Nghiên cứu khả năng tự bảo vệ của các tầng chứa nước trong trầm tích đệ tứ tại Thanh Trì, Hà Nội

Luận văn thạc sĩ nghiên cứu khả năng tự bảo vệ của tầng chứa nước tại Thanh Trì, Hà Nội, đề xuất giải pháp bảo vệ và khai thác hợp lý.

• Tác giả: Hoàng Đức Lâm
• Người hướng dẫn: TS. Bùi Văn Trường
• Trường học: Trường Đại học Thủy Lợi
• Chuyên ngành: Kỹ thuật tài nguyên nước
• Đề tài: Nghiên cứu bảo vệ và khai thác hợp lý tầng chứa nước tại Thanh Trì, Hà Nội
• Loại tài liệu: luận văn
• Năm xuất bản: 2015
• Địa điểm: Hà Nội

Mục lục chi tiết

• LỜI CẢM ƠN
• LỜI CAM ĐOAN
• 1. CHƯƠNG 1: TỔNG QUAN NGHIÊN CỨU ĐÁNH GIÁ KHẢ NĂNG TỰ BẢO VỆ CỦA CÁC TẦNG CHỨA NƯỚC
• 1.1. Tình hình nghiên cứu trên Thế giới
• 1.2. Tình hình nghiên cứu tại Việt Nam
• 1.2.1. Công tác điều tra, đánh giá khả năng tự bảo vệ của các tầng chứa nước
• 2. CHƯƠNG 2: ĐẶC ĐIỂM CHUNG VÙNG THANH TRÌ, THÀNH PHỐ HÀ NỘI
• 2.1. Đặc điểm địa lý tự nhiên
• 2.2. Đặc điểm địa chất - Địa chất công trình - Địa chất thủy văn
• 2.3. Hiện trạng khai thác nước dưới đất
• 2.4. Hiện trạng các nguồn gây ô nhiễm
• 3. CHƯƠNG 3: NGHIÊN CỨU ĐÁNH GIÁ KHẢ NĂNG TỰ BẢO VỆ CÁC TẦNG CHỨA NƯỚC
• 3.1. Các yếu tố đánh giá khả năng tự bảo vệ của các tầng chứa nước
• 3.2. Cơ sở lý thuyết, phương pháp đánh giá khả năng tự bảo vệ của các tầng chứa nước
• 3.3. Phương pháp đánh giá bằng hệ thống mô hình Drastic
• 3.4. Kết quả đánh giá
• 3.5. Phân tích kết quả đánh giá
• 4. CHƯƠNG 4: ĐỀ XUẤT GIẢI PHÁP BẢO VỆ VÀ KHAI THÁC HỢP LÝ NƯỚC DƯỚI ĐẤT VÙNG NGHIÊN CỨU
• 4.1. Hiện trạng các nguồn gây ảnh hưởng đến khả năng tự bảo vệ của các tầng chứa nước qh và qp
• 4.2. Bảo vệ nước dưới đất vùng Thanh Trì, Hà Nội
• 4.3. Giải pháp công trình
• 4.4. Giải pháp phi công trình
• 4.5. Giải pháp khai thác nước dưới đất hợp lý, bền vững
• KẾT LUẬN
• TÀI LIỆU THAM KHẢO

Tóm tắt

I. Giới thiệu về tình hình tầng chứa nước tại Thanh Trì Hà Nội

Tầng chứa nước tại Thanh Trì, Hà Nội là một phần quan trọng trong hệ thống tài nguyên nước của thành phố. Việc bảo vệ tầng chứa nước là rất cần thiết do tình hình khai thác nước ngầm ngày càng tăng và ô nhiễm môi trường. Theo nghiên cứu, khả năng tự bảo vệ của các tầng chứa nước tại khu vực này đang bị ảnh hưởng nghiêm trọng bởi các hoạt động đô thị hóa, công nghiệp hóa và ô nhiễm từ các nguồn nước thải. Trong bối cảnh đó, việc đánh giá khả năng tự bảo vệ của các tầng chứa nước là một nhiệm vụ cấp bách nhằm đảm bảo nguồn tài nguyên nước cho tương lai. "Khả năng tự bảo vệ của tầng chứa nước chính là khả năng tự chống lại những tác động tiêu cực từ ô nhiễm".

1.1. Tình hình nghiên cứu về tài nguyên nước

Nghiên cứu về tài nguyên nước tại Thanh Trì đã được tiến hành từ những năm gần đây. Các phương pháp nghiên cứu như DRASTIC đã được áp dụng để đánh giá khả năng tự bảo vệ của tầng chứa nước. Việc điều tra, đánh giá khả năng tự bảo vệ của tầng chứa nước không chỉ là một nhiệm vụ cần thiết mà còn là một phần trong công tác quản lý tài nguyên nước. Theo báo cáo, "Đánh giá khả năng tự bảo vệ của tầng chứa nước là một phần không thể thiếu trong việc quy hoạch và quản lý tài nguyên nước dưới đất".

