Chương 1: Những van dé lý luận và quy định của pháp luật Việt Nam hiện hành về BPKCTT trong TTDS. Chương 2: Thực tiễn thực hiện các quy định của pháp luật Việt Nam hiện hành về BPKCTT trong TTDS tại TAND và kiến nghị. NHỮNG VAN DE LÝ LUẬN VÀ QUY ĐỊNH CUA PHAP LUẬT VIET NAM HIỆN HANH VE BIEN PHAP KHAN CAP TẠM THOI TRONG TO TUNG DAN SU 1. Những van dé lý luận về biện pháp khan cấp tạm thời trong tố tung dan sự 1.
Khái niệm, đặc điển và ý nghĩa của biện pháp khẩn cấp tạm thời trong tổ tụng dân sự 1. Khái niệm của biện pháp khẩn cấp tạm thời trong tô tụng dan sự Các quy định trong BLTTDS 2015 được kế thừa dua trên cơ sở các quy định của BLTTDS 2004 (sửa đổi, bổ sung năm 2011), đồng thời pháp điển hóa một số quy định trong các Nghị quyết của Hội đồng Thâm phán TAND tối cao và một số văn bản quy phạm pháp luật khác. BLITDS 2015 là một trong những bộ luật quan trọng về hoạt động tố tụng. So với BLTTDS 2004, BUTTDS 2015 đánh dấu nhiêu thay đổi về tư duy lập pháp, đồng thời có nhiều sửa đôi, bô sung quan trọng trong đó có các quy định về BPKCTT.
BPKCTT là một chế định quan trong được quy định trong TTDS, tác động trực tiếp đến quyền và lợi ich hợp pháp của đương sự. Mặc dù BPKC TT được quy định trong cả Chương VIII của BLTTDS 2015, tuy nhiên không có một điều luật nào quy định về khái niệm về BPKCTT trong TTDS. Khái niệm về BPKCTT thường được một số chuyên gia pháp lý, những người tham gia tố tụng day đặn kinh nghiệm đúc kết ra trong quá trình áp dụng pháp luật. Theo quan điểm của một số nhà nghiên cứu trong lĩnh vực dân sự và TTDS như tác gia Nguyễn Thị Thuý Hằng đưa ra khái niệm: “BPKCTT là những biện pháp Tòa án quyết định áp dụng đồng thời với việc nộp đơn khởi kiện hoặc trong quá trình giải quyết vụ án dân sự nhằm ngăn chặn hậu quả nghiêm trọng có thể xảy ra, giải quyết nhu cau cấp bách của đương sự, bao vệ bằng chứng, bảo toàn tài sản, tránh gây thiệt hai không thê khắc phục được hoặc bảo đảm cho việc thi hành án”.
! Cách hiểu nảy cũng tương thích với các quy định của BLTTDS 2004 về BPKCTT. Tuy nhiên hiện nay, BPKCTT được quy định trong BLTTDS 2015 cũng có nhiều thay đôi so với BLTTDS 2004 vì thé cách hiểu trên cũng không còn phù hợp với thực tiễn và các quy định của pháp luật hiện hành. Ngoai ra, tác giá Tống Quang Cường lại cho rằng BPKCTT 1a một công đoạn của quá trình tố tụng nhưng được rút ngắn: “BPKCTT 1a cách thức giải quyết một van dé nào đó một cách nhanh chóng, gấp gap nhưng chi là giải pháp tạm thời, không mang tính chất lâu dai, ổn định. Đây chính là công đoạn tố tụng rút ngắn và giản đơn nhằm giúp co quan tai phán can thiệp nhanh chóng, kip thời nhằm bảo vệ tài sản tranh chấp, chứng cứ hoặc các đảm bảo khác thiết yếu cho thi hành các nghĩa vụ, trong phiên tranh tụng chính chưa kết thúc”.
