Nghiên Cứu Bệnh Loét Cây Thanh Long (Neoscytalidium dimidiatum) Tại Quảng Ninh

Nghiên cứu bệnh loét cây thanh long do neoscytalidium dimidiatum tại Quảng Ninh, phân tích nguyên nhân và biện pháp phòng ngừa hiệu quả.

• Tác giả: Nguyễn Trọng Ba
• Người hướng dẫn: TS. Nguyễn Đức Huy
• Trường học: Học viện Nông nghiệp Việt Nam
• Chuyên ngành: Bảo vệ thực vật
• Đề tài: Nghiên Cứu Bệnh Loét Cây Thanh Long (Neoscytalidium Dimidiatum) Tại Quảng Ninh
• Loại tài liệu: luận văn
• Năm xuất bản: 2016
• Địa điểm: Hà Nội

Mục lục chi tiết

• LỜI CAM ĐOAN
• LỜI CẢM ƠN
• 1. MỤC LỤC
• 1.1. Lời cam đoan
• 1.2. Mục lục
• 1.3. Danh mục viết tắt
• 1.4. Danh mục bảng
• 1.5. Danh mục hình
• 1.6. Trích yếu luận văn
• 1.7. Thesis Abstract
• 1.8. Tính cấp thiết của đề tài
• 1.9. Mục đích và yêu cầu
• 1.10. Ý nghĩa khoa học và thực tiễn
• 1.10.1. Ý nghĩa khoa học
• 1.10.2. Ý nghĩa thực tiễn
• 1.11. Tổng quan tài liệu nghiên cứu
• 1.11.1. Tình hình về sản xuất thanh long
• 1.11.2. Các phát hiện và nghiên cứu về bệnh hại thanh long
• 1.11.2.1. Bệnh mốc quả và thối cành (Bipolaris cactivora)
• 1.11.2.2. Bệnh thán thư (Colletotrichum sp.)
• 1.11.2.3. Bệnh thối thân (Enterobacter cloacae)
• 1.11.2.4. Bệnh do virus (Cactus virus X)
• 1.11.3. Các nghiên cứu về nấm bệnh loét cây thanh long
• 1.11.4. Các nghiên cứu về phòng trừ bệnh loét trên thanh long
• 1.12. Đối tượng, vật liệu và phương pháp nghiên cứu
• 1.12.1. Đối tượng, vật liệu và dụng cụ nghiên cứu
• 1.12.1.1. Đối tượng nghiên cứu
• 1.12.1.2. Vật liệu nghiên cứu
• 1.12.1.3. Dụng cụ và hóa chất nghiên cứu
• 1.12.2. Địa điểm và thời gian nghiên cứu
• 1.12.2.1. Địa điểm nghiên cứu
• 1.12.2.2. Thời gian nghiên cứu
• 1.12.3. Nội dung nghiên cứu
• 1.12.4. Phương pháp nghiên cứu
• 1.12.4.1. Phương pháp điều tra ngoài đồng ruộng
• 1.12.4.2. Phương pháp nghiên cứu trong phòng thí nghiệm
• 1.12.5. Khảo sát khả năng phòng trừ của thuốc trừ bệnh đối với bệnh loét hại thanh long ngoài sản xuất
• 1.12.6. Phương pháp xử lý số liệu
• 1.13. Kết quả nghiên cứu và thảo luận
• 1.13.1. Kết quả điều tra tình hình sản xuất thanh long tại Quảng Ninh
• 1.13.2. Kết quả điều tra thành phần bệnh và diễn biến bệnh loét hại thanh long tại Quảng Ninh
• 1.13.2.1. Kết quả điều tra thành phần bệnh hại thanh long tại Quảng Ninh
• 1.13.2.2. Kết quả điều tra diễn biến bệnh loét thanh long tại Quảng Ninh
• 1.13.3. Đặc điểm hình thái của nấm gây bệnh loét cây thanh long tại Quảng Ninh
• 1.13.4. Phân lập nấm gây bệnh loét thanh long
• 1.13.5. Đặc điểm hình thái của nấm gây bệnh loét thân thanh long
• 1.13.6. Kết quả kiểm tra tác nhân gây bệnh loét trên thanh long theo qui tắc Koch
• 1.13.7. Xác định nấm gây bệnh loét cây thanh long tại Quảng Ninh bằng giải trình tự vùng rDNA-ITS
• 1.13.7.1. Xác định các mẫu nấm gây bệnh loét thanh long tại Quảng Ninh bằng giải trình tự vùng ITS
• 1.13.8. Nghiên cứu ảnh hưởng của nhiệt độ, pH và môi trường nuôi cấy đến sự phát triển của nấm Neoscytalidium dimidiatum
• 1.13.8.1. Ảnh hưởng của nhiệt độ đến sự phát triển của nấm Neoscytalidium dimidiatum trên môi trường PGA
• 1.13.8.2. Ảnh hưởng của pH môi trường nuôi cấy đến sự phát triển của nấm Neoscytalidium dimidiatum trên môi trường PGA
• 1.13.8.3. Ảnh hưởng của một số môi trường nuôi cấy đến sự phát triển của nấm Neoscytalidium dimidiatum
• 1.13.9. Khảo sát khả năng ức chế của một số thuốc hóa học đến sự phát triển của nấm Neoscytalidium dimidiatum
• 1.13.10. Kết quả thử nghiệm phòng trừ bệnh loét thân thanh long (Neoscytalidium dimidiatum) bằng thuốc trừ nấm và chế phẩm sinh học
• 1.14. Kết luận và đề nghị
• Tài liệu tham khảo

Tóm tắt

I. Tổng Quan Về Bệnh Loét Cây Thanh Long Tại Quảng Ninh

Thanh long là cây trồng quan trọng tại Quảng Ninh, mang lại hiệu quả kinh tế cao. Tuy nhiên, bệnh loét cây thanh long đang trở thành mối đe dọa lớn, ảnh hưởng đến năng suất và chất lượng quả. Bệnh do nấm Neoscytalidium dimidiatum gây ra, làm xuất hiện các vết loét trên thân và cành, gây suy yếu cây. Việc nghiên cứu và tìm ra giải pháp phòng trừ bệnh hiệu quả là vô cùng cấp thiết để bảo vệ nông nghiệp Quảng Ninh và nâng cao thu nhập cho người trồng thanh long. Các biện pháp quản lý bệnh tổng hợp, bao gồm sử dụng thuốc bảo vệ thực vật hợp lý và áp dụng các biện pháp canh tác bền vững, cần được ưu tiên. Nghiên cứu của Nguyễn Trọng Ba tại Học viện Nông nghiệp Việt Nam năm 2016 đã chỉ ra sự phức tạp của bệnh này và sự cần thiết của các giải pháp kiểm soát hiệu quả.