II. Đặc điểm địa lý và môi trường tại Thanh Trì

Thanh Trì có đặc điểm địa lý đa dạng, bao gồm các yếu tố như địa hình, địa chất, và khí hậu ảnh hưởng đến khả năng khai thác nước ngầm. Khu vực này có mật độ dân cư cao, dẫn đến áp lực lớn lên nguồn nước dưới đất. Tình hình ô nhiễm nước tại đây cũng đang gia tăng do các hoạt động sinh hoạt và sản xuất. "Đặc điểm địa lý và môi trường có ảnh hưởng lớn đến khả năng tự bảo vệ của các tầng chứa nước". Việc nắm rõ các yếu tố này sẽ giúp xây dựng các phương án quản lý tài nguyên nước hiệu quả hơn.

2.1. Đặc điểm địa chất và địa mạo

Địa chất khu vực Thanh Trì chủ yếu là đất sét và cát, có khả năng thấm khác nhau. Địa hình tương đối phức tạp với nhiều khu vực trũng thấp, dễ bị ngập lụt. "Đặc điểm địa chất và địa mạo có vai trò quan trọng trong việc xác định khả năng tự bảo vệ của tầng chứa nước". Việc hiểu rõ về địa chất sẽ giúp trong việc quy hoạch và khai thác tài nguyên nước một cách hợp lý.

III. Đánh giá khả năng tự bảo vệ của các tầng chứa nước

Đánh giá khả năng tự bảo vệ của các tầng chứa nước tại Thanh Trì được thực hiện thông qua các tiêu chí như độ sâu mực nước, lượng bù đắp hàng năm và thành phần đất. Các nghiên cứu cho thấy rằng khả năng tự bảo vệ của tầng chứa nước đang giảm sút do ô nhiễm và khai thác quá mức. "Việc đánh giá khả năng tự bảo vệ là cần thiết để phát triển các giải pháp bảo vệ và khai thác hợp lý tài nguyên nước".

3.1. Các yếu tố ảnh hưởng đến khả năng tự bảo vệ

Các yếu tố như khí hậu, địa chất, và hoạt động con người đều ảnh hưởng đến khả năng tự bảo vệ của tầng chứa nước. Nghiên cứu cho thấy rằng "các nguồn gây ô nhiễm như chất thải công nghiệp và nước thải sinh hoạt là những nguyên nhân chính làm giảm khả năng tự bảo vệ của tầng chứa nước". Việc phân tích các yếu tố này giúp đề xuất các biện pháp bảo vệ hiệu quả hơn.

IV. Giải pháp bảo vệ và khai thác hợp lý tài nguyên nước

Để bảo vệ và khai thác hợp lý tài nguyên nước, cần có những biện pháp cụ thể như xử lý nước thải, quy hoạch sử dụng đất và tài nguyên nước. Các giải pháp này không chỉ giúp bảo vệ tầng chứa nước mà còn đảm bảo nguồn nước cho cộng đồng. "Giải pháp bảo vệ tài nguyên nước cần phải được thực hiện đồng bộ và có sự tham gia của cộng đồng".

4.1. Các biện pháp bảo vệ tài nguyên nước

Các biện pháp bảo vệ bao gồm việc kiểm soát ô nhiễm từ các nguồn thải, quy hoạch sử dụng đất hợp lý và nâng cao nhận thức cộng đồng về tầm quan trọng của tài nguyên nước. "Chỉ có sự phối hợp chặt chẽ giữa các cơ quan chức năng và cộng đồng mới có thể bảo vệ hiệu quả tài nguyên nước".

Nội dung chính

Tổng quan nghiên cứu

Khả năng tự bảo vệ của các tầng chứa nước dưới đất là yếu tố then chốt trong việc duy trì chất lượng và trữ lượng nước ngầm, đặc biệt tại các khu vực đô thị có mật độ dân cư cao và hoạt động kinh tế sôi động như huyện Thanh Trì, thành phố Hà Nội. Với diện tích 63,17 km² và dân số gần 200.000 người, Thanh Trì là vùng trọng điểm chịu tác động mạnh mẽ từ quá trình đô thị hóa, công nghiệp hóa và các hoạt động nông nghiệp, dịch vụ. Theo ước tính, tổng lượng nước ngầm khai thác tại Hà Nội khoảng 1 triệu m³/ngày đêm, trong đó Thanh Trì đóng góp phần lớn vào khai thác nước dưới đất phục vụ sinh hoạt và sản xuất.

