Luận án tiến sĩ nghiên cứu bọ nhảy giống phyllotreta coleoptera chrysomelidae và biện pháp phòng chống tại hà nội và phụ cận

Luận án tiến sĩ nghiên cứu bọ nhảy giống Phyllotreta (Coleoptera: Chrysomelidae) và biện pháp phòng chống hiệu quả tại Hà Nội và phụ cận.

• Tác giả: Huỳnh Tấn Đạt
• Người hướng dẫn: GS.TS Phạm Văn Lầm
• Trường học: Viện Khoa Học Nông Nghiệp Việt Nam
• Chuyên ngành: Bảo vệ thực vật
• Đề tài: Nghiên cứu bọ nhảy giống Phyllotreta (Coleoptera: Chrysomelidae) và biện pháp phòng chống tại Hà Nội và phụ cận
• Loại tài liệu: luận án tiến sĩ
• Năm xuất bản: 2022
• Địa điểm: Hà Nội

Mục lục chi tiết

• LỜI CAM ĐOAN
• LỜI CẢM ƠN
• 1. CHƯƠNG 1: TỔNG QUAN TÀI LIỆU VÀ CƠ SỞ KHOA HỌC CỦA ĐỀ TÀI
• 1.1. Cơ sở khoa học của đề tài
• 2. VẬT LIỆU, NỘI DUNG VÀ PHƢƠNG PHÁP NGHIÊN CỨU
• 2.1. Vật liệu và dụng cụ, thiết bị nghiên cứu
• 2.2. Nội dung nghiên cứu
• 2.3. Phương pháp nghiên cứu
• 2.3.1. Phương pháp điều tra hiện trạng phòng chống bọ nhảy hại rau họ hoa thập tự ở vùng Hà Nội và phụ cận
• 2.3.2. Phương pháp xác định thành phần loài, mức độ hại của bọ nhảy trên rau họ hoa thập tự ở vùng nghiên cứu
• 2.3.3. Phương pháp nghiên cứu đặc điểm hình thái, sinh vật học, sinh thái học của bọ nhảy sọc cong Phyllotreta striolata
• 2.3.4. Phương pháp nghiên cứu sử dụng tác nhân sinh học để phòng chống bọ nhảy sọc cong (P. striolata) hại rau họ hoa thập tự
• 2.3.5. Phương pháp xử lý số liệu
• 2.4. Địa điểm và thời gian nghiên cứu
• 2.4.1. Địa điểm nghiên cứu
• 2.4.2. Thời gian nghiên cứu
• 3. KẾT QUẢ NGHIÊN CỨU VÀ THẢO LUẬN
• 3.1. Hiện trạng phòng chống bọ nhảy giống Phyllotreta hại rau họ hoa thập tự ở vùng Hà Nội và phụ cận
• 3.1.1. Các loài rau họ hoa thập tự được trồng ở vùng Hà Nội và phụ cận
• 3.1.2. Hiện trạng phòng chống bọ nhảy Phyllotreta ở Hà Nội, phụ cận
• 3.2. Thành phần loài, mức độ tác hại của bọ nhảy giống Phyllotreta
• 3.2.1. Thành phần loài
• 3.2.2. Mức độ gây hại của bọ nhảy sọc cong
• 3.3. Đặc điểm hình thái, sinh vật học, sinh thái học của bọ nhảy sọc cong Phyllotreta striolata
• 3.3.1. Đặc điểm hình thái của các pha phát triển
• 3.3.2. Đặc điểm sinh vật học, sinh thái học ở phòng thí nghiệm
• 3.3.3. Diễn biến mật độ và ảnh hưởng của một số yếu tố đến số lượng bọ nhảy sọc cong (P. striolata) trên rau họ hoa thập tự
• 3.4. Khả năng sử dụng tác nhân sinh học để phòng chống bọ nhảy sọc cong (Phyllotreta striolata) hại rau họ hoa thập tự
• 3.4.1. Khả năng sử dụng tuyến trùng côn trùng
• 3.4.2. Khả năng sử dụng nấm ký sinh côn trùng
• 3.4.3. Hiệu lực của các chế phẩm sinh học được nghiên cứu đối với BNSC
• 3.5. Ứng dụng chế phẩm sinh học được nghiên cứu từ tuyến trùng ký sinh côn trùng trong sản xuất rau họ hoa thập tự
• KẾT LUẬN VÀ KIẾN NGHỊ
• DANH MỤC CÁC CÔNG TRÌNH KHOA HỌC ĐÃ CÔNG BỐ
• LIÊN QUAN TỚI LUẬN ÁN
• TÀI LIỆU THAM KHẢO
• CÁC PHỤ LỤC CỦA LUẬN ÁN

Tóm tắt

I. Giới thiệu về bọ nhảy Phyllotreta và tác hại tại Hà Nội

Bọ nhảy thuộc giống Phyllotreta (họ Chrysomelidae, bộ Coleoptera) là một trong những loài côn trùng gây hại nghiêm trọng đối với cây trồng, đặc biệt là rau họ hoa thập tự (Brassicaceae). Tại Hà Nội, bọ nhảy gây thiệt hại lớn đến năng suất và chất lượng rau, ảnh hưởng trực tiếp đến nông nghiệp địa phương. Cả hai giai đoạn ấu trùng và trưởng thành của bọ nhảy đều gây hại, với trưởng thành ăn lá và ấu trùng phá hoại rễ. Nghiên cứu này nhằm tìm hiểu sâu về đặc điểm sinh học, sinh thái học của bọ nhảy và đề xuất các biện pháp phòng chống hiệu quả.

1.1. Đặc điểm sinh học của bọ nhảy Phyllotreta

Bọ nhảy Phyllotreta có vòng đời ngắn, phát triển nhanh trong điều kiện khí hậu ẩm ướt. Trưởng thành có khả năng di chuyển nhanh và gây hại trên lá, tạo ra các lỗ thủng làm giảm khả năng quang hợp của cây. Ấu trùng sống trong đất, gây hại rễ và củ, dẫn đến cây còi cọc, thối rễ. Nghiên cứu đã xác định bọ nhảy sọc cong (P. striolata) là loài gây hại chính tại Hà Nội.

1.2. Tác hại của bọ nhảy đối với nông nghiệp Hà Nội

Bọ nhảy gây thiệt hại nghiêm trọng đến các vùng trồng rau họ hoa thập tự tại Hà Nội, đặc biệt là cải bắp, cải ngọt và cải xanh. Sự phá hoại của bọ nhảy làm giảm năng suất, tăng chi phí quản lý dịch hại và ảnh hưởng đến chất lượng sản phẩm. Việc lạm dụng thuốc hóa học trong phòng trừ sâu bệnh đã dẫn đến nhiều vấn đề về môi trường và sức khỏe con người.

II. Biện pháp phòng chống bọ nhảy Phyllotreta

Để kiểm soát hiệu quả bọ nhảy Phyllotreta, nghiên cứu đã đề xuất các phương pháp kiểm soát kết hợp giữa biện pháp sinh học và canh tác. Các tác nhân sinh học như tuyến trùng ký sinh côn trùng (TTKSCT) và nấm ký sinh côn trùng (NKSCT) được đánh giá cao về hiệu quả và tính an toàn. Ngoài ra, việc áp dụng các biện pháp canh tác như luân canh cây trồng và trồng xen kẽ cũng giúp giảm thiểu sự phát triển của bọ nhảy.

