Nghiên Cứu Sự Biến Đổi Của Một Số Đặc Trưng Mưa Khu Vực Tây Nguyên

Luận văn thạc sĩ phân tích nghiên cứu sự biến đổi của một số đặc trưng mưa khu vực tây nguyên, đánh giá thực trạng, chỉ ra hạn chế, đề xuất giải pháp khả thi cho thực tiễn.

• Tác giả: Lê Văn Hưng
• Người hướng dẫn: PGS.TS Vũ Thanh Hằng
• Trường học: Đại học Quốc gia Hà Nội
• Chuyên ngành: Khí tượng học
• Đề tài: Nghiên Cứu Sự Biến Đổi Của Một Số Đặc Trưng Mưa Khu Vực Tây Nguyên
• Loại tài liệu: luận văn thạc sĩ
• Năm xuất bản: 2019
• Địa điểm: Hà Nội

Tóm tắt

I. Tổng Quan Nghiên Cứu Biến Đổi Đặc Trưng Mưa Tây Nguyên

Bài viết này đi sâu vào nghiên cứu biến đổi đặc trưng mưa tại khu vực Tây Nguyên, một vùng đất có vai trò quan trọng trong kinh tế và sinh thái của Việt Nam. Nghiên cứu này không chỉ mang tính học thuật mà còn có ý nghĩa thực tiễn, giúp chúng ta hiểu rõ hơn về những thay đổi trong diễn biến lượng mưa và tác động của nó đến đời sống, sản xuất. Việc nắm bắt thông tin chính xác về nghiên cứu khí hậu Tây Nguyên là tiền đề để xây dựng các giải pháp thích ứng và giảm thiểu rủi ro do thiên tai liên quan đến mưa, góp phần vào sự phát triển bền vững của khu vực. Đặc biệt, cần xem xét đến các công trình nghiên cứu trước đây cả trong và ngoài nước để có cái nhìn toàn diện về vấn đề này.

1.1. Tầm Quan Trọng Nghiên Cứu Thủy Văn Tây Nguyên

Nghiên cứu về thủy văn Tây Nguyên có vai trò then chốt trong việc quản lý và sử dụng hiệu quả nguồn nước. Việc phân tích đặc trưng mưa Tây Nguyên cung cấp cơ sở khoa học cho việc dự báo lũ lụt, hạn hán, từ đó giúp các nhà quản lý đưa ra quyết định kịp thời và chính xác. Bên cạnh đó, nghiên cứu này còn góp phần vào việc quy hoạch phát triển nông nghiệp bền vững, đảm bảo an ninh lương thực cho khu vực. Đồng thời, cần đánh giá những thiếu sót và hạn chế của các nghiên cứu trước đây, đặc biệt là về số liệu mưa Tây Nguyên còn hạn chế về thời gian và không gian, để có phương pháp tiếp cận phù hợp hơn. "Với chuỗi tài liệu các đặc trƣng K hí tƣợng T huỷ văn về thời gian chƣa đủ dài , về không gian còn quá thƣa thớt".

1.2. Mục Tiêu và Phạm Vi Nghiên Cứu Biến Đổi Mưa

Nghiên cứu tập trung vào việc đánh giá sự biến động lượng mưa Tây Nguyên, xác định xu hướng thay đổi của các đặc trưng mưa như tổng lượng mưa, số ngày mưa, cường độ mưa. Phạm vi nghiên cứu bao gồm các tỉnh thuộc khu vực Tây Nguyên, sử dụng số liệu quan trắc từ các trạm khí tượng thủy văn và các điểm đo mưa nhân dân. Kết quả nghiên cứu sẽ cung cấp thông tin quan trọng cho việc xây dựng các kịch bản tương lai lượng mưa Tây Nguyên và đánh giá tính dễ bị tổn thương của Tây Nguyên với biến đổi khí hậu. Luận văn cũng sẽ xem xét sự biến đổi một số đặc trưng mưa ở khu vực Tây Nguyên. "Mục tiêu phục vụ đ ịa phƣơng phát triển kinh tế - xã hội bền vững".