Nghiên cứu tập trung đánh giá khả năng tự bảo vệ của các tầng chứa nước trong trầm tích đệ tứ (Holocen và Pleistocen) tại Thanh Trì, nhằm xác định mức độ nhạy cảm với ô nhiễm và đề xuất các giải pháp bảo vệ, khai thác hợp lý. Phạm vi nghiên cứu bao gồm phân tích đặc điểm địa chất, thủy văn, khí hậu, hiện trạng khai thác và ô nhiễm nguồn nước dưới đất trong giai đoạn từ năm 1993 đến 2015. Việc đánh giá này có ý nghĩa quan trọng trong việc lập quy hoạch sử dụng tài nguyên nước bền vững, giảm thiểu nguy cơ suy thoái nguồn nước và bảo vệ sức khỏe cộng đồng.

Các số liệu thu thập cho thấy mực nước ngầm tại Thanh Trì có xu hướng hạ thấp trung bình 0,66 m/năm, diện tích phễu hạ thấp trên 300 km², cùng với tỷ lệ mẫu nước có hàm lượng asen vượt ngưỡng lên tới 25,64% tại một số khu vực. Những con số này phản ánh rõ ràng áp lực khai thác và ô nhiễm đang đe dọa nghiêm trọng đến nguồn nước dưới đất, đòi hỏi các biện pháp quản lý và bảo vệ cấp thiết.

Cơ sở lý thuyết và phương pháp nghiên cứu

Khung lý thuyết áp dụng

Nghiên cứu dựa trên khung lý thuyết về khả năng tự bảo vệ của tầng chứa nước, được hiểu là khả năng chống chịu và hạn chế sự xâm nhập của các chất ô nhiễm từ môi trường bên ngoài. Khái niệm này tương phản với tính dễ bị tổn thương của nước ngầm, phản ánh sức khỏe nội tại của tầng chứa nước trước các tác động bất lợi.

Phương pháp đánh giá chính được áp dụng là hệ thống mô hình DRASTIC, một phương pháp bán định lượng phổ biến trên thế giới, đặc biệt hiệu quả với các tầng chứa nước có thành phần đất đá rời như tại Thanh Trì. Mô hình này sử dụng các chỉ số đánh giá dựa trên 7 yếu tố chính: Độ sâu mực nước dưới đất (D), Lượng bổ cập hàng năm (R), Thành phần đất đá tầng chứa nước (A), Thành phần lớp đất phủ (S), Độ dốc địa hình (T), Ảnh hưởng của đới thông khí (I), và Tính thấm của tầng chứa nước (C). Mỗi yếu tố được đánh giá và cho điểm theo mức độ ảnh hưởng đến khả năng tự bảo vệ.

Ngoài ra, nghiên cứu còn tham khảo các lý thuyết về địa chất thủy văn, đặc điểm trầm tích đệ tứ, và các mô hình đánh giá ô nhiễm nước ngầm để bổ trợ cho việc phân tích và đề xuất giải pháp.

Phương pháp nghiên cứu

Nguồn dữ liệu chính bao gồm số liệu quan trắc mực nước, thành phần hóa học và vi sinh của nước dưới đất, nước mặt, cùng các thông tin về địa chất, địa hình, khí hậu và hiện trạng khai thác nước tại Thanh Trì. Dữ liệu được thu thập từ Trung tâm Quy hoạch và Điều tra tài nguyên nước Quốc gia, các trạm quan trắc môi trường, và các báo cáo nghiên cứu liên quan trong giai đoạn 1993-2015.

Phương pháp phân tích bao gồm:

• Phân tích thành phần hóa học và vi sinh của mẫu nước để đánh giá mức độ ô nhiễm.
• Sử dụng mô hình DRASTIC để đánh giá khả năng tự bảo vệ của các tầng chứa nước chính (Holocen và Pleistocen).
• Mô hình hóa và lập bản đồ phân vùng khả năng tự bảo vệ với tỷ lệ 1:25.000.
• Phân tích hiện trạng khai thác và các nguồn gây ô nhiễm như bãi rác, nghĩa trang, khu công nghiệp.
• So sánh kết quả với các tiêu chuẩn quốc gia về chất lượng nước (QCVN 09:2008/BTNMT).

Cỡ mẫu nghiên cứu gồm hơn 20 điểm quan trắc nước ngầm và nước mặt, cùng các lỗ khoan thí nghiệm hút nước với lưu lượng dao động từ 0,4 đến 71,72 l/s, được chọn theo phương pháp chọn mẫu ngẫu nhiên có trọng số nhằm đảm bảo đại diện cho toàn vùng nghiên cứu.

