HỌC VIỆN NÔNG NGHIỆP VIỆT NAM THIỀU THỊ THU TRANG NGHIÊN CỨU PHYTOPHTHORA GÂY BỆNH CHẢY GÔM CÂY SẦU RIÊNG TẠI ĐẮK LẮK Chuyên ngành: Bảo vệ thực vật Mã số: 8620112 Người hướng dẫn khoa học: PGS. Nguyễn Văn Viên NHÀ XUẤT BẢN HỌC VIỆN NÔNG NGHIỆP - 2020 c LỜI CAM ĐOAN Tôi xin cam đoan đây là công trình nghiên cứu của riêng tôi, các kết quả nghiên cứu được trình bày trong luận văn là trung thực, khách quan và chưa từng dùng để bảo vệ lấy bất kỳ học vị nào. Tôi xin cam đoan rằng mọi sự giúp đỡ cho việc thực hiện luận văn đã được cám ơn, các thông tin trích dẫn trong luận văn này đều được chỉ rõ nguồn gốc. Hà Nội, ngày tháng năm 2020 Tác giả luận văn Thiều Thị Thu Trang i c LỜI CẢM ƠN Trong suốt thời gian học tập, nghiên cứu và hoàn thành luận văn, tôi đã nhận được sự hướng dẫn, chỉ bảo tận tình của các thầy cô giáo, sự giúp đỡ, động viên của bạn bè, đồng nghiệp và gia đình.
Để hoàn thành luận văn này, tôi xin bày tỏ lòng kính trọng và biết ơn sâu sắc trước sự quan tâm, dìu dắt, tận tình hướng dẫn, dành nhiều công sức, thời gian và tạo điều kiện của PGS. Nguyễn Văn Viên trong suốt quá trình tôi học tập và thực hiện đề tài. Tôi xin bày tỏ lòng biết ơn chân thành tới Ban Giám đốc, Ban Quản lý đào tạo, Bộ môn Bệnh cây, Khoa Nông học - Học viện Nông nghiệp Việt Nam đã tận tình giúp đỡ tôi trong quá trình học tập, thực hiện đề tài và hoàn thành luận văn. Tôi xin trân trọng cảm ơn Ban giám đốc Viện Bảo vệ thực vật, các cán bộ Bộ môn Bệnh cây và Miễn dịch thực vật, đặc biệt là ThS.
Lê Thu Hiền và các đồng nghiệp nhóm Nghiên cứu Cây trồng cạn – Viện bảo vệ thực vật đã giúp đỡ và tạo điều kiện cho tôi trong quá trình điều tra và thực hiện thí nghiệm đề tài. Tôi cũng xin gửi lời cảm ơn sâu sắc đến TS. Nguyễn Văn Liêm và nhóm nghiên cứu thực hiện đề tài: “Nghiên cứu giải pháp khoa học công nghệ tổng hợp phòng trừ bệnh héo ngọn chết cây và một số sâu bệnh chính hại sầu riêng tại Đắk Lắk và một số tỉnh vùng Tây Nguyên” đã tạo mọi điều kiện thuận lợi cũng như hỗ trợ một phần kinh phí để tôi có thể tiến hành nghiên cứu và hoàn thành tốt luận văn. Cuối cùng, tôi xin chân thành cảm ơn gia đình, người thân, bạn bè, đồng nghiệp đã tạo mọi điều kiện thuận lợi và giúp đỡ về mọi mặt, động viên khuyến khích tôi hoàn thành luận văn này.
Hà Nội, ngày tháng năm 2020 Tác giả luận văn Thiều Thị Thu Trang ii c MỤC LỤC LỜI CAM ĐOAN. ii MỤC LỤC. iii DANH MỤC CHỮ VIẾT TẮT. vi DANH MỤC BẢNG.
vii DANH MỤC HÌNH. ix DANH MỤC ĐỒ THỊ. x TRÍCH YẾU LUẬN VĂN. xi THESIS ABSTRACT.
