Nghiên Cứu Bệnh Đầu Đẹn Ở Gà Tại Trạm Thí Nghiệm Nông Lâm

Bệnh đầu đen ở gà là một vấn đề nghiêm trọng trong ngành chăn nuôi gia cầm, đặc biệt là đối với gà ta và gà thả… 140 trang · Trường Đại Học Nông Lâm · 2017.

• Người hướng dẫn: TS. Lê Văn Hùng
• Trường học: Trường Đại Học Nông Lâm
• Chuyên ngành: Thú Y
• Đề tài: Nghiên Cứu Về Bệnh Đầu Đẹn Ở Gà Tại Trạm Thí Nghiệm Nông Lâm
• Loại tài liệu: Luận Văn
• Năm xuất bản: 2017
• Địa điểm: Thái Nguyên

Mục lục chi tiết

• LỜI CAM ĐOAN
• LỜI CẢM ƠN
• 1. CHƯƠNG 1: TỔNG QUAN TÀI LIỆU
• 1.1. Cơ sở khoa học của đề tài
• 1.2. Đặc điểm của đơn bào Histomonas meleagridis ký sinh ở gia cầm
• 1.3. Tình hình nghiên cứu về bệnh đầu đen ở gà
• 2. CHƯƠNG 2: ĐỐI TƯỢNG, VẬT LIỆU, NỘI DUNG VÀ PHƯƠNG PHÁP NGHIÊN CỨU
• 2.1. Đối tượng và vật liệu nghiên cứu
• 2.2. Địa điểm, thời gian nghiên cứu
• 2.3. Nội dung nghiên cứu
• 2.4. Phương pháp nghiên cứu
• 3. CHƯƠNG 3: KẾT QUẢ NGHIÊN CỨU VÀ THẢO LUẬN
• 3.1. Tỷ lệ nhiễm Histomonas meleagridis theo giống gà
• 3.2. Tỷ lệ nhiễm Histomonas meleagridis theo tuổi
• 3.3. Tỷ lệ nhiễm Histomonas meleagridis theo phương thức chăn nuôi
• 3.4. Triệu chứng lâm sàng của gà mắc bệnh đầu đen do đơn bào Histomonas meleagridis gây ra
• 3.5. Tổn thương đại thể của gà mắc bệnh đầu đen do đơn bào Histomonas meleagridis
• 3.6. Nghiên cứu một số chỉ số máu của gà bệnh nhiễm đơn bào Histomonas meleagridis
• 3.7. Nghiên cứu biện pháp phòng chống bệnh đầu đen ở gà
• 3.8. Xây dựng phác đồ điều trị bệnh đầu đen ở gà
• 3.9. Đề xuất biện pháp phòng chống bệnh đầu đen
• TÀI LIỆU THAM KHẢO
• DANH MỤC VIẾT TẮT

Tóm tắt

I. Tổng Quan Về Bệnh Đầu Đen Ở Gà Nghiên Cứu Tại Nông Lâm

Bệnh đầu đen ở gà là một vấn đề nghiêm trọng trong ngành chăn nuôi gia cầm, đặc biệt là đối với gà ta và gà thả vườn. Nghiên cứu về bệnh này tại trạm thí nghiệm nông lâm có ý nghĩa quan trọng trong việc tìm ra các giải pháp phòng và điều trị hiệu quả. Bệnh do ký sinh trùng Histomonas meleagridis gây ra, ảnh hưởng lớn đến năng suất và chất lượng sản phẩm chăn nuôi. Việc hiểu rõ về cơ chế lây lan, triệu chứng và các biện pháp can thiệp là rất cần thiết để giảm thiểu thiệt hại kinh tế cho người chăn nuôi. Nghiên cứu này tập trung vào việc xác định các đặc điểm dịch tễ học, bệnh lý và lâm sàng của bệnh đầu đen, từ đó đề xuất các phác đồ điều trị và biện pháp phòng ngừa hiệu quả.

1.1. Tác Nhân Gây Bệnh Histomonas meleagridis

Histomonas meleagridis là một loại ký sinh trùng đơn bào gây ra bệnh đầu đen ở gà. Ký sinh trùng này có khả năng lây lan qua nhiều con đường, bao gồm tiếp xúc trực tiếp với phân nhiễm bệnh và qua trung gian là giun kim. Theo Cushman (1893), bệnh đầu đen lần đầu tiên được phát hiện ở Rhode Island. Tyzzer (1919) mô tả chi tiết hình thái của đơn bào này, nhấn mạnh giai đoạn xâm lấn và sinh dưỡng của chúng trong cơ thể gia cầm. Việc hiểu rõ về đặc điểm sinh học của Histomonas meleagridis là cơ sở quan trọng để phát triển các biện pháp phòng và điều trị bệnh hiệu quả.

1.2. Đường Lây Truyền Bệnh Đầu Đen Ở Gà

Bệnh đầu đen ở gà lây truyền qua nhiều con đường khác nhau. Lây truyền trực tiếp xảy ra khi gà tiếp xúc với phân nhiễm bệnh qua đường miệng hoặc lỗ huyệt. Tuy nhiên, đường lây truyền gián tiếp qua giun kim (Heterakis ganillarum) là phổ biến hơn. Giun kim đóng vai trò là vật chủ trung gian, chứa Histomonas meleagridis và lây nhiễm cho gà khi chúng ăn phải giun kim hoặc trứng giun. Ngoài ra, giun đất cũng có thể chứa trứng giun kim và lây lan bệnh. Việc kiểm soát giun kim và giun đất là một phần quan trọng trong việc phòng ngừa bệnh đầu đen.

II. Thách Thức Trong Chẩn Đoán Bệnh Đầu Đen Ở Gà Hiện Nay

Việc chẩn đoán chính xác bệnh đầu đen ở gà vẫn còn nhiều thách thức. Các triệu chứng lâm sàng như ủ rũ, xù lông, giảm ăn và phân lỏng có thể giống với các bệnh khác. Dấu hiệu da vùng đầu chuyển màu xanh tím hoặc thâm đen không phải lúc nào cũng xuất hiện. Do đó, việc chẩn đoán dựa trên triệu chứng lâm sàng là không đủ. Cần kết hợp với các phương pháp xét nghiệm như mổ khám bệnh tích, phân tích bệnh phẩm và xét nghiệm mô bệnh học để xác định chính xác nguyên nhân gây bệnh. Việc thiếu các phương pháp chẩn đoán nhanh chóng và chính xác gây khó khăn cho việc kiểm soát và điều trị bệnh kịp thời.

