mở đầu cho các hoạt động rất đa dạng và phong phú sau này của hiệp hội các nhà nghiên cứu bệnh cây trên thế giới. Tiến sĩ Sinh học Dan Bebber tại Đại học Exeter nghiên cứu xác định các loài gây hại có thể có tốc độ xâm hại lớn nhất, bao gồm ba loài tuyến trùng sƣng rễ nhiệt đới có ấu trùng nhiễm vào rễ của hàng ngàn loài thực vật khác nhau; Nghiên cứu xem xét phạm vi phân bổ hiện tại của 1901 dịch hại cây trồng và quan sát thêm 424 loài nữa. Các nhà khoa học đã sử dụng các tài liệu về dịch hại cây trồng và các bệnh cây trồng trên toàn thế giới từ năm 1822 cho đến nay. Năm 1983, Thiệu Lực Bình đã nghiên cứu các mẫu nấm để phân loại nấm thật.
Năm 2000 và 2008, Lục Gia Vân và Hạ Xuân, đã nghiên cứu các loại nấm, đặc biệt là nghiên cứu đến vấn đề nấm gây bệnh ở thực vật.2 Ở Việt Nam Các nhà nghiên cứu sâu bệnh hại ở nƣớc ta đã kế thừa các thành tựu của ngành khoa học sinh thái học côn trùng, bệnh cây của thế giới. Việt Nam nằm trong khu vực nhiệt đới, mang những tính chất của khí hậu nhiệt đới gió mùa, thuận lợi cho sự sinh trƣởng và phát triển của cây trồng nhƣng cũng đƣa đến không ít những khó khăn, làm cản trở hoặc phá hoại thành quả của sản xuất nông nghiệp nhƣ: nấm gây bệnh thối cổ rễ, bệnh 5 mốc sƣơng, bệnh đốm lá,…phát sinh ở nhiều nơi gây thiệt hại đáng kể cho sản xuất nông nghiệp. Bệnh cây ở Việt Nam rất phổ biến, các cây trồng ít nhiều đều bị bệnh nhƣng khoa học bệnh cây ở nƣớc ta lại bắt đầu muộn hơn so với thế giới. Mặc dù trong thời kỳ Pháp thuộc, một số nhà khoa học bệnh cây đã có những công trình nghiên cứu các loại nấm gây bệnh cây trồng, tạo tiền đề cho khoa học bệnh cây ở nƣớc ta có điều kiện phát triển.
Năm 1971 với công trình nghiên cứu của mình, Trần Văn Mão đã bắt đầu công bố một số bệnh cây trên quế, trẩu, hồi,. Ông đã xác định đƣợc nguyên nhân gây bệnh, điều kiện phát sinh bệnh và phƣơng pháp phòng trừ. Năm 1975, Uhlig cùng các nhà khoa học của Viện nghiên cứu lâm nghiệp và trƣờng Đại học Lâm Nghiệp đã nghiên cứu và thử nghiệm một số loại thuốc hóa học để phòng trừ bệnh hại lá. Năm 1979, Đƣờng Hồng Dật với công trình nghiên cứu của mình và đã cho ra đời cuốn “khoa học bệnh cây”.
Đầu những năm 1990, trung tâm nghiên cứu Lâm nghiệp vùng Đông Nam bộ đã nghiên cứu đánh giá thiệt hại do nấm gây ra bệnh cây ở các tỉnh Đồng Nai, Tây Ninh. Cũng vào năn 1990, đoàn đánh giá của FAO/UNDP và chính phủ Việt Nam thực hiện đánh giá cả dự án VIE/86/026, VIE/86/027, VIE/86/028 đã chính thức báo cáo về đe dọa nghiêm trọng của nấm bệnh trên cây cam tại Đồng Nai, Bình Dƣơng, Bình Phƣớc và chuẩn bị một số dự án kỹ thuật tổng hợp trình lên chính phủ, FAO, UNDP. Năm 1993 một nghiên cứu khác về nấm bệnh trên cây cam đã đƣợc thực hiện trong vƣờn ƣơm của 13 tỉnh thuộc dự án WFP4304. Năm 2009 Phạm Quang Thu đã nghiên cứu về bệnh tuyến trùng gây bệnh khô lá.
