Nghiên cứu ảnh hưởng của keo tai tượng Acacia mangium tại huyện Phú Lương, tỉnh Thái Nguyên

Nghiên cứu ảnh hưởng của keo tai tượng Acacia mangium tại huyện Phú Lương, tỉnh Thái Nguyên, góp phần phát triển bền vững môi trường.

• Tác giả: Bùi Mạnh Hùng
• Người hướng dẫn: PGS. Đặng Kim Vui
• Trường học: Đại học Nông Lâm Thái Nguyên
• Chuyên ngành: Lâm học
• Đề tài: Nghiên cứu sinh trưởng Keo tai tượng (Acacia mangium Wild) tại huyện Phú Lương, tỉnh Thái Nguyên
• Loại tài liệu: Luận văn thạc sỹ khoa học nông nghiệp
• Năm xuất bản: 2013
• Địa điểm: Thái Nguyên

Mục lục chi tiết

• LỜI CAM ĐOAN
• LỜI CẢM ƠN
• MỞ ĐẦU
• 1. CHƯƠNG 1: TỔNG QUAN NGHIÊN CỨU
• 1.1. Tổng quan tài liệu nghiên cứu
• 1.2. Tổng quan về đối tượng nghiên cứu
• 1.2.1. Phân loại khoa học
• 1.2.2. Đặc điểm sinh thái
• 1.2.3. Đặc điểm hình thái
• 1.2.4. Phân bố địa lý
• 1.2.5. Giá trị kinh tế
• 1.3. Tình hình nghiên cứu trên thế giới
• 1.3.1. Nghiên cứu sinh trưởng
• 1.3.1.1. Nghiên cứu toàn lâm phần
• 1.3.1.2. Nghiên cứu theo phân bố kích cỡ
• 1.3.1.3. Nghiên cứu theo cây lẻ
• 1.3.2. Nghiên cứu về cây Keo tai tượng (Acacia mangium Wild)
• 1.3.3. Nghiên cứu về trồng rừng và năng suất rừng trồng nguyên liệu
• 1.3.4. Ảnh hưởng của một số nhân tố đến sinh trưởng và chất lượng rừng trồng
• 1.3.4.1. Ảnh hưởng của điều kiện lập địa
• 2. CHƯƠNG 2: NỘI DUNG VÀ PHƯƠNG PHÁP NGHIÊN CỨU
• 2.1. Nội dung nghiên cứu
• 2.2. Địa điểm, thời gian nghiên cứu
• 2.3. Phương pháp nghiên cứu
• 2.3.1. Phương pháp kế thừa
• 2.3.2. Phương pháp bố trí thí nghiệm
• 2.3.3. Phương pháp thu thập số liệu
• 2.3.4. Phương pháp xử lý và phân tích số liệu
• 3. CHƯƠNG 3: KẾT QUẢ NGHIÊN CỨU VÀ THẢO LUẬN
• 3.1. Kết quả đánh giá thực trạng công tác trồng rừng Keo tai tượng (Acacia mangium Wild)
• 3.2. Kết quả nghiên cứu tình hình sinh trưởng của Keo tai tượng (Acacia mangium Wild) thông qua một số nhân tố điều tra
• 3.2.1. Sinh trưởng về chiều cao vút ngọn
• 3.2.2. Sinh trưởng về đường kính tán
• 3.2.3. Sinh trưởng về đường kính ngang ngực
• 3.2.4. Đánh giá chất lượng các lâm phần Keo tai tượng
• 3.2.5. Xác định mật độ tối ưu cho từng độ tuổi
• 3.2.6. Dự tính năng suất, trữ lượng rừng trồng Keo tai tượng (Acacia mangium Wild)
• 3.3. Nghiên cứu một số yếu tố ảnh hưởng đến sinh trưởng của Keo tai tượng (Acacia mangium Wild)
• 3.3.1. Đặc điểm đất đai
• 3.3.2. Tác động của người dân tham gia trồng rừng
• 3.3.3. Đề xuất một số biện pháp kỹ thuật lâm sinh nhằm nuôi dưỡng rừng trồng Keo tai tượng (Acacia mangium Wild)
• TÀI LIỆU THAM KHẢO

Tóm tắt

I. Giới thiệu về nghiên cứu

Nghiên cứu về keo tai tượng (Acacia mangium) tại huyện Phú Lương, tỉnh Thái Nguyên nhằm đánh giá ảnh hưởng của các yếu tố môi trường đến sinh trưởng của loài cây này. Keo tai tượng là một trong những loài cây có giá trị kinh tế cao, được trồng phổ biến để cung cấp nguyên liệu cho ngành công nghiệp chế biến gỗ. Mục tiêu của nghiên cứu là xác định các chỉ tiêu sinh trưởng như chiều cao, đường kính tán và đường kính ngang ngực của cây. Kết quả nghiên cứu sẽ cung cấp thông tin hữu ích cho việc quản lý và phát triển rừng tại khu vực này.

1.1. Tầm quan trọng của keo tai tượng

Loài cây Acacia mangium có khả năng sinh trưởng nhanh, thích ứng với nhiều loại đất và điều kiện khí hậu khác nhau. Gỗ của cây có nhiều ứng dụng trong sản xuất giấy, ván nhân tạo và xây dựng. Việc trồng keo tai tượng không chỉ giúp cải thiện môi trường sinh thái mà còn tạo ra nguồn thu nhập cho người dân địa phương. Nghiên cứu này sẽ làm rõ hơn về khả năng sinh trưởng của cây trong điều kiện cụ thể tại Phú Lương, từ đó đề xuất các biện pháp kỹ thuật nhằm nâng cao năng suất và chất lượng rừng trồng.