II. Ảnh Hưởng Của Biến Đổi Khí Hậu Đến Mưa Tây Nguyên

Biến đổi khí hậu đang gây ra những tác động sâu sắc đến chế độ mưa trên toàn cầu, và khu vực Tây Nguyên không phải là ngoại lệ. Sự thay đổi về nhiệt độ, độ ẩm, và các yếu tố khí tượng khác đang làm thay đổi xu hướng mưa Tây Nguyên, dẫn đến những hậu quả khó lường cho sản xuất nông nghiệp, sinh hoạt của người dân, và môi trường tự nhiên. Nghiên cứu này sẽ phân tích những ảnh hưởng của biến đổi khí hậu đến mưa Tây Nguyên, từ đó đưa ra những dự báo và khuyến nghị để giảm thiểu tác động tiêu cực. Cần đánh giá sự biến đổi khô hạn Tây Nguyên cũng như lũ lụt Tây Nguyên trong bối cảnh biến đổi khí hậu toàn cầu.

2.1. Mối Liên Hệ Giữa Nhiệt Độ và Lượng Mưa

Nhiệt độ tăng cao do biến đổi khí hậu có thể làm tăng tốc độ bốc hơi nước, dẫn đến sự thay đổi về lượng mưa và phân bố mưa. Ở một số khu vực, lượng mưa có thể tăng lên, trong khi ở những khu vực khác lại giảm đi. Nghiên cứu sẽ tập trung vào việc xác định mối liên hệ giữa nhiệt độ và lượng mưa ở Tây Nguyên, từ đó hiểu rõ hơn về cơ chế tác động của biến đổi khí hậu đến chế độ mưa của khu vực. Điều này đặc biệt quan trọng trong bối cảnh tác động của biến đổi mưa đến nông nghiệp Tây Nguyên ngày càng rõ rệt.

2.2. Thay Đổi Về Thời Gian và Cường Độ Mưa

Biến đổi khí hậu không chỉ làm thay đổi lượng mưa mà còn ảnh hưởng đến thời gian và cường độ mưa. Mùa mưa có thể đến muộn hơn hoặc kết thúc sớm hơn, và cường độ mưa có thể trở nên khắc nghiệt hơn, gây ra lũ lụt hoặc hạn hán. Nghiên cứu này sẽ phân tích những thay đổi về thời gian và cường độ mưa ở Tây Nguyên, từ đó đưa ra những cảnh báo và khuyến nghị để giảm thiểu rủi ro do thiên tai liên quan đến mưa. Việc sử dụng các mô hình hóa biến đổi mưa Tây Nguyên là cần thiết để dự báo chính xác hơn.

2.3. Các Yếu Tố Ảnh Hưởng Đến Mưa Tây Nguyên

Bên cạnh biến đổi khí hậu, còn có nhiều yếu tố ảnh hưởng đến mưa Tây Nguyên, bao gồm địa hình, vị trí địa lý, và các hệ thống thời tiết. Nghiên cứu này sẽ xem xét các yếu tố này để hiểu rõ hơn về cơ chế hình thành mưa ở Tây Nguyên, từ đó cải thiện khả năng dự báo mưa và đưa ra những giải pháp thích ứng hiệu quả. Việc nghiên cứu về biến đổi khí hậu và tài nguyên nước Tây Nguyên cần được đặt trong bối cảnh tổng thể các yếu tố này.

III. Phân Tích Diễn Biến Lượng Mưa Tây Nguyên Gần Đây Nhất

Để đánh giá chính xác tình hình biến đổi đặc trưng mưa ở Tây Nguyên, việc phân tích diễn biến lượng mưa Tây Nguyên trong những năm gần đây là vô cùng quan trọng. Nghiên cứu này sẽ sử dụng số liệu mưa Tây Nguyên từ các trạm khí tượng thủy văn để xác định những xu hướng thay đổi về lượng mưa, số ngày mưa, cường độ mưa, và phân bố mưa. Kết quả phân tích sẽ cung cấp thông tin quan trọng cho việc đánh giá tác động của biến đổi khí hậu đến khu vực, đồng thời làm cơ sở cho việc xây dựng các giải pháp thích ứng và giảm thiểu rủi ro. Cần chú trọng đến việc phân bố lượng mưa Tây Nguyên theo thời gian và không gian.