1.1. Tầm Quan Trọng Của Thanh Long Với Nông Nghiệp Quảng Ninh

Thanh long không chỉ là cây trồng mang lại giá trị kinh tế cao cho nông nghiệp Quảng Ninh, mà còn góp phần vào sự phát triển kinh tế - xã hội của địa phương. Diện tích trồng thanh long ngày càng được mở rộng, đặc biệt tại Uông Bí, Quảng Yên và Đông Triều. Sản lượng thanh long cũng tăng trưởng đáng kể qua các năm. Tuy nhiên, sự phát triển này đang bị đe dọa bởi bệnh hại thanh long, đặc biệt là bệnh loét cây thanh long. Do đó, việc bảo vệ cây thanh long khỏi bệnh tật là vô cùng quan trọng để duy trì và phát triển ngành trồng trọt này.

1.2. Bệnh Loét Cây Thanh Long Mối Đe Dọa Tiềm Ẩn

Bệnh loét cây thanh long do nấm Neoscytalidium dimidiatum gây ra là một trong những bệnh hại nguy hiểm nhất đối với cây thanh long tại Quảng Ninh. Bệnh gây ra các vết loét trên thân và cành, làm suy yếu cây, giảm năng suất và chất lượng quả. Nếu không được kiểm soát kịp thời, bệnh có thể lan rộng và gây thiệt hại lớn cho người trồng thanh long. Các triệu chứng ban đầu thường là các đốm nhỏ, tròn, hơi lõm, màu vàng cam, sau đó phát triển thành vết loét lớn hơn. Trên bề mặt vết bệnh thường xuất hiện các quả cành nhỏ màu đen.

II. Nhận Diện Nguyên Nhân Triệu Chứng Bệnh Loét Thanh Long

Để phòng trừ bệnh loét cây thanh long hiệu quả, việc nhận diện chính xác nguyên nhân và triệu chứng bệnh là vô cùng quan trọng. Bệnh do nấm Neoscytalidium dimidiatum gây ra, phát triển mạnh trong điều kiện thời tiết nóng ẩm. Triệu chứng bệnh thường xuất hiện trên thân và cành, bắt đầu từ những đốm nhỏ màu vàng cam, sau đó lan rộng thành vết loét lớn. Trên bề mặt vết loét có thể xuất hiện các quả cành nhỏ màu đen. Việc theo dõi và phát hiện sớm các triệu chứng bệnh giúp người trồng thanh long có thể áp dụng các biện pháp phòng trừ kịp thời, hạn chế thiệt hại do bệnh gây ra. Theo nghiên cứu, bệnh thường gây hại nghiêm trọng nhất ở các vùng trồng thanh long chính của tỉnh Quảng Ninh như Đông Triều, Quảng Yên và Uông Bí.

2.1. Tác Nhân Gây Bệnh Nấm Neoscytalidium Dimidiatum

Neoscytalidium dimidiatum là tác nhân chính gây ra bệnh loét cây thanh long. Đây là loại nấm gây hại phổ biến trên nhiều loại cây trồng khác nhau. Nấm phát triển mạnh trong điều kiện thời tiết nóng ẩm, đặc biệt là vào mùa mưa. Bệnh lây lan qua các vết thương trên thân và cành cây, do côn trùng gây ra hoặc do quá trình chăm sóc, cắt tỉa không đúng cách. Việc xác định chính xác tác nhân gây bệnh giúp lựa chọn các biện pháp phòng trừ phù hợp và hiệu quả.

2.2. Triệu Chứng Điển Hình Của Bệnh Loét Trên Cây Thanh Long

Các triệu chứng của bệnh loét cây thanh long thường rất dễ nhận biết. Ban đầu, trên thân và cành cây xuất hiện các đốm nhỏ, tròn, hơi lõm, màu vàng cam. Sau đó, các đốm này lan rộng và liên kết lại với nhau tạo thành các vết loét lớn. Vết loét có thể ăn sâu vào bên trong thân cây, làm suy yếu cây và giảm khả năng sinh trưởng. Trên bề mặt vết loét thường xuất hiện các quả cành nhỏ màu đen, đây là dấu hiệu đặc trưng của bệnh. Nếu không được điều trị kịp thời, bệnh có thể làm chết cành hoặc thậm chí toàn bộ cây.

2.3. Điều Kiện Thời Tiết Thuận Lợi Cho Bệnh Phát Triển

Thời tiết đóng vai trò quan trọng trong sự phát triển của bệnh loét cây thanh long. Nấm Neoscytalidium dimidiatum phát triển mạnh trong điều kiện nóng ẩm, đặc biệt là vào mùa mưa. Độ ẩm cao tạo điều kiện thuận lợi cho nấm lây lan và xâm nhập vào cây. Ngoài ra, các vết thương trên thân và cành cây cũng là cửa ngõ để nấm xâm nhập. Do đó, việc quản lý vườn cây thông thoáng, hạn chế tạo vết thương và phòng trừ côn trùng gây hại là rất quan trọng để ngăn ngừa bệnh phát triển.

III. Phương Pháp Phòng Trừ Bệnh Loét Cây Thanh Long Hiệu Quả

Để phòng trừ bệnh loét cây thanh long hiệu quả, cần áp dụng các biện pháp tổng hợp, bao gồm biện pháp canh tác, biện pháp sinh học và biện pháp hóa học. Biện pháp canh tác bao gồm việc chọn giống khỏe mạnh, trồng cây với mật độ hợp lý, tỉa cành tạo tán thông thoáng, bón phân cân đối và tưới nước hợp lý. Biện pháp sinh học bao gồm sử dụng các chế phẩm sinh học để tăng cường sức đề kháng cho cây và tiêu diệt nấm gây bệnh. Biện pháp hóa học bao gồm sử dụng các loại thuốc trừ nấm có hiệu quả để phun phòng và trị bệnh. Việc kết hợp các biện pháp này sẽ giúp kiểm soát bệnh hiệu quả và bền vững.

3.1. Biện Pháp Canh Tác Nền Tảng Cho Phòng Bệnh

Biện pháp canh tác đóng vai trò quan trọng trong việc phòng ngừa bệnh loét cây thanh long. Việc chọn giống khỏe mạnh, có khả năng kháng bệnh tốt là bước đầu tiên. Tiếp theo, cần trồng cây với mật độ hợp lý để đảm bảo thông thoáng, giảm độ ẩm. Tỉa cành tạo tán thường xuyên giúp cây nhận đủ ánh sáng và giảm nguy cơ bệnh phát triển. Bón phân cân đối, đặc biệt là tăng cường kali và canxi, giúp cây khỏe mạnh và tăng cường sức đề kháng. Tưới nước hợp lý, tránh tưới quá nhiều gây ẩm ướt, cũng là một biện pháp quan trọng.

