Luận Văn Thạc Sĩ: Ảnh Hưởng Của Khai Thác Đá Vôi Đến Môi Trường Tại Mỏ Đá Vôi Núi Vức, Thanh Hóa

Luận văn thạc sĩ phân tích ảnh hưởng của khai thác đá vôi đến môi trường tại mỏ đá vôi Núi Vức, Thanh Hóa, đề xuất giải pháp bảo vệ môi trường hiệu quả.

• Tác giả: Đặng Văn Thành
• Người hướng dẫn: TS. Nguyễn Thanh Hải
• Trường học: Đại học Thái Nguyên
• Chuyên ngành: Khoa học môi trường
• Đề tài: Nghiên Cứu Ảnh Hưởng Khai Thác Đá Vôi Đến Môi Trường Tại Mỏ Đá Vôi Núi Vức, Thanh Hóa
• Loại tài liệu: luận văn thạc sĩ
• Năm xuất bản: 2016
• Địa điểm: Thái Nguyên

Mục lục chi tiết

• LỜI CAM ĐOAN
• LỜI CẢM ƠN
• MỞ ĐẦU
• 0.1. Tính cấp thiết của đề tài
• 0.2. Mục tiêu của đề tài
• 0.2.1. Mục tiêu tổng quát
• 0.2.2. Mục tiêu cụ thể
• 0.3. Ý nghĩa của đề tài
• 0.3.1. Ý nghĩa trong học tập và nghiên cứu
• 0.3.2. Ý nghĩa thực tiễn
• 1. CHƯƠNG 1: TỔNG QUAN NGHIÊN CỨU
• 1.1. Cơ sở khoa học của vấn đề nghiên cứu
• 1.2. Cơ sở pháp lý của vấn đề nghiên cứu
• 1.3. Tình hình khai thác đá vôi làm vật liệu xây dựng trên thế giới
• 1.4. Tình hình khai thác đá vôi tại Việt Nam
• 1.4.1. Đặc điểm phân bố và trữ lượng khoáng sản
• 1.4.2. Phương pháp và công nghệ khai thác, chế biến
• 2. KẾT QUẢ NGHIÊN CỨU VÀ THẢO LUẬN
• 2.1. Điều kiện tự nhiên, kinh tế - xã hội của khu vực nghiên cứu
• 2.1.1. Điều kiện tự nhiên
• 2.1.2. Đặc điểm kinh tế - xã hội
• 2.1.3. Tình hình khai thác và chế biến đá vôi tại mỏ đá vôi núi Vức, thành phố Thanh Hóa
• 2.1.4. Vị trí khu vực, trữ lượng khai thác
• 2.1.5. Đánh giá ảnh hưởng của hoạt động khai thác đá vôi tại mỏ đá vôi núi Vức đến môi trường
• 2.1.5.1. Đánh giá ảnh hưởng của hoạt động khai thác đá vôi đến môi trường đất
• 2.1.5.2. Chất lượng môi trường nước
• 2.1.5.3. Chất lượng môi trường không khí
• 2.1.5.4. Đánh giá ảnh hưởng của hoạt động khai thác đá vôi đến môi trường và sức khoẻ dân cư qua ý kiến của người dân
• 2.1.6. Đề xuất biện pháp giảm thiểu ảnh hưởng của hoạt động khai thác đá vôi đến môi trường tại mỏ đá vôi núi Vức
• 2.1.6.1. Đối với cơ quan quản lý nhà nước
• 2.1.6.2. Đối với đơn vị hoạt động khoáng sản
• KẾT LUẬN VÀ KIẾN NGHỊ
• TÀI LIỆU THAM KHẢO

Tóm tắt

I. Tổng quan nghiên cứu

Nghiên cứu tập trung vào ảnh hưởng môi trường của hoạt động khai thác đá vôi tại mỏ đá vôi Núi Vức, Thanh Hóa. Khai thác đá vôi là hoạt động kinh tế quan trọng, đóng góp vào phát triển cơ sở hạ tầng và tạo việc làm. Tuy nhiên, hoạt động này cũng gây ra nhiều tác động môi trường như ô nhiễm không khí, nước và đất. Nghiên cứu nhằm đánh giá các tác động môi trường và đề xuất biện pháp bảo vệ môi trường hiệu quả.

1.1. Cơ sở khoa học

Nghiên cứu dựa trên các khái niệm về môi trường, ô nhiễm môi trường, và quy chuẩn kỹ thuật môi trường theo Luật Bảo vệ Môi trường Việt Nam 2014. Tài nguyên khoáng sản được định nghĩa là các khoáng vật, khoáng chất có ích, phân loại theo dạng tồn tại, nguồn gốc và thành phần hóa học. Mỏ khoáng sản là nơi tập trung tự nhiên các loại khoáng sản do quá trình địa chất tạo nên.