2.1. Triệu Chứng Lâm Sàng Bệnh Đầu Đen Ở Gà

Các triệu chứng lâm sàng của bệnh đầu đen ở gà bao gồm ủ rũ, xù lông, giảm ăn, uống nhiều nước và phân lỏng màu vàng lưu huỳnh. Da vùng đầu có thể chuyển màu xanh tím hoặc thâm đen, nhưng không phải lúc nào cũng xuất hiện. Gà bệnh thường yếu ớt và có thể chết sau vài ngày. Các triệu chứng này có thể khác nhau tùy thuộc vào độ tuổi và sức khỏe của gà, cũng như mức độ nhiễm bệnh. Việc quan sát kỹ các triệu chứng lâm sàng là bước đầu tiên quan trọng trong việc chẩn đoán bệnh.

2.2. Bệnh Tích Đại Thể Và Vi Thể Của Bệnh Đầu Đen

Bệnh tích đại thể của bệnh đầu đen ở gà bao gồm viêm hoại tử tạo mủ ở ruột, manh tràng và gan. Manh tràng có thể đóng kén. Gan có các nốt hoại tử màu trắng hoặc vàng. Bệnh tích vi thể cho thấy sự xâm nhập của Histomonas meleagridis vào các mô, gây viêm và hoại tử. Việc phân tích bệnh tích đại thể và vi thể là phương pháp quan trọng để xác định chính xác bệnh đầu đen và phân biệt với các bệnh khác có triệu chứng tương tự.

III. Phương Pháp Nghiên Cứu Bệnh Đầu Đen Ở Gà Tại Trạm Nông Lâm

Nghiên cứu về bệnh đầu đen ở gà tại trạm thí nghiệm nông lâm sử dụng các phương pháp khoa học để thu thập và phân tích dữ liệu. Các phương pháp này bao gồm mổ khám bệnh phẩm, xét nghiệm mẫu phân, phân lập và định danh Histomonas meleagridis, và đánh giá hiệu quả của các phác đồ điều trị. Nghiên cứu cũng tập trung vào việc xác định các yếu tố nguy cơ gây bệnh và đánh giá tác động của bệnh đến năng suất chăn nuôi. Kết quả nghiên cứu cung cấp cơ sở khoa học cho việc xây dựng các biện pháp phòng và điều trị bệnh hiệu quả.

3.1. Thu Thập Mẫu Bệnh Phẩm Gà Mắc Bệnh Đầu Đen

Việc thu thập mẫu bệnh phẩm từ gà mắc bệnh đầu đen ở gà là bước quan trọng trong quá trình nghiên cứu. Mẫu bệnh phẩm bao gồm gan, manh tràng, ruột và các cơ quan khác có dấu hiệu tổn thương. Mẫu được thu thập cẩn thận và bảo quản đúng cách để đảm bảo tính chính xác của các xét nghiệm tiếp theo. Thông tin về lịch sử bệnh, triệu chứng lâm sàng và điều kiện chăn nuôi cũng được ghi lại để phục vụ cho việc phân tích dữ liệu.

3.2. Phân Tích Bệnh Phẩm Và Xét Nghiệm Mô Bệnh Học

Mẫu bệnh phẩm được phân tích bằng các phương pháp xét nghiệm khác nhau để xác định sự hiện diện của Histomonas meleagridis. Xét nghiệm mô bệnh học được sử dụng để đánh giá tổn thương ở các mô và xác định sự xâm nhập của ký sinh trùng. Các phương pháp xét nghiệm này giúp xác định chính xác nguyên nhân gây bệnh và phân biệt với các bệnh khác có triệu chứng tương tự. Kết quả xét nghiệm là cơ sở quan trọng để đánh giá hiệu quả của các phác đồ điều trị.

IV. Kết Quả Nghiên Cứu Tỷ Lệ Nhiễm Bệnh Đầu Đen Ở Gà

Nghiên cứu tại trạm thí nghiệm nông lâm đã xác định tỷ lệ nhiễm bệnh đầu đen ở gà theo giống gà, độ tuổi và phương thức chăn nuôi. Kết quả cho thấy có sự khác biệt đáng kể về tỷ lệ nhiễm bệnh giữa các giống gà khác nhau. Gà non có tỷ lệ nhiễm bệnh cao hơn so với gà trưởng thành. Phương thức chăn nuôi cũng ảnh hưởng đến tỷ lệ nhiễm bệnh, với gà thả vườn có nguy cơ nhiễm bệnh cao hơn so với gà nuôi nhốt. Kết quả này cung cấp thông tin quan trọng cho việc xây dựng các biện pháp phòng bệnh phù hợp với từng đối tượng và điều kiện chăn nuôi.

4.1. Tỷ Lệ Nhiễm Histomonas Meleagridis Theo Giống Gà

Nghiên cứu cho thấy tỷ lệ nhiễm Histomonas meleagridis khác nhau giữa các giống gà. Một số giống gà có khả năng kháng bệnh tốt hơn so với các giống khác. Điều này có thể liên quan đến yếu tố di truyền và hệ miễn dịch của từng giống gà. Việc lựa chọn giống gà phù hợp có thể giúp giảm thiểu nguy cơ mắc bệnh đầu đen và nâng cao hiệu quả chăn nuôi.

4.2. Ảnh Hưởng Của Phương Thức Chăn Nuôi Đến Tỷ Lệ Nhiễm Bệnh

Phương thức chăn nuôi có ảnh hưởng lớn đến tỷ lệ nhiễm bệnh đầu đen ở gà. Gà thả vườn có nguy cơ nhiễm bệnh cao hơn do tiếp xúc nhiều hơn với mầm bệnh trong môi trường. Gà nuôi nhốt có thể được bảo vệ tốt hơn khỏi mầm bệnh, nhưng cần đảm bảo vệ sinh chuồng trại và quản lý chất thải tốt để tránh lây lan bệnh. Việc lựa chọn phương thức chăn nuôi phù hợp và áp dụng các biện pháp vệ sinh phòng bệnh là rất quan trọng để giảm thiểu nguy cơ mắc bệnh đầu đen.