3.2. Biện Pháp Sinh Học Giải Pháp An Toàn Và Bền Vững

Biện pháp sinh học là một giải pháp an toàn và bền vững để phòng trừ bệnh loét cây thanh long. Sử dụng các chế phẩm sinh học chứa các vi sinh vật có lợi giúp tăng cường sức đề kháng cho cây và tiêu diệt nấm gây bệnh. Một số chế phẩm sinh học phổ biến được sử dụng để phòng trừ bệnh loét thanh long bao gồm Trichoderma, Bacillus và Chitosan. Các chế phẩm này có thể được phun lên cây hoặc tưới vào gốc để bảo vệ cây khỏi bệnh tật. Theo nghiên cứu, chế phẩm sinh học Nano Chitosan và Ketomium có hiệu lực phòng trừ bệnh ở mức trung bình (50%).

3.3. Biện Pháp Hóa Học Sử Dụng Thuốc Trừ Nấm Hợp Lý

Biện pháp hóa học là một biện pháp nhanh chóng và hiệu quả để kiểm soát bệnh loét cây thanh long khi bệnh đã phát triển. Tuy nhiên, cần sử dụng thuốc trừ nấm một cách hợp lý để tránh gây hại cho môi trường và sức khỏe con người. Nên chọn các loại thuốc trừ nấm có hiệu quả cao đối với nấm Neoscytalidium dimidiatum và tuân thủ đúng liều lượng và thời gian cách ly theo hướng dẫn của nhà sản xuất. Theo nghiên cứu, thuốc trừ nấm Ridomil gold 68WP, Score 250EC và Tilt Super 300EC có khả năng ức chế tốt sự phát triển của nấm trên môi trường PGA.

IV. Nghiên Cứu Ảnh Hưởng Của Môi Trường Đến Nấm Gây Bệnh Loét

Nghiên cứu về ảnh hưởng của môi trường đến sự phát triển của nấm Neoscytalidium dimidiatum là rất quan trọng để hiểu rõ hơn về bệnh loét cây thanh long và tìm ra các biện pháp phòng trừ hiệu quả. Các yếu tố môi trường như nhiệt độ, độ ẩm, pH và môi trường dinh dưỡng có ảnh hưởng lớn đến sự sinh trưởng và phát triển của nấm. Việc nắm vững các yếu tố này giúp dự đoán được nguy cơ bùng phát dịch bệnh và áp dụng các biện pháp phòng ngừa kịp thời. Theo nghiên cứu, nấm Neoscytalidium dimidiatum phát triển tốt ở phạm vi nhiệt độ 25-35oC, pH8 và môi trường PGA và PGA+dịch chiết thân thanh long.

4.1. Ảnh Hưởng Của Nhiệt Độ Đến Sự Phát Triển Của Nấm

Nhiệt độ là một trong những yếu tố quan trọng nhất ảnh hưởng đến sự phát triển của nấm Neoscytalidium dimidiatum. Nghiên cứu cho thấy nấm phát triển tốt nhất ở phạm vi nhiệt độ 25-35oC. Ở nhiệt độ thấp hơn hoặc cao hơn, sự phát triển của nấm sẽ bị chậm lại hoặc ngừng hẳn. Do đó, việc theo dõi nhiệt độ và điều chỉnh các biện pháp canh tác để tạo môi trường không thuận lợi cho nấm phát triển là rất quan trọng.

4.2. Ảnh Hưởng Của Độ pH Đến Sự Phát Triển Của Nấm

Độ pH cũng là một yếu tố quan trọng ảnh hưởng đến sự phát triển của nấm Neoscytalidium dimidiatum. Nghiên cứu cho thấy nấm phát triển tốt nhất ở độ pH khoảng 8. Ở độ pH quá axit hoặc quá kiềm, sự phát triển của nấm sẽ bị ức chế. Do đó, việc kiểm tra và điều chỉnh độ pH của đất và nước tưới là rất quan trọng để tạo môi trường không thuận lợi cho nấm phát triển.

4.3. Ảnh Hưởng Của Môi Trường Dinh Dưỡng Đến Sự Phát Triển Của Nấm

Môi trường dinh dưỡng cũng đóng vai trò quan trọng trong sự phát triển của nấm Neoscytalidium dimidiatum. Nghiên cứu cho thấy nấm phát triển tốt trên môi trường PGA và PGA+dịch chiết thân thanh long. Điều này cho thấy nấm có khả năng sử dụng các chất dinh dưỡng có trong cây thanh long để phát triển. Do đó, việc bón phân cân đối và cung cấp đầy đủ dinh dưỡng cho cây là rất quan trọng để tăng cường sức đề kháng cho cây và hạn chế sự phát triển của nấm.

V. Kết Luận Hướng Nghiên Cứu Tiếp Theo Về Bệnh Loét

Bệnh loét cây thanh long do nấm Neoscytalidium dimidiatum gây ra là một vấn đề nghiêm trọng đối với người trồng thanh long tại Quảng Ninh. Việc nghiên cứu và tìm ra các giải pháp phòng trừ bệnh hiệu quả là vô cùng quan trọng để bảo vệ nông nghiệp Quảng Ninh và nâng cao thu nhập cho người dân. Các biện pháp quản lý bệnh tổng hợp, bao gồm sử dụng thuốc bảo vệ thực vật hợp lý, áp dụng các biện pháp canh tác bền vững và sử dụng các chế phẩm sinh học, cần được ưu tiên. Các nghiên cứu tiếp theo nên tập trung vào việc tìm kiếm các giống thanh long kháng bệnh, phát triển các chế phẩm sinh học hiệu quả hơn và nghiên cứu sâu hơn về đặc điểm sinh học của nấm Neoscytalidium dimidiatum.

5.1. Tóm Tắt Các Kết Quả Nghiên Cứu Chính Về Bệnh Loét

Nghiên cứu đã xác định được tác nhân gây bệnh loét cây thanh long tại Quảng Ninh là nấm Neoscytalidium dimidiatum. Bệnh gây hại nghiêm trọng nhất ở các vùng trồng thanh long chính của tỉnh. Các triệu chứng bệnh thường xuất hiện trên thân và cành, bắt đầu từ những đốm nhỏ màu vàng cam, sau đó lan rộng thành vết loét lớn. Nấm phát triển tốt trong điều kiện nóng ẩm và ở độ pH khoảng 8. Các biện pháp phòng trừ bệnh tổng hợp, bao gồm biện pháp canh tác, biện pháp sinh học và biện pháp hóa học, cần được áp dụng để kiểm soát bệnh hiệu quả.