1.2. Cơ sở pháp lý

Nghiên cứu tuân thủ các quy định pháp luật liên quan đến khai thác khoáng sản và bảo vệ môi trường, bao gồm Luật Khoáng sản 2010, Luật Bảo vệ Môi trường 2014, và các nghị định, thông tư hướng dẫn thi hành. Các giấy phép khai thác khoáng sản tại mỏ đá vôi Núi Vức được cấp bởi UBND tỉnh Thanh Hóa.

II. Tình hình khai thác đá vôi

Khai thác đá vôi là hoạt động phổ biến trên thế giới và tại Việt Nam. Trên thế giới, đá vôi được sử dụng rộng rãi trong xây dựng và kiến trúc, đặc biệt ở Châu Âu và Bắc Mỹ. Tại Việt Nam, đá vôi tập trung chủ yếu ở các tỉnh phía Bắc và Cực Nam, với trữ lượng ước tính khoảng 13 tỷ tấn. Mỏ đá vôi Núi Vức là một trong những mỏ lớn, cung cấp đá xây dựng cho khu vực Thanh Hóa và các vùng lân cận.

2.1. Phương pháp khai thác

Các phương pháp khai thác đá vôi bao gồm khoan, nổ mìn, khai thác lớp bằng và lớp xiên. Quy trình khai thác thường bao gồm các bước: mở vỉa, xúc bốc, vận chuyển và nghiền sàng. Công nghệ khai thác hiện đại giúp tăng hiệu quả nhưng cũng gây ra nhiều tác động môi trường.

2.2. Tình hình tại Việt Nam

Việt Nam có 340 mỏ đá vôi đang hoạt động, chủ yếu phục vụ sản xuất xi măng và xây dựng đường giao thông. Mỏ đá vôi Núi Vức là một trong những mỏ lớn, với sản phẩm chính là đá xây dựng thông thường và đá ốp lát. Hoạt động khai thác tại đây đã tạo việc làm và đóng góp vào ngân sách địa phương.

III. Ảnh hưởng môi trường

Hoạt động khai thác đá vôi tại mỏ đá vôi Núi Vức gây ra nhiều tác động môi trường nghiêm trọng. Các tác động chính bao gồm ô nhiễm không khí do bụi và khí thải, ô nhiễm nước do nước thải từ quá trình khai thác, và suy thoái đất do mất lớp phủ thực vật. Nghiên cứu đã tiến hành đánh giá chất lượng môi trường đất, nước và không khí tại khu vực khai thác.

3.1. Ô nhiễm không khí

Quá trình khai thác đá vôi tạo ra lượng lớn bụi và khí thải, ảnh hưởng đến chất lượng không khí xung quanh. Các chỉ số đo lường cho thấy nồng độ bụi, NOx, SO2 và CO vượt quá tiêu chuẩn cho phép, gây nguy hại đến sức khỏe người dân địa phương.

3.2. Ô nhiễm nước

Nước thải từ quá trình khai thác đá vôi chứa nhiều chất rắn lơ lửng và hóa chất độc hại, gây ô nhiễm nguồn nước mặt và nước ngầm. Kết quả phân tích cho thấy hàm lượng COD, BOD5 và các chất ô nhiễm khác vượt quá giới hạn cho phép.

IV. Biện pháp giảm thiểu

Nghiên cứu đề xuất các biện pháp bảo vệ môi trường nhằm giảm thiểu tác động môi trường của hoạt động khai thác đá vôi. Các biện pháp bao gồm cải tiến công nghệ khai thác, quản lý chất thải hiệu quả, và trồng cây xanh phục hồi môi trường. Các cơ quan quản lý nhà nước và đơn vị khai thác cần phối hợp chặt chẽ để thực hiện các biện pháp này.

4.1. Cải tiến công nghệ

Áp dụng công nghệ khai thác tiên tiến, giảm thiểu bụi và khí thải. Sử dụng hệ thống phun nước và xe chở nước tưới đường để kiểm soát bụi. Đầu tư vào các thiết bị lọc khí và xử lý nước thải hiệu quả.

4.2. Phục hồi môi trường

Trồng cây xanh xung quanh khu vực khai thác để phục hồi hệ sinh thái. Thực hiện các biện pháp cải tạo đất và nước sau khi kết thúc khai thác. Tăng cường giáo dục và nâng cao nhận thức về bảo vệ môi trường cho người dân và công nhân.