V. Giải Pháp Phòng Và Điều Trị Bệnh Đầu Đen Ở Gà Hiệu Quả

Nghiên cứu đã đề xuất các giải pháp phòng và điều trị bệnh đầu đen ở gà hiệu quả. Các giải pháp này bao gồm cải thiện vệ sinh chuồng trại, kiểm soát giun kim, sử dụng thuốc điều trị và tăng cường sức đề kháng cho gà. Việc áp dụng đồng bộ các giải pháp này có thể giúp giảm thiểu tỷ lệ mắc bệnh và thiệt hại kinh tế cho người chăn nuôi. Nghiên cứu cũng nhấn mạnh tầm quan trọng của việc chẩn đoán sớm và điều trị kịp thời để ngăn chặn sự lây lan của bệnh.

5.1. Xây Dựng Phác Đồ Điều Trị Bệnh Đầu Đen Cho Gà

Nghiên cứu đã xây dựng phác đồ điều trị bệnh đầu đen ở gà dựa trên kết quả thử nghiệm các loại thuốc khác nhau. Phác đồ điều trị bao gồm việc sử dụng thuốc kháng ký sinh trùng, thuốc kháng viêm và thuốc hỗ trợ gan. Việc tuân thủ đúng phác đồ điều trị và theo dõi sát sao tình trạng sức khỏe của gà là rất quan trọng để đạt được hiệu quả điều trị tốt nhất.

5.2. Đề Xuất Biện Pháp Phòng Chống Bệnh Đầu Đen Cho Gà

Các biện pháp phòng chống bệnh đầu đen ở gà bao gồm cải thiện vệ sinh chuồng trại, kiểm soát giun kim, sử dụng vaccine phòng bệnh và tăng cường sức đề kháng cho gà. Vệ sinh chuồng trại sạch sẽ giúp giảm thiểu mầm bệnh trong môi trường. Kiểm soát giun kim giúp ngăn chặn sự lây lan của Histomonas meleagridis. Sử dụng vaccine phòng bệnh giúp tăng cường hệ miễn dịch của gà. Tăng cường sức đề kháng cho gà bằng cách cung cấp dinh dưỡng đầy đủ và chăm sóc tốt.

VI. Ứng Dụng Thực Tiễn Và Tương Lai Nghiên Cứu Bệnh Đầu Đen

Kết quả nghiên cứu về bệnh đầu đen ở gà tại trạm thí nghiệm nông lâm có ý nghĩa thực tiễn lớn trong việc cải thiện hiệu quả chăn nuôi gia cầm. Các giải pháp phòng và điều trị bệnh được đề xuất có thể được áp dụng rộng rãi trong thực tế sản xuất. Nghiên cứu cũng mở ra hướng đi mới cho các nghiên cứu tiếp theo về bệnh đầu đen, như tìm kiếm các loại thuốc mới hiệu quả hơn và phát triển các phương pháp chẩn đoán nhanh chóng và chính xác hơn. Việc tiếp tục nghiên cứu về bệnh đầu đen là rất cần thiết để bảo vệ ngành chăn nuôi gia cầm và đảm bảo an ninh lương thực.

6.1. Kinh Nghiệm Chăn Nuôi Gà An Toàn Sinh Học

Chăn nuôi gà an toàn sinh học là một phương pháp hiệu quả để phòng ngừa bệnh đầu đen ở gà. Phương pháp này bao gồm việc áp dụng các biện pháp vệ sinh nghiêm ngặt, kiểm soát nguồn gốc gà giống, sử dụng thức ăn và nước uống sạch sẽ, và hạn chế tiếp xúc với các yếu tố nguy cơ gây bệnh. Chăn nuôi gà an toàn sinh học giúp giảm thiểu nguy cơ mắc bệnh và nâng cao hiệu quả chăn nuôi.

6.2. Hợp Tác Xã Chăn Nuôi Gà Và Phát Triển Thị Trường

Hợp tác xã chăn nuôi gà có vai trò quan trọng trong việc phát triển thị trường và nâng cao giá trị sản phẩm. Hợp tác xã giúp người chăn nuôi liên kết với nhau, chia sẻ kinh nghiệm và nguồn lực, và tiếp cận thị trường một cách hiệu quả hơn. Hợp tác xã cũng có thể đóng vai trò trong việc kiểm soát chất lượng sản phẩm và xây dựng thương hiệu cho sản phẩm chăn nuôi gà.

Nội dung chính

Tổng quan nghiên cứu

Ngành chăn nuôi gia cầm giữ vai trò chiến lược trong cơ cấu nông nghiệp Việt Nam, cung cấp nguồn thực phẩm đạm chất lượng cao và tạo sinh kế bền vững cho hàng triệu hộ nông dân. Tuy nhiên, sự xuất hiện và lây lan của các bệnh truyền nhiễm ký sinh trùng đường ruột đang tạo ra những rào cản kỹ thuật và kinh tế lớn. Trong đó, bệnh đầu đen do đơn bào Histomonas meleagridis gây ra là một bệnh truyền nhiễm nguy hiểm, gây tỷ lệ tử vong từ 70% đến 90% ở các đàn gia cầm non nếu không được phát hiện và xử lý kịp thời.

Tại Trạm Nghiên cứu Chăn nuôi Gà Phổ Yên thuộc Trung tâm Nghiên cứu Gia cầm Thụy Phương, đơn vị quản lý tổng đàn hơn 50.000 cá thể giống trên khuôn viên 35 hecta, bệnh đầu đen liên tục phát sinh qua nhiều lứa tuổi, ảnh hưởng tiêu cực đến công tác lưu giữ quỹ gen và cung ứng con giống quốc gia. Xuất phát từ yêu cầu thực tiễn đó, luận văn thạc sĩ chuyên ngành Thú y của tác giả Lê Văn Hùng tập trung thực hiện ba mục tiêu trọng tâm:

1. Xác định các đặc điểm dịch tễ học, triệu chứng lâm sàng và tổn thương giải phẫu bệnh của bệnh đầu đen trên ba giống gà nuôi tại trạm.
2. Đánh giá mức độ cảm nhiễm của mầm bệnh theo lứa tuổi, mùa vụ và phương thức chăn nuôi.
3. Thử nghiệm, lựa chọn phác đồ điều trị đạt hiệu quả cao và xây dựng quy trình phòng trừ tổng hợp nhằm giảm thiểu tỷ lệ tử vong đàn nuôi xuống dưới 10%.

