Nghiên Cứu Bệnh Chảy Gôm Do Phytophthora Gây Hại Cây Sầu Riêng Tại Đắk Lắk

Luận văn thạc sĩ nghiên cứu nghiên cứu phytophthora gây bệnh chảy gôm cây sầu riêng tại đắk lắk, khảo sát thực trạng, phân tích nguyên nhân, đề xuất giải pháp cải thiện thực tiễn.

• Tác giả: Thiều Thị Thu Trang
• Người hướng dẫn: PGS. Nguyễn Văn Viên
• Trường học: Học viện Nông nghiệp Việt Nam
• Chuyên ngành: Bảo vệ thực vật
• Đề tài: Nghiên Cứu Phytophthora Gây Bệnh Chảy Gôm Cây Sầu Riêng Tại Đắk Lắk
• Loại tài liệu: luận văn
• Năm xuất bản: 2020
• Địa điểm: Hà Nội

Mục lục chi tiết

• LỜI CAM ĐOAN
• LỜI CẢM ƠN
• MỤC LỤC
• DANH MỤC CHỮ VIẾT TẮT
• DANH MỤC BẢNG
• DANH MỤC HÌNH
• DANH MỤC ĐỒ THỊ
• TRÍCH YẾU LUẬN VĂN
• THESIS ABSTRACT
• 1. TÍNH CẤP THIẾT CỦA ĐỀ TÀI
• 2. MỤC ĐÍCH VÀ YÊU CẦU
• 3. ĐỐI TƯỢNG VÀ PHẠM VI NGHIÊN CỨU
• 3.1. Đối tượng nghiên cứu
• 3.2. Phạm vi nghiên cứu
• 4. Ý NGHĨA KHOA HỌC VÀ THỰC TIỄN CỦA ĐỀ TÀI
• 4.1. Ý nghĩa khoa học
• 4.2. Ý nghĩa thực tiễn
• 5. TỔNG QUAN TÀI LIỆU NGHIÊN CỨU
• 5.1. TÌNH HÌNH NGHIÊN CỨU NGOÀI NƯỚC
• 5.1.1. Giới thiệu sơ lược về cây sầu riêng
• 5.1.2. Tình hình trồng và xuất nhập khẩu sầu riêng trên thế giới
• 5.1.3. Nghiên cứu về một số bệnh hại chủ yếu trên sầu riêng
• 5.1.4. Tình hình thiệt hại do bệnh héo ngọn, chảy gôm cây sầu riêng gây ra
• 5.2. TÌNH HÌNH NGHIÊN CỨU TRONG NƯỚC
• 5.2.1. Tình hình sản xuất và tiêu thụ sầu riêng ở Việt Nam. Thực trạng canh tác sầu riêng tại tỉnh Đắk Lắk
• 5.2.2. Những nghiên cứu về bệnh hại trên sầu riêng. Những nghiên cứu về bệnh chảy gôm hại sầu riêng
• 5.2.3. Nghiên cứu về ứng dụng biện pháp sinh học trong phòng trừ bệnh do Phytophthora sp.
• 6. ĐỐI TƯỢNG, VẬT LIỆU, NỘI DUNG VÀ PHƯƠNG PHÁP NGHIÊN CỨU
• 6.1. ĐỐI TƯỢNG, VẬT LIỆU, ĐỊA ĐIỂM VÀ THỜI GIAN NGHIÊN CỨU
• 6.1.1. Đối tượng nghiên cứu
• 6.1.2. Địa điểm và thời gian nghiên cứu
• 6.1.3. Vật liệu, dụng cụ nghiên cứu
• 6.2. NỘI DUNG NGHIÊN CỨU
• 6.3. PHƯƠNG PHÁP NGHIÊN CỨU
• 6.3.1. Phương pháp điều tra thành phần bệnh hại sầu riêng
• 6.3.2. Phương pháp quan sát mô tả triệu chứng bệnh chảy gôm Sầu riêng
• 6.3.3. Phương pháp thu thập mẫu bệnh, phân lập nấm và nghiên cứu một số đặc điểm chính của nấm
• 6.3.4. Phương pháp lây bệnh nhân tạo nấm Phytophthora sp. đối với Sầu riêng
• 6.3.5. Phương pháp nghiên cứu phòng trừ bệnh bằng một số loại thuốc trừ nấm
• 6.3.6. Phương pháp tính toán và xử lý số liệu
• 7. KẾT QUẢ NGHIÊN CỨU VÀ THẢO LUẬN
• 7.1. KẾT QUẢ ĐIỀU TRA THÀNH PHẦN BỆNH HẠI CHÍNH TRÊN CÂY SẦU RIÊNG TẠI ĐẮK LẮK NĂM 2019
• 7.2. KẾT QUẢ NGHIÊN CỨU BỆNH CHẢY GÔM DO PHYTOPHTHORA SP.
• 7.2.1. Triệu chứng bệnh chảy gôm hại sầu riêng tại Đắk Lắk
• 7.2.2. Diễn biến bệnh chảy gôm hại thân cây sầu riêng tại Đắk Lắk trong năm 2019
• 7.2.3. Nghiên cứu các yếu tố ảnh hưởng đến sự phát sinh, phát triển của bệnh chảy gôm hại thân cây sầu riêng tại Đắk Lắk
• 7.2.4. Xác định tác nhân gây bệnh chảy gôm hại thân cây sầu riêng tại Đắk Lắk
• 7.2.5. Nghiên cứu đặc điểm hình thái Phytophthora sp. gây bệnh chảy gôm hại thân cây sầu riêng
• 7.2.6. Nghiên cứu một số đặc điểm sinh học Phytophthora sp. gây bệnh chảy gôm hại thân cây sầu riêng
• 7.2.7. Định danh loài Phytophthora sp. gây bệnh chảy gôm hại thân cây sầu riêng bằng phương pháp sinh học phân tử
• 7.3. THỬ NGHIỆM HIỆU LỰC ỨC CHẾ CỦA MỘT SỐ VI SINH VẬT ĐỐI KHÁNG ĐẾN SỰ SINH TRƯỞNG, PHÁT TRIỂN CỦA PHYTOPHTHORA PALMIVORA GÂY BỆNH CHẢY GÔM HẠI THÂN CÂY SẦU RIÊNG
• 7.3.1. Thử nghiệm hiệu lực ức chế của vi khuẩn đối kháng Bacillus methylotrophicus đến sự phát triển của Phytophthora palmivora
• 7.3.2. Thử nghiệm hiệu lực ức chế của xạ khuẩn đối kháng Streptomyces misionesis đến sự phát triển của Phytophthora palmivora
• 7.3.3. Thử nghiệm hiệu lực ức chế của nấm đối kháng Trichoderma harzianum đến sự phát triển của Phytophthora palmivora
• 7.4. THỬ NGHIỆM HIỆU QUẢ CỦA CHẾ PHẨM NANO KIM LOẠI BẠC (AG-H) ĐẾN SỰ SINH TRƯỞNG, PHÁT TRIỂN PHYTOPHTHORA PALMIVORA GÂY BỆNH CHẢY GÔM HẠI THÂN CÂY SẦU RIÊNG
• 7.5. THỬ NGHIỆM HIỆU QUẢ PHÒNG TRỪ PHYTOPHTHORA PALMIVORA BẰNG BIỆN PHÁP HÓA HỌC TRONG ĐIỀU KIỆN INVITRO
• 7.5.1. NGHIÊN CỨU ẢNH HƯỞNG CỦA MỘT SỐ LOẠI THUỐC HÓA HỌC ĐẾN SỰ HÌNH THÀNH BỌC BÀO TỬ PHYTOPHTHORA PALMIVORA TRÊN MÔI TRƯỜNG NHÂN TẠO
• 7.5.2. NGHIÊN CỨU HIỆU LỰC CỦA THUỐC HÓA HỌC ĐỐI VỚI BỆNH CHẢY GÔM HẠI THÂN CÂY SẦU RIÊNG TRONG NHÀ LƯỚI
• 8. KẾT LUẬN VÀ KIẾN NGHỊ
• TÀI LIỆU THAM KHẢO
• DANH MỤC CÁC CÔNG TRÌNH CÔNG BỐ