TÍNH CẤP THIẾT CỦA ĐỀ TÀI. MỤC ĐÍCH VÀ YÊU CẦU. ĐỐI TƯỢNG VÀ PHẠM VI NGHIÊN CỨU. Đối tượng nghiên cứu.
Phạm vi nghiên cứu. Ý NGHĨA KHOA HỌC VÀ THỰC TIỄN CỦA ĐỀ TÀI. Ý nghĩa khoa học. Ý nghĩa thực tiễn.
TỔNG QUAN TÀI LIỆU NGHIÊN CỨU. TÌNH HÌNH NGHIÊN CỨU NGOÀI NƯỚC. Giới thiệu sơ lược về cây sầu riêng. Tình hình trồng và xuất nhập khẩu sầu riêng trên thế giới.
Nghiên cứu về một số bệnh hại chủ yếu trên sầu riêng. Tình hình thiệt hại do bệnh héo ngọn, chảy gôm cây sầu riêng gây ra. TÌNH HÌNH NGHIÊN CỨU TRONG NƯỚC. Tình hình sản xuất và tiêu thụ sầu riêng ở Việt Nam.
Thực trạng canh tác sầu riêng tại tỉnh Đắk Lắk. Những nghiên cứu về bệnh hại trên sầu riêng. Những nghiên cứu về bệnh chảy gôm hại sầu riêng. Nghiên cứu về ứng dụng biện pháp sinh học trong phòng trừ bệnh do Phytophthora sp.
ĐỐI TƯỢNG, VẬT LIỆU, NỘI DUNG VÀ PHƯƠNG PHÁP NGHIÊN CỨU. ĐỐI TƯỢNG, VẬT LIỆU, ĐỊA ĐIỂM VÀ THỜI GIAN NGHIÊN CỨU. Đối tượng nghiên cứu. Địa điểm và thời gian nghiên cứu.
Vật liệu, dụng cụ nghiên cứu. NỘI DUNG NGHIÊN CỨU. PHƯƠNG PHÁP NGHIÊN CỨU. Phương pháp điều tra thành phần bệnh hại sầu riêng.
Phương pháp quan sát mô tả triệu chứng bệnh chảy gôm Sầu riêng. Phương pháp thu thập mẫu bệnh, phân lập nấm và nghiên cứu một số đặc điểm chính của nấm. Phương pháp lây bệnh nhân tạo nấm Phytophthora sp. đối với Sầu riêng.
Phương pháp nghiên cứu phòng trừ bệnh bằng một số loại thuốc trừ nấm. Phương pháp tính toán và xử lý số liệu. KẾT QUẢ NGHIÊN CỨU VÀ THẢO LUẬN. KẾT QUẢ ĐIỀU TRA THÀNH PHẦN BỆNH HẠI CHÍNH TRÊN CÂY SẦU RIÊNG TẠI ĐẮK LẮK NĂM 2019.
KẾT QUẢ NGHIÊN CỨU BỆNH CHẢY GÔM DO PHYTOPHTHORA SP. Triệu chứng bệnh chảy gôm hại sầu riêng tại Đắk Lắk. Diễn biến bệnh chảy gôm hại thân cây sầu riêng tại Đắk Lắk trong năm 2019. Nghiên cứu các yếu tố ảnh hưởng đến sự phát sinh, phát triển của bệnh chảy gôm hại thân cây sầu riêng tại Đắk Lắk.