Năm 2016, Nguyễn Thanh Nhân, nghiên cứu bệnh vàng lá gân xanh ở cây cam.2 Những nghiên cứu về bệnh hại cây cam Đã có rất nhiều loại cam đƣợc nhập nội và trồng ở nƣớc ta nhƣ cam xoàn (Citrus nobilis), cam đƣờng canh (Citrus sinensis), cam sành (Citrus reticulata). Nghiên cứu của Sorfi về bệnh vàng lá thối rễ là do tuyến trùng và nấm gây hại có trong đất nhƣ Phytoththora, Fusarium,. văn phòng dự án Jica – Sofri – Viện cây ăn quả miền nam nghiên cứu bệnh thán thƣ do nấm Colletotrichum acutatum, Colletotrichum gloeosprioides gây ra. Vi khuẩn tấn công mạch dẫn của cây gây ra bệnh vàng lá gân xanh (Greening).
Nhiều nghiên cứu của các nƣớc châu Á cũng công bố nhiều loại nấm gây bệnh hại trên cây cam. + Nghiên cứu về bệnh hại cây cam ở trên thế giới: Hiện nay một trong những vấn đề bệnh dịch trên cây cam gây thiệt hại rất lớn đó là tuyến trùng và nấm bệnh. Đây là nguyên nhân gây ra những bệnh Vàng lá thối rễ, chết nhanh chết chậm, lá bị xoăn (bệnh Tiêu điên), cây bị rụng hoa rụng quả hàng loạt, quả bị tràm nhám. Để xử lý vấn đề này thì vẫn đang có thói quen sử dụng các loại thuốc hóa học, các chất kích thích để đặc trị.
Nhƣng thực tế sau một thời gian thì cách làm này lại không còn hiệu quả, khi những con tuyến trùng và nấm bệnh nó có cơ chế tự thích ứng mới nên vẫn sống khỏe dù có sử dụng nhiều loại thuốc khác nhau. Khiến cho vƣờn cam bị trơ thuốc, cây cam bị còi cọc chậm phát triển, đất đai bị chai cứng không hấp thụ đƣợc dinh dƣỡng, đồng thời gây ảnh hƣởng rất lớn đến sức khỏe và kinh tế của nhà nông. Nhiều kết quả nghiên cứu cho thấy, nấm Trichoderma giết nhiều loại nấm gây thối rễ chủ yếu nhƣ: Pythium, Rhizoctonia và Fusarium. Quá trình đó đƣợc gọi là: ký sinh nấm (mycoparasitism).
Trichoderma tiết ra một enzym làm tan vách tế bào của các loài nấm khác. Sau đó nó có thể tấn công vào bên trong loài nấm gây hại đó và tiêu thụ chúng. Sự kết hợp này cho phép nó bảo vệ vùng rễ của cây cam chống lại các loại nấm gây thối rễ trên cây cam. 7 Ở một số nƣớc nhƣ Hoa Kỳ, Nhật, Isarel.
các chủng nấm trichoderma còn đƣợc bào chế ở dạng viên nén (dạng bào tử nấm gốc), sản xuất bằng công nghệ Nano kết hợp với công nghệ sinh học hiện đại. Vì vậy 1 viên nén trichoderma có thể chứa tới 10 tỷ tế bào nấm và có thêm các khuẩn có lợi khác cho cây cam nhƣ: Bacillus, Paenibacillus Polymyxa. Chúng đƣợc cô gọn dƣới dạng bào tử gốc nên thời hạn sử dụng thƣờng rất dài (khoảng 36-48 tháng), có hoạt lực mạnh mẽ và rất ƣu việt. + Nghiên cứu về bệnh hại cây cam ở Việt Nam: Năm 2016, anh Nguyễn Thanh Nhân ở vùng đồng bằng sông Cửu Long là ngƣời trồng cam, toàn bộ số cam trồng đều bị vàng lá gân xanh.
Không nản lòng anh đã nghiên cứu ra cách chữa bệnh đã thành công và anh mạnh dạn nhập hàng ngàn cây bị bệnh vàng lá gân xanh về chữa trị. Bón vôi vào các gốc rễ cây cam bị bệnh rồi phun thuốc chữa bệnh và dùng thuốc kích dễ. dùng phân để bón nhằm cung cấp chất dinh dƣỡng cho cây cam mọc chồi mới. Sau 3 tháng cây hết bệnh và phát triển bình thƣờng.