Nghiên cứu được triển khai toàn diện tại địa bàn tỉnh Thái Nguyên trong giai đoạn 2016 - 2017, mang lại cơ sở dữ liệu thực nghiệm giá trị giúp nâng cao năng suất đàn giống và bảo vệ an toàn sinh học chuỗi sản xuất.

Cơ sở lý thuyết và phương pháp nghiên cứu

Khung lý thuyết áp dụng

Luận văn vận dụng lý thuyết dịch tễ học ký sinh trùng thú y hiện đại kết hợp mô hình bệnh sinh mô bào đường ruột của đơn bào kỵ khí đường tiêu hóa. Khung lý thuyết của đề tài tập trung làm rõ 4 khái niệm nền tảng:

• Đơn bào Histomonas meleagridis: Tác nhân gây bệnh thuộc ngành Parabasalia, tồn tại đa hình thái gồm dạng xâm lấn kiểu amip kích thước 8 - 17 µm trong mô bào và dạng roi chuyển động xoay kích thước 12 - 21 µm trong lòng ống tiêu hóa.
• Ký chủ trung gian và vector lan truyền: Giun kim Heterakis gallinarum bảo vệ đơn bào bên trong vỏ trứng, giúp mầm bệnh tồn tại dai dẳng từ 2 đến 3 năm ngoài môi trường đất; giun đất đóng vai trò là vật chủ tích trữ cơ học làm gia tăng nguy cơ lây lan.
• Cơ chế lây truyền qua lỗ huyệt và đường tiêu hóa: Hiện tượng uống qua lỗ huyệt tiếp xúc trực tiếp với phân tươi chứa đơn bào sống tạo điều kiện cho mầm bệnh di chuyển ngược nhu động ruột vào manh tràng.
• Hội chứng viêm gan - manh tràng truyền nhiễm (Enterohepatitis): Quá trình viêm loét hoại tử xuất huyết tạo kén bã đậu tại ruột thừa kết hợp hoại tử tế bào gan hình hoa cúc lõm trung tâm với đường kính tổn thương từ 0,5 đến 2 cm.

Phương pháp nghiên cứu

Nguồn dữ liệu nghiên cứu được thu thập trực tiếp từ quy trình giám sát dịch tễ, mổ khám bệnh tích phủ tạng và xét nghiệm phân tại Trạm Nghiên cứu Chăn nuôi Gà Phổ Yên. Quy trình phương pháp được thiết kế chặt chẽ:

• Cỡ mẫu và phương pháp chọn mẫu: Nghiên cứu áp dụng phương pháp chọn mẫu phân tầng ngẫu nhiên có chủ đích trên 360 cá thể gà thuộc 3 giống khác nhau phân bổ từ 1 đến trên 16 tuần tuổi để theo dõi lâm sàng và mổ khám giải phẫu bệnh. Đồng thời, tác giả lấy 540 mẫu phân tươi định kỳ qua 4 mùa trong năm để kiểm tra trứng giun kim và đơn bào kỵ khí.
• Lý do lựa chọn phương pháp: Phương pháp mổ khám đối chứng kết hợp kỹ thuật soi tươi độ phóng đại 400 lần và kỹ thuật nhuộm mô học Hematoxylin - Eosin (HE) giúp quan sát trực tiếp cấu trúc vi thể đơn bào, loại trừ sai số chẩn đoán nhầm với bệnh cầu trùng manh tràng do Eimeria tenella hoặc bệnh Marek thể nội tạng.
• Timeline và công cụ phân tích: Toàn bộ dữ liệu dịch tễ và kết quả thử nghiệm 3 phác đồ điều trị được ghi nhận liên tục trong 12 tháng, sau đó xử lý bằng phần mềm thống kê sinh học chuyên ngành để xác định mức ý nghĩa thống kê với ngưỡng tin cậy p < 0,05.

Kết quả nghiên cứu và thảo luận

Những phát hiện chính

Kết quả thực nghiệm của luận văn ghi nhận các phát hiện dịch tễ và lâm sàng quan trọng:

• Tỷ lệ cảm nhiễm theo tuần tuổi: Đàn gà non từ 3 đến 12 tuần tuổi có tỷ lệ nhiễm cao nhất, dao động từ 42,5% đến 58,3%, kèm theo tỷ lệ tử vong tăng vọt từ 70% đến 85% nếu không có can thiệp thuốc. Ở nhóm gà trên 16 tuần tuổi, tỷ lệ mắc bệnh giảm rõ rệt xuống dưới mức 12,0%.
• Biến động theo mùa vụ chăn nuôi: Dịch bệnh bùng phát mạnh nhất vào giai đoạn thời tiết nóng ẩm chuyển mùa gồm cuối xuân, mùa hè và đầu thu với tỷ lệ phát hiện cá thể mắc bệnh cao gấp 1,8 lần so với mùa đông hanh khô.
• Tương quan với phương thức chăn nuôi: Phương thức nuôi thả vườn trên nền đất có tỷ lệ nhiễm đơn bào lên tới 38,6%, cao hơn 24,1% so với phương thức nuôi nhốt hoàn toàn trên sàn bê tông hoặc sàn lưới có kiểm soát vệ sinh.
• Bệnh tích đại thể và vi thể đặc trưng: 100% số gà mắc bệnh mổ khám đều ghi nhận tổn thương dày thành manh tràng đóng kén bã đậu fibrin màu trắng ngà và trên 92% xuất hiện các ổ hoại tử lõm hình hoa cúc màu vàng xám trên bề mặt gan phì đại gấp 2 đến 3 lần.

Thảo luận kết quả

Nguyên nhân chính dẫn đến sự bùng phát mạnh mẽ của bệnh đầu đen ở đàn gà thả vườn bắt nguồn từ vòng đời sinh học của giun kim Heterakis gallinarum. Khi gà bới đất ăn phải giun đất tích trữ trứng giun kim mang mầm bệnh, ấu trùng giải phóng đơn bào trực tiếp vào niêm mạc manh tràng. Độ pH kiềm nhẹ tại ruột tạo điều kiện tối ưu cho đơn bào nhân lên theo phương thức trực phân, thâm nhập hệ thống tuần hoàn cửa để phá hủy nhu mô gan.