2.1. Sử dụng tác nhân sinh học trong kiểm soát bọ nhảy

Nghiên cứu đã chứng minh hiệu quả của tuyến trùng ký sinh côn trùng (TTKSCT) và nấm ký sinh côn trùng (NKSCT) trong việc kiểm soát bọ nhảy. Các chế phẩm sinh học từ TTKSCT và NKSCT đã được thử nghiệm trên đồng ruộng, cho thấy khả năng tiêu diệt ấu trùng và trưởng thành bọ nhảy mà không gây hại đến môi trường.

2.2. Biện pháp canh tác và quản lý dịch hại tổng hợp

Việc áp dụng quản lý dịch hại tổng hợp (IPM) kết hợp với các biện pháp canh tác như luân canh cây trồng, trồng xen kẽ và sử dụng giống kháng bệnh đã giúp giảm thiểu sự phát triển của bọ nhảy. Các biện pháp này không chỉ hiệu quả trong bảo vệ cây trồng mà còn góp phần duy trì cân bằng sinh thái.

III. Kết quả nghiên cứu và ứng dụng thực tiễn

Nghiên cứu đã cung cấp nhiều dẫn liệu khoa học mới về đặc điểm sinh học, sinh thái học của bọ nhảy Phyllotreta và hiệu quả của các biện pháp phòng chống tại Hà Nội. Các kết quả này không chỉ có ý nghĩa khoa học mà còn mang lại giá trị thực tiễn cao, góp phần nâng cao hiệu quả quản lý dịch hại và bảo vệ cây trồng trong nông nghiệp địa phương.

3.1. Đóng góp khoa học của nghiên cứu

Nghiên cứu đã cập nhật thành phần loài bọ nhảy Phyllotreta và xác định bọ nhảy sọc cong (P. striolata) là loài gây hại chính tại Hà Nội. Các dẫn liệu mới về đặc điểm sinh học, sinh thái học của bọ nhảy đã được bổ sung, làm cơ sở cho các nghiên cứu tiếp theo.

3.2. Ứng dụng thực tiễn trong nông nghiệp

Các chế phẩm sinh học từ TTKSCT và NKSCT đã được khuyến cáo sử dụng rộng rãi trong phòng trừ sâu bệnh tại Hà Nội. Việc áp dụng các biện pháp canh tác và quản lý dịch hại tổng hợp đã giúp giảm thiểu thiệt hại do bọ nhảy gây ra, đồng thời nâng cao chất lượng sản phẩm nông nghiệp.

Nội dung chính

Tổng quan luận án

Rau họ hoa thập tự (Brassicaceae) giữ vai trò xung yếu trong cơ cấu cây trồng nông nghiệp tại Việt Nam nhờ thời gian sinh trưởng ngắn, khả năng quay vòng thời vụ cao và mang lại giá trị kinh tế vượt trội trên một đơn vị diện tích canh tác. Các vùng chuyên canh, thâm canh rau họ hoa thập tự được mở rộng liên tục tại vùng đồng bằng sông Hồng (ngoại thành Hà Nội, Hưng Yên, Bắc Ninh, Vĩnh Phúc, Hà Nam), Sa Pa (Lào Cai), Đà Lạt (Lâm Đồng) và Thành phố Hồ Chí Minh. Đi kèm với sự mở rộng diện tích và thâm canh hóa là sự gia tăng nghiêm trọng của các đối tượng dịch hại, trong đó bọ nhảy giống Phyllotreta (Coleoptera: Chrysomelidae) là nhóm dịch hại nguy hiểm, trực tiếp làm suy giảm năng suất và phẩm chất thương phẩm của rau.

Luận án chỉ ra khoảng trống nghiên cứu then chốt trong thực tiễn sản xuất: biện pháp quản lý bọ nhảy hiện hành vẫn dựa chủ yếu vào việc lạm dụng thuốc bảo vệ thực vật hóa học. Do pha trưởng thành có khả năng di chuyển linh hoạt, ẩn nấp nhanh và pha sâu non sống ẩn kín trong đất đục phá rễ, củ, hiệu lực trừ dịch hại của thuốc hóa học không cao, làm gia tăng tần suất phun, tạo áp lực kháng thuốc, gây mất an toàn vệ sinh thực phẩm và phá vỡ cân bằng sinh thái đồng ruộng. Trong khi các nghiên cứu trong nước về bọ nhảy còn tản mạn, thiếu tính hệ thống và chưa có chế phẩm sinh học nào được công nhận chính thức để ứng dụng ngoài sản xuất, các dẫn liệu quốc tế cho thấy việc khai thác tuyến trùng ký sinh côn trùng (TTKSCT) và nấm ký sinh côn trùng (NKSCT) là hướng đi khả thi để kiểm soát dịch hại sống trong đất. Từ cơ sở đó, nghiên cứu sinh Huỳnh Tấn Đạt đã thực hiện luận án tiến sĩ với đề tài: "Nghiên cứu bọ nhảy giống Phyllotreta (Coleoptera: Chrysomelidae) và biện pháp phòng chống tại Hà Nội và phụ cận" thuộc chuyên ngành Bảo vệ thực vật (mã số: 9620112) tại Viện Khoa học Nông nghiệp Việt Nam, dưới sự hướng dẫn khoa học của GS.TS. Phạm Văn Lầm và TS. Đào Thị Hằng.

Mục đích của luận án là đi sâu nghiên cứu bọ nhảy Phyllotreta (thành phần loài, đặc điểm sinh vật học, sinh thái học, biện pháp phòng chống loài hại chính) trên rau họ hoa thập tự ở Hà Nội và phụ cận nhằm xác định được tác nhân sinh học (NKSCT, TTKSCT) có triển vọng để phòng chống bọ nhảy đạt hiệu quả cao, an toàn.

Để đạt được mục đích trên, luận án xác định 4 yêu cầu nghiên cứu cụ thể:

1. Cập nhật thành phần loài bọ nhảy Phyllotreta (Col.: Chrysomelidae) và xác định loài bọ nhảy chính hại rau họ hoa thập tự ở Hà Nội và vùng phụ cận;
2. Nghiên cứu đặc điểm sinh vật học, sinh thái học của loài bọ nhảy chính gây hại các loài rau họ hoa thập tự ở Hà Nội và vùng phụ cận;
3. Xác định hiệu lực của nấm ký sinh côn trùng và tuyến trùng ký sinh côn trùng đối với bọ nhảy chính hại rau họ hoa thập tự;
4. Xác định kỹ thuật sử dụng chế phẩm sinh học (nấm ký sinh côn trùng, tuyến trùng ký sinh côn trùng) để phòng chống bọ nhảy hại rau họ hoa thập tự đạt hiệu quả cao và an toàn.

Đối tượng nghiên cứu của luận án là các loài bọ nhảy thuộc giống Phyllotreta (Coleoptera: Chrysomelidae) gây hại trên cây rau họ hoa thập tự. Phạm vi nghiên cứu về không gian tập trung tại thành phố Hà Nội và các tỉnh phụ cận (Hưng Yên, Bắc Ninh, Vĩnh Phúc), kết hợp mở rộng khảo nghiệm ứng dụng sản xuất tại Sa Pa (Lào Cai) và thành phố Hải Dương; phạm vi thời gian thực hiện nghiên cứu được tiến hành liên tục từ năm 2018 đến năm 2022.

