HỌC VIỆN NÔNG NGHIỆP VIỆT NAM LÊ THỊ THỦY NGHIÊN CỨU THÀNH PHẦN BỆNH NẤM HẠI TRÊN CÂY GỪNG VÀ NGHỆ TẠI HÀ NỘI VÀ PHỤ CẬN Ngành: Bảo vệ thực vật Mã ngành: 60 62 01 10 Người hướng dẫn khoa học: PGS. Hà Viết Cường NHÀ XUẤT BẢN ĐẠI HỌC NÔNG NGHIỆP - 2018 c LỜI CAM ĐOAN Tôi xin cam đoan đây là công trình nghiên cứu của riêng tôi, các kết quả nghiên cứu được trình bày trong luận văn là trung thực, khách quan và chưa từng dùng để bảo vệ lấy bất kỳ học vị nào. Tôi xin cam đoan rằng mọi sự giúp đỡ cho việc thực hiện luận văn đã được cám ơn, các thông tin trích dẫn trong luận văn này đều được chỉ rõ nguồn gốc. Hà Nội, ngày… tháng… năm 2017 Tác giả luận văn Lê Thị Thủy i c LỜI CẢM ƠN Trong suốt thời gian học tập, nghiên cứu và hoàn thành luận văn, tôi đã nhận được sự hướng dẫn, chỉ bảo tận tình của các thầy cô giáo, sự giúp đỡ, động viên của bạn bè, đồng nghiệp và gia đình.
Nhân dịp hoàn thành luận văn, cho phép tôi được bày tỏ lòng kính trọng và biết ơn sâu sắc tới PGS. Hà Viết Cường đã tận tình hướng dẫn, dành nhiều công sức, thời gian và tạo điều kiện cho tôi trong suốt quá trình học tập và thực hiện đề tài. Tôi xin bày tỏ lòng biết ơn chân thành tới Ban Giám đốc, Ban Quản lý đào tạo, Bộ môn Bệnh cây, Khoa Nông học - Học viện Nông nghiệp Việt Nam đã tận tình giúp đỡ tôi trong quá trình học tập, thực hiện đề tài và hoàn thành luận văn. Tôi cũng xin chân thành cảm ơn các cán bộ Trung tâm Bệnh cây nhiệt đới – Học viện Nông nghiệp Việt Nam, các cán bộ Trung tâm cây thuốc Hà Nội đã giúp đỡ và tạo điều kiện cho tôi trong suốt quá trình thực hiện đề tài.
Xin chân thành cảm ơn gia đình, người thân, bạn bè, đồng nghiệp đã tạo mọi điều kiện thuận lợi và giúp đỡ tôi về mọi mặt, động viên khuyến khích tôi hoàn thành luận văn. Hà Nội, ngày… tháng… năm 2017 Tác giả luận văn Lê Thị Thủy ii c MỤC LỤC Lời cam đoan. ii Mục lục. iii Danh mục chữ viết tắt.
vi Danh mục bảng. vii Danh mục hình. viii Trích yếu luận văn. ix Thesis abstract.
Tính cấp thiết của đề tài. Mục đích và yêu cầu của đề tài. Yêu cầu của đề tài. Tổng quan tài liệu.
Tiềm năng cây thuốc ở Việt Nam và vấn đề bệnh hại. Đặc điểm phân loại, nông học, ứng dụng và một số bệnh hại cây gừng và nghệ. Một số nguyên nhân gây hại trên cây dược liệu. Lớp nấm trứng OOmycetes.
Nấm Fusarium oxysporum gây bệnh héo vàng. Xác định danh tính nấm bằng giải trình tự vùng ITS. Vật liệu và phương pháp nghiên cứu. Địa điểm và thời gian.
Đối tượng và vật liệu nghiên cứu. Đối tượng nghiên cứu. Vật liệu nghiên cứu:. Nội dung nghiên cứu.
Phương pháp nghiên cứu. Phương pháp điều tra thành phần bệnh hại. Phương pháp điều tra mức độ gây hại, quy luật phát sinh phát triển của bệnh. Phương pháp đánh giá khả năng đối kháng của vi khuẩn đối kháng với nấm gây bệnh.
Đánh giá hiệu lực của một số loại thuốc hóa học trên môi trường nhân tạo. Đánh giá hiệu lực của một số loại thuốc trừ nấm trên bệnh thối gốc rễ nghệ ngoài đồng ruộng. Kết quả và thảo luận. Thành phần bệnh hại trên nghệ và gừng tại Hà Nội và phụ cận năm 2016.