5.2. Đề Xuất Các Hướng Nghiên Cứu Tiếp Theo Về Bệnh Loét

Để hiểu rõ hơn về bệnh loét cây thanh long và tìm ra các giải pháp phòng trừ bệnh hiệu quả hơn, cần tiếp tục nghiên cứu về các khía cạnh sau: Tìm kiếm và phát triển các giống thanh long kháng bệnh. Nghiên cứu sâu hơn về đặc điểm sinh học và di truyền của nấm Neoscytalidium dimidiatum. Phát triển các chế phẩm sinh học có hiệu quả cao hơn trong việc kiểm soát bệnh. Nghiên cứu về ảnh hưởng của các yếu tố môi trường khác nhau đến sự phát triển của nấm. Xây dựng hệ thống dự báo dịch bệnh để giúp người trồng thanh long có thể phòng ngừa bệnh kịp thời.

Nội dung chính

Tổng quan nghiên cứu

Sản xuất thanh long tại tỉnh Quảng Ninh ghi nhận tốc độ tăng trưởng nhanh chóng từ 100 ha vào năm 2012 lên 202,7 ha vào năm 2015, trong đó giống thanh long ruột đỏ Long Định 1 chiếm cơ cấu chủ đạo từ 70% đến 80% diện tích. Tuy nhiên, sự phát triển nóng của vùng trồng tập trung tại các địa bàn như thành phố Uông Bí (60,5 ha), thị xã Đông Triều (62 ha) và thị xã Quảng Yên (21 ha) đã kéo theo nguy cơ bùng phát dịch bệnh nghiêm trọng. Bệnh loét thân cành xuất hiện phổ biến, làm suy giảm nghiêm trọng khả năng quang hợp, gây thối hỏng cành và làm giảm từ 20% đến 50% năng suất cũng như giá trị thương phẩm xuất khẩu của cây thanh long.

Đề tài được thực hiện nhằm điều tra thành phần bệnh hại, theo dõi diễn biến phát sinh của bệnh loét trên đồng ruộng, đồng thời phân lập, giám định chính xác tác nhân gây bệnh bằng kỹ thuật sinh học phân tử hiện đại. Trên cơ sở đó, nghiên cứu tiến hành đánh giá các đặc tính sinh học của mầm bệnh và thử nghiệm hiệu lực của các loại thuốc trừ nấm hóa học cùng chế phẩm sinh học phục vụ phòng trừ thực tế.

Nghiên cứu được triển khai thực nghiệm từ tháng 1 năm 2015 đến tháng 4 năm 2016 tại 3 vùng trồng trọng điểm gồm Đông Triều, Uông Bí, Quảng Yên và hệ thống phòng thí nghiệm của Học viện Nông nghiệp Việt Nam. Kết quả của luận văn mang ý nghĩa khoa học và thực tiễn sâu sắc, cung cấp dẫn liệu đầu tiên về tác nhân nấm Neoscytalidium dimidiatum gây bệnh loét thanh long tại khu vực phía Bắc. Đề tài mở ra cơ sở kỹ thuật chuẩn xác để xây dựng quy trình quản lý dịch hại tổng hợp, hướng tới kiểm soát tỷ lệ bệnh hại xuống dưới mức 10%, bảo vệ an toàn sinh thái cho vùng sản xuất hàng hóa tập trung.

Cơ sở lý thuyết và phương pháp nghiên cứu

Khung lý thuyết áp dụng

Nghiên cứu được xây dựng trên nền tảng lý thuyết tam giác bệnh cây học tương tác giữa ký chủ, mầm bệnh và môi trường sinh thái, kết hợp hệ thống phân loại học nấm hiện đại thuộc ngành Ascomycota, lớp Dothideomycetes, bộ Botryosphaeriales, họ Botryosphaeriaceae. Đề tài ứng dụng chặt chẽ quy tắc xác định tác nhân gây bệnh của Robert Koch để chứng minh mối quan hệ nhân quả giữa vi sinh vật phân lập và triệu chứng bệnh ngoài đồng ruộng.

Các khái niệm chuyên ngành then chốt được vận hành xuyên suốt đề tài bao gồm:

• Bào tử đốt (Arthrospore): Cơ thể đơn bào hình thành do sự phân đoạn trực tiếp của sợi nấm sinh dưỡng, đóng vai trò lây lan chính trong không khí và nguồn nước.
• Quả cành (Pycnidia): Thể quả hình cầu hoặc hình bình chứa bào tử phân sinh màu đen phát sinh trên bề mặt mô biểu bì bị hoại tử.
• Vùng liên kết rDNA-ITS (Internal Transcribed Spacer): Trình tự gen khoảng 700 bp được ứng dụng làm mã vạch phân tử chuẩn để định danh chính xác loài nấm bệnh.
• Chỉ số bệnh (CSB) và Tỷ lệ bệnh (TLB): Hai thước đo định lượng biểu thị tần suất xuất hiện và mức độ hủy hoại mô thực vật theo thang phân cấp từ cấp 0 đến cấp 9.

Phương pháp nghiên cứu

Nghiên cứu tiến hành thu thập 45 mẫu mô thân cành thanh long nhiễm bệnh điển hình tại 6 địa phương của Quảng Ninh gồm Đông Triều (10 mẫu), Quảng Yên (10 mẫu), Uông Bí (10 mẫu), Ba Chẽ (5 mẫu), Cẩm Phả (5 mẫu) và Hoành Bồ (5 mẫu). Phương pháp chọn mẫu ngẫu nhiên đại diện được áp dụng theo Quy chuẩn kỹ thuật quốc gia QCVN 01-38:2010 của Bộ Nông nghiệp và Phát triển nông thôn, tiến hành điều tra trên 5 điểm chéo góc với mật độ 30 trụ mỗi điểm (tổng cộng 150 trụ cây mỗi vườn theo dõi) theo chu kỳ định kỳ 14 ngày một lần.

Tại phòng thí nghiệm, nấm bệnh được phân lập đơn bào tử trên môi trường thạch nước agar và thạch khoai tây glucose. Phân tích phân tử sử dụng phương pháp tách chiết DNA bằng đệm CTAB cải tiến, khuếch đại vùng gen rDNA-ITS bằng cặp mồi chuyên biệt ITS4 và ITS5 qua chu trình nhiệt 35 chu kỳ, sau đó gửi giải trình tự tại Đại học Shimane và đối soát dữ liệu trên hệ thống ngân hàng gen NCBI. Thử nghiệm lây nhiễm nhân tạo được bố trí trên 30 đoạn thân cành giống thanh long ruột đỏ LĐ1 và ruột trắng Đài Loan với mật độ bào tử đạt 1,1 x 10^6 bào tử/ml.

Hiệu lực ức chế in vitro của thuốc trừ nấm được đánh giá qua công thức Abbott, và khảo nghiệm đồng ruộng diện hẹp 15 cây tại phường Cộng Hòa (thị xã Quảng Yên) theo Tiêu chuẩn cơ sở TCCS 162:2014 của Cục Bảo vệ thực vật, tính toán hiệu lực phòng trừ qua công thức Henderson-Tilton bằng phần mềm IRRISTAT 5.0. Phương pháp này đảm bảo tính khách quan và kiểm soát triệt để sai số thực nghiệm sinh học.