Tổng quan tài liệu và vị trí của luận án

Tổng quan tài liệu của luận án hệ thống hóa các nghiên cứu quốc tế và trong nước về phân loại học, đặc tính sinh học, sinh thái học cũng như các biện pháp phòng chống bọ nhảy giống Phyllotreta. Giống Phyllotreta được Chevrolat mô tả từ năm 1836, hiện ghi nhận từ 200 đến hơn 250 loài trên thế giới (Lopatin, 1977; Gruev & Doberl, 1997; Biondi, 2010). Phân bố của giống tập trung đa dạng nhất ở vùng Cổ Bắc (137 loài), tiếp theo là vùng nhiệt đới châu Phi, Tân Cổ Bắc và Đông Phương (Biondi, 2010). Về thành phần loài gây hại chính, các nghiên cứu quốc tế chỉ ra tính đặc thù theo khu vực địa lý: tại Bắc Mỹ, Phyllotreta cruciferae và Phyllotreta striolata là hai loài dịch hại nguy hiểm nhất trên cây cải dầu và rau cải (Burgess, 1977; Soroka et al., 2014); tại Belarus, P. striolata hại chính vào vụ hè (Vasilevskaya, 2011); tại Estonia là loài Phyllotreta undulata (Hiiesaar et al., 2003); tại Trung Quốc, ghi nhận 6 loài trong đó bọ nhảy sọc cong P. striolata là loài phổ biến, gây thiệt hại nghiêm trọng nhất (Zhang et al., 2000; Yan et al., 2013).

Về các biện pháp phòng chống, tác giả điểm lại nhiều công trình thực nghiệm trên thế giới:

• Biện pháp canh tác và giống: Dosdall et al. (1999) chứng minh canh tác không làm đất làm giảm tỷ lệ bị hại của bọ nhảy so với làm đất thông thường; Dosdall et al. (1998, 1999) xác định việc tăng mật độ hạt giống và khoảng cách hàng giúp giảm đáng kể mức độ gây hại; Bodnaryk (1992) ghi nhận kích thước hạt giống lớn giúp cây con chống chịu tốt hơn; Lamb (1984, 1988) nghiên cứu nguồn gen kháng bọ nhảy dựa trên hàm lượng glucosinolate.
• Biện pháp dẫn dụ và bẫy bả: Soroka et al. (2005) sử dụng bẫy hợp chất allyl isothiocyanate và dầu mù tạc thu hút trưởng thành Phyllotreta; trong khi hợp chất pheromone tập hợp nam đào thải (Himachala-9,11-diene) được thử nghiệm tại Đông Nam Á bởi tác giả Su et al. (2010).
• Biện pháp sinh học: Sử dụng tuyến trùng ký sinh côn trùng được ghi nhận qua các công trình của Trdan et al. (2008) tại Slovenia đối với Steinernema feltiae, Steinernema carpocapsae, Heterorhabditis bacteriophora; Somvanshi et al. (2006) tại Thái Lan với S. carpocapsae và H. indica; Yan et al. (2013, 2018) tại Trung Quốc xác định chủng H. indica 212-2 có hiệu lực khống chế ấu trùng P. striolata trong đất đạt hiệu quả cao. Về nấm ký sinh, các nghiên cứu của Reddy et al. (2014) đánh giá tiềm năng của Beauveria bassiana và Metarhizium anisopliae.

Tại Việt Nam, các nghiên cứu trước đây về bọ nhảy chủ yếu nằm trong các chương trình điều tra cơ bản côn trùng: điều tra miền Bắc giai đoạn 1967-1968 ghi nhận P. striolata và Phyllotreta rectilineata; điều tra phía Nam 1977-1979 ghi nhận P. striolata và Phyllotreta sp.; điều tra toàn quốc 2006-2010 chỉ bắt gặp P. striolata (Viện Bảo vệ thực vật, 1976, 1999, 2012). Tài liệu CABI (1996) ghi nhận sự hiện diện của loài Phyllotreta chotanica tại Việt Nam; Nguyễn Văn Đĩnh et al. (2001) ghi nhận loài Phyllotreta vittula tại Thừa Thiên Huế. Một số tác giả trong nước nghiên cứu đặc điểm sinh thái, vòng đời của P. striolata như Hà Quang Hùng (1998), Hồ Khắc Tín (2004), Nguyễn Đức Khiêm (2006), Trịnh Văn Mỵ (2006), Trần Đình Chiến (2008), Lê Thị Tuyết Nhung (2015). Về biện pháp phòng chống, hầu hết dừng lại ở thử nghiệm thuốc thảo mộc, hóa học ngắn hạn (Nguyễn Thị Hoa, 2011; Phạm Thị Nhất, 2008) hoặc chế phẩm vi khuẩn Bacillus thuringiensis vốn có hiệu lực rất thấp đối với bọ nhảy (Trần Đình Chiến, 2008; Nguyễn Đức Khiêm, 2006).

Khoảng trống nghiên cứu mà luận án lựa chọn giải quyết là: cập nhật chính xác thành phần loài và xác định loài bọ nhảy chính tại vựa rau Hà Nội và phụ cận; cung cấp dữ liệu định lượng đầy đủ về vòng đời, sức đẻ trứng, tỷ lệ chết và biến động quần thể của loài bọ nhảy chính; đánh giá có hệ thống hiệu lực sinh học của các chủng tuyến trùng (Heterorhabditis indica) và nấm ký sinh (Beauveria bassiana) từ quy mô phòng thí nghiệm, nhà lưới đến diện hẹp ngoài đồng; và trực tiếp xây dựng quy trình ứng dụng chế phẩm sinh học EntoNema-33 trong mô hình sản xuất thực địa.

Cơ sở lý thuyết và phương pháp nghiên cứu

Luận án dựa trên cơ sở khoa học của nguyên lý Quản lý dịch hại tổng hợp (IPM) và sinh thái học côn trùng nông nghiệp. Tiếp cận dịch hại dựa trên sự tương tác giữa vật chủ (cây họ hoa thập tự), dịch hại (bọ nhảy giống Phyllotreta) và các nhân tố sinh thái môi trường (chân đất, luân canh, xen canh, điều kiện thời tiết). Lý thuyết kiểm soát sinh học bảo tồn và gia tăng được vận dụng để khai thác thiên địch chuyên tính sống trong đất (tuyến trùng ký sinh) và trên tán cây (nấm ký sinh) nhằm thay thế hóa chất độc hại.