Thành phần bệnh hại trên cây nghệ tại Quảng Ninh, Hưng Yên và Hà Nội. Đặc điểm triệu chứng và tác nhân gây bệnh trên nghệ. Thành phần bệnh hại trên cây gừng tại Hà Nội và Lạng Sơn. Nghiên cứu bệnh thối gốc rễ trên cây nghệ tại Hưng Yên.
Phân lập mẫu cây nghệ bị bệnh thối gốc rễ và mẫu đất trồng nghệ tại Hưng Yên. Đặc điểm hình thái nấm phân lập được trên cây nghệ bệnh tại Khoái Châu – Hưng Yên năm 2017. Lây nhiễm Fusarium và Pythium phân lập được trên cây nghệ. Xác định 2 loài Pythium Py1 và Py2 bằng giải trình tự vùng ITS.
Sự phát sinh phát triển của bệnh thối gốc rễ trên nghệ tại Hưng Yên năm 2017. Ảnh hưởng của mật độ trồng đến bệnh thối gốc rễ trên nghệ tại Hưng Yên năm 2017. Ảnh hưởng của thời vụ trồng đến bệnh thối gốc rễ trên nghệ tại Hưng Yên năm 2017. Thử nghiệm khả năng ức chế sinh trưởng 2 loài Pythium aphanidermatum và Phytopythium helicoides bằng thuốc hóa học và vi khuẩn đối kháng trong điều kiện invitro.
Khả năng ức chế sinh trưởng của một số loại thuốc hóa học đối với nấm Pythium spp ngoài đồng ruộng. Kết luận và đề nghị. 57 Tài liệu tham khảo. 59 v c DANH MỤC CHỮ VIẾT TẮT Từ viết tắt Nghĩa tiếng việt CTAB Cetyl trimethylammonium bromide F.
oxysporum Fusarium oxysporum PCR Polymerase Chain Reaction P. helicoides Pythium helicoides P. aphanidermatum Pythium aphanidermatum P. myriotylum Pythium myriotylum vi c DANH MỤC BẢNG Bảng 4.
Thành phần bệnh hại trên nghệ tại Quảng Ninh, Hưng Yên và Hà Nội năm 2016. Kết quả phân lập nấm từ mẫu Nghệ bị bệnh thối gốc rễ tại Chí Tân – Khoái Châu – Hưng Yên năm 2017. Kết quả bẫy Phytophthora/Pythium từ đất vùng rễ cây nghệ bệnh thối gốc rễ thu tại Chí Tân – Khoái Châu – Hưng Yên năm 2017 (sau bẫy 3 ngày). Đặc điểm hình thái mẫu Pythium Py1 phân lập được trên cây nghệ bệnh thối gốc rễ tại Khoái Châu – Hưng Yên năm 2017.
Đặc điểm hình thái mẫu Pythium Py2 phân lập được trên cây nghệ bệnh thối gốc rễ tại Khoái Châu – Hưng Yên năm 2017. Quá trình hình thành và giải phóng động bào tử của mẫu Pythium Py2. Đặc điểm hình thái mẫu nấm Fusarium phân lập được trên cây nghệ bệnh thối gốc rễ tại Khoái Châu – Hưng Yên năm 2017. Kết quả lấy nhiễm nấm Fusarium trên cây nghệ.
Kết quả lây nhiễm nhân tạo nấm 2 loài Pythium trên cây nghệ. Kết quả giải trình tự 3 mẫu nấm Pythium gây bệnh thối gốc rễ tại Khoái Châu – Hưng Yên năm 2017. Kết quả tìm kiếm trên Ngân hàng gen (GeneBank) dựa trên trình tự ITS của 2 mẫu Py1 và Py2. Diễn biến bệnh thối gốc rễ nghệ tại Chí Tân – Khoái Châu – Hưng Yên năm 2017.
Ảnh hưởng của mật độ trồng đến bệnh thối gốc rễ trên nghệ tại Hưng Yên. Ảnh hưởng của thời vụ trồng đến bệnh thối gốc rễ trên nghệ tại Hưng Yên. Hiệu lực ức chế sinh trưởng của thuốc hóa học và vi khuẩn đối kháng đối với Pythium aphanidermatum và Phytopythium helicoides trên môi trường nhân tạo. Ảnh hưởng của một số thuốc hóa học đến bệnh thối gốc rễ trên nghệ.
55 vii c DANH MỤC HÌNH Hình 2. Sơ đồ minh họa các cụm gen rDNA của sinh vật nhân thật. Triệu chứng bệnh thối rễ do nấm Pythium sp. Triệu chứng bệnh thối gốc rễ do nấm Pythium sp.