Nội dung chính

Tổng quan nghiên cứu

Hoạt động khai thác đá vôi đóng vai trò quan trọng trong phát triển cơ sở hạ tầng và công nghiệp vật liệu xây dựng tại Việt Nam, đặc biệt tại tỉnh Thanh Hóa. Theo báo cáo của ngành, sản lượng khai thác đá vôi hiện mới đáp ứng khoảng 80% nhu cầu thực tế, trong khi nhu cầu xây dựng dự kiến tăng khoảng 15% mỗi năm giai đoạn 2015-2020. Mỏ đá vôi Núi Vức, thành phố Thanh Hóa, là một trong những khu vực trọng điểm với 10 đơn vị được cấp phép khai thác, trong đó 3 đơn vị đang hoạt động chính. Hoạt động khai thác và chế biến đá vôi tại đây không chỉ góp phần tạo việc làm, đóng góp ngân sách mà còn ảnh hưởng trực tiếp đến môi trường đất, nước, không khí và sức khỏe cộng đồng.

Mục tiêu nghiên cứu nhằm đánh giá toàn diện ảnh hưởng của hoạt động khai thác đá vôi tại mỏ Núi Vức đến môi trường tự nhiên và xã hội, từ đó đề xuất các biện pháp quản lý, giảm thiểu tác động tiêu cực. Phạm vi nghiên cứu tập trung vào khu vực khai thác của ba công ty chính với diện tích khai thác tổng cộng khoảng 135.000 m², trong thời gian từ tháng 7/2015 đến tháng 8/2016. Nghiên cứu có ý nghĩa quan trọng trong việc cung cấp dữ liệu khoa học làm cơ sở cho công tác lập kế hoạch bảo vệ môi trường và phát triển bền vững ngành khai thác khoáng sản tại địa phương.

Cơ sở lý thuyết và phương pháp nghiên cứu

Khung lý thuyết áp dụng

Luận văn dựa trên các khái niệm và quy định pháp luật về môi trường và khoáng sản, bao gồm:

• Khái niệm môi trường theo Luật Bảo vệ Môi trường Việt Nam 2014: hệ thống các yếu tố vật chất tự nhiên và nhân tạo ảnh hưởng đến sự tồn tại và phát triển của con người và sinh vật.
• Ô nhiễm môi trường: sự biến đổi thành phần môi trường không phù hợp với tiêu chuẩn kỹ thuật, gây ảnh hưởng xấu đến con người và sinh vật.
• Quy chuẩn kỹ thuật môi trường: mức giới hạn các thông số chất lượng môi trường và hàm lượng chất gây ô nhiễm được cơ quan nhà nước ban hành.
• Tài nguyên khoáng sản: khoáng vật có ích tích tụ tự nhiên trong lòng đất, bao gồm đá vôi làm vật liệu xây dựng.

Ngoài ra, nghiên cứu áp dụng mô hình đánh giá tác động môi trường dựa trên phân tích các chỉ tiêu chất lượng đất, nước, không khí và khảo sát ý kiến cộng đồng dân cư.

Phương pháp nghiên cứu

• Nguồn dữ liệu: Số liệu thứ cấp thu thập từ Sở Tài nguyên và Môi trường tỉnh Thanh Hóa, UBND thành phố Thanh Hóa, các đơn vị khai thác đá vôi và cộng đồng dân cư địa phương. Số liệu sơ cấp được thu thập qua khảo sát thực địa, lấy mẫu phân tích môi trường và phỏng vấn người dân.
• Phương pháp lấy mẫu và phân tích:
  • Mẫu đất được lấy theo tiêu chuẩn TCVN 5297:1995, phân tích các chỉ tiêu pH, kim loại nặng (As, Cd, Pb, Cu, Zn), chất dinh dưỡng (OM, NTS, PTS, KTS).
  • Mẫu nước mặt và nước thải được lấy theo TCVN 5992, 5993, 5996, phân tích các chỉ tiêu pH, DO, TSS, COD, BOD5, kim loại nặng và các chất ô nhiễm khác.
  • Mẫu không khí được lấy tại các vị trí khai thác, khu vực chế biến và tuyến đường vận chuyển, phân tích bụi, NOx, CO, SO2, tiếng ồn.
• Phương pháp phân tích: Sử dụng các phương pháp chuẩn quốc tế và Việt Nam như SMEWW, EPA, TCVN để đảm bảo độ chính xác và tin cậy.
• Phương pháp xử lý số liệu: Sử dụng phần mềm Excel và Word để tổng hợp, phân tích và đối chiếu với các quy chuẩn kỹ thuật quốc gia hiện hành.
• Phương pháp chuyên gia: Tập hợp ý kiến chuyên gia để đánh giá tác động và đề xuất biện pháp giảm thiểu.