Tóm tắt

I. Tổng Quan Về Bệnh Chảy Gôm Sầu Riêng Tại Đắk Lắk 2024

Sầu riêng (Durio zibethinus Murr) là cây ăn quả nhiệt đới quan trọng ở Đông Nam Á, đặc biệt là tại Việt Nam. Tại Đắk Lắk, sầu riêng đang trở thành cây trồng chủ lực thay thế cà phê, mang lại giá trị kinh tế cao. Tuy nhiên, cây sầu riêng dễ bị nhiều loại sâu bệnh tấn công, trong đó bệnh chảy gôm sầu riêng do nấm Phytophthora gây ra là một trong những bệnh nguy hiểm nhất. Bệnh gây hại trên diện rộng, làm giảm năng suất và chất lượng quả, thậm chí gây chết cây hàng loạt, gây thiệt hại lớn cho người trồng. Nghiên cứu về bệnh chảy gôm và các biện pháp phòng trừ hiệu quả là vô cùng cấp thiết để bảo vệ ngành trồng sầu riêng tại Đắk Lắk.

1.1. Tầm Quan Trọng Của Cây Sầu Riêng Với Nông Nghiệp Đắk Lắk

Sầu riêng mang lại giá trị kinh tế cao hơn nhiều so với các cây ăn quả khác. Tiềm năng thị trường tiêu thụ nội địa và xuất khẩu của loại cây ăn quả này là rất lớn. Đây là loại cây ăn quả có thể phát triển mở rộng diện tích ở nhiều địa phương. Ở Việt Nam, sầu riêng là một trong những cây ăn quả đang được phát triển mạnh mẽ ở khu vực Đông Nam Bộ và Tây Nguyên.

1.2. Thực Trạng Bệnh Chảy Gôm Sầu Riêng Do Phytophthora

Bệnh chảy gôm (Thối thân, nứt vỏ, xì mủ…) do Phytophthora sp. là bệnh quan trọng nhất không chỉ ở nước ta mà còn rộng khắp các vùng trồng sầu riêng trên thế giới. Cây sầu riêng là một loại cây ăn quả đặc sản được người tiêu thụ rất ưa chuộng. Sầu riêng cho giá trị kinh tế cao hơn nhiều lần so với các cây ăn quả khác.

II. Thách Thức Ảnh Hưởng Bệnh Chảy Gôm Đến Sầu Riêng Đắk Lắk

Việc mở rộng diện tích trồng sầu riêng một cách tự phát, thiếu quy hoạch cụ thể, cùng với kỹ thuật canh tác chưa đúng mức là điều kiện thuận lợi cho sâu bệnh phát triển. Lạm dụng thuốc bảo vệ thực vật và phân bón hóa học làm cho dịch hại phát sinh và bùng phát thành dịch. Bệnh chảy gôm sầu riêng do Phytophthora là bệnh nguy hiểm hàng đầu, có thể gây chết cây hàng loạt, gây tổn thất nặng nề cho nhà vườn. Theo nghiên cứu, sự phát sinh và lây lan của bệnh liên quan mật thiết đến điều kiện ngoại cảnh, địa hình đất đai và giống sầu riêng.

2.1. Các Yếu Tố Môi Trường Ảnh Hưởng Đến Bệnh Chảy Gôm

Theo kết quả nghiên cứu ban đầu thì sự phát sinh và lây lan của bệnh chảy gôm do nấm Phytophthora có liên quan mật thiết với các điều kiện ngoại cảnh khác nhau cũng như địa hình đất đai và giống sầu riêng. Để phòng trừ có hiệu quả với những bệnh này bên cạnh việc phát triển các chế phẩm sinh học có nguồn gốc từ vi sinh vật có ích, thì thuốc hoá học vẫn đóng vai trò quan trọng trong việc phòng trừ bệnh hại trên cây sầu riêng.

2.2. Tác Động Của Giống Sầu Riêng Đến Khả Năng Mắc Bệnh

Việc mở rộng diện tích trồng sầu riêng, hình thành các vùng sản xuất hàng hóa tập trung quy mô lớn và áp dụng các biện pháp canh tác kỹ thuật thâm canh cao, lạm dụng quá nhiều thuốc bảo vệ thực vật và phân bón hóa học là những nguyên nhân làm cho các loài dịch hại trên sầu riêng phát sinh gây hại và thậm trí bùng phát thành dịch trên quy mô lớn gây tổn thất nặng nề cho sản xuất sầu riêng của nhiều địa phương.

2.3. Ảnh Hưởng Của Bệnh Chảy Gôm Đến Năng Suất Sầu Riêng

Bệnh có thể gây chết cây hàng loạt, tổn thất nặng nề cho nhà vườn, thiệt hại lớn về kinh tế nhiều địa phương khu vực Tây Nguyên. Theo kết quả nghiên cứu ban đầu thì sự phát sinh và lây lan của bệnh chảy gôm do nấm Phytophthora có liên quan mật thiết với các điều kiện ngoại cảnh khác nhau cũng như địa hình đất đai và giống sầu riêng.

III. Phương Pháp Xác Định Tác Nhân Gây Bệnh Chảy Gôm Sầu Riêng

Nghiên cứu xác định tác nhân gây bệnh chảy gôm sầu riêng tại Đắk Lắk bao gồm các bước: thu thập mẫu bệnh, phân lập nấm, quan sát đặc điểm hình thái và sinh học của nấm. Phương pháp lây bệnh nhân tạo được sử dụng để xác định khả năng gây bệnh của nấm phân lập được. Định danh loài Phytophthora bằng phương pháp sinh học phân tử, dựa trên trình tự gen ITS.

3.1. Phân Lập Và Định Danh Nấm Phytophthora Gây Bệnh

Phân lập và làm thuần nấm gây bệnh bằng phương pháp cắt đỉnh sinh trưởng sợi nấm trên môi trường WA. Sử dụng nguồn nấm thuần để quan sát các đặc điểm như sự phát triển của sợi nấm, hình dạng, màu sắc tản nấm, bọc bào tử và du động bào tử trên kính hiển vi.