Timeline nghiên cứu kéo dài từ năm 1993 đến 2015, tập trung phân tích dữ liệu trong giai đoạn 2000-2015 để phản ánh chính xác tình hình hiện tại và xu hướng biến đổi.

Kết quả nghiên cứu và thảo luận

Những phát hiện chính

1. Mực nước ngầm hạ thấp và phễu hạ thấp rộng lớn: Mực nước dưới đất tại Thanh Trì đã hạ thấp trung bình 0,66 m/năm, với diện tích phễu hạ thấp trên 300 km². Mức hạ thấp sâu nhất tại bãi giếng Hạ Đình đạt -34,6 m, cho thấy áp lực khai thác nước ngầm rất lớn.

2. Ô nhiễm asen vượt ngưỡng: Tỷ lệ mẫu nước dưới đất có hàm lượng asen vượt ngưỡng 0,005 mg/l là 25,64% tại Thanh Trì, cao hơn nhiều so với các khu vực ngoại thành khác như Gia Lâm (15,15%) và Đông Anh (14,81%). Điều này cảnh báo nguy cơ ô nhiễm kim loại nặng nghiêm trọng.

3. Chất lượng nước mặt và nước hồ bị ô nhiễm vi sinh và hóa học: Nước sông Hồng và các hồ như Khuyến Lương, Yên Sở có chỉ số Coliforms và E.Coli vượt ngưỡng, cùng với các chỉ tiêu hóa học như NH4+, NO3-, PO4-3 vượt mức cho phép, phản ánh nguồn ô nhiễm từ nước mặt có thể thẩm thấu xuống tầng chứa nước.

4. Khả năng tự bảo vệ của tầng chứa nước thấp đến trung bình: Kết quả đánh giá bằng mô hình DRASTIC cho thấy tầng chứa nước Holocen và Pleistocen tại Thanh Trì có khả năng tự bảo vệ từ thấp đến trung bình, đặc biệt tại các khu vực có lớp cách nước mỏng hoặc bị bào mòn, làm tăng nguy cơ xâm nhập ô nhiễm.

Thảo luận kết quả

Nguyên nhân chính dẫn đến tình trạng suy giảm chất lượng và trữ lượng nước ngầm là do khai thác quá mức, kết hợp với các nguồn gây ô nhiễm từ hoạt động dân sinh, công nghiệp và nông nghiệp. Việc mực nước hạ thấp tạo điều kiện cho các chất ô nhiễm từ bề mặt dễ dàng thẩm thấu vào tầng chứa nước, đặc biệt tại các vùng có lớp cách nước mỏng hoặc bị bào mòn.

So sánh với các nghiên cứu tương tự tại các đô thị lớn khác, mức độ ô nhiễm asen và vi sinh tại Thanh Trì thuộc nhóm cao, phản ánh sự cần thiết của các biện pháp quản lý nghiêm ngặt hơn. Việc sử dụng mô hình DRASTIC đã giúp xác định rõ các vùng có nguy cơ cao, từ đó hỗ trợ việc lập quy hoạch và khoanh vùng bảo vệ hiệu quả.

Dữ liệu có thể được trình bày qua các bản đồ phân vùng khả năng tự bảo vệ, biểu đồ dao động mực nước và bảng tổng hợp chỉ tiêu ô nhiễm, giúp minh họa trực quan mức độ ảnh hưởng và phân bố không gian của các yếu tố nghiên cứu.

Đề xuất và khuyến nghị

1. Xây dựng và thực hiện quy hoạch khai thác nước ngầm hợp lý: Giảm lưu lượng khai thác tại các bãi giếng nội thành, tăng cường khai thác tại các vùng ven sông có trữ lượng lớn hơn, nhằm cân bằng mực nước ngầm và hạn chế phễu hạ thấp. Thời gian thực hiện: 1-3 năm. Chủ thể: Sở Tài nguyên và Môi trường, Công ty cấp nước.

2. Khoanh vùng và thiết lập đới bảo vệ tầng chứa nước: Dựa trên bản đồ khả năng tự bảo vệ, khoanh vùng các khu vực nhạy cảm để hạn chế các hoạt động gây ô nhiễm, đồng thời xây dựng hệ thống biển báo, hàng rào bảo vệ. Thời gian: 2 năm. Chủ thể: UBND huyện Thanh Trì, Trung tâm Quy hoạch tài nguyên nước.