Kết quả nghiên cứu và thảo luận

Những phát hiện chính

Kết quả điều tra thực địa xác định bệnh loét thân cành là đối tượng gây hại nguy hiểm nhất tại các vùng trồng thanh long trọng điểm của tỉnh Quảng Ninh. Tỷ lệ bệnh và chỉ số bệnh có sự biến động rõ nét theo mùa vụ và diễn biến khí tượng:

• Giai đoạn phát sinh đỉnh điểm: Bệnh bùng phát mạnh nhất vào các tháng 6, tháng 7 và tháng 8 năm 2015, trùng với thời kỳ có nhiệt độ trung bình từ 29,0°C đến 29,2°C và lượng mưa tích lũy cao từ 187,4 mm đến 265,0 mm (thậm chí đạt 557,5 mm vào đầu tháng 8). Tại Quảng Yên, tỷ lệ bệnh đạt đỉnh 50,0% với chỉ số bệnh 21,3%; tại Uông Bí đạt tỷ lệ bệnh 48,0% với chỉ số bệnh 20,1%; tại Đông Triều ghi nhận tỷ lệ bệnh lên đến 50,7% và chỉ số bệnh 21,5%.
• Giai đoạn phát triển thấp: Trong các tháng mùa khô lạnh từ tháng 1 đến tháng 3 (nhiệt độ từ 16,6°C đến 20,3°C, lượng mưa thấp từ 21,2 mm đến 43,4 mm), tỷ lệ bệnh duy trì ở mức thấp từ 10,0% đến 16,0%, chỉ số bệnh dao động từ 1,9% đến 3,1%.

Về phân loại học và sinh học phân tử, trình tự vùng rDNA-ITS kích thước khoảng 700 bp của 2 mẫu phân lập tại Uông Bí và Quảng Yên có độ tương đồng 100% với các chủng Neoscytalidium dimidiatum trên GenBank. Nấm sinh trưởng cực kỳ mạnh mẽ trên môi trường PGA, đạt đường kính tản nấm cực đại 90,0 mm chỉ sau 2 đến 3 ngày nuôi cấy trong dải nhiệt độ thích hợp từ 25°C đến 35°C và mức pH tối ưu là 8,0.

Thí nghiệm kiểm chứng quy tắc Koch chứng minh nấm Neoscytalidium dimidiatum xâm nhiễm chủ yếu qua vết thương cơ giới. Ở công thức châm kim sát thương, tỷ lệ nhiễm bệnh đạt tuyệt đối 100% trên cả giống ruột đỏ và ruột trắng sau thời kỳ tiềm dục 7 đến 10 ngày. Ngược lại, ở công thức không gây sát thương, tỷ lệ nhiễm chỉ đạt từ 26,7% đến 33,3% sau 15 đến 30 ngày theo dõi.

Thảo luận kết quả

Diễn biến gia tăng tỷ lệ bệnh tỷ lệ thuận với sự gia tăng nhiệt độ và ẩm độ không khí mùa hè tại vùng Đông Bắc Bộ. Bào tử nấm phát tán dễ dàng nhờ nước mưa và gió, nhanh chóng nảy mầm khi tiếp xúc với các vết trầy xước do gió cọ xát cành, côn trùng chích hút hoặc quá trình cắt tỉa canh tác không khử trùng dụng cụ. Kết quả này hoàn toàn tương thích với các công bố quốc tế tại Đài Loan và Malaysia, cũng như tình hình dịch hại tại Bình Thuận và Tiền Giang.

Dữ liệu nghiên cứu có thể được trực quan hóa sinh động qua biểu đồ đường thể hiện tương quan đồng pha giữa lượng mưa tháng với tỷ lệ bệnh, kết hợp biểu đồ cột so sánh đường kính tản nấm ở 6 mức nhiệt độ từ 15°C đến 40°C. Về thử nghiệm phòng trừ, trong phòng thí nghiệm các loại thuốc trừ nấm phổ rộng như Ridomil Gold 68WP, Score 250EC và Tilt Super 300EC thể hiện khả năng ức chế hoàn toàn sợi nấm ở nồng độ khuyến cáo. Ngoài đồng ruộng, hai chế phẩm sinh học Nano Chitosan và Ketomium đạt hiệu lực phòng trừ trung bình khoảng 50% sau 30 ngày xử lý, mở ra tiềm năng ứng dụng quản lý bệnh an toàn sinh học.

Đề xuất và khuyến nghị

• Thực hiện triệt để công tác vệ sinh đồng ruộng và cắt tỉa cành bệnh: Tiến hành thu gom toàn bộ cành, chồi và quả nhiễm bệnh loét đem tiêu hủy tập trung trong hố vôi, tuyệt đối không vứt bỏ tàn dư xuống mương máng tưới tiêu. Bón bổ sung vôi bột xung quanh gốc với định mức 1 đến 2 kg/trụ vào đầu mùa mưa (tháng 4 đến tháng 5) nhằm nâng độ pH đất lên trên 4,5, hạn chế sự tồn lưu của mầm nấm trong đất. Chủ thể thực hiện là các hộ nông dân và hợp tác xã trồng thanh long, hướng tới mục tiêu giảm trên 60% nguồn bệnh ban đầu.
• Ứng dụng thuốc bảo vệ thực vật hóa học đúng thời điểm: Khi tỷ lệ bệnh trên vườn chớm vượt ngưỡng 15% vào đầu mùa mưa (tháng 5 đến tháng 6), tiến hành phun luân phiên các hoạt chất trừ nấm có hiệu lực cao như Ridomil Gold 68WP, Score 250EC hoặc phối hợp Hexaconazole và Carbendazim theo tỷ lệ 1:1. Phun kỹ toàn bộ tán cây và đỉnh trụ với tần suất 2 đến 3 lần, mỗi lần cách nhau 7 đến 10 ngày do nông hộ thực hiện dưới sự giám sát kỹ thuật của cán bộ bảo vệ thực vật, hướng tới mục tiêu chặn đứng 85% diện tích lây lan.
• Sử dụng chế phẩm sinh học định kỳ để phòng bệnh bền vững: Phun phòng chế phẩm sinh học Nano Chitosan, Ketomium hoặc chế phẩm vi sinh chứa nấm đối kháng Trichoderma và vi khuẩn Bacillus subtilis với chu kỳ 10 đến 15 ngày một lần trong giai đoạn nuôi đọt non và phát triển trái. Biện pháp này do các nhà vườn VietGAP triển khai thường xuyên, đặt mục tiêu duy trì hiệu lực phòng trừ sinh học đạt 50% đến 70%, đồng thời giảm 40% lượng thuốc hóa học trên đồng ruộng.
• Xây dựng và ban hành quy trình quản lý dịch hại tổng hợp cấp tỉnh: Sở Nông nghiệp và Phát triển nông thôn tỉnh Quảng Ninh cùng Chi cục Trồng trọt và Bảo vệ thực vật chủ trì xây dựng bộ quy trình chuẩn quản lý bệnh loét thanh long giai đoạn 2016 - 2020. Tổ chức các lớp tập huấn kỹ thuật hiện trường cho 100% cán bộ khuyến nông và nông dân tại 3 địa bàn trọng điểm Uông Bí, Đông Triều, Quảng Yên, nhằm mục tiêu khống chế tỷ lệ bệnh trung bình toàn tỉnh ổn định dưới mức 10%.