Phương pháp nghiên cứu thực tế kết hợp chặt chẽ giữa điều tra xã hội học nông thôn, điều tra côn trùng học ngoài thực địa, nghiên cứu thực nghiệm sinh học trong phòng thí nghiệm và khảo nghiệm đồng ruộng:

• Điều tra xã hội học: Sử dụng phương pháp điều tra thông dụng (Punch, 2003), phỏng vấn bằng phiếu cấu trúc tại các vùng trồng rau tập trung ở Hà Nội, Hưng Yên, Vĩnh Phúc (30 hộ/địa điểm). Thu thập dữ liệu về chủng loại rau, tần suất phun thuốc, chủng loại thuốc bảo vệ thực vật sử dụng và thời gian cách ly.
• Phương pháp điều tra côn trùng học và xác định loài: Thu mẫu định kỳ theo Quy chuẩn kỹ thuật quốc gia QCVN 01-38:2010/BNNPTNT và phương pháp của Viện Bảo vệ thực vật (1997). Thu thập mẫu trưởng thành bằng vợt côn trùng và bắt tay (70-100 cá thể/điểm). Mẫu được bảo quản khô hoặc ngâm cồn 75%. Xác định tên khoa học bằng phương pháp so sánh hình thái phân loại theo các khóa định loại quốc tế của Lopatin (1977), Warchalowski (2003, 2010) và Kimoto (1965, 1966).
• Phương pháp đánh giá mức độ gây hại: Phân cấp hại trên lá theo thang 6 cấp của Patricio (2001) dựa trên diện tích lá bị hại: Cấp 1 (đến 0,09%), Cấp 2 (0,1-5%), Cấp 3 (6-10%), Cấp 4 (11-25%), Cấp 5 (26-50%), Cấp 6 (>50%). Khung điều tra kích thước 40x50 cm hoặc 1 m2; tính toán tỷ lệ hại (%) và chỉ số hại (%).
• Phương pháp nghiên cứu sinh vật học, sinh thái học: Nuôi cá thể và nuôi quần thể trong phòng thí nghiệm tại Viện Bảo vệ thực vật ở các dải nhiệt độ và ẩm độ chuẩn; sử dụng thức ăn là cải mơ (Brassica juncea) và cải củ (Raphanus sativus). Các chỉ tiêu theo dõi gồm: kích thước các pha phát triển (đo dưới kính lúp có thị kính trắc vi), thời gian phát triển từng pha (trứng, sâu non 3 tuổi, tiền nhộng, nhộng), thời gian vòng đời, thời gian sống của trưởng thành, sức đẻ trứng và tỷ lệ chết tự nhiên. Điều tra mật độ quần thể sâu non trong đất bằng phương pháp lấy mẫu đất chuyên dụng và tách chiết qua phễu Berlese-Tullgren.
• Phương pháp khảo nghiệm tác nhân sinh học: Đánh giá hiệu lực của các chủng tuyến trùng ký sinh côn trùng Heterorhabditis indica (KH33), Steinernema carpocapsae và các chủng nấm ký sinh côn trùng Beauveria bassiana (Be13), Metarhizium anisopliae. Khảo sát từ quy mô in vitro, nhà lưới đến diện tích hẹp và mô hình đồng ruộng. Đánh giá chế phẩm sinh học EntoNema-33 (chứa H. indica KH33) và chế phẩm nấm Be13.
• Xử lý số liệu: Số liệu thực nghiệm được xử lý thống kê bằng các phần mềm phân tích sinh học chuyên ngành (Excel, SAS, SPSS), so sánh sai khác giá trị trung bình bằng phép thử DMRT hoặc Tukey, tính toán hiệu lực phòng trừ sinh học hiệu chỉnh theo công thức chuẩn của Henderson-Tilton và Abbott.

Hạng mục	Quy chuẩn / Phương pháp / Chủng loại
Quy chuẩn điều tra dịch hại	QCVN 01-38:2010/BNNPTNT; Phương pháp điều tra Viện BVTV (1997)
Thang phân cấp hại	Thang 6 cấp Patricio (2001)
Tác nhân sinh học thử nghiệm	TTKSCT: Heterorhabditis indica KH33; NKSCT: Beauveria bassiana Be13
Chế phẩm sinh học ứng dụng	EntoNema-33 (dạng dịch bùn/ướt); Chế phẩm bột nấm Be13
Dụng cụ tách chiết sâu non đất	Ống lấy mẫu đất chuyên dụng; Phễu Berlese-Tullgren
Cây thức ăn thí nghiệm	Cải mơ (B. juncea), cải đông dư (B. sinensis), cải củ (R. sativus)

Nội dung chính theo từng chương

Chương 1: Tổng quan tài liệu và cơ sở khoa học của đề tài

Chương 1 cung cấp cái nhìn tổng quát về vị trí phân loại, phân bố sinh lý học và thiệt hại do bọ nhảy giống Phyllotreta gây ra trên quy mô toàn cầu và tại Việt Nam. Tác giả luận chứng rằng giống Phyllotreta chứa các loài chuyên tính cao trên các cây trồng thuộc bộ Brassicales nhờ cơ chế phản ứng với hợp chất glucosinolate. Trên thế giới, các vùng sản xuất cải dầu và rau cải tại Bắc Mỹ, châu Âu và châu Á hàng năm phải gánh chịu thiệt hại hàng trăm triệu USD do bọ nhảy. Các công trình khoa học quốc tế khẳng định bọ nhảy sọc cong P. striolata là đối tượng phân bố rộng khắp các châu lục. Tại Việt Nam, các dẫn liệu trước đây chỉ điểm xuyết một số loài riêng lẻ nhưng chưa có công trình nào đánh giá toàn diện áp lực gây hại thực tế gắn với xu hướng lạm dụng hóa chất bảo vệ thực vật tại các vùng thâm canh rau lớn quanh Hà Nội, khẳng định sự cần thiết phải triển khai nghiên cứu kiểm soát sinh học.

Chương 2: Vật liệu, nội dung và phương pháp nghiên cứu

Chương 2 mô tả chi tiết quy trình bố trí thí nghiệm, hệ thống vật liệu và phương pháp thu thập, phân tích dữ liệu:

• Vật liệu nghiên cứu bao gồm các pha phát triển của bọ nhảy thu ngoài tự nhiên và nhân nuôi trong phòng thí nghiệm; nguồn tác nhân sinh học do Bộ môn Côn trùng và Tuyến trùng (Viện Bảo vệ thực vật) cung cấp (H. indica KH33, S. carpocapsae, B. bassiana Be13, M. anisopliae); các hoạt chất thuốc hóa học và sinh học đối chứng (Dupont Prevathon 5SC, Marshal 200SC, Atylo 650WP, Sadamir 200WP, Map green 8SL).
• Bố trí thí nghiệm phỏng vấn xã hội học tại Hà Nội, Hưng Yên và Vĩnh Phúc với 30 hộ/vùng; thiết kế các ô thí nghiệm điều tra thành phần loài, mật độ sâu non và trưởng thành tại các vùng chuyên canh; thí nghiệm nuôi sinh học trong tủ sinh thái; thí nghiệm lây nhiễm tuyến trùng và nấm trên sâu non và trưởng thành theo khối ngẫu nhiên hoàn chỉnh (RCBD) có đối chứng lặp lại 3-4 lần; quy trình chiết tách tuyến trùng và xử lý đất bằng chế phẩm EntoNema-33.

Chương 3: Kết quả nghiên cứu và thảo luận

Chương 3 trình bày các kết quả thực nghiệm đạt được của luận án, tập trung vào 5 nhóm nội dung chính:

1. Hiện trạng phòng chống bọ nhảy hại rau họ hoa thập tự tại Hà Nội và phụ cận: Kết quả điều tra xác nhận rau họ hoa thập tự được canh tác quanh năm với nhiều chủng loại (cải mơ, cải ngọt, cải ngồng, cải bắp, cải đông dư, cải củ). Nông dân phụ thuộc nặng nề vào thuốc trừ sâu hóa học để phòng trừ bọ nhảy. Tần suất phun thuốc trong một lứa rau rất cao: phần lớn các hộ phun từ 3 đến 6 lần/lứa, thậm chí có nơi phun định kỳ 3-5 ngày/lần ngay cả khi mật độ sâu hại thấp. Đáng chú ý, thời gian cách ly thực tế trước khi thu hoạch bị rút ngắn nghiêm trọng (thường chỉ 2-3 ngày sau phun), tiềm ẩn nguy cơ cao về dư lượng thuốc bảo vệ thực vật trên nông sản.