Xác định tác nhân gây bệnh chảy gôm hại thân cây sầu riêng tại Đắk Lắk. Nghiên cứu đặc điểm hình thái Phytophthora sp. gây bệnh chảy gôm hại thân cây sầu riêng. Nghiên cứu một số đặc điểm sinh học Phytophthora sp.
gây bệnh chảy gôm hại thân cây sầu riêng. Định danh loài Phytophthora sp. gây bệnh chảy gôm hại thân cây sầu riêng bằng phương pháp sinh học phân tử. THỬ NGHIỆM HIỆU LỰC ỨC CHẾ CỦA MỘT SỐ VI SINH VẬT ĐỐI KHÁNG ĐẾN SỰ SINH TRƯỞNG, PHÁT TRIỂN CỦA PHYTOPHTHORA PALMIVORA GÂY BỆNH CHẢY GÔM HẠI THÂN CÂY SẦU RIÊNG.
Thử nghiệm hiệu lực ức chế của vi khuẩn đối kháng Bacillus methylotrophicus đến sự phát triển của Phytophthora palmivora. Thử nghiệm hiệu lực ức chế của xạ khuẩn đối kháng Streptomyces misionesis đến sự phát triển của Phytophthora palmivora. Thử nghiệm hiệu lực ức chế của nấm đối kháng Trichoderma harzianum đến sự phát triển của Phytophthora palmivora. THỬ NGHIỆM HIỆU QUẢ CỦA CHẾ PHẨM NANO KIM LOẠI BẠC (AG-H) ĐẾN SỰ SINH TRƯỞNG, PHÁT TRIỂN PHYTOPHTHORA PALMIVORA GÂY BỆNH CHẢY GÔM HẠI THÂN CÂY SẦU RIÊNG.
THỬ NGHIỆM HIỆU QUẢ PHÒNG TRỪ PHYTOPHTHORA PALMIVORA BẰNG BIỆN PHÁP HÓA HỌC TRONG ĐIỀU KIỆN INVITRO. NGHIÊN CỨU ẢNH HƯỞNG CỦA MỘT SỐ LOẠI THUỐC HÓA HỌC ĐẾN SỰ HÌNH THÀNH BỌC BÀO TỬ PHYTOPHTHORA PALMIVORA TRÊN MÔI TRƯỜNG NHÂN TẠO. NGHIÊN CỨU HIỆU LỰC CỦA THUỐC HÓA HỌC ĐỐI VỚI BỆNH CHẢY GÔM HẠI THÂN CÂY SẦU RIÊNG TRONG NHÀ LƯỚI. KẾT LUẬN VÀ KIẾN NGHỊ.
72 TÀI LIỆU THAM KHẢO. 77 DANH MỤC CÁC CÔNG TRÌNH CÔNG BỐ. 98 v c DANH MỤC CHỮ VIẾT TẮT Chữ viết tắt Nghĩa tiếng Việt B Vi khuẩn Bacillus BNNPTNT Bộ nông nghiệp phát triển nông thôn BVTV Bảo vệ thực vật CA Môi trường cà rốt, agar CSA Môi trường cà rốt, đường saccarozo, agar CSB Chỉ số bệnh CT Công thức ĐC Đối chứng HL Hiệu lực NCBI Trung tâm thông tin công nghệ sinh học quốc gia P Nấm Phytophthora PCA Môi trường khoai tây, cà rốt, agar PDA Môi trường khoai tây, đường D- glucozo, agar ppm Phần triệu QCVN Quy chuẩn Việt Nam S Xạ khuẩn Streptomyces STT Số thứ tự T Nấm đối kháng Trichoderma TLB Tỷ lệ bệnh WA Môi trường nước agar vi c DANH MỤC BẢNG Bảng 2. Diện tích và sản lượng sầu riêng ở một số nước khu vực Đông Nam Á.
Cơ cấu diện tích trồng sầu riêng theo giống ở Thái Lan tại Đắk Lắk - 2019. Diễn biến bệnh chảy gôm hại thân cây sầu riêng tại Đắk Lắk năm 2019. Ảnh hưởng của địa hình đến bệnh chảy gôm hại thân cây sầu riêng tại Đắk Lắk. Ảnh hưởng của việc vệ sinh đồng ruộng đến bệnh chảy gôm hại thân cây sầu riêng tại Đắk Lắk.
