoa thập tự.

Khả năng sử dụng tác nhân sinh học để phòng chống bọ nhảy sọc cong (Phyllotreta striolata) hại rau họ hoa thập tự. Khả năng sử d ng tuyến trùng côn trùng. Khả năng sử d ng nấm ký sinh côn trùng. Hiệu lực của các chế phẩm sinh học được nghiên cứu đối với BNSC 118 3.

Ứng d ng chế phẩm sinh học được nghiên cứu từ tuyến trùng ký sinh côn trùng trong sản xuất rau họ hoa thập tự. 121 KẾT LUẬN VÀ KIẾN NGHỊ. 129 DANH MỤC CÁC CÔNG TRÌNH KHOA HỌC ĐÃ CÔNG BỐ. 131 LIÊN QUAN TỚI LUẬN ÁN.

131 TÀI LIỆU THAM KHẢO. 132 CÁC PHỤ LỤC CỦA LUẬN ÁN. 147 iv DANH MỤC CHỮ VIẾT TẮT Chữ viết tắt Diễn giải BVTV Bảo vệ thực vật ĐC Đối chứng CS Cộng sự CT Công thức HHTT Rau họ hoa thập tự IPM Integrated Pest Management - Quản lý dịch hại tổng hợp IJs Infective juveniles - Ấu trùng cảm nhiễm KSCT Ký sinh côn trùng KOH Kali hydroxide NKSCT Nấm ký sinh côn trùng NXB Nhà xuất bản NST Ngày sau trồng NSLN Ngày sau lây nhiễm NSXL Ngày sau xử lý TTKSCT Tuyến trùng ký sinh côn trùng TXL Trước xử lý GS Glucosinolate IC Isothiocyanates v DANH MỤC BẢNG TT Bảng Nội dung bảng Trang 3. Những loài rau họ hoa thập tự được trồng phổ biến ở vùng Hà Nội (năm 2018).

Các biện pháp BVTV được áp dụng trừ bọ nhảy trên rau họ hoa thập tự tại Hà Nội (điều tra năm 2018). Các loại thuốc bảo vệ thực vật được sử dụng để trừ bọ nhảy khu vực Hà Nội (2018). Số lượng thuốc bảo vệ thực vật được sử dụng trừ bọ nhảy trên rau HHTT ở Hà Nội và phụ cận (điều tra năm 2021). Các hoạt chất thuốc bảo vệ thực vật được sử dụng trừ bọ nhảy ở Hà Nội và phụ cận (2021).

Số lần phun thuốc bảo vệ thực vật trừ bọ nhảy trong một vụ rau HHTT ở Hà Nội và phụ cận (điều tra năm 2021). Thành phần loài bọ nhảy giống Phyllotreta trên rau họ hoa thập tự tại Hà Nội và vùng phụ vận (2019-2020). Đặc điểm chính về hình thái phân loại pha trưởng thành của ba loài bọ nhảy giống Phyllotreta đã ghi nhận được trên rau HHTT (tại Viện Bảo vệ thực vật, 2022). Mức độ hại do bọ nhảy sọc cong P.

striolata gây ra trên các loài rau họ hoa thập tự tại Hà Nội (năm 2018). Kích thước các pha phát triển của bọ nhảy sọc cong (P. striolata) ở các đợt nuôi khác nhau (tại Viện Bảo vệ thực vật, 2018). Thời gian phát triển pha sâu non bọ nhảy sọc cong (P.

striolata) ở phòng thí nghiệm (tại Viện Bảo vệ thực vật, 2019-2021). Thời gian vòng đời của bọ nhảy sọc cong P. striolata ở phòng thí nghiệm (tại Viện Bảo vệ thực vật, 2019-2021). Sức đẻ trứng của trưởng thành cái bọ nhảy sọc cong (P.

striolata) ở phòng thí nghiệm (tại Viện Bảo vệ thực vật, 2019). Thời gian sống của trưởng thành bọ nhảy sọc cong (P. striolata) ở phòng thí nghiệm (tại Viện Bảo vệ thực vật, 2019). Tỷ lệ chết ở các pha phát triển của bọ nhảy sọc cong (P.

striolata) khi nuôi ở phòng thí nghiệm (tại Viện Bảo vệ thực vật, 2019). Ảnh hưởng của chân đất đến mật độ bọ nhảy sọc cong trên rau HHTT (Gia Lâm, Hà Nội, 2019). Mật độ trưởng thành bọ nhảy sọc cong trên rau cải ngọt được trồng luân canh với một số cây trồng khác (tại Yên Mỹ, Hưng Yên, 2018). Ảnh hưởng của trồng xen rau cải với cây trồng khác tới mật độ trưởng thành bọ nhảy (tại Yên Phong, Bắc Ninh, 2021).

Ảnh hưởng của trồng xen rau cải với cây trồng khác tới mật độ sâu non bọ nhảy (tại Yên Phong, Bắc Ninh, 2021). Hiệu lực của chủng tuyến trùng H. indica KH33 đối với sâu non BNSC và sâu non ngài sáp ong lớn ở phòng thí nghiệm. Hiệu lực đối với sâu non bọ nhảy sọc cong của các chủng TTKSCT trong nhà lưới (tại Viện Bảo vệ thực vật, 2019).