Kết quả nghiên cứu và thảo luận

Những phát hiện chính

1. Ảnh hưởng đến môi trường đất: Kết quả phân tích mẫu đất năm 2014-2016 cho thấy pH đất dao động từ 5,3 đến 6,1, mang tính axit nhẹ. Hàm lượng kim loại nặng như As, Cd, Pb, Cu, Zn đều thấp hơn giới hạn quy chuẩn quốc gia (QCVN 03-MT:2015/BTNMT). Tuy nhiên, hàm lượng các chất dinh dưỡng trong đất (OM, NTS, PTS, KTS) chủ yếu ở mức nghèo đến rất nghèo, ảnh hưởng đến khả năng phục hồi đất và canh tác nông nghiệp.

2. Ảnh hưởng đến môi trường nước: Mẫu nước mặt và nước thải tại khu vực mỏ có các chỉ tiêu pH, DO, COD, BOD5, kim loại nặng đều nằm trong giới hạn cho phép theo QCVN 08-MT:2015/BTNMT và QCVN 14:2008/BTNMT. Tuy nhiên, nước mưa chảy tràn từ khu vực khai thác có thể làm tăng độ đục và bồi lắng, ảnh hưởng đến hệ sinh thái thủy sinh.

3. Ảnh hưởng đến môi trường không khí: Nồng độ bụi silic và các khí độc hại (CO, SO2, NOx) tại khu vực khai thác và chế biến đá vôi có xu hướng tăng cao vào mùa khô, đặc biệt khi điều kiện thời tiết khô hanh và gió mạnh. Tiếng ồn và độ rung do nổ mìn, vận chuyển đá vượt mức cho phép, ảnh hưởng đến sức khỏe người lao động và dân cư lân cận.

4. Ý kiến cộng đồng dân cư: Qua khảo sát 100 người dân tại xã Đông Hưng và Đông Vinh, hơn 70% phản ánh sức khỏe bị ảnh hưởng bởi bụi và tiếng ồn từ hoạt động khai thác. Khoảng 65% người dân cho biết môi trường xung quanh bị ô nhiễm, ảnh hưởng đến đời sống và sản xuất nông nghiệp.

Thảo luận kết quả

Nguyên nhân chính của các tác động tiêu cực là do công nghệ khai thác và chế biến còn lạc hậu, thiết bị khoan nổ mìn không có bộ phận hút bụi, công tác mở vỉa và cải tạo tầng công tác chưa được thực hiện bài bản. So với các nghiên cứu trong nước và quốc tế, mức độ ô nhiễm bụi và tiếng ồn tại mỏ Núi Vức tương đối cao, đặc biệt trong mùa khô. Biểu đồ thể hiện hàm lượng bụi và các khí độc theo mùa cho thấy sự biến động rõ rệt, cần có biện pháp kiểm soát phù hợp.

Việc đất bị thoái hóa do mất lớp phủ hữu cơ và các chất dinh dưỡng nghèo nàn làm giảm khả năng phục hồi sinh thái, ảnh hưởng đến sản xuất nông nghiệp tại các vùng lân cận. Mặc dù các chỉ tiêu kim loại nặng chưa vượt ngưỡng cho phép, nhưng sự tích tụ lâu dài có thể gây nguy cơ tiềm ẩn. Ý kiến người dân phản ánh rõ ràng về tác động sức khỏe và môi trường, cho thấy cần thiết phải có các giải pháp quản lý chặt chẽ hơn.

Đề xuất và khuyến nghị

1. Áp dụng công nghệ khai thác và chế biến hiện đại: Đầu tư thiết bị khoan nổ mìn có hệ thống hút bụi, máy nghiền sàng có hệ thống giảm bụi nhằm giảm phát tán bụi ra môi trường. Mục tiêu giảm nồng độ bụi xuống dưới giới hạn quy chuẩn trong vòng 12 tháng. Chủ thể thực hiện: các công ty khai thác và chế biến đá vôi.

2. Cải tạo và quản lý tầng công tác khai thác: Thiết kế và thi công hệ thống mở vỉa, xén chân tuyến, duy trì độ dốc ổn định để hạn chế sạt lở và đá rơi tự do. Thực hiện trong vòng 18 tháng, phối hợp với cơ quan quản lý nhà nước.

3. Xây dựng hệ thống thu gom và xử lý nước thải: Lắp đặt hệ thống xử lý nước thải sinh hoạt và nước mưa chảy tràn tại khu vực khai thác, đảm bảo các chỉ tiêu nước thải đạt quy chuẩn quốc gia. Thời gian thực hiện 12 tháng, chủ thể: các đơn vị khai thác phối hợp với chính quyền địa phương.