3.1. Xu Hướng Biến Động Lượng Mưa

Phân tích xu hướng mưa Tây Nguyên trong những năm gần đây cho thấy có sự biến động đáng kể về lượng mưa. Một số khu vực có xu hướng tăng lượng mưa, trong khi những khu vực khác lại có xu hướng giảm. Nghiên cứu sẽ xác định những khu vực nào đang trải qua sự thay đổi lớn nhất về lượng mưa, và đánh giá nguyên nhân của sự thay đổi này. Sự biến động lượng mưa Tây Nguyên cần được phân tích chi tiết để có cái nhìn toàn diện.

3.2. Thay Đổi Về Số Ngày Mưa và Cường Độ Mưa

Bên cạnh lượng mưa, sự thay đổi về số ngày mưa và cường độ mưa cũng có tác động lớn đến đời sống và sản xuất. Nghiên cứu sẽ phân tích những thay đổi này ở Tây Nguyên, từ đó đánh giá rủi ro về lũ lụt, hạn hán, và các thiên tai khác liên quan đến mưa. Nghiên cứu cũng sẽ xem xét thay đổi đặc tính mưa Tây Nguyên.

3.3. Phân Bố Lượng Mưa Theo Mùa và Khu Vực

Nghiên cứu sẽ phân tích phân bố lượng mưa Tây Nguyên theo mùa và khu vực, từ đó xác định những khu vực nào đang có nguy cơ thiếu nước trong mùa khô, và những khu vực nào có nguy cơ ngập lụt trong mùa mưa. Thông tin này sẽ giúp các nhà quản lý tài nguyên nước đưa ra quyết định chính xác và kịp thời để đảm bảo an ninh nguồn nước cho khu vực. Cần chú trọng đến biến đổi lượng mưa theo thời gian ở Tây Nguyên.

IV. Phương Pháp Nghiên Cứu Biến Đổi Mưa Tây Nguyên Hiệu Quả

Để đạt được kết quả nghiên cứu chính xác và tin cậy, việc lựa chọn phương pháp nghiên cứu phù hợp là vô cùng quan trọng. Nghiên cứu này sẽ sử dụng kết hợp nhiều phương pháp khác nhau, bao gồm phân tích thống kê, mô hình hóa khí hậu, và khảo sát thực địa, để đánh giá biến đổi đặc trưng mưa ở Tây Nguyên. Các phương pháp này sẽ giúp chúng ta hiểu rõ hơn về cơ chế hình thành mưa, xu hướng thay đổi của mưa, và tác động của biến đổi khí hậu đến chế độ mưa của khu vực. "L ự a ch ọ n phƣơng pháp nghiên c ứ u Tính toán các đ ặ c trƣng th ố ng k ê: T ổ ng lƣ ợ ng mƣa tháng, năm, mùa; S ố ngà y có mƣa trong tháng, năm, mùa, các giá tr ị l ớ n nh ấ t, Đ ộ dài mùa mƣa".

4.1. Phân Tích Thống Kê Số Liệu Mưa Tây Nguyên

Phân tích thống kê là một phương pháp quan trọng để xác định xu hướng thay đổi của các đặc trưng mưa. Nghiên cứu sẽ sử dụng các kỹ thuật thống kê như phân tích hồi quy, phân tích chuỗi thời gian, và kiểm định giả thuyết để đánh giá xu hướng mưa Tây Nguyên trong những năm gần đây. Cần phân tích số liệu về biến động lượng mưa Tây Nguyên.