Cuối năm 2017, tình trạng cây cam bị vàng lá thối rễ rất nhiều do tình trạng mƣa kéo dài và do Nấm Phytophthora, Fusarium solani có trong đất xâm nhập các mảng thối rễ non. Đã có những nghiên cứu cụ thể và cách phòng ngừa bệnh này là sử dụng nấm trichoderma làm chất đối kháng với các loại nấm làm ảnh hƣởng đến rễ cây, nhƣng cây cam phải đủ khỏe mạnh mới chống chọi đƣợc các tác nhân gây hại cần phải bón phân NPK 20-20-15 trộn với phân hữu cơ vi sinh 3 đến 4 lần. Cần phải để ý khi cây phát bệnh ở dƣới rễ còn đỡ có dấu hiệu ở trên cay thì hoàn toàn không chữa đƣợc. + Nghiên cứu về bệnh hại cây cam ở khu vực nghiên cứu: Đầu năm 2010, tình trạng cam ở toàn huyện Văn Chấn bị sâu hại nặng, cây bị chết, những cây ra quả thì thƣờng cho quả bé, nhanh bị rụng.
Gần nhƣ toàn bộ số lƣợng cây cam bị chết, ngƣời dân mất mùa hoàn toàn. Ảnh hƣởng nặng nề nhất là thị trấn nông trƣờng chè Trần Phú, toàn bộ số diện tích cam bị chết hoàn toàn, ngƣời dân mất trắng. Nhận thấy tính cấp bách của sự việc, 8 giữa năm 2010 huyện Văn Chấn cùng bàn bạc với sở nông nghiệp phát triển nông thôn của tỉnh Yên Bái đƣa ra các giải pháp để sớm dập triệt để ổ dịch, cho ngƣời dân yên tâm vào vụ mùa mới khi sắp gần kề. Sau khi tiếp nhận thì sở đã giao cho các nhà khoa học của tỉnh cùng với các cán bộ nông nghiệp của tỉnh tiếp nhận công việc.
Sau 6 tháng vừa nghiên cứu nguyên nhân gây bệnh và phƣơng pháp phòng trừ thì xác định do nấm thối rễ gây ra. Đến đầu năm 2011, ngƣời dân bắt đầu thu đƣợc mẫu quả đầu tiên kể sau dịch bệnh hại. Đây không phải nghiên cứu đầu tiên về của các nhà khoa học và cán bộ của tỉnh Yên Bái về vấn đề bệnh hại cam nhƣng đây là nghiên cứu đƣợc làm một cách cấp bách và khẩn trƣơng nhất. nghiên cứu thành công và giúp ngƣời dân có động lực tiếp tục với nghề trồng cam.
9 CHƢƠNG II MỤC TIÊU – ĐỐI TƢỢNG – ĐỊA ĐIỂM – THỜI GIAN – NỘI DUNG – PHƢƠNG PHÁP NGHIÊN CỨU 2. Mục tiêu nghiên cứu - Mục tiêu chung: Cung cấp thông tin về bệnh hại, làm cơ sở cho việc quản lý bệnh hại cây cam. - Mục tiêu cụ thể: + Hiện trạng các loại bệnh hại cây Cam tại khu vực nghiên cứu. + Xác định đƣợc nguyên nhân gây bệnh hại cây Cam.
+ Ảnh hƣởng của yếu tố sinh thái đến sự phát sinh, phát triển của bệnh. + Đề xuất đƣợc giải pháp quản lý bệnh hại. Đối tƣợng nghiên cứu Đối tƣợng nghiên cứu là cây Cam (Citrus sinensis (L.) Osheck) tại Thị trấn nông trƣờng chè Trần Phú, huyện Văn Chấn, tỉnh Yên Bái. Địa điểm nghiên cứu Đề tài đƣợc thực hiện tại Thị trấn nông trƣờng chè Trần Phú, huyện Văn Chấn, tỉnh Yên Bái.
Thời gian nghiên cứu Đề tài đƣợc thực hiện từ ngày 15/01/2018 – 04/05/2018. Nội dung nghiên cứu (1). Xác định nguyên nhân gây bệnh trên cây cam. Điều tra tỷ lệ bị bệnh (P%) và mức độ gây hại (R%) trên cây cam tại khu vực nghiên cứu.
Ảnh hƣởng của yếu tố sinh thái đến sự phát sinh, phát triển của bệnh hại cây cam tại khu vực nghiên cứu. Đề xuất biện pháp quản lý bệnh hại cây cam tại khu vực nghiên cứu. Phƣơng pháp nghiên cứu 2. Phương pháp kế thừa Để thu thập đƣợc các thông tin cần thiết cho đề tài, bên cạnh điều tra trực tiếp ngoài thực địa thì công việc kế thừa các tài liệu, báo cáo, nghiên cứu,.
tại khu vực nghiên cứu (thị trấn nông trƣờng chè Trần Phú, huyện Văn Chấn, tỉnh Yên Bái) có ý nghĩa quan trọng.