Triệu chứng cháy lá trên nghệ. Triệu chứng ban đầu của bệnh thán thư trên nghệ. Mẫu nghệ nhiễm bệnh ở các mức độ triệu chứng khác nhau tại Chí Tân – Khoái Châu - Hưng Yên (2017). Bẫy Phytophthora/Pythium từ đất vùng rễ cây nghệ bệnh thối gốc rễ thu tại Chí Tân – Khoái Châu – Hưng Yên năm 2017 bằng cánh hoa hồng, quả bầu và quả táo.
Đặc điểm hình thái mẫu Pythium Py1. Đặc điểm hình thái mẫu Pythium Py2. Quá trình hình thành và giải phóng động bào tử của mẫu Pythium Py2. Bọc giả (false-heads) và cành sinh bào tử (phialide) của nấm Fusarium sp.
Kết quả lây nhiễm nhân tạo nấm 2 loài Pythium trên cây nghệ. PCR nhân vùng ITS của mẫu Pythium Py1 và Py2 phân lập từ cây nghệ bệnh thối gốc rễ thu tại Khoái Châu – Hưng Yên năm 2017. Hiệu lực ức chế sinh trưởng của thuốc hóa học và vi khuẩn đối kháng đối với Pythium aphanidermatum và Phytopythium helicoides trên môi trường nhân tạo. 54 viii c TRÍCH YẾU LUẬN VĂN Tên tác giả: Lê Thị Thuỷ Tên luận văn: “Nghiên cứu thành phần bệnh nấm hại trên cây gừng và nghệ tại Hà Nội và phụ cận”.
Ngành: Bảo vệ thực vật Mã số: 60 62 01 10 Tên cơ sở đào tạo: Học Viện Nông Nghiệp Việt Nam Mục đích nghiên cứu: Xác định thành phần nấm hại và mức độ gây hại của chúng trên cây gừng và nghệ, khảo sát hiệu lực ức chế của nấm bệnh bằng thuốc hoá học và vi khuẩn đối kháng trên môi trường nhân tạo. Phương pháp nghiên cứu: Nội dung nghiên cứu của đề tài: điều tra thành phần, mức độ gây hại, quy luật phát sinh phát triển của nấm bệnh gây hại trên cây nghệ. Đồng thời thử nghiệm hiệu lực của vi khuẩn đối kháng và thuốc hoá học đối với nấm bệnh trên môi trường nhân tạo và hiệu lực của thuốc hóa học ngoài đồng ruộng. Nguồn mẫu bệnh được thu thập tại Hưng Yên, Quảng Ninh và Hà Nội, giống cây nghệ được sử dụng là nghệ vàng của Trung tâm cây thuốc Hà Nội.
Phương pháp sử dụng trong nghiên cứu bao gồm các phương pháp: điều tra thành phần bệnh hại (thu mẫu, xác định nguyên nhân gây bệnh, bẫy nấm đất, đếm bào tử, lây nhiễm nhân tạo, bảo quản mẫu bệnh, giám định nấm bằng hình thái và kỹ thuật PCR); Điều tra mức độ gây hại, quy luật phát sinh phát triển của bệnh, đánh giá khả năng đối kháng của vi khuẩn có ích; Đánh giá hiệu lực của một số thuốc hoá học đối với nấm bệnh. Kết quả chính và kết luận Xác định thành phần bệnh hại trên cây nghệ tại Hà Nội, Quảng Ninh và Hưng Yên: Bệnh thối gốc rễ do nấm Pythium sp., bệnh thán thư do nấm Collectotrichum sp., bệnh cháy lá do nấm Curvularia sp. Phát hiện 2 loài gây bệnh thối gốc rễ nghiêm trọng trên nghệ tại Hưng Yên là Phytopythium helicoides và Pythium aphanidermatum. Thử nghiệm thuốc hóa học Metaxyl 500WP, Tachigaren và Ridomil Gol 68WP ở ngoài đồng cho thấy cả 3 loại thuốc đều có khả năng phòng trừ bệnh thối gốc rễ do Phytopythium helicoides và Pythium aphanidermatum gây hại.
Trong đó mang lại hiệu quả phòng trừ bệnh hại cây nghệ cao nhất vẫn là thuốc Metaxyl 500WP. ix c THESIS ABSTRACT Master candidate: Le Thi Thuy Thesis title: "Research component of fungal diseases harmful on ginger and turmeric in Hanoi and vicinity ". Industry: Plant Protection Code: 60 62 01.10 Name of training institution: Vietnam National University of Agriculture Research purposes: Identify the components of harmful fungus and their severity in ginger and turmeric, survey the inhibition effect of fungal diseases by chemical pesticide on artificial medium.