4. Tuyên truyền, nâng cao nhận thức cộng đồng: Tổ chức các chương trình giáo dục môi trường, phổ biến quy định pháp luật và biện pháp bảo vệ môi trường cho người dân và công nhân khai thác. Thực hiện liên tục, chủ thể: UBND xã, Sở Tài nguyên và Môi trường.

5. Tăng cường giám sát và quản lý nhà nước: Cơ quan chức năng cần tăng cường kiểm tra, giám sát hoạt động khai thác, xử lý nghiêm các vi phạm về môi trường. Thiết lập hệ thống quan trắc môi trường định kỳ hàng quý.

Đối tượng nên tham khảo luận văn

1. Các nhà quản lý và cơ quan chức năng về tài nguyên và môi trường: Sử dụng kết quả nghiên cứu để xây dựng chính sách, quy hoạch khai thác khoáng sản bền vững, nâng cao hiệu quả quản lý môi trường.

2. Doanh nghiệp khai thác và chế biến khoáng sản: Áp dụng các giải pháp kỹ thuật và quản lý môi trường nhằm giảm thiểu tác động tiêu cực, nâng cao trách nhiệm xã hội và tuân thủ pháp luật.

3. Nhà nghiên cứu và sinh viên ngành khoa học môi trường, địa chất: Tham khảo phương pháp nghiên cứu, dữ liệu thực địa và phân tích môi trường để phát triển các nghiên cứu tiếp theo.

4. Cộng đồng dân cư và tổ chức xã hội tại khu vực khai thác: Nâng cao nhận thức về tác động môi trường, tham gia giám sát và đề xuất các biện pháp bảo vệ môi trường sống.

Câu hỏi thường gặp

1. Hoạt động khai thác đá vôi ảnh hưởng như thế nào đến môi trường đất?
   Hoạt động khai thác bóc tách lớp đất phủ và thảm thực vật, làm đất mất độ phì nhiêu, pH đất giảm, các chất dinh dưỡng như OM, NTS, PTS, KTS ở mức nghèo. Điều này ảnh hưởng đến khả năng canh tác và phục hồi sinh thái.

2. Mức độ ô nhiễm không khí tại mỏ đá vôi Núi Vức có nghiêm trọng không?
   Nồng độ bụi silic và khí độc hại như CO, SO2, NOx tăng cao vào mùa khô, vượt quy chuẩn cho phép tại một số thời điểm, gây ảnh hưởng sức khỏe người lao động và dân cư lân cận.

3. Các biện pháp giảm thiểu ô nhiễm môi trường được đề xuất là gì?
   Bao gồm áp dụng công nghệ hút bụi hiện đại, cải tạo tầng công tác, xử lý nước thải, tuyên truyền nâng cao nhận thức và tăng cường giám sát quản lý nhà nước.

4. Ý kiến người dân về tác động của khai thác đá vôi ra sao?
   Khoảng 70% người dân phản ánh sức khỏe bị ảnh hưởng bởi bụi và tiếng ồn, đồng thời môi trường sống và sản xuất nông nghiệp bị ảnh hưởng tiêu cực.

5. Phương pháp nghiên cứu chính được sử dụng trong luận văn là gì?
   Kết hợp lấy mẫu phân tích môi trường đất, nước, không khí theo tiêu chuẩn quốc gia, khảo sát ý kiến cộng đồng và phân tích số liệu bằng phần mềm chuyên dụng, đối chiếu với quy chuẩn kỹ thuật hiện hành.

Kết luận

• Hoạt động khai thác đá vôi tại mỏ Núi Vức góp phần quan trọng vào phát triển kinh tế địa phương nhưng gây tác động tiêu cực đến môi trường đất, nước, không khí và sức khỏe cộng đồng.
• Chất lượng đất tại khu vực khai thác có pH thấp, hàm lượng dinh dưỡng nghèo, kim loại nặng chưa vượt ngưỡng nhưng có nguy cơ tích tụ lâu dài.
• Mức độ ô nhiễm bụi và khí độc hại tăng cao vào mùa khô, tiếng ồn và độ rung vượt quy chuẩn ảnh hưởng đến người dân và công nhân.
• Ý kiến cộng đồng phản ánh rõ ràng về tác động sức khỏe và môi trường, cần có các biện pháp quản lý và kỹ thuật phù hợp.
• Đề xuất các giải pháp công nghệ, quản lý và tuyên truyền nhằm giảm thiểu tác động, bảo vệ môi trường và phát triển bền vững ngành khai thác đá vôi tại Thanh Hóa.

Tiếp theo, cần triển khai thực hiện các biện pháp đề xuất, đồng thời thiết lập hệ thống giám sát môi trường định kỳ để đánh giá hiệu quả và điều chỉnh kịp thời. Các đơn vị khai thác và cơ quan quản lý được khuyến nghị phối hợp chặt chẽ nhằm đảm bảo phát triển kinh tế hài hòa với bảo vệ môi trường.