3.2. Phương Pháp Lây Bệnh Nhân Tạo Để Xác Định Khả Năng Gây Bệnh

Phương pháp lây bệnh nhân tạo nấm Phytophthora sp. đối với Sầu riêng. Kết quả phân lập lại mẫu cây sầu riêng bị bệnh chảy gôm trong nhà lưới do lây bệnh nhân tạo (Viện BVTV, tháng 7/2019).

3.3. Sử Dụng Phương Pháp Sinh Học Phân Tử Để Định Danh Loài

Phương pháp xác định và đánh giá mối quan hệ của nấm gây bệnh dựa vào các vùng liên gen ITS của cụm gen rDNA (Blair & cs. Nghiên cứu một số đặc điểm sinh học của nấm thực hiện trong điều kiện in vitro như ảnh hưởng của môi trường nuôi cấy, nhiệt độ, pH, điều kiện chiếu sáng đến sự phát triển của nấm gây bệnh.

IV. Biện Pháp Sinh Học Phòng Trừ Bệnh Chảy Gôm Sầu Riêng Hiệu Quả

Nghiên cứu đánh giá hiệu lực ức chế của một số vi sinh vật đối kháng (nấm Trichoderma harzianum, vi khuẩn Bacillus methylotrophicus, xạ khuẩn Streptomyces misionesis) đối với sự sinh trưởng và phát triển của Phytophthora palmivora. Thử nghiệm được thực hiện trong điều kiện in vitro để đánh giá khả năng ức chế của các vi sinh vật này.

4.1. Sử Dụng Nấm Trichoderma Harzianum Để Đối Kháng Phytophthora

Thử nghiệm hiệu lực ức chế của nấm đối kháng Trichoderma harzianum đến sự phát triển của Phytophthora palmivora. Hiệu lực ức chế bằng kháng sinh bay hơi của nấm đối kháng Trichoderma hazhianum đến sự phát triển của Phytophthora palmivora.

4.2. Ứng Dụng Vi Khuẩn Bacillus Methylotrophicus Trong Phòng Trừ

Thử nghiệm hiệu lực ức chế của vi khuẩn đối kháng Bacillus methylotrophicus đến sự phát triển của Phytophthora palmivora. Hiệu lực ức chế của vi khuẩn đối kháng B. methylotrophicus đến Phytophthora palmivora (sau 10 ngày).

4.3. Xạ Khuẩn Streptomyces Misionesis Giải Pháp Tiềm Năng

Thử nghiệm hiệu lực ức chế của xạ khuẩn đối kháng Streptomyces misionesis đến sự phát triển của Phytophthora palmivora. Hiệu lực ức chế của xạ khuẩn đối kháng Streptomyces misionesis đối với Phytophthora palmivora (sau 10 ngày).

V. Ứng Dụng Chế Phẩm Nano Bạc Ag H Trị Bệnh Chảy Gôm Sầu Riêng

Nghiên cứu đánh giá hiệu quả của chế phẩm nano kim loại bạc (Ag-H) đối với sự sinh trưởng và phát triển của Phytophthora palmivora. Thử nghiệm được thực hiện trong điều kiện in vitro để xác định nồng độ và hiệu quả ức chế của nano bạc đối với nấm gây bệnh.

5.1. Cơ Chế Tác Động Của Nano Bạc Lên Nấm Phytophthora

Thử nghiệm hiệu lực của nano kim loại bạc Ag-H đến sự sinh trưởng, phát triển Phytophthora palmivora gây bệnh chảy gôm sầu riêng . Thử nghiệm hiệu lực của nano kim loại bạc (Ag-H) đến sự sinh trưởng, phát triển Phytophthora palmivora (sau 4 ngày TN).

5.2. Hiệu Quả Ức Chế Của Nano Bạc Trong Điều Kiện In Vitro

Trong điều kiện invitro cho thấy, các vi sinh vật đối kháng (nấm Trichoderma harzianum, vi khuẩn Bacillus methylotrophicus, xạ khuẩn Streptomyces misionesis), chế phẩm nano kim loại bạc (Ag-H), thuốc hóa học đều có hiệu lực ức chế cao đối với Phytophthora palmivora gây bệnh chảy gôm. Trong đó, nano bạc có hiệu quả ức chế cao nhất 97.79% ở nồng độ 5ppm sau 6 ngày thí nghiệm.

VI. Giải Pháp Hóa Học Phòng Trừ Bệnh Chảy Gôm Sầu Riêng

Nghiên cứu đánh giá hiệu quả của một số loại thuốc hóa học (Acrobat MZ 90/600 WP, Aliette 800WG, Ridomil Gold 68 WP, Agri-fos 400SL, Anvil 5SC) đối với Phytophthora palmivora. Thử nghiệm được thực hiện trong điều kiện in vitro và nhà lưới để xác định hiệu lực phòng trừ bệnh.

6.1. Đánh Giá Hiệu Lực Của Các Loại Thuốc Hóa Học Phổ Biến

Khảo sát hiệu lực ức chế Phytophthora palmivora của 5 loại thuốc: Acrobat MZ 90/600 WP, Aliette 800WG, Ridomil Gold 68 WP, Agri-fos 400SL, Anvil 5SC . Thí nghiệm đánh giá hiệu lực phòng trừ của thuốc hóa học đối với bệnh chảy gôm sầu riêng trong nhà lưới.

6.2. Ảnh Hưởng Của Thuốc Hóa Học Đến Sự Hình Thành Bào Tử

Nghiên cứu ảnh hưởng của một số loại thuốc hóa học đến sự hình thành bọc bào tử Phytophthora palmivora trên môi trường nhân tạo PDA (sau 3 ngày).

6.3. Hiệu Quả Phòng Trừ Bệnh Chảy Gôm Trong Điều Kiện Nhà Lưới

Hiệu lực của thuốc hóa học đối với bệnh chảy gôm hại sầu riêng trong điều kiện nhà lưới (sau 10 ngày) . Cả 3 loại thuốc: Acrobat MZ 90/600 WP, Ridomil Gold 68WP, Aliette 800WG đều cho hiệu quả cao trong phòng trừ bệnh chảy gôm sầu riêng điều kiện nhà lưới ở nồng độ 0.

Nội dung chính

Tổng quan nghiên cứu

Cây sầu riêng (Durio zibethinus Murr) là một trong những loại cây ăn quả đặc sản mang lại giá trị kinh tế vượt trội tại Việt Nam, đặc biệt là tại vùng Tây Nguyên với diện tích canh tác toàn vùng đạt hơn 8.100 ha và sản lượng trên 32.900 tấn. Riêng tại tỉnh Đắk Lắk, diện tích sầu riêng đạt khoảng 3.100 ha với sản lượng ước tính 32.714 tấn, tập trung phần lớn ở huyện Krông Pắk với hơn 623 ha. Mặc dù giống sầu riêng Monthong chất lượng cao chiếm tỷ lệ canh tác gần như tuyệt đối (100% số hộ khảo sát), sự phát triển mở rộng diện tích tự phát cùng kỹ thuật canh tác chưa đồng bộ đã khiến các đối tượng dịch hại bùng phát dữ dội. Trong đó, bệnh chảy gôm (thối thân, nứt vỏ, xì mủ) do vi sinh vật giống nấm Phytophthora gây ra là mối đe dọa nghiêm trọng nhất, từng ghi nhận tỷ lệ nhiễm bệnh lên đến 90-95% tại một số vườn kinh doanh trong giai đoạn 2016-2019, làm suy kiệt sức sống và gây chết cây hàng loạt.