Kết quả này hoàn toàn tương thích với các báo cáo dịch tễ học quốc tế, khẳng định tính chất tương quan thuận giữa mật độ trứng giun kim trong nền đất chuồng nuôi và cường độ phát tán bệnh đầu đen. Trong luận văn, các chuỗi số liệu được mô hình hóa rõ nét qua 15 bảng thống kê chi tiết và 7 biểu đồ trực quan, giúp người đọc dễ dàng so sánh tỷ lệ nhiễm theo giống gà qua biểu đồ cột và theo dõi động thái phát triển bệnh tích qua đồ thị đường biểu diễn theo thời gian.

Đề xuất và khuyến nghị

Dựa trên kết quả nghiên cứu thực nghiệm, luận văn đề xuất 4 giải pháp can thiệp đồng bộ nhằm kiểm soát triệt để dịch bệnh đầu đen trong chăn nuôi gia cầm:

• Thiết lập quy trình an toàn sinh học và cải tạo mặt nền: Chủ trang trại và nhân viên thú y cần tiến hành thu gom phân rác hàng ngày, rải vôi bột khử trùng nền chuồng với định lượng 100 g/m² và phun thuốc sát trùng 1 - 2 lần mỗi tuần. Thay thế nền đất tự nhiên bằng nền bê tông hoặc đệm lót sinh học dày 10 - 15 cm nhằm triệt tiêu môi trường sống của giun đất, mục tiêu giảm 80% mật độ vector truyền bệnh trong 60 ngày.
• Thực hiện lịch tẩy giun kim định kỳ: Đội ngũ kỹ thuật cơ sở triển khai tẩy giun kim đồng loạt cho đàn gà giống từ 20 đến 25 ngày tuổi bằng các hoạt chất đặc hiệu như Mebendazole hoặc Levamisole, sau đó lặp lại định kỳ 45 ngày một lần nhằm duy trì tỷ lệ sạch ký sinh trùng trên 95%.
• Áp dụng phác đồ điều trị kết hợp hiệu quả cao: Khi đàn gà xuất hiện triệu chứng tiêu chảy phân vàng lưu huỳnh, bác sĩ thú y chỉ định tiêm bắp phác đồ phối hợp kháng sinh chứa hoạt chất Sulfamonomethoxine liều 1 ml/5 kg thể trọng trong 2 - 3 ngày, kết hợp bổ sung vitamin tổng hợp và chất điện giải qua nước uống trong 4 ngày liên tục để đạt tỷ lệ phục hồi trên 92% sau 72 giờ.
• Khử trùng nguồn nước uống thường xuyên: Bổ sung dung dịch thuốc tím KMnO4 nồng độ 1/10.000 (1 gram thuốc tím pha trong 10 lít nước sạch) hoặc CuSO4 định kỳ 1 lần mỗi tuần cho gà uống trong khung giờ cố định từ 1 đến 2 giờ/ngày, áp dụng xuyên suốt chu kỳ nuôi để tiêu diệt mầm bệnh phát tán tự do.

Đối tượng nên tham khảo luận văn

Công trình nghiên cứu mang tính ứng dụng thực tiễn cao và là tài liệu tham khảo giá trị cho 4 nhóm đối tượng:

• Bác sĩ thú y và cán bộ dịch tễ học thực địa: Khai thác các mô tả bệnh lý đại thể, vi thể và kỹ thuật xét nghiệm soi tươi để chẩn đoán phân biệt nhanh bệnh đầu đen với bệnh cầu trùng manh tràng và bệnh Leukosis, nâng cao độ chính xác chẩn đoán lâm sàng lên trên 95%.
• Chủ trang trại và nhà quản lý cơ sở chăn nuôi gia cầm quy mô lớn: Áp dụng trực tiếp quy trình cải tạo nền chuồng, kiểm soát nguồn nước uống và quản lý an toàn sinh học cho đàn gà quy mô từ 5.000 đến 50.000 con nhằm giảm thiểu nguy cơ bùng phát dịch bệnh.
• Giảng viên, nghiên cứu sinh và sinh viên ngành Chăn nuôi - Thú y: Sử dụng hệ thống dữ liệu, tài liệu trích dẫn và phương pháp bố trí thí nghiệm của luận văn như một tài liệu học thuật mẫu mực phục vụ giảng dạy và phát triển các đề tài ký sinh trùng học chuyên sâu.
• Cán bộ khuyến nông và cơ quan quản lý thú y địa phương: Tham khảo các khuyến nghị kỹ thuật để xây dựng sổ tay hướng dẫn phòng chống dịch bệnh gia cầm theo mùa, hỗ trợ nông dân giảm thiểu thiệt hại kinh tế trên 60% tại các vùng trọng điểm chăn nuôi.

Câu hỏi thường gặp

Dấu hiệu lâm sàng điển hình nhất để nhận biết gà mắc bệnh đầu đen là gì?

Gà mắc bệnh thường sốt cao từ 43 đến 44°C, ủ rũ, xù lông, uống nhiều nước, sút cân nhanh và bài tiết phân loãng màu vàng lưu huỳnh đặc trưng. Vùng da đầu và tích mào của gà chuyển sang màu xanh xám hoặc tím tái thâm đen do tuần hoàn máu suy giảm, kèm theo tỷ lệ chết tăng nhanh sau 12 đến 15 ngày ủ bệnh.

Tổn thương bệnh tích nào ở phủ tạng giúp khẳng định chắc chắn bệnh đầu đen khi mổ khám?

Bệnh tích đặc trưng nhất tập trung ở manh tràng và gan. Manh tràng sưng to, thành ruột dày lên và lòng manh tràng chứa đầy khối fibrin đóng quánh tạo thành kén bã đậu màu trắng ngà. Đồng thời, bề mặt gan xuất hiện các ổ hoại tử lõm hình hoa cúc màu vàng xám có đường kính từ 0,5 đến 2 cm.

Vai trò của giun kim trong việc truyền lây bệnh đầu đen nguy hiểm như thế nào?

Giun kim Heterakis gallinarum là vật chủ trung gian chủ yếu lưu giữ đơn bào Histomonas meleagridis bên trong trứng giun. Nhờ lớp vỏ dày, trứng giun kim bảo vệ đơn bào tồn tại suốt 2 đến 3 năm ngoài môi trường đất ẩm, khiến gia cầm dễ dàng tái nhiễm bệnh khi ăn phải thức ăn hoặc giun đất chứa trứng giun kim.

Cần phân biệt bệnh đầu đen với những bệnh truyền nhiễm nào ở gà?

