Chương 1. TỔNG QUAN TÀI LIỆU 1. Khái niệm bệnh lở mồm long móng Bệnh lở mồm long móng (LMLM), tên tiếng Anh gọi là Foot-and-Mouth Disease (FMD), là bệnh truyền nhiễm cấp tính của các loài động vật có móng guốc chẵn bao gồm cả trâu bò và động vật hoang dã như trâu, bò, lợn, dê, cừu, loài linh dương, hươu, nai. do một loài virus thuộc họ Picornaviridae gây ra với các tổn thương đặc trưng ở lớp tế bào biểu mô.
Đặc trưng của bệnh là làm xuất hiện những mụn nước với các kích cỡ không đồng đều ở niêm mạc miệng, kẽ móng, gờ móng, trên bầu vú, đầu vú con cái và cuống của dạ cỏ, khi mụn nước vỡ sẽ tạo ra các vết loét. Bệnh LMLM khi xuất hiện thường lây lan rất nhanh, rất mạnh và thường trên phạm vi rộng, có thể lây lan trong phạm vi một hoặc nhiều nước, gây ra các ổ dịch lớn trong thời gian ngắn, tỷ lệ mắc bệnh cao, có thể tới 100% [39]. Để kiểm soát dịch bệnh, vaccine được sử dụng trong các trường hợp khẩn cấp. Các vaccine bao gồm những protein cấu trúc của virus FMD và do đó sau khi tiêm vaccine động vật chỉ sản xuất ra kháng thể kháng protein cấu trúc của virus.
Tuy nhiên, sau khi nhiễm virus LMLM, kháng thể kháng protein không cấu trúc và cấu trúc sẽ được tạo ra [53]. Lịch sử bệnh lở mồm long móng 1. Tình hình bệnh lở mồm long móng trên thế giới Lần đầu tiên, bệnh LMLM được Frascastorius phát hiện và mô tả vào năm 1514 ở Ý, sau đó bệnh được phát hiện ở Bắc Ý, Pháp, Anh và nhiều nước châu Âu khác [63]. Đến năm 1897, tác nhân gây bệnh được hai nhà khoa học người Đức có tên là Loeffler và Frosch tìm ra, tác nhân này được chứng minh là có thể qua được màng lọc [19].
Đến những năm đầu thế kỷ 20 (1920), nhiều công trình nghiên cứu chi tiết về bệnh này mới được thực hiện [43]. Năm 1922, Valée và Carré phát hiện ra tính đa dạng của huyết thanh miễn dịch chống virus (type O và A). Ở châu Âu: Cuối thế kỷ 19, bệnh xuất hiện ở Nga, sau đó lây lan nhanh sang nhiều nước châu Âu khác như Đức, Hà Lan, Thụy Sĩ, Bỉ, Hung-ga-ri, Áo, Đan Mạch, Pháp, Ý làm cho hàng chục triệu trâu bò mắc bệnh [30]. Từ 1951 đến 1954, dịch LMLM phát sinh ở Tây Đức, sau đó lây sang nhiều nước như Hà Lan, Bỉ, Luých-xăm-bua, Pháp, Anh, Ý, Áo, Đan Mạch, Thụy Điển, Na Uy, Ba Lan.
Năm 2000, Hy Lạp xẩy ra 14 ổ dịch LMLM type Asia1, theo kết quả điều tra của Hy PDF Watermark Remover DEMO : Purchase from www.com to remove the waterma 5 Lạp, nguyên nhân gây ra đợt bùng phát dịch này là do nhập lậu trâu bò từ Thổ Nhĩ Kỳ [41]. Năm 2001 dịch nổ ra ở vùng Đông Nam nước Anh, sau đó dịch lây lan ra khắp nước Anh, Scốt-len, xứ Uên, Bắc Ai-len, Cộng hoà Ai-len, Hà Lan và Pháp [66]. Ở châu Mỹ: Từ 1870 đến 1929, xuất hiện 9 ổ dịch tại các bang của Mỹ như New England, Porland, Maine (1880), Boston, New England (1884), chủ yếu là do nhập khẩu trâu bò mang trùng từ nước khác. Năm 1870, bệnh cũng phát ra ở Canada.
Tại Mexico, dịch phát ra trong các năm 1946-1954, tại Canada năm 1951- 1952 và Argentina năm 1953 [31]. Năm 2000, dịch LMLM xảy ra ở Nam Brasil (type O), Arhentina (type A), Uruguay (type O), Bolivia (type O và A), Columbia (type O và A), Peru (type A), Ecuado (type O) [66]. Ở châu Phi: Dịch LMLM xảy ra tại nhiều nước, cả ở Bắc Phi và Nam Phi [29]. Ở châu Á: Dịch LMLM xảy ra khá trầm trọng.
Bệnh phát sinh ở Ấn Độ (1929, 1952.