Hành động ngay hôm nay để bảo vệ môi trường và sức khỏe cộng đồng tại khu vực mỏ đá vôi Núi Vức!

Trích đoạn nội dung tài liệu

CHƯƠNG 1 TỔNG QUAN NGHIÊN CỨU 1. Cơ sở khoa học của vấn đề nghiên cứu - Khái niệm môi trường: Theo khoản 1 điều 3 Luật Bảo Vệ Môi trường Việt Nam năm 2014, môi trường được định nghĩa như sau: “Môi trường là hệ thống các yếu tố vật chất tự nhiên và nhân tạo có tác động đối với sự tồn tại và phát triển của con người và sinh vật” [18]. - Khái niệm ô nhiễm môi trường: Theo khoản 8 điều 3 Luật Bảo Vệ Môi trương Việt Nam 2014: “Ô nhiễm môi trường là sự biến đổi của thành phần môi trường không phù hợp với quy chuẩn kỹ thuật tiêu chuẩn môi trường và tiêu chuẩn môi trường gây ảnh hưởng xấu đến đến con người và sinh vật” [18]. - Khái niệm Quy chuẩn kỹ thuật môi trường: Theo khoản 5 điều 3 Luật Bảo Vệ Môi trương Việt Nam 2014: “Quy chuẩn kỹ thuật môi trường là mức giới hạn của các thông số về chất lượng môi trường xung quanh, hàm lượng các chất gây ô nhiễm có trong chất thải; các yêu cầu kỹ thuật và quản lý được cơ quan quản lý nhà nước có thẩm quyền ban hành dưới dạng văn bản bắt buộc áp dụng để bảo vệ môi trường” [18].

- Khái niệm tài nguyên khoáng sản: Theo khoản 1 điều 2 Luật khoáng sản 2010: “Khoáng sản là khoáng vật, khoáng chất có ích được tích tụ tự nhiên ở thể rắn, thể lỏng, thể khí tồn tại trong lòng đất, trên mặt đất, bao gồm cả khoáng vật, khoáng chất ở bãi thải của mỏ” [19]. Tài nguyên khoáng sản được phân loại theo nhiều cách: - Theo dạng tồn tại: Rắn (nhôm, sắt, mangan, đồng, chì, kẽm, …), khí (khí đốt, Acgon, Heli), lỏng (thủy ngân, dầu, nước khoáng, nước ngầm, ….); - Theo nguồn gốc: Nội sinh (sinh ra trong lòng trái đất), ngoại sinh (sinh ra trên bề mặt trái đất); n 5 - Theo thành phần hoá học: Khoáng sản kim loại (kim loại đen, kim loại màu, kim loại quý hiếm), khoáng sản phi kim (vật liệu khoáng, đá quý, vật liệu xây dựng), khoáng sản cháy (than, dầu, khí đốt, đá cháy). Tài nguyên khoáng sản thường tập trung trong một khu vực gọi là mỏ khoáng sản. “Mỏ là một bộ phận của vỏ trái đất, nơi tập trung tự nhiên các loại khoáng sản do kết quả của một quá trình địa chất nhất định tạo nên”.