? Tuy nhiên, trên thực tế, không phải dé giải quyết một vấn dé nào đó nhanh chóng thì Tòa an lại sử dụng BPKC TT. Bởi chi có một số vụ án đân sự thực sự xuất hiện tình huống khân cấp thì Tòa án mới xem xét, quyết định áp dụng BPKCTT và khi Tòa nhận định việc áp dụng BPKCTT là có căn cứ và thực sự cần thiết. Dựa trên quan điểm của TS Nguyễn Công Bình: “BPKCTT là những biện pháp mà Tòa án có thé quyết định áp dụng trong quá trình giải quyết vụ án, trước khi mở phiên tòa nhằm giải quyết nhu cầu cấp bách của đương sự dé bảo vệ bằng 1 Nguyễn Thi Thúy Hằng, (2014), Hodn thiện quy định pháp luật vê các BPKCTT trong té tụng dân sự, Báo Nghiên cứu Lập pháp. ; l ? Tổng Quang Cường, (2007), Luật tô tụng dân sự Liệt Nam - Nghiên cứu so sánh, NXB Chính trị quốc gia, Tr.
3 Quan điểm của TS Nguyễn Công Bình cũng khá tương đồng với khái niệm về BPKCTT trong Giáo trình Luật TTDS Việt Nam. Theo Giáo trình Luật TTDS Việt Nam của trường Đại học Luật Hà Nội: “BPKCTT là biện pháp Toa án quyết định áp dung trong quá trình giải quyết vụ án dan sự nhằm giải quyết nhu cầu cấp bách của đương sự, bảo vệ bằng chứng, bảo toàn tài sản tranh gây thiệt hại không thê khắc phục được hoặc bảo dam việc thi hành án ”. * Có thê nói, khái niệm về BPKCTT trong Giáo trình Luật TTDS Việt Nam là khá dé hiểu, dé áp dụng, phù hợp với các quy định của pháp luật TTDS về BPKCTT, có tính khái quát cao và tương đối phù hợp với thực tiễn áp dụng trong quá trình tô tụng, nên vì thế, tác giá cũng đồng tình với quan điểm này. Dac điểm của biện pháp khẩn cấp tạm thời trong tổ tụng dân sự Qua nghiên cứu cho thấy BPKCTT có những đặc điểm cơ bản sau đây: Thứ nhất, BPKCTT trong TTDS mang tinh khẩn cáp, cấp bách.
Do BPKCTT mang tính khẩn cấp nên đòi hỏi Toà án phải xem xét ra ngay quyết định áp dụng BPKCTT trước hoặc trong bất kỳ giai đoạn nào của quá trình giải quyết vụ án khi có yêu cau của đương sự hoặc do Toa án tự quyết định. “Tinh khan cấp” của các BPKCTT này do tính cấp thiết của tình huống chi phối. Khi xảy ra bat kỳ tình huống nào de doa hoặc có nguy co de doa để quyên va lợi ích hợp pháp của các đương sự hoặc khi xuất hiện bat kỳ mối nguy hai nào làm sai lệch bản chất của vụ án, thì Toà án đựa trên yêu cầu của đương sự hoặc tự mình ra ngay quyết định áp dụng BPKCTT. Điều này yêu cầu Toà án phải có 3 Nguyễn Công Binh, (1999), Giáo trình Luật T6 tung Dan sw Viét Nam, Nha xuất ban Công an nhân dân, Trường Đại học Luật Hà Nội, Hà Nội, Tr.
* Giáo trình Luật Tố tụng dân sự Việt Nam, (2017), Nhà xuất bản Công an nhân dân, Trường Đại học Luật Hà Nội, Hà Nội, Tr. 10 nhận định thật sự chính xác và phải ra quyết định ngay, nếu chậm trễ thì sẽ hoan toàn mat tác dụng của BPKCTT đó. Đồng thời BPKCTT đó cũng can phải được thi hành ngay sau khi Toa án ra quyết định dé đảm bao nguyên vẹn ý nghĩa “khan cấp”, đáp ứng được mức độ khân trương của tình huống. Tính khân cấp của các biện pháp này tuỳ thuộc vảo từng tình huống, từng vụ án dân sự và sẽ chỉ thực sự có ý nghĩa nếu được áp dụng trong một khoảng thời gian nhất định cho phép thì mới thực sự phát huy được hiệu quả của BPKCTT.