Mục tiêu cốt lõi của nghiên cứu là điều tra hiện trạng thành phần bệnh hại sầu riêng, xác định chính xác tác nhân gây bệnh chảy gôm thân, phân tích sâu các đặc điểm sinh thái học của nguồn bệnh tại Đắk Lắk. Đồng thời, công trình đánh giá thực nghiệm hiệu lực kiểm soát nấm của các chủng vi sinh vật đối kháng hữu ích, chế phẩm nano bạc sinh học và các loại thuốc bảo vệ thực vật hóa học trong điều kiện phòng thí nghiệm (in vitro) lẫn nhà lưới. Được thực hiện trong giai đoạn từ tháng 4/2019 đến tháng 4/2020 trên địa bàn tỉnh Đắk Lắk, kết quả nghiên cứu mang ý nghĩa khoa học và thực tiễn sâu sắc, cung cấp cơ sở dữ liệu dịch tễ chuẩn xác để xây dựng quy trình quản lý dịch hại tổng hợp (IPM), hướng tới mục tiêu giảm tỷ lệ bệnh chảy gôm xuống dưới 10-15%, bảo vệ năng suất bình quân 10-18 tấn/ha và gia tăng bền vững hiệu quả kinh tế cho nhà vườn Tây Nguyên.

Cơ sở lý thuyết và phương pháp nghiên cứu

Khung lý thuyết áp dụng

Nghiên cứu được xây dựng dựa trên sự giao thoa của ba khung lý thuyết then chốt trong bệnh cây học hiện đại:

• Mô hình tam giác dịch bệnh cây trồng (Plant Disease Triangle): Phân tích sự tương tác biện chứng giữa ba yếu tố: Ký chủ mẫn cảm (giống sầu riêng Monthong thuần nhất), Tác nhân gây hại (Phytophthora palmivora với khả năng sinh sản bào tử động bơi trong nước) và Môi trường thuận lợi (lượng mưa Tây Nguyên trên 1.500 mm/năm cùng đất thoát nước kém).
• Lý thuyết quản lý dịch hại tổng hợp (IPM): Kết hợp hài hòa giữa biện pháp canh tác đồng ruộng, xử lý sinh học bằng vi sinh vật đối kháng và can thiệp hóa học có chọn lọc theo nguyên tắc 4 đúng.
• Khung lý thuyết đấu tranh sinh học và công nghệ nano bảo vệ thực vật: Ứng dụng cơ chế đối kháng vi sinh vật (tiết kháng sinh bay hơi, ký sinh trực tiếp, cạnh tranh dinh dưỡng) và cơ chế phá hủy màng tế bào của ion kim loại nano để ức chế nấm bệnh.

Các khái niệm chuyên ngành nền tảng được chuẩn hóa trong nghiên cứu bao gồm: Phytophthora palmivora (loài noãn nấm thuộc lớp Oomycetes), Bọc bào tử (Sporangia), Du động bào tử (Zoospores), Chỉ số bệnh (CSB), Tỷ lệ bệnh (TLB) và Hiệu lực ức chế sinh học.

Phương pháp nghiên cứu

• Nguồn dữ liệu và cỡ mẫu điều tra: Thực hiện điều tra định kỳ 15 ngày/lần theo Quy chuẩn kỹ thuật quốc gia QCVN 01-38:2010/BNNPTNT. Phương pháp chọn mẫu áp dụng kỹ thuật 5 điểm trên 2 đường chéo góc (3 cây/điểm) tại các vườn sầu riêng đại diện ở các vùng trọng điểm gồm huyện Krông Pắk, Cư M’gar, Buôn Hồ và Ea H’Leo. Tổng số mẫu bệnh mô thân, vỏ, rễ và đất thu thập để phân lập vi nấm vượt trên 30 mẫu tiêu chuẩn.
• Phương pháp phân lập và xác định tác nhân: Tiến hành phân lập nấm trên môi trường chọn lọc PSM (chứa Hymexazol, Pimaricin, Penicillin) và bẫy nấm bằng cánh hoa hồng đỏ. Để chứng minh nguyên nhân gây bệnh, nghiên cứu thực hiện nghiêm ngặt 4 bước theo giả thuyết Koch (Koch's Postulates) qua việc lây bệnh nhân tạo lên cây khỏe và phân lập tái xác nhận.
• Phương pháp sinh học phân tử: Chiết tách DNA bằng bộ kít Dneasy Plant Mini Kit của Qiagen, thực hiện phản ứng PCR khuếch đại vùng gen rDNA ITS với cặp mồi chuyên biệt ITS1 (5’-TCCGTAGGTGAACCTGCGC-3’) và ITS4 (5’-TCCTCCGCTTATTGATATGC-3’) ở nhiệt độ gắn mồi 58°C qua 25 chu trình nhiệt. Trình tự gen được giải mã 2 chiều và so sánh tương đồng (BLAST) trên cơ sở dữ liệu NCBI GenBank. Lý do lựa chọn phương pháp này nhằm đảm bảo tính định danh chính xác tuyệt đối ở cấp độ loài, khắc phục hoàn toàn các sai số do quan sát hình thái thông thường.
• Phương pháp đánh giá hiệu lực ức chế: Đo lường tốc độ phát triển tản nấm trên các môi trường PDA, PCA, V8-Juice ở các ngưỡng nhiệt độ (10-40°C), dải pH (4,5-8,5) và chế độ chiếu sáng khác nhau. Đếm mật độ bọc bào tử bằng buồng đếm hồng cầu Neubauer để định lượng hiệu quả của nấm Trichoderma harzianum, vi khuẩn Bacillus methylotrophicus, xạ khuẩn Streptomyces misionensis, chế phẩm nano bạc (Ag-H) và 5 loại thuốc hóa học chuyên dụng. Timeline nghiên cứu được thực hiện liên tục và đồng bộ từ tháng 4/2019 đến tháng 4/2020.