Cần chẩn đoán phân biệt bệnh đầu đen với bệnh cầu trùng do Eimeria tenella vốn gây xuất huyết chứa đầy máu tươi trong manh tràng nhưng không làm gan hoại tử lõm. Ngoài ra, cần phân biệt với bệnh Marek thể nội tạng và bệnh Leukosis có các khối u sần sùi đặc màu trắng trên gan nhưng không tạo kén hoại tử bã đậu ở manh tràng.

Phương pháp phòng bệnh đầu đen nào mang lại hiệu quả kinh tế bền vững nhất?

Phương pháp hiệu quả nhất là kết hợp nuôi gà trên sàn lưới hoặc nền đệm lót sinh học cách ly hoàn toàn với nền đất ẩm, kết hợp tẩy giun kim định kỳ cho đàn gà từ 20 ngày tuổi. Song song đó, việc cho uống nước pha thuốc tím KMnO4 tỷ lệ 1/10.000 mỗi tuần một lần giúp ngăn chặn trên 90% nguy cơ lây nhiễm mầm bệnh qua đường uống.

Kết luận

• Công trình khẳng định đơn bào Histomonas meleagridis là căn nguyên trực tiếp gây thiệt hại nghiêm trọng trên đàn gà giống quy mô 50.000 con tại Trạm Nghiên cứu Chăn nuôi Gà Phổ Yên.
• Dịch bệnh có quy luật phát sinh mạnh mẽ nhất ở nhóm gà non từ 3 đến 12 tuần tuổi trong các tháng nóng ẩm, gây tỷ lệ chết cao từ 70% đến 85% nếu thiếu biện pháp can thiệp.
• Luận văn cung cấp hệ thống tiêu chuẩn chẩn đoán toàn diện thông qua triệu chứng phân vàng lưu huỳnh, tổn thương kén manh tràng và hoại tử gan hình hoa cúc.
• Phác đồ điều trị kết hợp kháng sinh đặc hiệu Sulfamonomethoxine cùng vitamin trợ sức được chứng minh đạt hiệu quả chữa lành trên 92% cá thể bệnh.
• Đề xuất hoàn thiện quy trình an toàn sinh học đa tầng gồm tẩy giun kim chu kỳ 45 ngày, sát trùng nền chuồng định kỳ và xử lý nước uống bằng dung dịch thuốc tím loãng.

Đóng góp lớn nhất của luận văn là đã chuẩn hóa cơ sở lý luận và giải pháp thực nghiệm điều trị bệnh đầu đen, tạo tiền đề chuyển giao kỹ thuật cho các cơ sở chăn nuôi gia cầm trong 6 đến 12 tháng tới. Các đơn vị sản xuất giống và trang trại chăn nuôi gia cầm cần khẩn trương áp dụng quy trình phòng trị đồng bộ này để bảo vệ đàn vật nuôi, nâng cao hiệu quả kinh tế và hướng tới nền chăn nuôi an toàn sinh học bền vững.

Trích đoạn nội dung tài liệu

ĐẠI HỌC THÁI NGUYÊN TRƯỜNG ĐẠI HỌC NÔNG LÂM LÊ VĂN hòIG HGHIÊN cỨU bỆIIh ĐẦU ĐEN Ở bA GIÓIG GÀ TẠI TẠM IGHIÊN cỨU chĂH HUÔI GÀ PhÓ VÊH (ThUỘc TTUIG TÂM HGHIÊN cỨU GIA cÀM ThỤY PhỚ|ƠIG) VÀ bIET PhÁP PhòNG TTỊ bỆHh LUẬN VĂII ThẠc SĨ Thú V ThAI NGUYEN - 2017 ĐẠI HỌC THÁI NGUYÊN TRƯỜNG ĐẠI HỌC NÔNG LÂM LÊ VĂN hòIG HGHIÊN cỨU bỆIh ĐẦU ĐEN Ở bA GIÓIG GÀ TẠI TẠM IGHIÊN cỨU chĂH HUÔI GÀ PhÓ VÊH (ThUỘc TTUIG TÂM HGHIÊN cỨU GIA cÀM ThỤY PhỚ|ƠIG) VÀ bIET PhÁP PhòNG TTỊ bỆHh Hgành: Thú y Mã số: 60 64 01 01 LUẬN VĂII ThẠc SĨ Thú V Hgøjời hơjớng dẫn kh0a học: 1. Iguyễn Thị Kim Lan 2. Hguyễn Thị Iga thákIIGBVÊII=29+2 LỜI cAM Đ0AH Tôi xin cam đ0an đây là công trình nghiên cứu của riêng lôi, các số liệu, kết quả nêu lr0ng luận văn là trung thực và chơla lừng đojợc ai công số lr0ng sấi kỳ công lrình nà0 khác. Tôi xin cam đ0an rằng các thông fin trích dẫn lr0ng luận văn đều đã đojợc chỉ rõ nguồn gốc.

Thái llguyên, ngày 15 tháng 9 năm 2017 Tác giả Lê Văn hùng 1 LOIcAM O11 h0àn thành luận văn này, ng0ài sự nỗ lực cố gắng hết mình của sản thân, lôi luôn nhận đojợc sự quan lâm giúp đỡ của các thầy giá0, cô giá0 và bạn bè đồng nghiệp. TIhân dịp này, lrojớc liên †ôi xin chân thành cảm ơn sự giúp đỡ của các giảng viên kh0a chăn nuôi Thú y, Trojờng đại học Ilông Lâm Thái IIguyên đã giảng dạy lôi tr0ng suốt thời gian học lập lại trojờng. Tôi xin sày lỏ lòng siết ơn sâu sắc đến cô giá0 GS. Hguyễn Thị Kim Lan và TS.

Hguyễn Thị Hga đã lận tình giúp đỡ, hojớng dẫn lôi lr0ng quá trình thực hiện và h0àn thành luận văn. Tôi xin gửi lời cảm ơn chân thành đến Lãnh đạ0 Trạm IIghiên cứu chăn nuôi gà Phổ Vên; Trung lâm nghiên cứu gia cầm Thuy Phojơng và các bạn đồng nghiệp đã giúp đỡ lôi tr0ng suối thời gian qua. Tôi xin gửi lời cảm ơn tới ngojời thân trOng gia đình đã luôn giúp do, động viên lôi h0àn thành luận văn này. Thái llguyên, ngày 15 tháng 9 năm 2017 học viên Lê Văn hùng 11 MUc LUc LOI CAM BOAT oo ccceccsscssessscsecseessessesseestesseseseesessesssessessessecsussnessessessssssssessesseees i LỜI €ẢM ƠIT.

ii MMỤPC LLỤỨC .- - G3 15121119 1H TH HH ng nhe ili DAITh MỤC cÁc TU VIET TAT .ceccceccsssesssesssesseessessuessessstsstsssessnesssesstesseesnees Vv DAITh MUc cAc BATIG.uvcceeccessesssssssesstessesssessscsstessessucssssssesseessessnesssesetesneenees vi DAITh MỤC cÁc hìITH. Tính cấp thiết của đề lài. Ý nghĩa kh0a học và thực liễn của đề lài.---5-©5scsesxesrrerreee 2 chơiơng 1: TỎÓIG QUAIT TÀI LIỆU. cơ sở kh0a học của đề lài.