2. Thành phần loài và mức độ tác hại của bọ nhảy giống Phyllotreta: Luận án đã phát hiện và ghi nhận 3 loài bọ nhảy thuộc giống Phyllotreta hiện diện trên rau họ hoa thập tự tại Hà Nội và phụ cận giai đoạn 2019-2020:

• Bọ nhảy sọc cong: Phyllotreta striolata (Fabricius);
• Bọ nhảy sọc thẳng: Phyllotreta rectilineata (Chen);
• Bọ nhảy xanh đen: Phyllotreta chotanica (Duvivier).

Trong đó, bọ nhảy sọc cong P. striolata là loài chiếm ưu thế tuyệt đối về số lượng và tần suất bắt gặp (trên 95% cá thể thu thập), là loài dịch hại chính gây hại nặng nề nhất. Trưởng thành P. striolata gây hại trên hầu hết các loài rau cải, đặc biệt nghiêm trọng trên cải mơ, cải đông dư và cải củ. Chỉ số hại tăng nhanh từ giai đoạn cây con đến khi thu hoạch, đạt đỉnh điểm ở các lứa rau vụ đông xuân.

Tên loài bọ nhảy	Tên khoa học	Tỷ lệ xuất hiện (%)	Vai trò dịch hại
Bọ nhảy sọc cong	Phyllotreta striolata (Fabricius)	> 95%	Loài dịch hại chính, phổ biến nhất
Bọ nhảy sọc thẳng	Phyllotreta rectilineata (Chen)	< 3%	Dịch hại phụ, xuất hiện rải rác
Bọ nhảy xanh đen	Phyllotreta chotanica (Duvivier)	< 2%	Dịch hại phụ, xuất hiện cục bộ

3. Đặc điểm hình thái, sinh vật học và sinh thái học của bọ nhảy sọc cong Phyllotreta striolata: Luận án đã mô tả hình thái và đo đạc kích thước chi tiết của các pha phát triển: trứng hình ôvan màu vàng sáng (dài 0,35-0,42 mm); sâu non 3 tuổi màu trắng ngà, đầu màu nâu sáng; tiền nhộng và nhộng trần màu vàng nhạt; trưởng thành có sọc màu vàng uốn cong đặc trưng trên mỗi cánh cứng. Thời gian phát triển của các pha trong điều kiện phòng thí nghiệm được xác định: pha trứng kéo dài 4-5 ngày; sâu non phát triển qua 3 tuổi trong khoảng 11-14 ngày; pha tiền nhộng và nhộng kéo dài 6-8 ngày; giai đoạn tiền đẻ trứng từ 10-12 ngày. Tổng thời gian vòng đời dao động từ 32 đến 38 ngày tùy thuộc nhiệt độ nền. Trưởng thành cái có sức đẻ trứng đạt trung bình từ 140 đến hơn 180 trứng/cá thể; thời gian sống của trưởng thành kéo dài từ 35 đến hơn 60 ngày. Về mặt sinh thái học, mật độ bọ nhảy sọc cong biến động rõ nét theo chân đất và biện pháp canh tác: chân đất cát pha và thịt nhẹ có mật độ sâu non và trưởng thành cao hơn rõ rệt so với đất thịt nặng; luân canh rau cải với lúa nước hoặc cây trồng nước giúp cắt đứt nguồn thức ăn, làm giảm mạnh mật độ bọ nhảy so với độc canh chuyên rau; trồng xen rau cải với hành tây hoặc các cây mùi làm giảm đáng kể mật độ sâu non và trưởng thành P. striolata.

4. Hiệu lực của tác nhân sinh học (TTKSCT và NKSCT) đối với bọ nhảy sọc cong:

• Đối với pha sâu non sống trong đất: Chủng tuyến trùng Heterorhabditis indica KH33 thể hiện khả năng ký sinh và gây chết cao đối với sâu non bọ nhảy. Trong phòng thí nghiệm và nhà lưới, hiệu lực diệt sâu non đạt trên 75-80% sau 48-72 giờ lây nhiễm. Khảo nghiệm chế phẩm EntoNema-33 trên đồng ruộng tại Bắc Từ Liêm ghi nhận hiệu lực trừ sâu non trong đất đạt từ 65% đến 78%, duy trì hiệu quả bảo vệ bộ rễ và làm giảm mật độ trưởng thành xuất hiện ở lứa kế tiếp.
• Đối với pha trưởng thành trên tán lá: Chủng nấm ký sinh Beauveria bassiana Be13 cho hiệu lực lây nhiễm gây chết trưởng thành bọ nhảy đạt trên 60-70% trong điều kiện nhà lưới. Khảo nghiệm chế phẩm nấm Be13 ngoài đồng ruộng cho thấy hiệu lực hạn chế số lượng trưởng thành đạt từ 55% đến 68% sau 7-10 ngày xử lý.

5. Ứng dụng chế phẩm sinh học từ TTKSCT trong sản xuất rau họ hoa thập tự: Luận án triển khai các mô hình ứng dụng chế phẩm tuyến trùng EntoNema-33 trên diện rộng tại Sa Pa (Lào Cai), thành phố Hải Dương và huyện Hoài Đức (Hà Nội). Kết quả chứng minh xử lý chế phẩm EntoNema-33 vào đất (tưới gốc vào thời điểm làm đất và giai đoạn cây con) làm giảm rõ rệt mật độ bọ nhảy sọc cong trên đồng ruộng, hạ thấp chỉ số hại trên lá từ 40% xuống mức an toàn kinh tế, tương đương với các công thức sử dụng thuốc hóa học chuẩn nhưng đảm bảo tuyệt đối an toàn vệ sinh thực phẩm và không để lại dư lượng độc hại.

Kết quả và những đóng góp mới

Luận án của nghiên cứu sinh Huỳnh Tấn Đạt mang lại những đóng góp mới rõ nét về cả mặt học thuật lý luận và giá trị thực tiễn:

Về mặt lý luận và khoa học:

• Cập nhật và bổ sung dẫn liệu về thành phần loài bọ nhảy giống Phyllotreta trên rau họ hoa thập tự tại Hà Nội và phụ cận; chính thức ghi nhận sự xuất hiện của loài bọ nhảy xanh đen Phyllotreta chotanica (Duvivier) bên cạnh P. striolata và P. rectilineata; xác lập căn cứ khoa học khẳng định bọ nhảy sọc cong P. striolata là loài gây hại chủ yếu.
• Cung cấp hệ thống dữ liệu sinh học hoàn chỉnh và có độ tin cậy cao về kích thước các pha phát triển, thời gian phát triển từng tuổi sâu non, chu kỳ vòng đời, sức đẻ trứng và tỷ lệ chết tự nhiên của P. striolata tại Việt Nam.
• Xác lập cơ sở dữ liệu khoa học về khả năng xâm nhiễm, độc lực và phổ tác động sinh học của chủng tuyến trùng ký sinh bản địa Heterorhabditis indica KH33 đối với ấu trùng bọ nhảy sống trong đất, mở ra hướng nghiên cứu sâu về sinh thái học tuyến trùng học nông nghiệp.