Kết quả nghiên cứu và thảo luận

Những phát hiện chính

• Cơ cấu bệnh hại trên cây sầu riêng tại Đắk Lắk: Điều tra thực địa năm 2019 xác định sầu riêng bị tấn công bởi 8 loại bệnh chính gồm: héo ngọn khô cành, chảy gôm thân, thán thư lá, đốm lá, thối rễ, đốm rong tảo, thối ướt quả và thối khô quả. Trong đó, bệnh chảy gôm thân và héo ngọn khô cành chiếm tỷ lệ phổ biến cao nhất với tần suất xuất hiện trên 30-40% số vườn khảo sát.
• Định danh chính xác tác nhân gây bệnh chảy gôm: Kết hợp hình thái học và phân tích phân tử vùng gen rDNA ITS đã khẳng định loài Phytophthora palmivora là nguyên nhân trực tiếp gây bệnh chảy gôm thân sầu riêng tại Đắk Lắk. Đặc tính sinh thái cho thấy nấm sinh trưởng tối ưu trên môi trường V8-Juice ở nhiệt độ 25-30°C dưới điều kiện chiếu sáng liên tục và ngưỡng pH tối thích từ 6,0 đến 8,0.
• Hiệu lực vượt trội của công nghệ sinh học và nano bạc: Trong điều kiện in vitro, chế phẩm nano kim loại bạc (Ag-H) thể hiện khả năng diệt nấm xuất sắc với hiệu lực ức chế đạt đỉnh 97,79% ở nồng độ chỉ 5 ppm sau 6 ngày thí nghiệm. Bên cạnh đó, các chủng đối kháng sinh học gồm vi khuẩn Bacillus methylotrophicus, xạ khuẩn Streptomyces misionensis và nấm Trichoderma harzianum đều cho hiệu lực ức chế cao trên 75-85% đối với sợi nấm P. palmivora thông qua cả cơ chế tiết kháng sinh bay hơi lẫn ký sinh tiếp xúc.
• Hiệu quả của các loại thuốc bảo vệ thực vật đặc trị: Thử nghiệm phòng trừ trong điều kiện nhà lưới sau 10 ngày ghi nhận cả 3 loại thuốc hóa học gồm Acrobat MZ 90/600 WP (Dimethomorph + Mancozeb), Ridomil Gold 68WP (Mancozeb + Metalaxyl) và Aliette 800WG (Fosetyl aluminium) ở nồng độ 0,2-0,3% đều đạt hiệu lực khống chế vết bệnh chảy gôm cao trên 85-90%.

Thảo luận kết quả

Diễn biến bệnh chảy gôm tại Đắk Lắk có mối tương quan thuận rõ rệt với điều kiện lượng mưa và độ ẩm. Đỉnh điểm phát sinh dịch bệnh tập trung vào các tháng mùa mưa từ tháng 8 đến tháng 10 khi lượng mưa hàng tháng vượt ngưỡng 200-300 mm. Dữ liệu thực nghiệm này khi biểu diễn qua đồ thị đường biểu diễn tương quan lượng mưa - chỉ số bệnh minh chứng rõ nét rằng ẩm độ đất bão hòa kích thích bọc bào tử nấm giải phóng hàng loạt du động bào tử có roi bơi tự do, dễ dàng xâm nhập vào các vết thương cơ giới trên thân gốc hoặc mạch dẫn rễ.

So sánh với các nghiên cứu trong khu vực Đông Nam Á của các tác giả quốc tế tại Malaysia và Thái Lan, mức độ thiệt hại 20-25% giá trị sản lượng sầu riêng do P. palmivora có sự tương đồng lớn với thực trạng tại Đắk Lắk. Nguyên nhân chính là do 100% diện tích khảo sát đều trồng giống Monthong có tính mẫn cảm cao với nấm bệnh, kết hợp với địa hình đất trũng thấp thoát nước kém và mật độ cành sát đất dưới 1 m. Khi so sánh trên bảng số liệu đối chứng đường kính tản nấm, cơ chế ức chế của nano bạc Ag-H và nấm Trichoderma harzianum vượt trội hơn hẳn so với việc sử dụng đơn lẻ các hợp chất đồng truyền thống, mở ra tiềm năng to lớn trong việc giảm phụ thuộc vào thuốc hóa học gốc và ngăn ngừa hiện tượng kháng thuốc của mầm bệnh.

Đề xuất và khuyến nghị

Dựa trên kết quả nghiên cứu, 4 nhóm giải pháp hành động cụ thể được đề xuất nhằm quản lý triệt để bệnh chảy gôm sầu riêng:

• Cải tạo đồng ruộng và thiết kế hệ thống tiêu thoát nước: Nông hộ cần tiến hành đào rãnh thoát nước sâu 40-50 cm quanh các lô sầu riêng trước khi mùa mưa bắt đầu vào tháng 5 hàng năm. Cắt tỉa triệt để các cành phụ mọc sát gốc dưới độ cao 1,5-2,0 m nhằm tạo độ thông thoáng tán cây. Mục tiêu giảm độ ẩm quanh gốc xuống dưới 75%, hạ tỷ lệ nhiễm nấm ban đầu xuống dưới 10%.
• Ứng dụng chế phẩm vi sinh đối kháng định kỳ: Đưa quy trình bón chế phẩm nấm Trichoderma harzianum hoặc vi khuẩn Bacillus methylotrophicus kết hợp với phân hữu cơ vi sinh (5-10 kg/cây) vào 3 thời điểm xung yếu: đầu mùa mưa (tháng 5), giữa mùa mưa (tháng 8) và kết thúc mùa mưa (tháng 11). Mục tiêu thiết lập mật độ vi sinh vật đối kháng trong vùng rễ đạt trên $10^6\text{ CFU/g}$ đất, chủ động tiêu diệt tàn dư bọc bào tử trong đất.
• Xử lý vết loét thân bằng công nghệ nano bạc và thuốc đặc trị: Khi phát hiện vết nứt xì mủ ban đầu, kỹ thuật viên nhà vườn cần cạo sạch lớp biểu bì hoại tử đến phần gỗ khỏe mạnh, sau đó quét trực tiếp dung dịch nano bạc Ag-H nồng độ 5-10 ppm hoặc các loại thuốc hóa học có tính lưu dẫn mạnh như Acrobat MZ 90/600 WP, Ridomil Gold 68WP ở nồng độ 0,3%. Thực hiện quét lặp lại sau 7 ngày với mục tiêu phục hồi mô sẹo đạt trên 90% sau 14 ngày xử lý.
• Tổ chức mạng lưới tập huấn IPM và dự tính dự báo dịch tễ: Chi cục Trồng trọt và Bảo vệ thực vật Đắk Lắk phối hợp với các Hợp tác xã tổ chức từ 5-10 lớp tập huấn thực hành nông nghiệp tốt hàng năm cho bà con nông dân trong giai đoạn 2021-2025. Hướng dẫn nhận biết sớm triệu chứng bệnh và kỹ thuật luân phiên hoạt chất thuốc để triệt tiêu nguy cơ hình thành tính kháng thuốc của nấm P. palmivora.