Đặc điểm của đơn sà0 his/0m0nas meleagridis ký sinh ởgia cầm. bệnh đầu đen (his/0m0n0s¡s) ở 1 6 1. Tình hình nghiên cứu †r0ng và ngài HGIỚC. Tình hình nghiên cứu †rÖIIg TƠIỚC.

Tình hình nghiên cứu trên thế giới.--2- + 525525522 17 chojong 2: DOI TGJONG, VAT LIEU, MOIDUNG VA PhG|ONG 7907/91/9010. Đối lojợng và vật liệu nghiên cứu .----2¿s+cse+2++cse+zzzze- 31 2. Đối loJợng nghiên cứu.------ 2-22 ©++++++£x++Ez+ttzxe+rxesrvsee 31 2. Vật liệu ng]hiÊH CỨU.

Địa điểm, thời gian nghiên Cứu. Địa điểm nghiên Cứu. Thời gian ngh1iÊH CỨU. Hội dung nghiÊN CỨU.

IIghiên cứu lnh hình nhiễm h. meleagzidis ở gà qua mồ khám 32 1V 2. IIghiên cứu bệnh đầu đen ở gà lại Trạm nghiên cứu chăn nuôi gà 2. Đề xuất siện pháp phòng tri, gop phan hạn chế những thiệt hại d0 sệnh đầu đen gây ra ở gà.

PhoJơng pháp nghlÊI CỨU. Thu thập mẫu sệnh phẩm gà mắc bệnh đầu đen tại Trạm nghiên cứu chăn nuôi gà Phổ Vên.----:- 2 2£ ©+2++++£x++EE+t2zxz+zzzszvse+ 33 2. PhoJơng pháp nghiên cứu bệnh đầu đen d0 A. meleageidis gay ra 6 ga 35 2.

Lựa chọn phác đồ điều trị sệnh đầu đen có hiệu quả. Đề xuất siện pháp phòng tri, gop phan hạn chế những thiệt hại d0 sệnh đầu đen gây ra ở gà.--- ¿2 222 +2++2xtEEEvEEEterkesrrrrrrree chojong 3: KET QUA NIGHIEN cUU VA ThẢ0 LUẬN 3. Tình hình nhiễm h. zmeleagzidis ở gà lại Trạm nghiên cứu chăn nuôi gà Phổ VÊH.--2-2-©22+S+£+2SE2SEE2SEE22E1227117112712711221112112 222 e2 39 3.Tỷ lệ nhiễm ñ.

mmeleageidis the0 giống gà. Tỷ lệ nhiễm h. mmeleagaidis ở gà the0 mùa lr0ng năm. mmeleagaidis the0 phoJơng thức chăn nuôi gà.

Tỷ lệ nhiễm h. meleageidis ở gà lrỗng và gà mái. IIghiên cứu bệnh đầu đen dO A. meleageidis gây ra ở gà.

Triệu chứng lâm sàng của gà mắc bệnh đầu đen d0 đơn sà0 hisl0m0nas meleageidis BẦV Ta. Tén thojong của gà mắc bệnh đầu đen d0 đơn 540 A. Khối lojợng, thé tích một số cơ quan nội lạng của gà bệnh và gà khỏe. IIghiên cứu một số chỉ số máu của gà bệnh nhiễm đơn sà0 8,.

nghiên cứu siện pháp phòng chống sệnh đầu đen ch0 gà. Xây dựng phác đồ điều trị sệnh đầu đen ch0 gà. Đề xuất biện pháp phòng chống bệnh đầu đen ch0 gà. 73 KET LUẬN VÀ ĐÈ IIGh] 1.

DS QB ese eccecsssessesssesssssseessessucssesssesstessessuessesssesstessessnessssssteseesssesness TAI LIEU ThAM KhAO vi DAITh MUc chU VIET TAT Cs: E. tenella : GOT: GPT: H. ganillarum : KL: LDH: MDH : Nxb: PTCN : Pa: spp : TC: TN: tr: TT: Cong su Escherichia coli Eimeria tenella Glutamicoxalacetic transaminase Glutamic pyruvic transaminase Histomonas meleagridis Heterakis ganillarum Khối lượng Lactic dehydrogenase Dehydrogenase malic Nha xuat ban Phương thức chăn nuôi Mức ý nghĩa Species Triệu chứng Thí nghiệm Trang Thể trọng vii DAITh MUc cAc bAIIG bang 3. meleageidis the0 giống gà.2: Tỷ lệ nhiễm ñ.

mmeleageidis ở gà the0 luôi .3: Ty lé nhiém A. meleageidis 6 gà the0 mùa lr0ng năm.4: Tỷ lệ nhiễm h. meleagzidis ở gà the0 phoJơng thức chăn nuôi. Tỷ lệ nhiễm h.

meleageidis ở gà trông và gà mái.6: Triệu chứng lâm sàng của gà mắc bệnh đầu đen d0 đơn sà0 hisl0m0nas meleageidis ĐÂY T. Set si, 52 bảng 3.7: Tôn thoJơng đại thề của gà mắc bệnh đầu đen d0 đơn à0 Fy, meleageidliS ĐÂY Ta. ác HH HH HH Hiên 55 bang 3. Tỷ lệ liêu Ban co 160 thojong vi thé ở gan và manh trang cua Ga mhiém dom BAO A.

Khéi lojong co thể và các nội quan gà sệnh và gà khỏe. Sự thay đổi một số chỉ số máu của gà nhiém don bà0 “h. 5Ÿ St SettềkEkhEh+ E111 re 62 bang 3. Sự thay đổi enzym huyết †oJơng và pr0lein Ir0ng máu gà bệnh nhiễm đơn sà0 h.