3. Kiểm soát và xử lý nguồn gây ô nhiễm: Tăng cường quản lý các bãi rác thải, nghĩa trang, khu công nghiệp, bệnh viện để xử lý nước thải đạt chuẩn trước khi xả ra môi trường. Thời gian: 1-5 năm. Chủ thể: Sở Tài nguyên và Môi trường, các doanh nghiệp, chính quyền địa phương.

4. Nâng cao nhận thức cộng đồng và đào tạo chuyên môn: Tổ chức các chương trình tuyên truyền, đào tạo về bảo vệ nguồn nước ngầm cho người dân, cán bộ quản lý và kỹ thuật viên. Thời gian: liên tục. Chủ thể: Sở Giáo dục và Đào tạo, các tổ chức xã hội.

5. Triển khai hệ thống quan trắc và cảnh báo sớm: Thiết lập mạng lưới quan trắc chất lượng và mực nước ngầm liên tục, kết hợp với hệ thống cảnh báo sớm để kịp thời phát hiện và xử lý các sự cố ô nhiễm. Thời gian: 2-4 năm. Chủ thể: Trung tâm Quan trắc môi trường, Sở Tài nguyên và Môi trường.

Đối tượng nên tham khảo luận văn

1. Cơ quan quản lý tài nguyên nước và môi trường: Sở Tài nguyên và Môi trường, Trung tâm Quy hoạch và Điều tra tài nguyên nước có thể sử dụng kết quả nghiên cứu để xây dựng chính sách, quy hoạch và các biện pháp bảo vệ nguồn nước dưới đất.

2. Các nhà nghiên cứu và học viên cao học: Những người quan tâm đến lĩnh vực địa chất thủy văn, môi trường nước, quản lý tài nguyên nước có thể tham khảo phương pháp đánh giá và dữ liệu thực nghiệm để phát triển nghiên cứu sâu hơn.

3. Doanh nghiệp khai thác và cung cấp nước sạch: Công ty cấp nước, các đơn vị khai thác nước ngầm có thể áp dụng các giải pháp khai thác hợp lý, bảo vệ nguồn nước nhằm đảm bảo chất lượng và bền vững nguồn nước.

4. Cộng đồng dân cư và tổ chức xã hội: Người dân, các tổ chức bảo vệ môi trường có thể hiểu rõ hơn về tình trạng nguồn nước, từ đó tham gia tích cực vào công tác bảo vệ và giám sát môi trường nước tại địa phương.

Câu hỏi thường gặp

1. Khả năng tự bảo vệ của tầng chứa nước là gì?
   Khả năng tự bảo vệ là khả năng của tầng chứa nước chống lại sự xâm nhập và tác động của các chất ô nhiễm từ môi trường bên ngoài. Ví dụ, tầng chứa nước có lớp đất phủ dày và tính thấm thấp sẽ có khả năng tự bảo vệ cao hơn.

2. Tại sao mực nước ngầm tại Thanh Trì lại hạ thấp nhanh?
   Nguyên nhân chính là do khai thác nước ngầm quá mức phục vụ sinh hoạt và sản xuất, trong khi lượng bổ cập từ mưa và nguồn nước mặt không đủ bù đắp. Điều này dẫn đến hình thành phễu hạ thấp rộng lớn.

3. Mô hình DRASTIC được áp dụng như thế nào trong nghiên cứu?
   Mô hình DRASTIC sử dụng 7 yếu tố địa chất, thủy văn để đánh giá mức độ nhạy cảm của tầng chứa nước với ô nhiễm. Mỗi yếu tố được cho điểm và tổng hợp thành chỉ số đánh giá khả năng tự bảo vệ, từ đó phân vùng nguy cơ ô nhiễm.

4. Các nguồn ô nhiễm chính tại Thanh Trì là gì?
   Bao gồm nước thải sinh hoạt chưa qua xử lý, nước thải công nghiệp, rác thải sinh hoạt, nghĩa trang và các khu vực chôn lấp không hợp vệ sinh. Những nguồn này làm tăng nguy cơ ô nhiễm nước ngầm.

5. Giải pháp nào hiệu quả nhất để bảo vệ nguồn nước dưới đất?
   Kết hợp các giải pháp kỹ thuật và phi kỹ thuật như quy hoạch khai thác hợp lý, khoanh vùng bảo vệ, xử lý nước thải, nâng cao nhận thức cộng đồng và hệ thống quan trắc liên tục sẽ mang lại hiệu quả bền vững.