Về mặt thực tiễn và ứng dụng:

• Xây dựng thành công quy trình sử dụng chế phẩm tuyến trùng ký sinh côn trùng EntoNema-33 (liều lượng, thời điểm, kỹ thuật tưới đất) để phòng chống sâu non bọ nhảy sọc cong trong sản xuất rau họ hoa thập tự an toàn.
• Đề xuất giải pháp quản lý dịch hại tổng hợp kết hợp biện pháp canh tác (luân canh lúa - rau, cải tạo chân đất, trồng xen) với biện pháp sinh học (sử dụng EntoNema-33 và chế phẩm nấm B. bassiana Be13), giúp nông dân giảm thiểu từ 50% đến 70% số lần phun thuốc trừ sâu hóa học độc hại trong mỗi vụ rau.

Hạn chế và hướng nghiên cứu tiếp

Mặc dù đạt được những kết quả thực nghiệm có giá trị cao, luận án tồn tại một số giới hạn nhất định bắt nguồn từ phạm vi nghiên cứu và điều kiện sinh học:

• Địa bàn khảo sát thực địa và mô hình ứng dụng chủ yếu tập trung tại vùng đồng bằng sông Hồng (Hà Nội, Hưng Yên, Bắc Ninh, Hải Dương) và vùng ôn đới Sa Pa, chưa bao phủ các vùng sinh thái trồng rau họ hoa thập tự lớn khác như duyên hải miền Trung, Tây Nguyên (Đà Lạt) hay đồng bằng sông Cửu Long.
• Chế phẩm sinh học từ tuyến trùng (Heterorhabditis indica) và nấm ký sinh (Beauveria bassiana) có độ nhạy cảm cao với bức xạ cực tím và ẩm độ đất; hiệu lực ngoài đồng phụ thuộc chặt chẽ vào độ ẩm của đất sau khi xử lý.

Các hướng nghiên cứu tiếp theo cần tập trung:

• Tiếp tục hoàn thiện công nghệ lên men, nhân sinh khối và cải tiến chất mang để kéo dài thời hạn bảo quản của chế phẩm EntoNema-33 ở điều kiện nhiệt độ thường;
• Nghiên cứu cơ chế phối hợp giữa chế phẩm tuyến trùng xử lý đất (trừ sâu non) và chế phẩm nấm ký sinh phun tán lá (trừ trưởng thành) trong một quy trình phòng chống sinh học khép kín;
• Mở rộng khảo nghiệm trên các vùng sinh thái nông nghiệp khác để hoàn thiện gói kỹ thuật quản lý bọ nhảy theo tiêu chuẩn VietGAP và nông nghiệp hữu cơ quy mô lớn.

Giá trị tham khảo

Luận án là tài liệu tham khảo có giá trị học thuật và thực tiễn chuyên sâu trong lĩnh vực Nông nghiệp và Bảo vệ thực vật:

• Đối với nghiên cứu sinh, học viên cao học và sinh viên chuyên ngành Côn trùng học, Bảo vệ thực vật: Luận án cung cấp phương pháp chuẩn mực về điều tra côn trùng sống trong đất, kỹ thuật nhân nuôi bọ nhảy trong phòng thí nghiệm, khóa nhận diện phân loại hình thái và quy trình thử nghiệm hoạt tính sinh học của tuyến trùng ký sinh. Phần phương pháp điều tra tại Chương 2 và các số liệu sinh học chi tiết tại Chương 3 là nguồn tham chiếu trực tiếp.
• Đối với giảng viên và cán bộ nghiên cứu tại các viện, trường đại học nông nghiệp: Cung cấp tư liệu giảng dạy thực tế về sinh vật hại rau và nguyên lý ứng dụng tác nhân sinh học trong kiểm soát dịch hại.
• Đối với cán bộ khuyến nông, nhà quản lý nông nghiệp và doanh nghiệp sản xuất chế phẩm vi sinh: Dữ liệu về liều lượng, hiệu lực và cách thức xử lý chế phẩm EntoNema-33 tại các bảng số liệu thực địa là cơ sở khoa học để xây dựng tài liệu hướng dẫn kỹ thuật cho nông dân và lập hồ sơ đăng ký lưu hành chế phẩm bảo vệ thực vật sinh học.

Câu hỏi thường gặp

1. Luận án đã ghi nhận được những loài bọ nhảy nào thuộc giống Phyllotreta tại vùng Hà Nội và phụ cận? Qua điều tra mẫu vật giai đoạn 2019-2020 tại Hà Nội và các vùng phụ cận, luận án ghi nhận được 3 loài bọ nhảy thuộc giống Phyllotreta gồm: bọ nhảy sọc cong Phyllotreta striolata (Fabricius), bọ nhảy sọc thẳng Phyllotreta rectilineata (Chen) và bọ nhảy xanh đen Phyllotreta chotanica (Duvivier). Trong đó, P. striolata chiếm ưu thế tuyệt đối (>95%) và là loài gây hại chính.

2. Bọ nhảy sọc cong Phyllotreta striolata gây hại trên những bộ phận nào của cây rau họ hoa thập tự? Phyllotreta striolata gây hại ở cả hai pha phát triển: pha trưởng thành dùng miệng nhai ăn biểu bì lá tạo thành các lỗ thủng tròn nhỏ trên mặt lá, cắn gãy cuống và làm trụi lá mầm ở giai đoạn cây con; pha sâu non sinh sống hoàn toàn trong đất, đục phá rễ chính, rễ phụ hoặc đục thành rãnh ngoằn ngoèo trên củ cải, làm cây còi cọc, héo úa hoặc tạo điều kiện cho nấm, vi khuẩn xâm nhiễm gây thối rễ, thối củ.

3. Vòng đời của bọ nhảy sọc cong kéo dài bao nhiêu ngày trong phòng thí nghiệm? Thời gian vòng đời của P. striolata nuôi trong phòng thí nghiệm dao động từ 32 đến 38 ngày. Trong đó, thời gian phát triển của pha trứng là 4-5 ngày, sâu non (3 tuổi) kéo dài 11-14 ngày, tiền nhộng và nhộng trần kéo dài 6-8 ngày, và giai đoạn tiền đẻ trứng của trưởng thành là 10-12 ngày.

4. Tác nhân sinh học nào được luận án xác định có hiệu lực cao nhất để diệt trừ sâu non bọ nhảy trong đất? Chủng tuyến trùng ký sinh côn trùng Heterorhabditis indica KH33 (được sản xuất dưới dạng chế phẩm EntoNema-33) là tác nhân sinh học có triển vọng cao nhất. Chế phẩm này đạt hiệu lực tiêu diệt sâu non bọ nhảy sọc cong từ 75-80% trong phòng thí nghiệm và đạt 65-78% ở điều kiện đồng ruộng, bảo vệ tốt bộ rễ của cây rau.

5. Khảo sát của luận án về hiện trạng sử dụng thuốc bảo vệ thực vật trừ bọ nhảy tại Hà Nội cho thấy những bất cập gì? Khảo sát phỏng vấn người trồng rau cho thấy tình trạng lạm dụng thuốc hóa học diễn ra phổ biến: số lần phun thuốc trong một lứa rau rất cao (từ 3 đến 6 lần/lứa), nông dân chủ yếu sử dụng các hoạt chất hóa học tổng hợp có phổ tác động rộng, và thời gian cách ly bị rút ngắn chỉ còn 2-3 ngày trước khi thu hoạch, gây nguy cơ mất an toàn thực phẩm nghiêm trọng.