Cơ sở pháp lý của vấn đề nghiên cứu - Luật Hóa chất số 06/2007/QH12 ngày 21/11/2007; - Luật Khoáng sản số 60/2010/QH12 ngày 17/11/2010; - Luật Tài nguyên nước số 17/2012/QH12 ngày 21/6/2012; - Luật Đất đai số 45/2013/QH13 ngày 29/11/2013; - Luật Xây dựng số 50/2014/QH13 ngày 18/6/2014; - Luật Bảo vệ Môi trường số 55/2014/QH13 ngày 23/6/2014; - Luật Đầu tư số 67/2014/QH13 ngày 26/11/2014; - Luật Tiêu chuẩn và Quy chuẩn kỹ số 68/2006/QH11 ngày 29/6/2006; - Nghị định số 59/2007/NĐ-CP ngày 09/4/2007 của Chính phủ về quản lý chất thải rắn; - Nghị định số 39/2009/NĐ-CP ngày 23/4/2009 của Chính phủ về vật liệu nổ công nghiệp; - Nghị định số 15/2012/NĐ-CP ngày 09/3/2012 của Chính phủ quy định chi tiết thi hành một số điều của Luật Khoáng sản; - Nghị định số 54/2012/NĐ-CP ngày 22/6/2012 của Chính phủ sửa đổi, bổ sung một số điều Nghị định số 39/2009/NĐ-CP ngày 23/4/2009 của Chính phủ về vật liệu nổ công nghiệp; - Nghị định số 38/2015/NĐ-CP ngày 24/4/2015 của Chính phủ về việc quản lý chất thải và phế liệu; - Nghị định số 18/2015/NĐ-CP ngày 14/2/2015 của Chính phủ quy định về quy hoạch bảo vệ môi trường, đánh giá môi trường chiến lược, đánh giá tác động môi trường và kế hoạch bảo vệ môi trường; n 6 - Nghị định số 19/2015/NĐ-CP ngày 14/2/2015 của Thủ Tướng Chính phủ quy định chi tiết một số điều của luật Bảo vệ môi trường; - Nghị định số 59/2015/NĐ-CP ngày 18/6/2015 của Chính phủ về quản lý dự án đầu tư xây dựng công trình; - Nghị định số 46/2015/NĐ-CP Chính phủ ngày 12/5/2015 về quản lý chất lượng và bảo trì công trình xây dựng; - Thông tư số 13/2007/TT-BXD của Bộ Xây dựng hướng dẫn một số điều Nghị định số 59/2007/NĐ-CP ngày 09/4/2007 của Chính phủ về quản lý chất thải rắn; - Thông tư số 23/2009/TT-BCT ngày 11/8/2011 của Bộ trưởng Bộ Công Thương quy định chi tiết một số điều của Nghị định số 39/2009/NĐ-CP ngày 23/4/2009 của Chính phủ về vật liệu nổ công nghiệp; - Thông tư số 26/2012/TT-BCT ngày 21/9/2012 của Bộ Công thương sửa đổi, bổ sung một số điều Thông tư số 23/2009/TT-BCT ngày 11/8/2009 của Bộ trưởng Bộ Công Thương quy định chi tiết một số điều của Nghị định số 39/2009/NĐ-CP ngày 23/4/2009 của Chính phủ về vật liệu nổ công nghiệp; - Thông tư số 33/2012/TT-BCT ngày 14/11/2012 của Bộ Công thương quy định về lập, thẩm định và phê duyệt thiết kế mỏ, dự án đầu tư xây dựng mỏ khoáng sản rắn; - Thông tư số 27/2015/TT-BTNMT ngày 29/5/2015 của Bộ Tài nguyên và môi trường quy định về Đánh giá tác động môi trường chiến lược, Đánh giá tác động môi trường và Kế hoạch bảo vệ môi trường; - Thông tư số 38/2015/TT-BTNMT ngày 30/6/2015 của Bộ Tài nguyên và Môi trường quy định về cải tạo, phục hồi môi trường trong hoạt động khai thác khoáng sản; - Thông tư 36/2015/TT-BTNMT ngày 30/6/2015 của Bộ Tài nguyên và Môi trường quy định về quản lý chất thải nguy hại; - Quyết định 3733/2002/QĐ-BYT ngày 10/10/2002 của Bộ Y tế về việc ban hành 21 tiêu chuẩn vệ sinh lao động, 05 nguyên tắc và 07 thông số vệ sinh lao động; - Giấy phép khai thác khoáng sản số 265/GP-UBND ngày 28/7/2014 của UBND tỉnh Thanh Hóa về việc cấp giấy phép khai thác khoáng sản và cho thuê đất n 7 tại mỏ đá vôi núi Vức, xã Đông Hưng và xã Đông Vinh, thành phố Thanh Hóa đối với Công ty TNHH MTV Tân Thành 9; - Giấy phép khai thác khoáng sản số 335/GP-UBND ngày 23/9/2014 của UBND tỉnh Thanh Hóa về việc cấp giấy phép khai thác khoáng sản và cho thuê đất tại mỏ đá vôi núi Vức, xã Đông Hưng, thành phố Thanh Hóa đối với Công ty CP bê tông thương phẩm Thanh Hóa; - Giấy phép khai thác khoáng sản số 77/GP-UBND ngày 23/2/2016 của UBND tỉnh Thanh Hóa về việc cấp giấy phép khai thác khoáng sản và cho thuê đất tại mỏ đá vôi núi Vức, xã Đông Hưng, thành phố Thanh Hóa đối với Công ty CP Tân Thành; - Công văn số 9064/UBND-CN ngày 16/8/2016 của UBND tỉnh Thanh Hóa về việc thực hiện các quy định của pháp luật trong hoạt động khai thác khoáng sản tại các mỏ đá làm vật liệu xây dựng thông thường trên địa bàn tỉnh. Tình hình khai thác đá vôi làm vật liệu xây dựng trên thế giới Đá vôi chiếm khoảng 10% tổng khối lượng của tất cả các đá trầm tích, đo đó đá vôi rất phổ biến trong kiến trúc, đặc biệt ở Châu Âu và Bắc Mỹ. Nhiều nơi trên thế giới bao gồm cả các kim tự tháp và các công trình liên quan phức tạp ở Giza, Ai Cập cũng được làm bằng đá vôi. Nhiều tòa nhà ở Kingston, Ontario, Canada đã được xây dựng từ loại vật liệu này và được biết đến với biệt danh “Thành phố đá vôi”.