Đối tượng nên tham khảo luận văn

• Cán bộ kỹ thuật và chuyên viên ngành Trồng trọt & Bảo vệ thực vật: Cung cấp nguồn tư liệu thực chứng về dịch tễ học và quy chuẩn giám định mầm bệnh để ban hành các văn bản hướng dẫn kỹ thuật phòng trừ dịch bệnh cây ăn quả tại địa phương.
• Giảng viên, nghiên cứu sinh và sinh viên chuyên ngành Nông học, Bệnh cây học: Là tài liệu tham khảo giá trị về phương pháp luận nghiên cứu bệnh học thực vật, quy trình tách chiết DNA nấm khó phân lập bằng CTAB và kỹ thuật khuếch đại gen rDNA-ITS ứng dụng trong định danh vi sinh vật.
• Chủ trang trại, hợp tác xã và bà con nông dân sản xuất thanh long: Cung cấp cẩm nang thực hành nhận diện triệu chứng bệnh loét qua từng giai đoạn, nắm bắt lịch thời vụ phát sinh dịch hại theo thời tiết để chủ động đốn tỉa cành và sử dụng chế phẩm sinh học hiệu quả.
• Doanh nghiệp sản xuất và kinh doanh phân bón, thuốc bảo vệ thực vật sinh học: Khai thác dẫn liệu khoa học về độ nhạy cảm của nấm Neoscytalidium dimidiatum đối với các hoạt chất sinh học như Nano Chitosan để nghiên cứu và thương mại hóa các dòng sản phẩm đặc trị thân thiện với môi trường.

Câu hỏi thường gặp

• Tác nhân chính gây ra bệnh loét trên cây thanh long tại Quảng Ninh là gì? Bệnh loét thân cành thanh long tại Quảng Ninh do loài nấm Neoscytalidium dimidiatum gây ra. Nấm thuộc ngành Ascomycota, sinh dưỡng bằng sợi nấm đa bào tự đứt đoạn thành các bào tử đốt và hình thành các thể quả cành màu đen trên bề mặt vết bệnh hoại tử màu vàng cam đến nâu sậm.

• Bệnh loét thanh long thường bùng phát nghiêm trọng nhất vào thời gian nào trong năm? Bệnh phát sinh gây hại nặng nhất vào mùa hè trong các tháng 6, 7 và 8. Thời điểm này tại Quảng Ninh có nhiệt độ trung bình từ 29,0°C đến 29,2°C kết hợp lượng mưa lớn từ 187,4 mm đến 265,0 mm, tạo ẩm độ cao khiến tỷ lệ bệnh ngoài vườn tăng vọt lên tới 48,0% - 50,7%.

• Nấm Neoscytalidium dimidiatum sinh trưởng tối ưu trong điều kiện môi trường nào? Trong điều kiện phòng thí nghiệm, nấm Neoscytalidium dimidiatum phát triển thuận lợi nhất trên môi trường PGA và môi trường bổ sung dịch chiết thanh long trong dải nhiệt độ từ 25°C đến 35°C và mức pH bằng 8,0, tạo đường kính tản nấm đạt mức tối đa 90,0 mm chỉ sau 2 đến 3 ngày nuôi cấy.

• Vết thương cơ học ảnh hưởng như thế nào đến khả năng lây nhiễm của nấm bệnh? Vết thương cơ giới là cửa ngõ xâm nhiễm chủ yếu của mầm bệnh. Kết quả lây bệnh nhân tạo theo quy tắc Koch cho thấy các cành có vết châm kim sát thương đạt tỷ lệ phát bệnh 100% sau 7 đến 10 ngày, trong khi cành không bị sát thương chỉ đạt tỷ lệ nhiễm từ 26,7% đến 33,3% sau 30 ngày.

• Các chế phẩm sinh học có khả năng kiểm soát bệnh loét thanh long ngoài đồng ruộng hay không? Thử nghiệm đồng ruộng tại thị xã Quảng Yên chứng minh các chế phẩm sinh học như Nano Chitosan và Ketomium đạt hiệu lực phòng trừ ở mức trung bình khoảng 50% sau 30 ngày theo dõi. Chế phẩm sinh học phù hợp sử dụng định kỳ để phòng ngừa và giảm thiểu áp lực dùng thuốc hóa học độc hại.

Kết luận

• Luận văn đã điều tra toàn diện thực trạng sản xuất và xác định thành phần bệnh nấm hại chính trên diện tích hơn 202,7 ha thanh long tại tỉnh Quảng Ninh.
• Giám định chính xác 100% tác nhân gây bệnh loét thân cành là loài nấm Neoscytalidium dimidiatum thông qua giải trình tự vùng gen rDNA-ITS kích thước khoảng 700 bp.
• Làm rõ quy luật dịch tễ học với tỷ lệ bệnh đạt đỉnh trên 50% vào các tháng 6 đến tháng 8 khi thời tiết nóng ẩm và mưa nhiều.
• Xác định cơ chế xâm nhiễm qua vết thương cơ giới bằng quy tắc Koch với tỷ lệ phát bệnh đạt 100% sau 7 đến 10 ngày.
• Đánh giá hiệu lực ức chế hoàn toàn sợi nấm in vitro của các loại thuốc hóa học và hiệu lực phòng trừ đạt 50% ngoài đồng ruộng của chế phẩm sinh học Nano Chitosan.

Trong giai đoạn tiếp theo, các địa phương cần nhanh chóng chuyển giao gói kỹ thuật quản lý dịch hại tổng hợp IPM vào thực tiễn sản xuất. Các nhà vườn, hợp tác xã và đơn vị chuyên môn hãy chủ động áp dụng đồng bộ các giải pháp canh tác vệ sinh vườn, bón vôi và phun phòng chế phẩm sinh học để kiểm soát triệt để bệnh loét, nâng cao năng suất và giá trị xuất khẩu của cây thanh long Quảng Ninh.