Kết luận

Luận án tiến sĩ của Huỳnh Tấn Đạt là công trình nghiên cứu chuyên khảo toàn diện về thành phần loài, đặc tính sinh học, sinh thái học của bọ nhảy giống Phyllotreta hại rau họ hoa thập tự tại vùng Hà Nội và phụ cận. Nghiên cứu đã khẳng định bọ nhảy sọc cong P. striolata là đối tượng dịch hại chính, đồng thời làm rõ sự phụ thuộc quá mức vào thuốc bảo vệ thực vật hóa học trong tập quán canh tác địa phương. Đóng góp nổi bật nhất của luận án là xác lập cơ sở khoa học và chứng minh tính khả thi của việc ứng dụng chế phẩm tuyến trùng ký sinh Heterorhabditis indica KH33 (EntoNema-33) và nấm ký sinh Beauveria bassiana Be13 để kiểm soát bọ nhảy. Kết quả nghiên cứu mở ra hướng đi bền vững, an toàn sinh học nhằm thay thế hóa chất độc hại trong sản xuất rau họ hoa thập tự an toàn tại Việt Nam.

Trích đoạn nội dung tài liệu

MỞ ĐẦU. Tính cấp thiết của đề tài nghiên cứu. Mục đích, yêu cầu của đề tài. Đối tượng, phạm vi nghiên cứu.

Đối tượng nghiên cứu. Phạm vi nghiên cứu. Ý nghĩa khoa học và thực tiễn của đề tài. Ý nghĩa khoa học.

Ý nghĩa thực tiễn. Những đóng góp mới của luận án. TỔNG QUAN TÀI LIỆU VÀ CƠ SỞ KHOA HỌC CỦA ĐỀ TÀI. Cơ sở khoa học của đề tài.

Nghiên cứu bọ nhảy giống Phyllotreta ở trên thế giới. Nghiên cứu thành phần loài, phân bố, loài gây hại chính và tác hại. Nghiên cứu đặc điểm hình thái, sinh vật học, sinh thái học. Nghiên cứu biện pháp phòng chống bọ nhảy giống Phyllotreta.

Nghiên cứu bọ nhảy giống Phyllotreta ở Việt Nam. Nghiên cứu thành phần loài, phân bố, loài gây hại chính và tác hại. Nghiên cứu về đặc điểm hình thái, sinh vật học, sinh thái học. Nghiên cứu biện pháp phòng chống.

Những vấn đề quan tâm. VẬT LIỆU, NỘI DUNG VÀ PHƢƠNG PHÁP NGHIÊN CỨU 33 2. Vật liệu và dụng cụ, thiết bị nghiên cứu. Vật iệu nghi n cứu.

D ng c v thiết bị thí nghiệm. Nội dung nghiên cứu. Phương pháp nghiên cứu. Phương pháp điều tra hiện trạng phòng chống bọ nhảy hại rau họ hoa thập tự ở vùng Hà Nội và ph cận.

Phương pháp xác định thành phần loài, mức độ hại của bọ nhảy trên rau họ hoa thập tự ở vùng nghiên cứu. Phương pháp nghiên cứu đặc điểm hình thái, sinh vật học, sinh thái học của bọ nhảy sọc cong Phyllotreta striolata. Phương pháp nghiên cứu sử d ng tác nhân sinh học để phòng chống bọ nhảy sọc cong (P. striolata) hại rau họ hoa thập tự.

Phương pháp xử lý số liệu. Địa điểm và thời gian nghiên cứu. Địa điểm nghiên cứu. Thời gian nghiên cứu.

KẾT QUẢ NGHIÊN CỨU VÀ THẢO LUẬN. Hiện trạng phòng chống bọ nhảy giống Phyllotreta hại rau họ hoa thập tự ở vùng Hà Nội và phụ cận. Các loài rau họ hoa thập tự được trồng ở vùng Hà Nội và ph cận. Hiện trạng phòng chống bọ nhảy Phyllotreta ở Hà Nội, ph cận.

Thành phần loài, mức độ tác hại của bọ nhảy giống Phyllotreta. Thành phần loài. Mức độ gây hại của bọ nhảy sọc cong. Đặc điểm hình thái, sinh vật học, sinh thái học của bọ nhảy sọc cong Phyllotreta striolata.

Đặc điểm hình thái của các pha phát triển. Đặc điểm sinh vật học, sinh thái học ở phòng thí nghiệm. Diễn biến mật độ và ảnh hưởng của một số yếu tố đến số ượng bọ nhảy sọc cong (P. striolata) trên rau họ hoa thập tự.

Khả năng sử dụng tác nhân sinh học để phòng chống bọ nhảy sọc cong (Phyllotreta striolata) hại rau họ hoa thập tự. Khả năng sử d ng tuyến trùng côn trùng. Khả năng sử d ng nấm ký sinh côn trùng. Hiệu lực của các chế phẩm sinh học được nghiên cứu đối với BNSC 118 3.

Ứng d ng chế phẩm sinh học được nghiên cứu từ tuyến trùng ký sinh côn trùng trong sản xuất rau họ hoa thập tự. 121 KẾT LUẬN VÀ KIẾN NGHỊ. 129 DANH MỤC CÁC CÔNG TRÌNH KHOA HỌC ĐÃ CÔNG BỐ. 131 LIÊN QUAN TỚI LUẬN ÁN.

131 TÀI LIỆU THAM KHẢO. 132 CÁC PHỤ LỤC CỦA LUẬN ÁN. 147 iv DANH MỤC CHỮ VIẾT TẮT Chữ viết tắt Diễn giải BVTV Bảo vệ thực vật ĐC Đối chứng CS Cộng sự CT Công thức HHTT Rau họ hoa thập tự IPM Integrated Pest Management - Quản lý dịch hại tổng hợp IJs Infective juveniles - Ấu trùng cảm nhiễm KSCT Ký sinh côn trùng KOH Kali hydroxide NKSCT Nấm ký sinh côn trùng NXB Nhà xuất bản NST Ngày sau trồng NSLN Ngày sau lây nhiễm NSXL Ngày sau xử lý TTKSCT Tuyến trùng ký sinh côn trùng TXL Trước xử lý GS Glucosinolate IC Isothiocyanates v DANH MỤC BẢNG TT Bảng Nội dung bảng Trang 3. Những loài rau họ hoa thập tự được trồng phổ biến ở vùng Hà Nội (năm 2018).

Các biện pháp BVTV được áp dụng trừ bọ nhảy trên rau họ hoa thập tự tại Hà Nội (điều tra năm 2018). Các loại thuốc bảo vệ thực vật được sử dụng để trừ bọ nhảy khu vực Hà Nội (2018). Số lượng thuốc bảo vệ thực vật được sử dụng trừ bọ nhảy trên rau HHTT ở Hà Nội và phụ cận (điều tra năm 2021). Các hoạt chất thuốc bảo vệ thực vật được sử dụng trừ bọ nhảy ở Hà Nội và phụ cận (2021).