4.2. Mô Hình Hóa Khí Hậu Dự Báo Mưa Tương Lai

Mô hình hóa khí hậu là một công cụ mạnh mẽ để dự báo những thay đổi về mưa trong tương lai. Nghiên cứu sẽ sử dụng các mô hình khí hậu khu vực để xây dựng các kịch bản tương lai lượng mưa Tây Nguyên, từ đó đánh giá tác động của biến đổi khí hậu đến khu vực. Sự mô hình hóa biến đổi mưa Tây Nguyên sẽ giúp dự báo được các kịch bản khác nhau.

4.3. Khảo Sát Thực Địa Đánh Giá Tác Động Mưa

Khảo sát thực địa là một phương pháp quan trọng để thu thập thông tin về tác động của mưa đến đời sống, sản xuất, và môi trường tự nhiên. Nghiên cứu sẽ thực hiện các cuộc khảo sát tại các khu vực khác nhau ở Tây Nguyên để đánh giá mức độ tính dễ bị tổn thương của Tây Nguyên với biến đổi khí hậu, và thu thập ý kiến của người dân về các giải pháp thích ứng. Việc phân tích đặc trưng mưa Tây Nguyên trên thực tế là rất quan trọng.

V. Kết Quả Nghiên Cứu Biến Đổi Mưa và Ứng Dụng Thực Tiễn

Kết quả nghiên cứu về biến đổi đặc trưng mưa ở Tây Nguyên sẽ cung cấp những thông tin quan trọng cho việc xây dựng các giải pháp thích ứng và giảm thiểu rủi ro do thiên tai liên quan đến mưa. Những thông tin này có thể được sử dụng để quy hoạch phát triển nông nghiệp bền vững, quản lý tài nguyên nước hiệu quả, và xây dựng các hệ thống cảnh báo sớm về lũ lụt và hạn hán. "Kết quả nghiên cứu của luận văn sẽ x em xét sự biến đổi của một số đặc trƣng mƣa ở khu vực Tây Nguyên là m cơ sở khoa học cho các đơn vị dự báo Khí tƣợng Thủy văn ( KTTV ) ứng dụng trong công tác dự báo tác nghiệp với mục tiêu phục vụ đ ịa phƣơng phát triển kinh tế - xã hội bền vững".

5.1. Ứng Dụng Trong Quy Hoạch Nông Nghiệp Bền Vững

Thông tin về xu hướng mưa Tây Nguyên có thể được sử dụng để lựa chọn các loại cây trồng phù hợp với điều kiện khí hậu mới, và để điều chỉnh lịch thời vụ gieo trồng để giảm thiểu rủi ro do hạn hán hoặc lũ lụt. Cần chú trọng đến tác động của biến đổi mưa đến nông nghiệp Tây Nguyên.

5.2. Quản Lý Tài Nguyên Nước Hiệu Quả

Kết quả nghiên cứu có thể được sử dụng để xây dựng các mô hình quản lý tài nguyên nước hiệu quả, đảm bảo nguồn nước cho sinh hoạt, sản xuất, và các hoạt động kinh tế khác. Việc quản lý và sử dụng hợp lý nguồn thủy văn Tây Nguyên là rất quan trọng.

5.3. Xây Dựng Hệ Thống Cảnh Báo Thiên Tai

Thông tin về diễn biến lượng mưa Tây Nguyên có thể được sử dụng để xây dựng các hệ thống cảnh báo sớm về lũ lụt và hạn hán, giúp người dân chủ động phòng tránh và giảm thiểu thiệt hại do thiên tai gây ra. Các giải pháp giảm thiểu khô hạn Tây Nguyên và lũ lụt Tây Nguyên là cần thiết.

VI. Kết Luận và Hướng Nghiên Cứu Biến Đổi Mưa Tiếp Theo

Nghiên cứu về biến đổi đặc trưng mưa ở Tây Nguyên đã cung cấp những thông tin quan trọng về xu hướng thay đổi của chế độ mưa, tác động của biến đổi khí hậu, và các giải pháp thích ứng. Tuy nhiên, vẫn còn nhiều vấn đề cần được nghiên cứu sâu hơn, đặc biệt là về cơ chế hình thành mưa, tác động của biến đổi khí hậu đến các ngành kinh tế, và hiệu quả của các giải pháp thích ứng. Các nghiên cứu tiếp theo nên tập trung vào việc sử dụng các mô hình khí hậu khu vực có độ phân giải cao hơn, kết hợp với các phương pháp khảo sát thực địa chi tiết hơn, để có được những kết quả nghiên cứu chính xác và tin cậy hơn. Cần có các nghiên cứu về biến đổi khí hậu và tài nguyên nước Tây Nguyên toàn diện hơn.