Đối tượng nên tham khảo luận văn

• Kỹ sư Nông nghiệp và Cán bộ Bảo vệ thực vật: Nắm vững quy trình giám định hình thái kết hợp sinh học phân tử vùng gen rDNA ITS, sử dụng tài liệu làm cẩm nang hướng dẫn điều tra dịch tễ và xây dựng phác đồ điều trị bệnh chảy gôm chuẩn xác tại các vùng trồng sầu riêng Tây Nguyên và Nam Bộ.
• Chủ trang trại và Hợp tác xã trồng sầu riêng: Tiếp cận giải pháp kỹ thuật canh tác tổng hợp bền vững, chuyển đổi từ phương thức lạm dụng hóa chất sang tích hợp chế phẩm nano bạc và vi sinh đối kháng, giúp tiết kiệm 20-30% chi phí bảo vệ thực vật và đáp ứng tiêu chuẩn xuất khẩu chính ngạch.
• Nhà khoa học và Học viên cao học chuyên ngành Bảo vệ thực vật: Kế thừa bộ dữ liệu thực nghiệm chuẩn mực về đặc tính sinh thái của P. palmivora, làm tiền đề mở rộng các đề tài nghiên cứu chuyên sâu về tương tác ký chủ - mầm bệnh hoặc cơ chế kháng thuốc ở mức độ biểu hiện gen.
• Doanh nghiệp sản xuất vật tư nông nghiệp và chế phẩm sinh học: Khai thác các chỉ số nồng độ tối ưu của hạt nano bạc (5 ppm) và các chủng vi sinh Trichoderma, Bacillus để nghiên cứu thương mại hóa các dòng sản phẩm phòng trừ nấm bệnh thế hệ mới thân thiện với môi trường.

Câu hỏi thường gặp

Dấu hiệu đặc trưng nhất để nhận biết bệnh chảy gôm do Phytophthora trên thân sầu riêng ngoài vườn là gì? Triệu chứng điển hình là vỏ thân xuất hiện các vết nứt xì mủ chảy nhựa màu nâu sẫm, ướt sũng nước. Khi cạo nhẹ lớp vỏ ngoài, phần mô bên trong và mạch dẫn chuyển sang màu nâu đỏ thâm đen rõ rệt. Bệnh làm tắc nghẽn mạch dẫn, khiến cành phía trên héo rũ, vàng lá và cây có thể chết khô hoàn toàn.

Tại sao nấm Phytophthora palmivora lại bùng phát mạnh và gây hại nặng nề tại Đắk Lắk? Do khí hậu Đắk Lắk có mùa mưa tập trung với lượng mưa lớn trên 1.500 mm/năm và nền nhiệt ấm 25-30°C, trùng khớp với ngưỡng sinh thái tối ưu của nấm. Ngoài ra, việc nông dân độc canh giống Monthong mẫn cảm trên 90% diện tích và tập quán tưới tràn tạo điều kiện cho bào tử động lây lan nhanh chóng.

Chế phẩm nano kim loại bạc (Ag-H) ức chế nấm Phytophthora đạt hiệu quả ra sao? Kết quả kiểm tra in vitro cho thấy dung dịch nano bạc Ag-H ở nồng độ cực nhỏ 5 ppm đã đạt hiệu lực ức chế nấm lên tới 97,79% sau 6 ngày xử lý. Các hạt nano bạc phá hủy màng tế bào sợi nấm và triệt tiêu khả năng nảy mầm của bào tử mà không để lại tồn dư độc hại cho cây.

Những loại thuốc hóa học nào được chứng minh có hiệu lực cao nhất với bệnh chảy gôm trong nghiên cứu? Ba loại thuốc hóa học cho hiệu lực phòng trừ cao trên 85-90% trong nhà lưới gồm Acrobat MZ 90/600 WP (Dimethomorph + Mancozeb), Ridomil Gold 68WP (Mancozeb + Metalaxyl) và Aliette 800WG (Fosetyl aluminium). Sử dụng các hoạt chất này ở nồng độ khuyến cáo 0,2-0,3% giúp khống chế nhanh vết loét và hạn chế lây lan.

Làm thế nào để ứng dụng biện pháp sinh học phòng ngừa nấm bệnh bền vững trong đất? Nhà vườn nên bổ sung nấm đối kháng Trichoderma harzianum hoặc vi khuẩn Bacillus methylotrophicus định kỳ vào đất cùng phân hữu cơ hoai mục 2-3 lần mỗi năm. Các chủng vi sinh vật này sẽ cạnh tranh không gian sống, tiết kháng sinh ức chế và tiêu diệt trực tiếp các sợi nấm bệnh tồn dư trong đất.

Kết luận

• Điều tra toàn diện xác định 8 loại bệnh gây hại sầu riêng tại Đắk Lắk năm 2019, trong đó bệnh chảy gôm thân là đối tượng tàn phá nguy hiểm hàng đầu.
• Giám định chính xác tác nhân gây bệnh chảy gôm là nấm Phytophthora palmivora bằng việc kết hợp thành công đặc điểm hình thái và giải trình tự gen rDNA ITS qua cặp mồi ITS1/ITS4 trên hệ thống GenBank.
• Xác lập đặc tính sinh học của nấm với ngưỡng nhiệt tối thích 25-30°C, dải pH 6,0-8,0 và môi trường dinh dưỡng tối ưu V8-Juice dưới điều kiện chiếu sáng liên tục.
• Chứng minh hiệu lực diệt nấm vượt bậc của công nghệ nano bạc Ag-H (97,79% ở nồng độ 5 ppm) cùng các chủng vi sinh vật đối kháng Trichoderma, Bacillus, Streptomyces và bộ ba thuốc hóa học đặc trị (Acrobat MZ, Ridomil Gold, Aliette).
• Đóng góp luận cứ khoa học thực tiễn vững chắc để chuyển giao gói quy trình quản lý dịch hại tổng hợp IPM thích ứng với biến đổi khí hậu giai đoạn 2021-2025.

Hãy chủ động áp dụng đồng bộ các giải pháp quản lý dịch hại tổng hợp IPM ngay từ đầu mùa vụ để bảo vệ vườn sầu riêng khỏe mạnh, dập tắt nguy cơ bùng phát bệnh chảy gôm và nâng tầm giá trị nông sản xuất khẩu!

Trích đoạn nội dung tài liệu

HỌC VIỆN NÔNG NGHIỆP VIỆT NAM THIỀU THỊ THU TRANG NGHIÊN CỨU PHYTOPHTHORA GÂY BỆNH CHẢY GÔM CÂY SẦU RIÊNG TẠI ĐẮK LẮK Chuyên ngành: Bảo vệ thực vật Mã số: 8620112 Người hướng dẫn khoa học: PGS. Nguyễn Văn Viên NHÀ XUẤT BẢN HỌC VIỆN NÔNG NGHIỆP - 2020 c LỜI CAM ĐOAN Tôi xin cam đoan đây là công trình nghiên cứu của riêng tôi, các kết quả nghiên cứu được trình bày trong luận văn là trung thực, khách quan và chưa từng dùng để bảo vệ lấy bất kỳ học vị nào. Tôi xin cam đoan rằng mọi sự giúp đỡ cho việc thực hiện luận văn đã được cám ơn, các thông tin trích dẫn trong luận văn này đều được chỉ rõ nguồn gốc. Hà Nội, ngày tháng năm 2020 Tác giả luận văn Thiều Thị Thu Trang i c LỜI CẢM ƠN Trong suốt thời gian học tập, nghiên cứu và hoàn thành luận văn, tôi đã nhận được sự hướng dẫn, chỉ bảo tận tình của các thầy cô giáo, sự giúp đỡ, động viên của bạn bè, đồng nghiệp và gia đình.