Ảnh hưởng của các giống sầu riêng đến bệnh chảy gôm hại thân cây sầu riêng tại Đắk Lắk. Ảnh hưởng của các biện pháp canh tác đến bệnh chảy gôm hại thân cây sầu riêng tại Đắk Lắk. Kết quả phân lập nấm Phytophthora sp. từ mẫu cây sầu riêng bị bệnh chảy gôm (Viện BVTV, tháng 6/2019).
Kết quả lây bệnh nhân tạo Phytophthora sp. trên cây sầu riêng (Viện BVTV, tháng 6/2019). Kết quả phân lập lại mẫu cây sầu riêng bị bệnh chảy gôm trong nhà lưới do lây bệnh nhân tạo (Viện BVTV, tháng 7/2019). Đặc điểm hình thái Phytophthora sp.
gây bệnh chảy gôm hại thân cây sầu riêng trên môi trường PDA. Ảnh hưởng của môi trường nuôi cấy nhân tạo đến sự sinh trưởng, phát triển của Phytophthora sp. gây bệnh chảy gôm hại thân cây sầu riêng (Viện BVTV, tháng 8/2019). Ảnh hưởng của pH môi trường đến sự sinh trưởng, phát triển của Phytophthora sp.
gây bệnh chảy gôm hại thân cây sầu riêng. Kết quả xác định mẫu Phytophthora sp. gây bệnh chảy gôm hại thân cây sầu riêng bằng giải trình tự và tìm kiếm các chuỗi gần gũi trên GenBank. Hiệu lực ức chế của vi khuẩn đối kháng Bacillus methylotrophicus đến sự phát triển của Phytophthora palmivora.
Hiệu lực ức chế của xạ khuẩn đối kháng Streptomyces misionesis đến sự phát triển của Phytophthora palmivora. Hiệu lực ức chế bằng kháng sinh bay hơi của nấm đối kháng Trichoderma harzianum đến sự phát triển của Phytophthora palmivora. Hiệu lực ức chế bằng ký sinh trực tiếp của nấm đối kháng Trichoderma harzianum đến sự phát triển của Phytophthora palmivora. Thử nghiệm hiệu lực của nano kim loại bạc Ag-H đến sự sinh trưởng, phát triển Phytophthora palmivora gây bệnh chảy gôm sầu riêng.
Khảo sát hiệu lực ức chế Phytophthora palmivora của 5 loại thuốc: Acrobat MZ 90/600 WP, Aliette 800WG, Ridomil Gold 68 WP, Agri-fos 400SL, Anvil 5SC. Ảnh hưởng của thuốc hóa học đến sự hình thành bọc bào tử Phytophthora palmivora trên môi trường nhân tạo PDA (sau 3 ngày). Hiệu lực của thuốc hóa học đối với bệnh chảy gôm hại sầu riêng trong điều kiện nhà lưới (sau 10 ngày). 71 viii c DANH MỤC HÌNH Hình 4.
Một số bệnh chính hại cây sầu riêng tại Đắk Lắk – 2019. Triệu chứng bệnh chảy gôm sầu riêng trên thân, lá và quả. Kết quả phân lập Phytophthora sp. từ mẫu cây sầu riêng bệnh.
Kết quả lây bệnh nhân tạo Phytophthora sp. cây sầu riêng. Kết quả phân lập mẫu sau lây bệnh nhân tạo Phytophthora sp. Đặc điểm hình thái Phytophthora sp.
Ảnh hưởng môi trường nuôi cấy nhân tạo đến sự sinh trưởng, phát triển của Phytophthora sp. Ảnh hưởng của nhiệt độ đến sự sinh trưởng, phát triển của Phytophthora sp. gây bệnh chảy gôm cây sầu riêng ( sau 4 ngày). Ảnh hưởng của pH môi trường đến sự sinh trưởng, phát triển của Phytophthora sp.