Thư hai, BPKC TT chỉ mang tinh “tạm thời. ` Trong TTDS, tính “tạm thời” của BPKCTT thê hiện ở chỗ các biện pháp này chỉ được áp dụng trong một thời điểm, một khoảng thời gian trong cả quá trình TTDS. Khi Toa án nhận thấy không còn lý do dé tiếp tục duy trì BPKCTT đó nữa thì BPKC TT sẽ bị huỷ bỏ. Bên cạnh đó, việc áp dụng BPKCTT không mang ý nghĩa là quyết định cuối cùng để giải quyết vụ án dân sự cũng thể hiện “tính tạm thời” của BPKCTT.
Vì thế, các BPKCTT cũng không thé giải quyết được triệt dé vấn dé của các bên đương sự trong vụ án dân sự. Tuy vậy nhưng các BPKCTT vẫn mang ý nghĩa góp phan tích cực vao việc giải quyết vụ án dân sự. Mỗi một BPKCTT lại đóng một vai trò nhất định, có biện pháp dùng để đám báo quyên lợi chính đáng cho các đương sự một cách tối đa, nhưng cũng có biện pháp được sử dụng để đảm bảo tính nguyên vẹn của các chứng cứ của vụ án. Vì thế, vai trò của các BPKCTT thường khá hạn chế.
Quyết định áp dụng BPKCTT không phải là quyết định cuối cùng đề giải quyết vụ án dân sự đó và việc áp dụng BPKCTT nhằm bao vệ quyển lợi của bên đương su nao trong vụ án cũng không đồng nghĩa với việc bên đương sự đó sẽ “có lợi” hơn trong quá trình tố tụng. Việc áp 11 dụng BPKCTT chi góp phan khiến cho quá trình TTDS được diễn ra một cách công bằng, quyền lợi của các bên được bảo đảm. Ý nghĩa của biện pháp khẩn cấp tam thời trong tô tụng dân sự Dựa trên những quy định của pháp luật dân sự về BPKCTT có thê thấy, nếu áp dung đúng va phù hợp các BPKCTT trong quá trình tố tụng sẽ có ý nghĩa rất lớn trong việc bảo đám tính nguyên vẹn của chứng cứ, góp phân giải quyết nhanh chóng, chính xác vụ án, bảo đảm quyền và lợi ích chính đáng cho các bên đương sự. Đối với Toà án và các cơ quan thực thi pháp luật, việc áp dụng BPKC TT có ý nghĩa rất quan trọng trong quá trình giải quyết vụ án.
Trong trường hợp một bên đương sự tìm cách tâu tán, huỷ hoại chứng cứ, việc áp dụng BPKCTT sẽ góp phân ngăn chặn được hành vi này, trách việc làm sai lệch nội dung vụ án, gây khó khăn cho hoạt động xét xử của Toà án. Các BPKCTT vừa góp phan lam sáng †ỏ nội dung của vụ án, vừa tạo điều kiện thuận lợi cho Toà án trong việc giải quyết vu án dân sự, giúp cho các cơ quan chức năng thực hiện thi hành án dân sự khi bản án, quyết định của Toà án có hiệu lực. Trong thực tiễn, việc áp dụng đúng các BPKCTT cũng là một thách thức đối với Toa án nói chung và Tham phán được phân công giải quyết vụ án nói riêng. Bởi trong một số trường hợp, việc áp dung BPKCTT doi hỏi phải thật nhanh chóng, chính xác, không được chậm trễ, đồng thời cũng phải được cân nhắc kỹ càng.
Vì thế, việc đưa ra được quyết định áp dụng BPKCTT sẽ càng khẳng định được vai trò của Toa án, mà cụ thé là thâm phán được phân công giải quyết vụ án, trong việc đưa ra nhận định về vụ án và đưa ra quyết định kip thời dé đảm bảo quyền và lợi ích hợp pháp của đương sự; bảo đảm việc thi hành ban án, quyết định của Toà án. 12 Về phía đương sự, BPKCTT không chỉ bảo đảm tính công bằng cho hai bên đương sự khi vụ án dan sự được giải quyết mà còn góp phan đáp ứng yêu cầu thực tiễn giải quyết tranh chấp dân sự, bao dam được tính khan cấp, nhanh chóng.