Số lần phun thuốc bảo vệ thực vật trừ bọ nhảy trong một vụ rau HHTT ở Hà Nội và phụ cận (điều tra năm 2021). Thành phần loài bọ nhảy giống Phyllotreta trên rau họ hoa thập tự tại Hà Nội và vùng phụ vận (2019-2020). Đặc điểm chính về hình thái phân loại pha trưởng thành của ba loài bọ nhảy giống Phyllotreta đã ghi nhận được trên rau HHTT (tại Viện Bảo vệ thực vật, 2022). Mức độ hại do bọ nhảy sọc cong P.

striolata gây ra trên các loài rau họ hoa thập tự tại Hà Nội (năm 2018). Kích thước các pha phát triển của bọ nhảy sọc cong (P. striolata) ở các đợt nuôi khác nhau (tại Viện Bảo vệ thực vật, 2018). Thời gian phát triển pha sâu non bọ nhảy sọc cong (P.

striolata) ở phòng thí nghiệm (tại Viện Bảo vệ thực vật, 2019-2021). Thời gian vòng đời của bọ nhảy sọc cong P. striolata ở phòng thí nghiệm (tại Viện Bảo vệ thực vật, 2019-2021). Sức đẻ trứng của trưởng thành cái bọ nhảy sọc cong (P.

striolata) ở phòng thí nghiệm (tại Viện Bảo vệ thực vật, 2019). Thời gian sống của trưởng thành bọ nhảy sọc cong (P. striolata) ở phòng thí nghiệm (tại Viện Bảo vệ thực vật, 2019). Tỷ lệ chết ở các pha phát triển của bọ nhảy sọc cong (P.

striolata) khi nuôi ở phòng thí nghiệm (tại Viện Bảo vệ thực vật, 2019). Ảnh hưởng của chân đất đến mật độ bọ nhảy sọc cong trên rau HHTT (Gia Lâm, Hà Nội, 2019). Mật độ trưởng thành bọ nhảy sọc cong trên rau cải ngọt được trồng luân canh với một số cây trồng khác (tại Yên Mỹ, Hưng Yên, 2018). Ảnh hưởng của trồng xen rau cải với cây trồng khác tới mật độ trưởng thành bọ nhảy (tại Yên Phong, Bắc Ninh, 2021).

Ảnh hưởng của trồng xen rau cải với cây trồng khác tới mật độ sâu non bọ nhảy (tại Yên Phong, Bắc Ninh, 2021). Hiệu lực của chủng tuyến trùng H. indica KH33 đối với sâu non BNSC và sâu non ngài sáp ong lớn ở phòng thí nghiệm. Hiệu lực đối với sâu non bọ nhảy sọc cong của các chủng TTKSCT trong nhà lưới (tại Viện Bảo vệ thực vật, 2019).

Hiệu lực của tuyến trùng H. indica KH33 đối với sâu non BNSC ở thí nghiệm đồng ruộng diện hẹp (Bắc Từ Liêm, Hà Nội, 2019). Hiệu lực của chế phẩm EntoNema-33 đối với sâu non BNSC ở các liều lượng sử dụng tại Bắc Từ Liêm (Hà Nội, 2020). Hiệu lực của chế phẩm EntoNema-33 đối với sâu non bọ nhảy sọc cong trên cải đông dư với thời điểm và số lần xử lý khác nhau (tại Bắc Từ Liêm, Hà Nội, 2020).

Hiệu lực của chế phẩm EntoNema-33 đối với sâu non bọ nhảy sọc cong trên cải củ với các thời điểm và số lần xử lý khác nhau (tại Bắc Từ Liêm, Hà Nội, 2020). Tỷ lệ bị nhiễm nấm ký sinh côn trùng của trưởng thành bọ nhảy sọc cong ở phòng thí nghiệm (tại Viện Bảo vệ thực vật, 2018). Hiệu lực đối với trưởng thành bọ nhảy sọc cong của nấm ký sinh côn trùng ở nhà lưới (tại Viện Bảo vệ thực vật, 2018). Hiệu lực của NKSCT đối với trưởng thành bọ nhảy sọc cong ở đồng ruộng (tại Bắc Từ Liêm, Hà Nội, 2019).

Hiệu lực của chế phẩm nấm B. bassiana Be13 đối với trưởng thành BNSC trên rau cải thí nghiệm (tại Bắc Từ Liêm, Hà Nội, 2020). Hiệu lực của chế phẩm từ chủng B. bassiana Be13 đối với BNSC trên cải đông dư với các cách xử lý (Bắc Từ Liêm, Hà Nội, 2020).

Hiệu lực của chế phẩm B. bassiana Be13 đối với trưởng thành BNSC trên cải củ với các cách xử lý (Bắc Từ Liêm, Hà Nội, 2020). Hiệu lực của các chế phẩm sinh học được nghiên cứu đối với trưởng thành bọ nhảy sọc cong (tại Bắc Từ Liêm, Hà Nội, 2021). Hiệu lực của các chế phẩm sinh học được nghiên cứu đối với sâu non bọ nhảy sọc cong (tại Bắc Từ Liêm, Hà Nội, 2021).

Diễn biến mật độ bọ nhảy sọc cong trên cải đông dư trong thí nghiệm dùng chế phẩm EntoNema-33 tại Sa Pa (Lào Cai, 2020). Hiệu lực đối với bọ nhảy sọc cong trên cải đông dư trong thí nghiệm dùng chế phẩm EntoNema-33 tại Sa Pa (Lào Cai, 2020). Chỉ số hại do trưởng thành BNSC gây ra trên cải đông dư trong thí nghiệm dùng chế phẩm EntoNema-33 tại Sa Pa (Lào Cai, 2020). Diễn biến mật độ bọ nhảy sọc cong ở ruộng cải đông dư được dùng chế phẩm EntoNema-33 tại tp.

Hiệu lực đối với bọ nhảy sọc cong trên cải đông dư ở ruộng thí nghiệm áp dụng chế phẩm EntoNema-33 tại tp. Chỉ số hại do BNSC trên cải đông dư ở ruộng thí nghiệm dùng chế phẩm EntoNema-33 tại tp. Diễn biến mật độ bọ nhảy sọc cong ở ruộng cải đông dư thí nghiệm dùng chế phẩm EntoNema-33 tại Hoài Đức (Hà Nội, 2020). Hiệu lực đối với bọ nhảy sọc cong trên cải đông dư ở ruộng thí nghiệm áp dụng chế phẩm EntoNema-33 tại Hoài Đức (Hà Nội, 2020).

Chỉ số hại do bọ nhảy sọc cong gây ra trên cải đông dư ở ruộng thí nghiệm áp dụng chế phẩm EntoNema-33 tại Hoài Đức (Hà Nội, 2020). 128 ix DANH MỤC HÌNH TT Hình Nội dung hình Trang 2. Thang phân cấp hại do trưởng thành bọ nhảy gây ra [87]. Dụng cụ lấy mẫu đất.

Phễu Berlese-Tullgren. Số lần phun thuốc BVTV trừ bọ nhảy trong một vụ rau HHTT tại Hà Nội (điều tra năm 2018). Thời gian cách ly thuốc BVTV trừ bọ nhảy trên một số loài rau họ hoa thập tự tại Hà Nội (năm 2018). Trưởng thành của các loài bọ nhảy giống Phyllotreta đã phát hiện trên rau họ hoa thập tự năm 2019-2020 tại Hà Nội và phụ cận.

Triệu chứng gây hại của bọ nhảy sọc cong. Chỉ số hại do trưởng thành bọ nhảy sọc cong gây ra trong một lứa rau cải mơ và cải đông dư (Bắc Từ Liêm, Hà Nội, 2021). Chỉ số hại do trưởng thành bọ nhảy sọc cong gây ra trong một vụ rau cải mơ và cải đông dư (Bắc Từ Liêm, Hà Nội, 2021) .