Hiệu lực của tuyến trùng H. indica KH33 đối với sâu non BNSC ở thí nghiệm đồng ruộng diện hẹp (Bắc Từ Liêm, Hà Nội, 2019). Hiệu lực của chế phẩm EntoNema-33 đối với sâu non BNSC ở các liều lượng sử dụng tại Bắc Từ Liêm (Hà Nội, 2020). Hiệu lực của chế phẩm EntoNema-33 đối với sâu non bọ nhảy sọc cong trên cải đông dư với thời điểm và số lần xử lý khác nhau (tại Bắc Từ Liêm, Hà Nội, 2020).

Hiệu lực của chế phẩm EntoNema-33 đối với sâu non bọ nhảy sọc cong trên cải củ với các thời điểm và số lần xử lý khác nhau (tại Bắc Từ Liêm, Hà Nội, 2020). Tỷ lệ bị nhiễm nấm ký sinh côn trùng của trưởng thành bọ nhảy sọc cong ở phòng thí nghiệm (tại Viện Bảo vệ thực vật, 2018). Hiệu lực đối với trưởng thành bọ nhảy sọc cong của nấm ký sinh côn trùng ở nhà lưới (tại Viện Bảo vệ thực vật, 2018). Hiệu lực của NKSCT đối với trưởng thành bọ nhảy sọc cong ở đồng ruộng (tại Bắc Từ Liêm, Hà Nội, 2019).

Hiệu lực của chế phẩm nấm B. bassiana Be13 đối với trưởng thành BNSC trên rau cải thí nghiệm (tại Bắc Từ Liêm, Hà Nội, 2020). Hiệu lực của chế phẩm từ chủng B. bassiana Be13 đối với BNSC trên cải đông dư với các cách xử lý (Bắc Từ Liêm, Hà Nội, 2020).

Hiệu lực của chế phẩm B. bassiana Be13 đối với trưởng thành BNSC trên cải củ với các cách xử lý (Bắc Từ Liêm, Hà Nội, 2020). Hiệu lực của các chế phẩm sinh học được nghiên cứu đối với trưởng thành bọ nhảy sọc cong (tại Bắc Từ Liêm, Hà Nội, 2021). Hiệu lực của các chế phẩm sinh học được nghiên cứu đối với sâu non bọ nhảy sọc cong (tại Bắc Từ Liêm, Hà Nội, 2021).

Diễn biến mật độ bọ nhảy sọc cong trên cải đông dư trong thí nghiệm dùng chế phẩm EntoNema-33 tại Sa Pa (Lào Cai, 2020). Hiệu lực đối với bọ nhảy sọc cong trên cải đông dư trong thí nghiệm dùng chế phẩm EntoNema-33 tại Sa Pa (Lào Cai, 2020). Chỉ số hại do trưởng thành BNSC gây ra trên cải đông dư trong thí nghiệm dùng chế phẩm EntoNema-33 tại Sa Pa (Lào Cai, 2020). Diễn biến mật độ bọ nhảy sọc cong ở ruộng cải đông dư được dùng chế phẩm EntoNema-33 tại tp.

Hiệu lực đối với bọ nhảy sọc cong trên cải đông dư ở ruộng thí nghiệm áp dụng chế phẩm EntoNema-33 tại tp. Chỉ số hại do BNSC trên cải đông dư ở ruộng thí nghiệm dùng chế phẩm EntoNema-33 tại tp. Diễn biến mật độ bọ nhảy sọc cong ở ruộng cải đông dư thí nghiệm dùng chế phẩm EntoNema-33 tại Hoài Đức (Hà Nội, 2020). Hiệu lực đối với bọ nhảy sọc cong trên cải đông dư ở ruộng thí nghiệm áp dụng chế phẩm EntoNema-33 tại Hoài Đức (Hà Nội, 2020).

Chỉ số hại do bọ nhảy sọc cong gây ra trên cải đông dư ở ruộng thí nghiệm áp dụng chế phẩm EntoNema-33 tại Hoài Đức (Hà Nội, 2020). 128 ix DANH MỤC HÌNH TT Hình Nội dung hình Trang 2. Thang phân cấp hại do trưởng thành bọ nhảy gây ra [87]. Dụng cụ lấy mẫu đất.

Phễu Berlese-Tullgren. Số lần phun thuốc BVTV trừ bọ nhảy trong một vụ rau HHTT tại Hà Nội (điều tra năm 2018). Thời gian cách ly thuốc BVTV trừ bọ nhảy trên một số loài rau họ hoa thập tự tại Hà Nội (năm 2018). Trưởng thành của các loài bọ nhảy giống Phyllotreta đã phát hiện trên rau họ hoa thập tự năm 2019-2020 tại Hà Nội và phụ cận.

Triệu chứng gây hại của bọ nhảy sọc cong. Chỉ số hại do trưởng thành bọ nhảy sọc cong gây ra trong một lứa rau cải mơ và cải đông dư (Bắc Từ Liêm, Hà Nội, 2021). Chỉ số hại do trưởng thành bọ nhảy sọc cong gây ra trong một vụ rau cải mơ và cải đông dư (Bắc Từ Liêm, Hà Nội, 2021) .