6.1. Nghiên Cứu Sâu Hơn Về Cơ Chế Hình Thành Mưa

Việc hiểu rõ cơ chế hình thành mưa ở Tây Nguyên là rất quan trọng để cải thiện khả năng dự báo mưa và đưa ra những giải pháp thích ứng hiệu quả. Các nghiên cứu tiếp theo nên tập trung vào việc phân tích ảnh hưởng của địa hình, vị trí địa lý, và các hệ thống thời tiết đến quá trình hình thành mưa. Các yếu tố các yếu tố ảnh hưởng đến mưa Tây Nguyên nên được nghiên cứu kỹ lưỡng hơn.

6.2. Đánh Giá Tác Động Đến Các Ngành Kinh Tế

Cần đánh giá chi tiết hơn tác động của biến đổi khí hậu đến các ngành kinh tế quan trọng của Tây Nguyên, như nông nghiệp, du lịch, và công nghiệp, để có thể xây dựng các kế hoạch phát triển kinh tế phù hợp với điều kiện khí hậu mới. Cần xem xét ảnh hưởng của biến đổi khí hậu đến mưa Tây Nguyên đối với các ngành kinh tế khác nhau.

6.3. Đánh Giá Hiệu Quả Của Các Giải Pháp Thích Ứng

Cần đánh giá hiệu quả của các giải pháp thích ứng đã được triển khai ở Tây Nguyên, từ đó rút ra những bài học kinh nghiệm và đưa ra những khuyến nghị để cải thiện hiệu quả của các giải pháp thích ứng trong tương lai. Cần đánh giá hiệu quả các biện pháp giảm thiểu tính dễ bị tổn thương của Tây Nguyên với biến đổi khí hậu.

Trích đoạn nội dung tài liệu

Mở đầu: Thực trạng và yêu cầu thực tế mang tính cấp thiết của xã hội đối với nội dung mà đề tài sẽ nghiên cứu (LUAN.nguyen 1 TIEU LUAN MOI download : [e-mail] Chƣơng I: Tổng quan Trình bày tổng quan các công trình nghiên cứu trong và ngoài nƣớc, nhƣ̃ng biể u hiê ̣n biến đổi mƣa ở khu vực Tây Nguyên và tác động của nó. Chƣơng II: Số liệu và phƣơng pháp nghiên cứu Phân tích và tuyển chọn số liệu của 56 trạm khí tƣợng thủy văn và đo mƣa nhân dân kiểm tra, thống kê và biên tập chuỗi số liệu Lựa chọn phƣơng pháp nghiên cứu Tính toán các đặc trƣng thống kê: Tổng lƣợng mƣa tháng, năm, mùa; Số ngày có mƣa trong tháng, năm, mùa, các giá trị lớn nhất, Độ dài mùa mƣa. Chƣơng III: Kết quả và phân tích Đánh giá và phân tích xu thế biến đổi của các đặc trƣng mƣa Kết luận. * Một số đặc trƣng sẽ đƣợc nghiên cứu trong luận văn đó là: - Tổng lƣợng mƣa năm (I-XII), Tổng lƣợng mƣa mùa khô (XI-IV); Tổng lƣợng mƣa mùa mƣa (V-X); Tổng lƣợng mƣa mùa Đông (XII-II); Tổng lƣợng mƣa mùa Xuân (III-V); Tổng lƣợng mƣa mùa Hè (VI-VIII); Tổng lƣợng mƣa mùa Thu (IX-XI); - Tổng số ngày mƣa trong tháng, năm; Số ngày mƣa trong mùa khô (XI-IV); Số ngày mƣa trong mùa mƣa (V-X); Số ngày mƣa trong mùa Đông (XII-II); Số ngày mƣa trong mùa Xuân (III-V); Số ngày mƣa trong mùa Hè (VI-VIII); Số ngày mƣa trong mùa Thu (IX-XI); - Tổng lƣợng mƣa tháng, ngày, Biến trình năm; - Mùa mƣa và độ dài mùa mƣa.nguyen 2 TIEU LUAN MOI download : [e-mail] CHƢƠNG I: TỔNG QUAN NGHIÊN CỨU Điều kiện khí hậu của một khu vực đặc trƣng bởi chế độ nhiệt, ẩm, mƣa, gió…trong đó yếu tố mƣa đóng vai trò hết sức quan trọng và có khả năng chi phối đối với các biến còn lại, căn cứ vào hiệu số của tổng lƣợng mƣa và tổng lƣợng bốc hơi có thể tính toán đƣợc trữ lƣợng ẩm của từng khu vực.