Qua thời gian, loại vật liệu có sẵn này vẫn thường xuyên được sử dụng trên tất cả các tòa nhà và các tác phẩm điêu khắc. Đá vôi phổ biến nhất trong cuối thế kỷ XIX đầu thế kỷ XX. Trạm xe lửa, ngân hàng và các cấu trúc khác từ thời đó thường được tạo ra từ đá vôi. Nó được sử dụng như một mặt tiền trên các tòa nhà trọc trời.

Tại Hoa Kỳ, Indiana, đáng chú ý nhất là vùng Bloomington, từ lâu đá vôi đã được khai thác và sử dụng dưới dạng vật liệu chất lượng cao. Nhiều tòa nhà nổi tiếng ở London được xây dựng từ đá vôi dạng Portland. Thời Trung cổ, đá vôi là một loại vật liệu rất phổ biến bởi nó có tính chất cứng, bền và dễ dàng liên kết tại bề mặt tiếp xúc. Nhiều nhà thờ Trung cổ và lâu đài ở Châu Âu đã được làm bằng đá vôi, Đá Bia là một dạng phổ biến của đá vôi cho các tòa nhà thời trung cổ ở miền Nam nước Anh.

Tình hình khai thác đá vôi tại Việt Nam 1. Đặc điểm phân bố và trữ lượng khoáng sản Kết quả điều tra và thăm dò khoáng sản cho thấy Việt Nam cho thấy, 125 tụ khoáng đá vôi đã được tìm kiếm và thăm dò, trữ lượng ước đạt khoảng 13 tỷ tấn, tài nguyên dự báo khoảng 120 tỷ tấn. Đá vôi Việt Nam tập trung chủ yếu ở các tỉnh Phía Bắc và Cực Nam, có tiềm năng hơn tất cả là trữ lượng đá vôi ở Bắc Sơn và Đồng Giao. Đặc điểm phân bố và hàm lượng đá vôi trong các mỏ điển hình trong cả nước được thể hiện như sau: Bảng 1.

Đặc điểm phân bố và hàm lượng đá vôi trong các mỏ điển hình trong cả nước Hàm lượng (%) Mỏ CaO SiO2 Fe2O3 MgO MKN Tràng Kênh (Hải 55,44 0,2 0,48 0,4 41,36 Phòng) Chùa Trầm (Hà Nội) 55,33 0,23 0,1 0,41 43,28 Núi Voi (Thái Nguyên) 50,57 0,87 0,63 0,65 31,3 Núi Vức (Thanh Hóa) 53,4 0,8 0,65 1,21 43,5 Diễn Châu (Nghệ An) 50,51 1,24 0,24 3,12 43,57 (Nguồn: Tập đoàn hoá chất Việt Nam, năm 2002) Ở miền Bắc Việt Nam hiện có 340 mỏ và các điểm khai thác đá vôi đang hoạt động với quy mô công suất khai thác khác nhau khá nhiều.Trên các mỏ đá lớn ở Việt Nam người ta áp dụng công nghệ khai thác lớp bằng. Hiện nay, đá vôi ở nước ta chủ yếu được khai thác để phục vụ cho làm đường giao thông và sản xuất xi măng…, sản lượng phục vụ các ngành khác như luyện kim, thủy tinh, sản xuất hóa chất… là tương đối ít [24]. Phương pháp và công nghệ khai thác, chế biến Mỏ Khoan, nổ mìn Khai thác lớp xiên Khai thác lớp bằng Gạt chuyển Xúc bốc Ô tô tự đổ Trạm nghiền sàng Hình 1.1: Sơ đồ dây chuyền công nghệ khai thác a. Về công tác mở vỉa Các mỏ đá vôi trên địa bàn tỉnh phần lớn nằm xã các tuyến Quốc lộ.

Về địa hình các mỏ khu vực này có những núi đá vôi độc lập, diện tích nhỏ, nhưng cũng có những dãy núi đá liên tiếp nhau, có những vị trí núi đá nằm khuất sau dãy núi phía ngoài. Độ cao đỉnh lớn nhất có thể lên đến +250 m. Địa hình bị phong hóa mạnh tạo ra những vách đá tai mèo lởm chởm. Biên giới mỏ được cấp phép thường cấp theo quy mô dự định đầu tư của đơn vị xin cấp phép khai thác.