Kết luận

• Đã xác định được mức độ suy giảm mực nước ngầm trung bình 0,66 m/năm và diện tích phễu hạ thấp trên 300 km² tại Thanh Trì.
• Tỷ lệ mẫu nước có hàm lượng asen vượt ngưỡng lên tới 25,64%, cảnh báo nguy cơ ô nhiễm kim loại nặng nghiêm trọng.
• Khả năng tự bảo vệ của các tầng chứa nước Holocen và Pleistocen được đánh giá ở mức thấp đến trung bình, đặc biệt tại các khu vực có lớp cách nước mỏng.
• Đề xuất các giải pháp toàn diện bao gồm quy hoạch khai thác, khoanh vùng bảo vệ, kiểm soát nguồn ô nhiễm và nâng cao nhận thức cộng đồng.
• Tiếp tục triển khai hệ thống quan trắc và nghiên cứu mở rộng để cập nhật dữ liệu, điều chỉnh chính sách bảo vệ nguồn nước hiệu quả hơn.

Luận văn này cung cấp cơ sở khoa học và thực tiễn quan trọng cho công tác quản lý, bảo vệ và khai thác tài nguyên nước dưới đất tại Thanh Trì và các vùng tương tự. Các nhà quản lý, chuyên gia và cộng đồng được khuyến khích áp dụng kết quả nghiên cứu để bảo vệ nguồn nước bền vững, đảm bảo phát triển kinh tế xã hội hài hòa với môi trường.

Trích đoạn nội dung tài liệu

CHƯƠNG 1-TÔNG QUAN NGHIÊN CỨU ĐÁNH GIÁ KHẢ NANG TỰ BẢO VE CUA CÁC TANG CHUA NƯỚC ĐA h hình nghiên cứu trên Thể giới 1. Tình hình nghiên cứu tai Việt Nam CHƯƠNG2 - ĐẶC DIEM CHUNG VUNG THANH TRÌ, THÀNH PHO HÀ NỘI 2. Đặc điểm địa lý tự nhiên 2. Đặc điểm Địa chất - ĐCTV 2.

Hiện trạng khai thác nước dưới đất 2. Hiện trạng các nguồn gây ô nhiễm CHƯƠNG 3-NGHIÊN CỨU ĐÁNH GIÁ KHẢ NĂNG TỰ BẢO VỆ CÁC TANG CHUA NƯỚC. Các yếu tổ đánh giá khả năng ty bảo vệ của các ting chứa nước 3. Cơ sở lý thuyết phương pháp đánh giá khả năng tự bảo vệ của các ting chứa nước 3.

Phương pháp đánh giá bằng hệ thông mô hình Drastic 3. Kết quả đánh giá 3. Phân tích kết quả đánh giá CHƯƠNG 4-DE XUẤT GIẢI PHÁP BAO VỆ VA KHAI THAC HỢP LY NƯỚC DUGI DAT VUNG NGHIÊN CỨU. Hiện trạng các nguồn gây bản ảnh hưởng đến khả năng tự bảo vệ của các tầng chứa nước qh và qp 4.

Bio vệ nước dưới đất vùng Thanh TH, Hà Nội 4. Giải pháp công trình 4. Giải pháp phi công trình 4. Giải pháp khai thác nước dưới đắt hợp lý, bên vững KẾT LUẬN - CHƯƠNG! : „.

TÔNG QUAN NGHIÊN CỨU ĐÁNH GIÁ. KHẢ NANG TỰ BẢO VỆ CUA CÁC TANG CHUA NƯỚC 1. Tình hình nghiên cứu trên ThỂ giới Điều tra và đánh giá khả năng tự bảo vệ nước dưới đắt trên thể giới được thực hiện ngày cảng phô biển và đã tro thành một phan quan trong trong điều tra cơ bản về tải nguyên nước dưới đất. Trên thể giới có nhiều công trình điều tra, đánh khả năng tự bảo vị ting chứa nước.

Điền hình như ở Mỹ đã tiền hành thực hiện các dự án như: Mức độ nhạy cảm nhiễm ban nước dưới đất ở Minesota do Porcher thực hiện 1988; Hệ thống tiêu chuẩn để xác định vị trí các bãi thải ở Mỹ do Legrand thực hiện năm 1988; Tinh toán nhiễm ban Nitrat nước dưới dit ở Mỹ do Viện nước dưới đất và môi trường, Đại học Oklahoma thành lập năm 1988, Ở vùng Trung Cận Đông có các dự án: bản đồ dễ tổn thương nước dưới đất vùng Irbid do Margane vài cộng sự thực hiện năm 1997 và 1999; khu vực Nam Amman do Hijazi và các cộng sự thực hiện năm 1999, Ở khu vực Châu Âu có các dự án: Lập bản dé khả năng để bị nhiễm bản. của Bi do sở Tai ngu) nước và môi trường vùng Flemish (Bi) thành lập năm 1987; Khả năng dễ bin bản của nước dur ất đối với sự ô nhiễm của Nitrat do các hoạt động canh nông ở Anh do sở điều tra dit trồng của Anh, Wale và sở địa chất Anh (Carter, Plamer và Moukhouse) thành lập năm 1987; Đánh giá độ nhạy cảm của ting chứa nước đối với sự lắng đọng acid ở châu Âu do Holnberg Johnston và Maxe thuộc viện nghiên cứu quốc tế về phân tí hệ thống ứng dụng (IEASA) thành lập năm 1987. Các dự án điều tra đánh giá khả năng tự báo vệ nước dưới đất đã được tiễn hành và có đầy đủ cơ sở khoa học và thực tiễn ứng dụng vào thực tế từ hàng thập ky qua. Hiện nay, trên thé giới có rắt nhiều các.