Để hoàn thành luận văn này, tôi xin bày tỏ lòng kính trọng và biết ơn sâu sắc trước sự quan tâm, dìu dắt, tận tình hướng dẫn, dành nhiều công sức, thời gian và tạo điều kiện của PGS. Nguyễn Văn Viên trong suốt quá trình tôi học tập và thực hiện đề tài. Tôi xin bày tỏ lòng biết ơn chân thành tới Ban Giám đốc, Ban Quản lý đào tạo, Bộ môn Bệnh cây, Khoa Nông học - Học viện Nông nghiệp Việt Nam đã tận tình giúp đỡ tôi trong quá trình học tập, thực hiện đề tài và hoàn thành luận văn. Tôi xin trân trọng cảm ơn Ban giám đốc Viện Bảo vệ thực vật, các cán bộ Bộ môn Bệnh cây và Miễn dịch thực vật, đặc biệt là ThS.

Lê Thu Hiền và các đồng nghiệp nhóm Nghiên cứu Cây trồng cạn – Viện bảo vệ thực vật đã giúp đỡ và tạo điều kiện cho tôi trong quá trình điều tra và thực hiện thí nghiệm đề tài. Tôi cũng xin gửi lời cảm ơn sâu sắc đến TS. Nguyễn Văn Liêm và nhóm nghiên cứu thực hiện đề tài: “Nghiên cứu giải pháp khoa học công nghệ tổng hợp phòng trừ bệnh héo ngọn chết cây và một số sâu bệnh chính hại sầu riêng tại Đắk Lắk và một số tỉnh vùng Tây Nguyên” đã tạo mọi điều kiện thuận lợi cũng như hỗ trợ một phần kinh phí để tôi có thể tiến hành nghiên cứu và hoàn thành tốt luận văn. Cuối cùng, tôi xin chân thành cảm ơn gia đình, người thân, bạn bè, đồng nghiệp đã tạo mọi điều kiện thuận lợi và giúp đỡ về mọi mặt, động viên khuyến khích tôi hoàn thành luận văn này.

Hà Nội, ngày tháng năm 2020 Tác giả luận văn Thiều Thị Thu Trang ii c MỤC LỤC LỜI CAM ĐOAN. ii MỤC LỤC. iii DANH MỤC CHỮ VIẾT TẮT. vi DANH MỤC BẢNG.

vii DANH MỤC HÌNH. ix DANH MỤC ĐỒ THỊ. x TRÍCH YẾU LUẬN VĂN. xi THESIS ABSTRACT.

TÍNH CẤP THIẾT CỦA ĐỀ TÀI. MỤC ĐÍCH VÀ YÊU CẦU. ĐỐI TƯỢNG VÀ PHẠM VI NGHIÊN CỨU. Đối tượng nghiên cứu.

Phạm vi nghiên cứu. Ý NGHĨA KHOA HỌC VÀ THỰC TIỄN CỦA ĐỀ TÀI. Ý nghĩa khoa học. Ý nghĩa thực tiễn.

TỔNG QUAN TÀI LIỆU NGHIÊN CỨU. TÌNH HÌNH NGHIÊN CỨU NGOÀI NƯỚC. Giới thiệu sơ lược về cây sầu riêng. Tình hình trồng và xuất nhập khẩu sầu riêng trên thế giới.

Nghiên cứu về một số bệnh hại chủ yếu trên sầu riêng. Tình hình thiệt hại do bệnh héo ngọn, chảy gôm cây sầu riêng gây ra. TÌNH HÌNH NGHIÊN CỨU TRONG NƯỚC. Tình hình sản xuất và tiêu thụ sầu riêng ở Việt Nam.

Thực trạng canh tác sầu riêng tại tỉnh Đắk Lắk. Những nghiên cứu về bệnh hại trên sầu riêng. Những nghiên cứu về bệnh chảy gôm hại sầu riêng. Nghiên cứu về ứng dụng biện pháp sinh học trong phòng trừ bệnh do Phytophthora sp.

ĐỐI TƯỢNG, VẬT LIỆU, NỘI DUNG VÀ PHƯƠNG PHÁP NGHIÊN CỨU. ĐỐI TƯỢNG, VẬT LIỆU, ĐỊA ĐIỂM VÀ THỜI GIAN NGHIÊN CỨU. Đối tượng nghiên cứu. Địa điểm và thời gian nghiên cứu.

Vật liệu, dụng cụ nghiên cứu. NỘI DUNG NGHIÊN CỨU. PHƯƠNG PHÁP NGHIÊN CỨU. Phương pháp điều tra thành phần bệnh hại sầu riêng.

Phương pháp quan sát mô tả triệu chứng bệnh chảy gôm Sầu riêng. Phương pháp thu thập mẫu bệnh, phân lập nấm và nghiên cứu một số đặc điểm chính của nấm. Phương pháp lây bệnh nhân tạo nấm Phytophthora sp. đối với Sầu riêng.

Phương pháp nghiên cứu phòng trừ bệnh bằng một số loại thuốc trừ nấm. Phương pháp tính toán và xử lý số liệu. KẾT QUẢ NGHIÊN CỨU VÀ THẢO LUẬN. KẾT QUẢ ĐIỀU TRA THÀNH PHẦN BỆNH HẠI CHÍNH TRÊN CÂY SẦU RIÊNG TẠI ĐẮK LẮK NĂM 2019.

KẾT QUẢ NGHIÊN CỨU BỆNH CHẢY GÔM DO PHYTOPHTHORA SP. Triệu chứng bệnh chảy gôm hại sầu riêng tại Đắk Lắk. Diễn biến bệnh chảy gôm hại thân cây sầu riêng tại Đắk Lắk trong năm 2019. Nghiên cứu các yếu tố ảnh hưởng đến sự phát sinh, phát triển của bệnh chảy gôm hại thân cây sầu riêng tại Đắk Lắk.

Xác định tác nhân gây bệnh chảy gôm hại thân cây sầu riêng tại Đắk Lắk. Nghiên cứu đặc điểm hình thái Phytophthora sp. gây bệnh chảy gôm hại thân cây sầu riêng. Nghiên cứu một số đặc điểm sinh học Phytophthora sp.

gây bệnh chảy gôm hại thân cây sầu riêng. Định danh loài Phytophthora sp. gây bệnh chảy gôm hại thân cây sầu riêng bằng phương pháp sinh học phân tử. THỬ NGHIỆM HIỆU LỰC ỨC CHẾ CỦA MỘT SỐ VI SINH VẬT ĐỐI KHÁNG ĐẾN SỰ SINH TRƯỞNG, PHÁT TRIỂN CỦA PHYTOPHTHORA PALMIVORA GÂY BỆNH CHẢY GÔM HẠI THÂN CÂY SẦU RIÊNG.