Lƣợng mƣa nhiều, ít có tác dụng phản ánh khả năng cung cấp ẩm cho khí quyển là cao hay thấp, mức độ ẩm trong khí quyển đƣợc trữ dƣới dạng tiềm nhiệt và ẩn nhiệt biểu hiện dƣới dạng không khí “ẩm” hay “khô” hoặc khí quyển “nóng” hay “lạnh”, sự biến đổi của độ ẩm trong khí quyển là tiền đề cho sự biến đổi của thời tiết và khí hậu. Biến đổi của lƣợng mƣa theo không gian và thời gian dẫn đến hệ quả của nó gây tác động tích cực hay tiêu cực đối với mỗi khu vực, mặc dù với cùng lƣợng mƣa giống nhau khí hậu có thể rất khác nhau nếu tần số và cƣờng độ mƣa khác nhau, hạn hán xảy ra ở nơi có lƣợng mƣa ít và nhiệt độ cao làm trầm trọng hơn mức độ khô hạn. Mƣa, lũ không những gây thiệt hại về kinh tế xã hội mà còn đe dọa tới tính mạng con ngƣời và hủy hoại môi trƣờng sống. Dƣới tác động của biến đổi khí hậu, diễn biến của các hiện tƣợng thời tiết, khí hậu cực đoan hết sức phức tạp; trong đó có sự thay đổi của yếu tố mƣa không những về lƣợng, cƣờng suất mà còn thay đổi cả về phạm vi ảnh hƣởng theo không gian.

Chính vì vậy, nghiên cứu sự biến đổi của lƣợng mƣa là một trong những bài toán thu hút đƣợc sự quan tâm của không chỉ những nhà khí tƣợng học mà còn của các nhà khoa học khác. TỔNG QUAN TÌNH HÌNH NGHIÊN CỨU TRONG VÀ NGOÀI NƢỚC CỦA LUẬN VĂN 1.1 Nghiên cứu ngoài nƣớc Giáng thủy là một đại lƣợng rất quan trọng vì sự biến đổi của những hình thế giáng thủy có thể dẫn đến lũ lụt hoặc hạn hán ở những vùng khác nhau. Chính vì vậy, thông tin về sự biến đổi giáng thủy theo không gian cũng nhƣ theo thời gian là rất cần thiết không chỉ mang ý nghĩa khoa học mà còn có ý nghĩa thực tiễn rất lớn. Trên thế giới, những nghiên cứu này đƣợc thực hiện với nhiều thời kỳ khác nhau và với các qui mô không gian khác nhau: qui mô toàn cầu (Diaz, 1989), qui mô bán cầu (Bradley, 1987), qui mô khu vực (Schoenwiese,1990, 1994; Piervitali và CS, 1998)và qui mô địa phƣơng (Busuioc và von Storch, 1996; Baeriswyl, 1997).