Trích đoạn nội dung tài liệu

HỌC VIỆN NÔNG NGHIỆP VIỆT NAM NGUYỄN TRỌNG BA NGHIÊN CỨU BỆNH LOÉT CÂY THANH LONG (NEOSCYTALIDIUM DIMIDIATUM) TẠI QUẢNG NINH Chuyên ngành: Bảo vệ thực vật Mã số: 60.12 Người hướng dẫn khoa học: TS. Nguyễn Đức Huy NHÀ XUẤT BẢN ĐẠI HỌC NÔNG NGHIỆP - 2016 LỜI CAM ĐOAN Tôi xin cam đoan đây là công trình nghiên cứu của riêng tôi, các kết quả nghiên cứu được trình bày trong luận văn là trung thực, khách quan và chưa từng dùng để bảo vệ lấy bất kỳ học vị nào. Tôi xin cam đoan rằng mọi sự giúp đỡ cho việc thực hiện luận văn đã được cám ơn, các thông tin trích dẫn trong luận văn này đều được chỉ rõ nguồn gốc. Hà Nội, ngày tháng năm 2016 Tác giả luận văn Nguyễn Trọng Ba i LỜI CẢM ƠN Trong suốt thời gian học tập, nghiên cứu và hoàn thành luận văn, tôi đã nhận được sự hướng dẫn, chỉ bảo tận tình của các thầy cô giáo, sự giúp đỡ, động viên của bạn bè, đồng nghiệp và gia đình.

Nhân dịp hoàn thành luận văn, cho phép tôi được bày tỏ lòng kính trọng và biết ơn sâu sắc TS. Nguyễn Đức Huy đã tận tình hướng dẫn, dành nhiều công sức, thời gian và tạo điều kiện cho tôi trong suốt quá trình học tập và thực hiện đề tài. Tôi xin bày tỏ lòng biết ơn chân thành tới Ban Giám đốc, Ban Quản lý đào tạo, Bộ môn Bệnh cây, Khoa Nông học - Học viện Nông nghiệp Việt Nam đã tận tình giúp đỡ tôi trong quá trình học tập, thực hiện đề tài và hoàn thành luận văn. Tôi xin chân thành cảm ơn tập thể lãnh đạo, cán bộ công chức phòng kinh tế, thị xã Quảng Yên, tỉnh Quảng Ninh đã giúp đỡ và tạo điều kiện cho tôi trong suốt quá trình thực hiện đề tài.

Xin chân thành cảm ơn gia đình, người thân, bạn bè, đồng nghiệp đã tạo mọi điều kiện thuận lợi và giúp đỡ tôi về mọi mặt, động viên khuyến khích tôi hoàn thành luận văn. Hà Nội, ngày. năm 2016 Tác giả luận văn Nguyễn Trọng Ba ii MỤC LỤC Lời cam đoan. ii Mục lục.

iii Danh mục viết tắt. vi Danh mục bảng. vii Danh mục hình. viii Trích yếu luận văn.

ix Thesis Abstract. Tính cấp thiết của đề tài. Mục đích và yêu cầu. Mục tiêu chung.

Ý nghĩa khoa học và thực tiễn. Ý nghĩa khoa học. Ý nghĩa thực tiễn. Tổng quan tài liệu nghiên cứu.

Tình hình về sản xuất thanh long. Các phát hiện và nghiên cứu về bệnh hại thanh long. Bệnh mốc quả và thối cành (Bipolaris cactivora). Bệnh thán thư (Colletotrichum sp.

Bệnh thối thân (Enterobacter cloacae). Bệnh do virus (Cactus virus X). Các nghiên cứu về nấm bệnh loét cây thanh long. Các nghiên cứu về phòng trừ bệnh loét trên thanh long.

Đối tượng, vật liệu và phương pháp nghiên cứu. Đối tương, vật liệu và dụng cụ nghiên cứu. Đối tượng nghiên cứu. Vật liệu nghiên cứu.

Dụng cụ và hóa chất nghiên cứu. Địa điêm và thời gian nghiên cứu. Địa điểm nghiên cứu. Thời gian nghiên cứu.

Nội dung nghiên cứu. Phương pháp nghiên cứu. Phương pháp điều tra ngoài đồng ruộng. Phương pháp nghiên cứu trong phòng thí nghiệm.

Khảo sát khả năng phòng trừ của thuốc trừ bệnh đối với bệnh loét hại thanh long ngoài sản xuất. Phương pháp xử lý số liệu. Kết quả nghiên cứu và thảo luận. Kết quả điều tra tình hình sản xuất thanh long tại Quảng Ninh.

Kết quả điều tra thành phần bệnh và diễn biến bệnh loét hại thanh long tại Quảng Ninh.1 Kết quả điều tra thành phần bệnh hại thanh long tại Quảng Ninh. Kết quả điều tra diễn biễn bệnh loét thanh long tại Quảng Ninh. Đặc điểm hình thái của nấm gây bệnh loét cây thanh long tại Quảng Ninh. Phân lập nấm gây bệnh loét thanh long.

Đặc điểm hình thái của nấm gây bệnh loét thân thanh long. Kết quả kiểm tra tác nhân gây bệnh loét trên thanh long theo qui tắc Koch. Xác định nấm gây bệnh loét cây thanh long tại Quảng Ninh bằng giải trình tự vùng rDNA-ITS.1 Xác định các mẫu nấm gây bệnh loét thanh long tại Quảng Ninh bằng giải trình tự vùng ITS. Nghiên cứu ảnh hưởng của nhiệt độ, ph và môi trường nuôi cấy đến sự phát triển của nấm Neoscytalidium dimidiatum.

Ảnh hưởng của nhiệt độ đến sự phát triển của nấm Neoscytalidium dimidiatum trên môi trường PGA. Ảnh hưởng của pH môi trường nuôi cấy đến sự phát triển của nấm Neoscytalidium dimidiatum trên môi trường PGA. Ảnh hưởng của một số môi trường nuôi cấy đến sự phát triển của nấm Neoscytalidium dimidiatum. Khảo sát khả năng ức chế của một số thuốc hóa học đến sự phát triển của nấm Neoscytalidium dimidiatum.

Kết quả thử nghiệm phòng trừ bệnh loét thân thanh long (Neoscytalidium dimidiatum) bằng thuốc trừ nấm và chế phẩm sinh học. Kết luận và đề nghị. 51 Tài liệu tham khảo. 52 v DANH MỤC VIẾT TẮT Chữ viết tắt Nghĩa tiếng Việt CSB Chỉ số bệnh CTAB Cetyl Trimethyl Ammonium Bromide DNA Deoxyribonucleic acid EDTA Ethylene diamine tetra acetic acid ITS Internal transcribed spacer N.

dimidiatum Neoscytalidium dimidiatum Kb Kilobase NCBI National Center for Biotechnology Information NN – PTNT Nông nghiệp – Phát triển nông thôn PCR Polymerase Chain Reaction TAE Tris – acetate – EDTA rRNA Ribosome Ribose nucleic acid Taq Thermus aquatic TE Tris EDTA TLB Tỷ lệ bệnh vi DANH MỤC BẢNG Bảng 4. Tình hình sản xuất thanh long tại tỉnh Quảng Ninh. Kết quả điều tra bệnh hại trên cây thanh long tại Quảng Ninh. Kết quả thu thập mẫu bệnh loét thanh long tại Quảng Ninh.