rất nhiều phương pháp đánh giá mức độ 6 nhiễm và khả năng tự bảo vệ của ting chứa nước dưới đất khác nhau, căn cứ vào đặc điểm cụ thé mà các quốc gia trên thé giới sẽ lựa chọn cho mình một phương pháp phủ hợp, ví dụ như: - Phương phập DRASTIC được sử dung rộng rãi ở My và gần 20 nước trên toàn thé giới va đặc biệt đối với các ting chữa nước bở rồi. - Phương pháp GLA và các phiên bản của chúng - phương pháp PI - được sử dụng ở Đức và một số nước châu Âu và Á rập. Đây là phương pháp ứng dụng cho các loại đất đá khác nhau. = Phương pháp GOD được sử dụng ở một số nước châu Âu.

~ Phương pháp POSH được sử dụng ở nhién nước châu Âu. Ba phương pháp sau được sử dụng rộng rãi ở châu Âu và vùng A rip tuy nhiên, cả 03 phương pháp nảy chưa quan tâm đến đặc điểm ting chứa nước mà chỉ quan tâm tới đới thông khí tong khi hai phương pháp GOD và POSH yêu cầu đánh giá các nguồn ô nhiễm. Đối với khu vue số liệu vỀ mực nước, đặc tính thuỷ lực, thông số địa chất thuỷ văn hạn chế sẽ áp dụng phương pháp GOD để đánh giá khả năng tự bảo vệ của các ting chứa nước, 'Nhìn chung, mỗi phương pháp đều có một đặc điểm riêng của nó, nhưng có chúng một mục đích là xác định được những ving đặc biệt nước dưới d Ất có khả năng để bị nhiễm bản, để từ đó có thể đưa ra các giải pháp hữu hiệu để phòng ngừa, bảo vệ nguồn tài nguyên quý giá- nước dưới đất Trong những năm vừa qua, phương pháp DRASTIC cũng đã được ứng dụng ở Việt Nam và đặc biệt hiệu quả đối với đất đá bở rời. Do đó phương pháp này có thể được lựa chon để đánh giá khả năng tự bảo vệ của ting chứa nước bo rời tại vùng Thanh Tí, thành phd Hà Nội.

Tình hình nghiên cứu tại Việt Nam 1. Công tác điều tra, đánh giá khả năng tự bảo vệ của các ting chứu nước. Ở Việt nam, vấn đề đánh giá khả năng tự bảo vệ ting chứa nước cũng đã được đề cập đến tir cuỗi những năm 80 của thé ky trước. Bau tiên Nguyễn Kim Cương, 1988 đã dé cập đến vấn dé nay trong bài báo “Bao vệ tii nguyên nước.

dưới đất" được đăng trong tạp chí Địa chất, số 6, tiếp đó Nguyễn Văn Lâm. bằng các để tải của mình đã tién hành nghiên cứu đánh giá khả năng tự bảo vệ của các tâng chứa nước khác nhau cho từng vùng riêng biệt. Mục đích của các phương pháp là thành lập được bản đỗ khả năng tự bảo vệ của cát tầng chứa nước. Để thành lập được bộ bản đồ này cẻ xác định được phương pháp đánh giá khả năng tự bảo vệ của các ting chứa nước.

Khả năng tự bảo vệ của tầng chứa nước chính là khả năng tự chống lại của tằng chứa nước. hi bị ảnh hưởng bat lợi do chất ô nhiễm tác động lên. Đánh giá khả năng tự bảo vệ của ting chứa nước chính là việc kiểm tra “sức khoẻ nội tại” của ting chứa nước trước những nguy cơ nhiễm ban tác động đến ting chứa nước. Từ việc đánh giá này, là cơ sở nên ting cho việc khoanh định các đới bảo vệ các ting chứa nước cũng như các công trình khai thác “Trong những năm qua, tại ệt Nam cùng đã sử dụng khá nhiều phương pháp đã áp dụng rộng rãi trên th giới như: DRASTIC, GOD, POSH, GLA, PI, EPIK.