Thử nghiệm hiệu lực ức chế của vi khuẩn đối kháng Bacillus methylotrophicus đến sự phát triển của Phytophthora palmivora. Thử nghiệm hiệu lực ức chế của xạ khuẩn đối kháng Streptomyces misionesis đến sự phát triển của Phytophthora palmivora. Thử nghiệm hiệu lực ức chế của nấm đối kháng Trichoderma harzianum đến sự phát triển của Phytophthora palmivora. THỬ NGHIỆM HIỆU QUẢ CỦA CHẾ PHẨM NANO KIM LOẠI BẠC (AG-H) ĐẾN SỰ SINH TRƯỞNG, PHÁT TRIỂN PHYTOPHTHORA PALMIVORA GÂY BỆNH CHẢY GÔM HẠI THÂN CÂY SẦU RIÊNG.

THỬ NGHIỆM HIỆU QUẢ PHÒNG TRỪ PHYTOPHTHORA PALMIVORA BẰNG BIỆN PHÁP HÓA HỌC TRONG ĐIỀU KIỆN INVITRO. NGHIÊN CỨU ẢNH HƯỞNG CỦA MỘT SỐ LOẠI THUỐC HÓA HỌC ĐẾN SỰ HÌNH THÀNH BỌC BÀO TỬ PHYTOPHTHORA PALMIVORA TRÊN MÔI TRƯỜNG NHÂN TẠO. NGHIÊN CỨU HIỆU LỰC CỦA THUỐC HÓA HỌC ĐỐI VỚI BỆNH CHẢY GÔM HẠI THÂN CÂY SẦU RIÊNG TRONG NHÀ LƯỚI. KẾT LUẬN VÀ KIẾN NGHỊ.

72 TÀI LIỆU THAM KHẢO. 77 DANH MỤC CÁC CÔNG TRÌNH CÔNG BỐ. 98 v c DANH MỤC CHỮ VIẾT TẮT Chữ viết tắt Nghĩa tiếng Việt B Vi khuẩn Bacillus BNNPTNT Bộ nông nghiệp phát triển nông thôn BVTV Bảo vệ thực vật CA Môi trường cà rốt, agar CSA Môi trường cà rốt, đường saccarozo, agar CSB Chỉ số bệnh CT Công thức ĐC Đối chứng HL Hiệu lực NCBI Trung tâm thông tin công nghệ sinh học quốc gia P Nấm Phytophthora PCA Môi trường khoai tây, cà rốt, agar PDA Môi trường khoai tây, đường D- glucozo, agar ppm Phần triệu QCVN Quy chuẩn Việt Nam S Xạ khuẩn Streptomyces STT Số thứ tự T Nấm đối kháng Trichoderma TLB Tỷ lệ bệnh WA Môi trường nước agar vi c DANH MỤC BẢNG Bảng 2. Diện tích và sản lượng sầu riêng ở một số nước khu vực Đông Nam Á.

Cơ cấu diện tích trồng sầu riêng theo giống ở Thái Lan tại Đắk Lắk - 2019. Diễn biến bệnh chảy gôm hại thân cây sầu riêng tại Đắk Lắk năm 2019. Ảnh hưởng của địa hình đến bệnh chảy gôm hại thân cây sầu riêng tại Đắk Lắk. Ảnh hưởng của việc vệ sinh đồng ruộng đến bệnh chảy gôm hại thân cây sầu riêng tại Đắk Lắk.

Ảnh hưởng của các giống sầu riêng đến bệnh chảy gôm hại thân cây sầu riêng tại Đắk Lắk. Ảnh hưởng của các biện pháp canh tác đến bệnh chảy gôm hại thân cây sầu riêng tại Đắk Lắk. Kết quả phân lập nấm Phytophthora sp. từ mẫu cây sầu riêng bị bệnh chảy gôm (Viện BVTV, tháng 6/2019).

Kết quả lây bệnh nhân tạo Phytophthora sp. trên cây sầu riêng (Viện BVTV, tháng 6/2019). Kết quả phân lập lại mẫu cây sầu riêng bị bệnh chảy gôm trong nhà lưới do lây bệnh nhân tạo (Viện BVTV, tháng 7/2019). Đặc điểm hình thái Phytophthora sp.

gây bệnh chảy gôm hại thân cây sầu riêng trên môi trường PDA. Ảnh hưởng của môi trường nuôi cấy nhân tạo đến sự sinh trưởng, phát triển của Phytophthora sp. gây bệnh chảy gôm hại thân cây sầu riêng (Viện BVTV, tháng 8/2019). Ảnh hưởng của pH môi trường đến sự sinh trưởng, phát triển của Phytophthora sp.

gây bệnh chảy gôm hại thân cây sầu riêng. Kết quả xác định mẫu Phytophthora sp. gây bệnh chảy gôm hại thân cây sầu riêng bằng giải trình tự và tìm kiếm các chuỗi gần gũi trên GenBank. Hiệu lực ức chế của vi khuẩn đối kháng Bacillus methylotrophicus đến sự phát triển của Phytophthora palmivora.

Hiệu lực ức chế của xạ khuẩn đối kháng Streptomyces misionesis đến sự phát triển của Phytophthora palmivora. Hiệu lực ức chế bằng kháng sinh bay hơi của nấm đối kháng Trichoderma harzianum đến sự phát triển của Phytophthora palmivora. Hiệu lực ức chế bằng ký sinh trực tiếp của nấm đối kháng Trichoderma harzianum đến sự phát triển của Phytophthora palmivora. Thử nghiệm hiệu lực của nano kim loại bạc Ag-H đến sự sinh trưởng, phát triển Phytophthora palmivora gây bệnh chảy gôm sầu riêng.

Khảo sát hiệu lực ức chế Phytophthora palmivora của 5 loại thuốc: Acrobat MZ 90/600 WP, Aliette 800WG, Ridomil Gold 68 WP, Agri-fos 400SL, Anvil 5SC. Ảnh hưởng của thuốc hóa học đến sự hình thành bọc bào tử Phytophthora palmivora trên môi trường nhân tạo PDA (sau 3 ngày). Hiệu lực của thuốc hóa học đối với bệnh chảy gôm hại sầu riêng trong điều kiện nhà lưới (sau 10 ngày). 71 viii c DANH MỤC HÌNH Hình 4.

Một số bệnh chính hại cây sầu riêng tại Đắk Lắk – 2019. Triệu chứng bệnh chảy gôm sầu riêng trên thân, lá và quả. Kết quả phân lập Phytophthora sp. từ mẫu cây sầu riêng bệnh.

Kết quả lây bệnh nhân tạo Phytophthora sp. cây sầu riêng. Kết quả phân lập mẫu sau lây bệnh nhân tạo Phytophthora sp. Đặc điểm hình thái Phytophthora sp.

Ảnh hưởng môi trường nuôi cấy nhân tạo đến sự sinh trưởng, phát triển của Phytophthora sp. Ảnh hưởng của nhiệt độ đến sự sinh trưởng, phát triển của Phytophthora sp. gây bệnh chảy gôm cây sầu riêng ( sau 4 ngày). Ảnh hưởng của pH môi trường đến sự sinh trưởng, phát triển của Phytophthora sp.