Diễn biễn bệnh loét thanh long tại Quảng Yên, Quảng Ninh. Diễn biễn bệnh loét thanh long tại Uông Bí, Quảng Ninh. Diễn biễn bệnh loét thanh long tại Đông Triều, Quảng Ninh. Đặc điểm tản của nấm và sợi nấm gây bệnh loét thanh long trên môi trường PGA.

Kết quả lây bệnh nhân tạo bệnh loét thân thanh long. Kết quả giải trình tự và tìm kiếm các chuỗi gần gũi trên ngân hàng gene (GenBank) .10 Danh sách các mẫu nấm trên GenBank được dùng trong phân tích phả hệ 40 Bảng 4.11 Ảnh hưởng của nhiệt độ đến sự phát triển của nấm. Ảnh hưởng của pH đến sự phát triển của nấm Neoscytalidium dimidiatum trên môi trường PGA. Sự phát triển của nấm Neoscytalidium dimidiatum ở các pH khác nhau sau 2 ngày nuôi cấy.

Ảnh hưởng của một số môi trường nuôi cấy đến sự phát triển của nấm Neoscytalidium dimidiatum. Kết quả thử nghiệm hiệu lực ức chế của một số thuốc trừ nấm đối với nấm Neosytalidium dimidiatum trên môi trường PGA. Khả năng phòng trừ bệnh loét thanh long của một số thuốc hóa học và chế phẩm sinh học tại Quảng Yên, Quảng Ninh. 48 vii DANH MỤC HÌNH Hình 4.

Vườn thanh long ruột đỏ tại thành phố Uông Bí và thị xã Quảng Yên. Triệu chứng bệnh trên cây thanh long tại Quảng Ninh. Triệu chứng bệnh loét thân thanh long (vết loét to, trên bề mặt vết bệnh xuất hiện rất nhiều quả cành nhỏ, màu đen). Diễn biễn bệnh loét thanh long tại Quảng Yên, Quảng Ninh.

Diễn biễn bệnh loét thanh long tại Uông Bí, Quảng Ninh. Diễn biễn bệnh loét thanh long tại Đông Triều, Quảng Ninh. Triệu chứng loét trên thân cây thanh long. Triệu chứng lây bệnh nhân tạo trên thân thanh long.

Phân tích phả hệ dựa trên trình tự vùng ITS của 02 mẫu nấm Neoscytalidium dimidiatum tại Quảng Ninh (chữ màu đỏ) và các mẫu nấm sẵn có trên GenBank (chữ màu đen). Ảnh hưởng của nhiệt độ đến sự phát triển của nấm Neoscytalidium dimidiatum trên môi trường PGA sau 3 ngày nuôi cấy. Sự phát triển của nấm Neoscytalidium dimidiatum ở các pH khác nhau sau 2 ngày nuôi cấy. Sự phát triển của nấm Neoscytalidium dimidiatum ở các môi trường khác nhau sau 3 ngày nuôi cấy .13 Kết quả thử hiệu lực ức chế nấm Neosytalidium dimidiatum bằng một số thuốc trừ nấm trên môi trường PGA.

Hiệu lực phòng trừ bệnh loét thanh long (Neoscytalidium dimidiatum) bằng thuốc trừ bệnh và chế phẩm sinh học sau 30 ngày theo dõi. Thí nghiệm khảo sát hiệu lực phòng trừ bệnh loét thanh long bằng chế phẩm Nano Chitosan và Ketomium tại Quảng Yên, Quảng Ninh. 49 viii TRÍCH YẾU LUẬN VĂN Tên tác giả: Nguyễn Trọng Ba Tên Luận văn: Nghiên cứu bệnh loét cây thanh long (Neoscytalidium dimidiatum) tại Quảng Ninh. Ngành: Bảo vệ thực vật Mã số: 60.12 Tên cơ sở đào tạo: Học viện Nông nghiệp Việt Nam Mục đích nghiên cứu Điều tra diễn biến bệnh loét cây thanh long.

Xác định, nghiên cứu đặc điểm sinh học của tác nhân gây bệnh và thử nghiệm phòng trừ bệnh ngoài đồng ruộng. Phương pháp nghiên cứu Trong nghiên cứu này, 45 mẫu bệnh loét thân thanh long được thu thập tại Quảng Ninh. Nấm gây bệnh loét N. dimidiatum được phân lập từ các mẫu bệnh loét thân.

Các hóa chất chính gồm môi trường nuôi cấy nấm (PGA, WA), CTAB chiết DNA của nấm N. Cặp mồi chung (ITS4 và ITS5), GoTag được sử dụng cho phản ứng PCR để khuếch đại vùng ITS,. - Điều tra diễn biến và thu thập mẫu bệnh loét cây thanh long tại Quảng Ninh. - Phân lập và nuôi cấy nấm gây bệnh loét cây thanh long (N.

- Nghiên cứu một số đặc điểm sinh học (nhiệt độ, pH, môi trường nuôi cấy) và phân tử (giải trình tự vùng ITS), tính gây bệnh của nấm N. - Thử nghiệm hiệu lực ức chế của một số thuốc trừ bệnh trong điều kiện in vitro và hai chế phẩm sinh học phòng trừ bệnh ngoài đồng ruộng. Kết quả chính và kết luận Bệnh loét thân thanh long (Neoscytalidium dimidiatum) xuất hiện và gây hại nghiêm trọng nhất ở các vùng trồng thanh long chính của tỉnh Quảng Ninh như Đông Triều, Quảng Yên và Uông Bí trong những năm gần đây (2013-2015). Triệu chứng bệnh trên thân là các vết đốm nhỏ, tròn, hơi lõm, màu vàng cam và sau đó phát triển thành vết loét.

Quả cành của nấm gây bệnh màu đen được hình thành trên bề mặt vết bệnh. Nấm gây bệnh được xác định là N. dimidiatum dựa vào các đặc điểm hình thái trên môi trường PGA và trình tự vùng rDNA-ITS của nấm. dimidiatum phát triển tốt ở phạm vi nhiệt độ 25-35oC, pH8 và môi trường PGA và PGA+dịch chiết thân thanh long, đường kính tản nấm là 90 mm sau 2-3 ngày nuôi cấy.

Trong phòng thí ix nghiệm, thuốc trừ nấm Ridomil gold 68WP, Score 250EC và Tilt Super 300EC có khả năng ức chế tốt sự phát triển của N. dimidiatum trên môi trường PGA. Ngoài đồng ruộng, chế phẩm sinh học Nano Chitosan và Ketomium có hiệu lực phòng trừ ở mức trung bình (50%).