Schoenwiese và CS(1994) và Schoenwiese và Rapp(1997) đã đƣa ra một nghiên cứu khái quát về sự biến đổi mùa của xu thế giáng thủy 3 (LUAN.nguyen TIEU LUAN MOI download : [e-mail] ở một số nƣớc Châu Âu trong thời kỳ 1961-1990và 1891-1990. Từ năm 1961-1990 là xu thế tăng lên của giáng thủy vào mùa xuân ở phía bắc nƣớc Ý và xu thế giảm vào mùa thu ở phía nam Châu Âu, trong khi đó đối với thời kỳ 1891-1990 lại quan trắc đƣợc một xu thế khí hậu khô hơn ở một vài vùng trên khu vực Địa Trung Hải. Nghiên cứu của Piervitali và CS (1998)cho thấy một xu thế giảm lƣợng giáng thủy năm ở vùng trung tâm của phía tây Địa Trung Hải trong thời kỳ 1951-1995. Một vài nghiên cứu về sự biến đổi dài hạn của lƣợng giáng thủy năm trung bình ở phía tây bắc Trung Quốc.

Shi và CS (2003)và lƣợng giáng thủy mùa hè (tháng 6, 7 và 8) ở vùng phía đông Trung Quốc đƣợc thực hiện trong những năm gần đây (Weng và CS, 1999; Gong và Ho, 2002). Những nghiên cứu này đã cho thấy sự tồn tại của biến đổi thập kỷ của giáng thủy và chỉ ra một số cơ chế liên quan tới sự biến đổi của hoàn lƣu qui mô lớn trong hệ thống gió mùa mùa hè Đông Á. Sự biến đổi của hoàn lƣu quy mô lớn có thể ảnh hƣởng tới hoạt động của đối lƣu do đó qui định cƣờng độ và tần suất của những hiện tƣợng mƣa. Theo Qian và Lin(2005), xu thế giảm về cƣờng độ và tần suất giáng thủy thể hiện từ vùng đông bắc Trung Quốc đến vùng phía bắc Trung Quốc và vùng thƣợng lƣu của thung lũng sông Dƣong Tử, tuy nhiên xu thế tăng lên ở vùng Xinjiang và Đông Nam Trung Quốc.

Các hình thế giáng thủy khu vực này gây ra chủ yếu bởi các hình thế không gian của những hệ thống hoàn lƣu qui mô lớn ở qui mô thời gian từ mùa đến năm. Xu thế của chuỗi số liệu lƣợng mƣa cực trị thời kỳ 1961-1998 cho khu vực Đông Nam Á và Nam Thái Bình dƣơng đã đƣợc Manton và CS (2001) phân tích, đánh giá. Việc chọn số liệu giai đoạn 38 năm này là để tối ƣu hóa số liệu sẵn có giữa các vùng trong khu vực. Sử dụng số liệu chất lƣợng tốt từ 91 trạm của 15 nƣớc, các tác giả đã phát hiện đƣợc sự tăng đáng kể của số ngày nóng và đêm ấm trong năm, và sự giảm đáng kể số ngày lạnh và đêm lạnh trong năm.

Những xu thế này trong chuỗi cực trị là khá ổn định trong khu vực. Số ngày mƣa (với ít nhất 2mm/ngày) giảm đáng kể trên toàn Đông Nam Á phía tây và trung tâm Nam Thái Bình dƣơng, nhƣng tăng ở phía bắc quần đảo Polynesia thuộc Pháp ở Fiji, và ở một vài trạm thuộc Australia. Một số công trình nghiên cứu về các yếu tố và hiện tƣợng khí hâu cực trị đƣợc thực hiện cho các nƣớc Đông Nam Á trong đó có Việt Nam. Manton và CS(2001) đã xem xét xu thế giáng thủy ngày cực đại từ năm 1961 đến năm 1998 cho khu vực Đông Nam Á và (LUAN.nguyen 4 TIEU LUAN MOI download : [e-mail] nam Thái Bình Dƣơng.