Sự thay đổi công thức sạch cầu cua ga nhiém don Bad h. meleageidis và gà khhỏe. Tỷ lệ nhiễm đơn sàO h. mmeleagzidis lại trạm.

Thử nghiệm 3 phác đồ điều trị bệnh đầu đen ch0 gà trên diện hep. Thử nghiệm 3 phác đồ điều trị bệnh đầu đen ch0 gà trên diện rộng. Ứng dụng phác đồ có hiệu quả ca0 lr0ng điều trị bệnh đầu đen ch0 gà và0 thực lẾ. cre, 73 viii DAITh MUc cAc hillh hình 3.

biéu đồ lỷ lệ nhiễm đơn sàO ñ. zneleageidis the0 giống ga. Đồ thị tỷ lệ nhiễm đơn à0 h. meleageidis ở gà the0 luôi.

biéu dé tỷ lệ nhiễm ñ. zmeleagzidis ở gà the0 mùa lr0ng năm. biểu đồ tỷ lệ nhiễm h. mmeleageidis ở gà the0 phojơng thứcchăn nuôi .2- 2: 22S£2S££2E£2EE+£EEEtEEEteEkevrrerrrserre, ^48 hình 3.

biểu đồ lỷ lệ nhiễm h. meleageidis ở gà trông và gà mái. biểu đồ tỷ lệ triệu chứng lâm sàng của gà mắc bệnh đầu đen. biểu đồ các nội quan của gà bệnh và gà khỏe.

Tính cấp thiết của đề lài Tr0ng quá trình phát triển kinh lế xã hội the0 hojớng gia0 loi, hội nhập khu vực và quốc lế, ngành chăn nuôi nói chung và chăn nuôi gia cam nói riêng chiếm vị lrí hết sức quan lrọng. chăn nuôi gia cầm cung cấp thị! phân són, lông. ch0 ngành công nghiệp chế biến, ngành nông nghiệp và cung cấp thực phẩm có giá lrị ch0 xã hội. Trạm nghiên cứu chăn nuôi gà Phổ Vên (thuộc Trung lâm nghiên cứu gia cam Thuy Phojong) 1a cơ quan chuyên sản xuất cOn giống và sả0 lồn gen về gia cầm, nhằm mục đích nghiên cứu kh0a học, sả0 tồn gen, ta0 ra giống mới và sản xuất kinh d0anh.

Trạm có diện lích 35 hecla, có cơ cấu đàn gà 50.000 c0n, có hệ thống trang thiết sị hiện đại. Tuy nhiên, tr0ng nhiều năm qua, dịch bệnh vẫn xảy ra thơjờng xuyên ở gà hầu hết các lứa luỗi của đàn gà của tram, Ong do bệnh dO đơn sà0 histOmOnas meleageidis gây ra (sệnh đầu đen), gây thiệt hại không nhỏ và ảnh hơiởng đến mục đích nghiên cứu, kinh d0anh và sản xuất lại trạm. bệnh đầu đen là sệnh mới xuất hiện ở nojớc la lrŨng vài năm gần đây, đến nay đã thấy ở khắp các vòng, miền tr0ng cả nojớc. bệnh tiến triển khá nhanh với những siêu hiện ở gà nho ủ rũ, xù lông, giảm ăn, uống nhiều nơiớc, phân l0ãng màu vàng lơiu huỳnh; da vùng đầu san đầu xanh tim, sau đó chuyển sang thâm đen (bởi vậy đojợc gọi là bệnh đầu đen).

bệnh có những bệnh tích đặc trong nhơi: viêm h0ại tử †ạO0 mủ ở ruột, manh lràng và gan; manh lràng đóng kén. hiện may, tai tram xuất hiện sệnh đầu đen lrên lất cả các giống gà với diễn biến dịch bệnh phức lạp và biện pháp phòng lrị bệnh chơa hiệu quả, gây thiệt hại lớn ch0 việc nghiên cứu và chăn muôi lại trạm còn gặp nhiều khó khăn. Xuất phát lừ thực lé trên, chúng lôi tiến hành đề lài: “IIghiên đu oệnh đầu đen ở sa giống gà lại Teạm nghiên du chăn nuôi gà phổ Vên (thuộc Tzung lâm nghiên cứu gia đầm T, hụy Phương) và oiện pháp phòng lzị bệnh”. Mục đích nghiên cứu - Xác định đojợc một số đặc điểm dịch lễ, bệnh lý và lâm sàng của bệnh đầu đen đ0 đơn sà0 his/0m0nas meleageidis gầy ra ở gà - Lựa chọn phác đồ điều trị bệnh đầu đen có hiệu quả.

- Xây dựng siện pháp phòng trị, góp phần hạn chế những thiệt hai dO bệnh đầu đen gây ra ở gà 3. Ý nghĩa kh0a hoc va thực liễn của đề lài 3. Ý nghĩa khÚa học Kết quả của đề fai là những thông tin kh0a học về một số đặc điểm bệnh lý và lâm sàng bệnh đầu đen d0 đơn £40 A. meleageidis gây ra ở gà, có mội số đóng góp mới ch0 kh0a học.

Ý nghĩa thực liễn Kết quả của đề lài là cơ sở kh0a học đề giúp ngojời chăn nuôi hiểu về bệnh, phát hiện bệnh kịp thời, từ đó áp dụng quy lrình phòng tri bệnh đầu đen ch0 gà nhằm hạn chế †ÿ lệ nhiễm và thiệt hại d0 bệnh đầu đen gây ra; góp phần nâng ca0 năng suất chăn nuôi, thúc đây chăn nuôi gà phát triển. chojong 1 TONG QUATI TAI LIEU 1. co’ sé kh0a hoc cia dé Ki 1.1 Đặc điểm của đơn sà0 hisi0m0nas meleagsidis ký sinh ở gia cầm 1. Vi fel aia don ba0 hisi0mOnas meleageidis le0ng hệ thống phân l0ại động vật nguyên sinh The0 cepicka và cs.

(2010) [21], vị trí của A. zeleageidis tr0ng hệ thống phân lOại nguyên sinh động vật nhơ] sau: bảng phân l0ại Giới: Pr010z0en IIgành: Parapasalia Lớp: Tririch0m0Onadea bộ: TritrichOm0nadida ho: DienlamOebidae Giống: hisi0m0nas L0ài: his/0mn0nas meleagetdis 1.