Các dự ăn điễn hình cho các phương pháp này như đề án "Đánh giá khả năng tự bảo vệ của các tang chứa nước đồng bằng sông Hồng (DRASTIC), 43 án "Bảo vệ nước dui đắt các đô thi lớn” (GOD). Cơ sở của các phương pháp này là dua vào các yếu tổ để đánh giá mức độ tự bảo vệ của ting chứa nước như: môi trường lớp thổ nhường, địa mạo, chiều sâu tới NDĐ, môi trường NDB, các vật liệu của đới vadose cung cấp cho NDD, hệ số thắm cia TCN, khoảng cách tới điểm khai thác gần nhất cung cấp nước sinh hoạt, chiều sâu tới đá gốc, tính thắm của đới thông khí, chiều day và ham lượng của đới bao hòa. để thành lập được bản dé khả năng tự bảo vệ của các tang chứa nước. Nim 2011, dự ấn “Nang cao năng lực đánh giá và quản lý ải nguyên nước.

Việt Nam, Capas” đã ban hành dự thảo Hướng dẫn khoanh đới bảo vệ công trình khai thác nước đưới đắt. Do điều kiện áp dụng và phổ biến trên toàn lãnh thổ, nên việc nghiên cứu ban hành hướng dẫn cụ thé chỉ tiết cho tắt cả các ting chứa nước, các lưu vực và khu vực khác nhau vấp phái những khó khăn và vường mắc. Sau nhiều lần Hội thảo đến nay vẫn chưa được thể chế hoá bằng văn bản quy phạm pháp hụt Việc khoanh định đới bảo vệ các công trình khai thác nước cụ thể hiện mới chỉ được thục hiện thí diém tại các địa bàn tỉnh Thái Bình với | công trình được khoanh ving là Nhà máy nước Hưng Nhân; tại tinh Nam Định là công trình khai thác nước đưới dit của Công ty May Sông Hồng - Xuân Trường - Nam Định do nhóm tác giả Trung tâm Quy hoạch và Điều tra tai nguyên nước: thực hiện, tại tinh Hà Nam do Liên đoàn Quy hoạch và Điều tra miễn Bắc thực hiện và tai tinh Ninh Binh do Trung tâm Tư liệu và Thông tin Tài nguyên nước thực hiện cho công trình khai thác nước trong đá Karst. Việc khoanh định đới bảo vệ đều được dựa trên bản đổ nhạy cảm 6 nhiễm nước dưới đất và các hệ thống dữ liệu địa chất, địa chất thuỷ văn, sir dụng đất, khai thác nước dưới đắt, quan trắc động thái nước dưới đất,.

để tổng hợp và lựa chọn phương pháp tính toán và xác định. Sau khi các đới đã thiết lập, với ranh giới của mỗi đới sẽ được tổ chức thiết lập hệ thống hàng rào, biển báo, cảnh báo nhằm bảo vệ công trình và chất. lượng nước dưới đất. Hi nay, Sở Tài nguyên và Môi trường Thái Bình đang soan thảo và trình UBND tỉnh Thái Bình về việc Quy định khoanh đới bảo vệ nước đưới đất tại các công trình khai thác trên địa bàn tỉnh.

Như vậy, việc nghiên cúu, xác định cơ sở khoa học và thực tiễn để khoanh đới bảo vệ cho các công trình khai thác tại từng khu vực, từng ting chứa nước ở địa phương cụ thể còn thiếu. Các hưởng dẫn khoanh vùng bảo vệ chưa được ban hành. Công tác bảo vộ, đều tra và quy hoạch tài nguyên nước dưới đắt - Hiện nay, nhóm công tác đi tra, uy hoạch ti nguyên nước đã vì dang 10 được tiến hành rộng khắp trên toàn quốc, hiện chiếm 22,28% khối lượng công việc toàn ngành tdi nguyên nước, Công tác điều tra, quy hoạch tải nguyễn nước dưới đất nói r 1g trước đây cũng như hiện này còn nhiều bắt cập do chưa có đánh giá khả năng tự bảo vệ cá ting chia. Do vậy, việc xem xét đánh giá khả năng tự bảo vệ của cá c ting chứa nước ảnh hưởng như thé nào đến số lượng, chất lượng nước dưới đất là điều cắp thiết - Đối với dự án các dự án khu vực lân cận vũng điều tra gồm cố dự én: “Điều tra, đánh giá trữ lượng có thể khai thác nước dưới dat trong các tang chứa nước Đệ tứ vùng Kinh tế trọng điểm Bắc bộ" thực hiện năm 2008-2012; "Điều.