Kết quả cho thấy số ngày mƣa (ngày có lƣợng mƣa từ 2mm trở lên) nhìn chung giảm đáng kể ở khu vực Đông Nam Á. Phân tích số liệu giáng thủy ngày ở các nƣớc khu vực Đông Nam Á trong thời kỳ từ 1950 đến 2000, Endo và CS (2009) đã chỉ ra rằng số ngày ẩm ƣớt (ngày có giáng thủy trên 1mm) có xu thế giảm ở hầu hết các nƣớc này, trong khi đó cƣờng độ giáng thủy trung bình của những ngày ẩm ƣớt lại có xu thế tăng lên. Mƣa lớn tăng lên ở phía nam Việt Nam, phía bắc Myanma và ở đảo Visayas và Luzon của Philipin trong khi đó lại giảm ở phía bắc Việt Nam. Số ngày khô liên tiếp cực đại năm có xu thế giảm ở những khu vực bị ảnh hƣởng bởi giáng thủy trong thời kỳ gió mùa mùa đông.

Sự giảm hiện tƣợng mƣa trong thời kỳ mùa khô cũng đƣợc tìm thấy ở Myanma. Jose và Cruz (1999) đã chỉ ra rằng biến đổi giữa các năm của lƣợng mƣa trên hầu hết các khu vực ở Philippin chịu ảnh hƣởng của ENSO, với điều kiện khô (ẩm) không thƣờng xuyên tƣơng ứng với những năm ENSO ấm (lạnh) trong hầu hết các năm. Lyon và CS (2006) đã chỉ ra rằng lƣợng mƣa trong mùa tƣơng ứng với các năm ENSO có sự thay đổi trái ngƣợc giữa mùa hè bắc bán cầu (tháng VI-tháng IV) và mùa thu (tháng X- XII) trong suốt pha ENSO. Liebmann (2002) đã đánh giá biến trình năm của lƣợng mƣa theo mùa trên lƣu vực sông Amazon-Brazil dựa trên mối quan hệ của nó với nhiệt độ bề mặt nƣớc biển Thái Bình Dƣơng nhiệt đới và Đại Tây Dƣơng.

Mối tƣơng quan tuyến tính cho thấy lƣợng mƣa có mối quan hệ chặt chẽ với nhiệt độ bề mặt biển. Khu vực lƣợng mƣa có mối quan hệ chặt chẽ với SST đƣợc xác định ở khu vực xích đạo thuộc Amazon Brazil. Mối tƣơng quan tốt đƣợc tìm thấy trong mùa chuyển tiếp giữa chế độ ẩm ƣớt và khô, hoặc hoàn toàn trong mùa khô. Các nghiên cứu khác về sự biến đổi của mƣa cũng cho thấy có sự thay đổi trên cáckhu vực khác nhau, nghiên cứu của (A.Ristoiu 2013) tại phía đông bắc Romania đƣợctính toán với chuỗi số liệu 50 năm (1961-2010) bằng cách sử dụng dữ liệu mƣa ngày từ 10 trạm khí tƣợng, với kỹ thuật Kriging Detrended mô tả phân bố không gian của mƣa, sử dụng phƣơng pháp tính độ dốc Sen để phân tích biến đổi theo thời gian của chuỗi số liệu sau đó dùng kiểm nghiệm phi tham số Mann-Kendall.

Kết quả cho thấy có sự tƣơng phản giữa các khu vực miền núi phía tây mƣa nhiều hơn và miền đông khô hơn, khu vực đông nam của khu vực phân tích có điều kiện đặc biệt khô là vào mùa Xuân và mùa Hè, phân tích chuỗi thời gian nhiều năm cho thấy xu hƣớng tăng của lƣợng mƣa (LUAN.nguyen 5 TIEU LUAN MOI download : [e-mail] trong khu vực phân tích. Phân tích thời gian từng mùa cho thấy sự tăng lƣợng mƣa trong mùa Hè và mùa Thu và giảm vào mùa Đông và mùa Xuân, tuy nhiên, hầu hết các xu hƣớng mùa Thu và giảm vào mùa Đông và mùa Xuân, tuy nhiên, hầu hết các xu hƣớng này là không rõ rệt.1 : Phân bố không gian mùa mƣa ở phía bắc Romania (1961- 2010),(A.