II. Phương pháp nghiên cứu

Nghiên cứu được thực hiện thông qua các phương pháp thu thập và phân tích số liệu. Các chỉ tiêu sinh trưởng của keo tai tượng được đo đạc tại ba xã Yên Ninh, Yên Đổ và Động Đạt. Phương pháp bố trí thí nghiệm được áp dụng để đảm bảo tính chính xác và độ tin cậy của kết quả. Các yếu tố môi trường như độ pH của đất, độ ẩm và ánh sáng cũng được ghi nhận để phân tích ảnh hưởng đến sinh trưởng của cây. Kết quả thu được sẽ được xử lý bằng các phương pháp thống kê để đưa ra những nhận định chính xác về tình hình sinh trưởng của cây.

2.1. Địa điểm và thời gian nghiên cứu

Nghiên cứu được thực hiện tại huyện Phú Lương, tỉnh Thái Nguyên, nơi có điều kiện tự nhiên và xã hội đặc thù. Thời gian nghiên cứu kéo dài từ năm 2011 đến 2013, nhằm theo dõi sự phát triển của cây qua các mùa vụ. Địa điểm nghiên cứu được lựa chọn dựa trên sự phân bố của keo tai tượng trong khu vực, từ đó có thể đánh giá được ảnh hưởng của các yếu tố môi trường đến sinh trưởng của cây. Việc lựa chọn địa điểm phù hợp là rất quan trọng để đảm bảo tính đại diện cho kết quả nghiên cứu.

III. Kết quả nghiên cứu và thảo luận

Kết quả nghiên cứu cho thấy keo tai tượng có khả năng sinh trưởng tốt trong điều kiện khí hậu và đất đai của Phú Lương. Các chỉ tiêu sinh trưởng như chiều cao, đường kính tán và đường kính ngang ngực đều đạt mức cao, cho thấy cây có khả năng phát triển mạnh mẽ. Đặc biệt, các yếu tố như độ pH của đất và độ ẩm có ảnh hưởng rõ rệt đến sự phát triển của cây. Nghiên cứu cũng chỉ ra rằng việc quản lý rừng và áp dụng các biện pháp kỹ thuật lâm sinh là cần thiết để nâng cao năng suất và chất lượng gỗ.

3.1. Đánh giá chất lượng rừng trồng keo tai tượng

Chất lượng rừng trồng keo tai tượng được đánh giá thông qua các chỉ tiêu sinh trưởng và tình trạng sức khỏe của cây. Kết quả cho thấy cây có sức sinh trưởng tốt, ít bị sâu bệnh. Việc áp dụng các biện pháp chăm sóc như tưới nước, bón phân và kiểm soát cỏ dại đã góp phần nâng cao chất lượng rừng. Nghiên cứu cũng đề xuất một số biện pháp kỹ thuật nhằm cải thiện điều kiện sinh trưởng cho cây, từ đó nâng cao năng suất và chất lượng gỗ trong tương lai.

IV. Ý nghĩa và ứng dụng thực tiễn

Nghiên cứu về keo tai tượng tại Phú Lương không chỉ có giá trị trong việc nâng cao hiểu biết về sinh trưởng của loài cây này mà còn có ý nghĩa thực tiễn trong việc phát triển lâm nghiệp bền vững. Kết quả nghiên cứu sẽ giúp các nhà quản lý rừng và người dân địa phương có thêm thông tin để đưa ra các quyết định đúng đắn trong việc trồng và chăm sóc rừng. Đồng thời, nghiên cứu cũng góp phần vào việc bảo tồn tài nguyên rừng và phát triển kinh tế địa phương thông qua việc tạo ra nguồn thu nhập từ sản xuất gỗ.

4.1. Đề xuất chính sách quản lý rừng

Dựa trên kết quả nghiên cứu, cần có các chính sách hỗ trợ cho việc trồng và quản lý rừng keo tai tượng. Các chương trình đào tạo cho người dân về kỹ thuật trồng rừng, chăm sóc cây và quản lý tài nguyên rừng là rất cần thiết. Ngoài ra, cần có sự phối hợp giữa các cơ quan chức năng và cộng đồng địa phương trong việc bảo vệ và phát triển rừng, nhằm đảm bảo sự phát triển bền vững cho khu vực.

Nội dung chính

Tổng quan nghiên cứu

Rừng đóng vai trò thiết yếu trong việc duy trì cân bằng sinh thái và phát triển kinh tế - xã hội. Ở Việt Nam, diện tích rừng và đất rừng chiếm khoảng hai phần ba tổng diện tích tự nhiên, là nguồn tài nguyên quan trọng và tạo việc làm cho nhiều dân tộc. Trong bối cảnh nhu cầu gỗ nguyên liệu ngày càng tăng, việc trồng rừng bằng các loài cây có giá trị kinh tế cao và thời gian sinh trưởng nhanh trở nên cấp thiết. Keo tai tượng (Acacia mangium Wild) là loài cây gỗ trung bình, sinh trưởng nhanh, có khả năng thích nghi rộng với nhiều loại đất và khí hậu, phù hợp cho trồng rừng sản xuất quy mô lớn.

Luận văn tập trung nghiên cứu sinh trưởng của Keo tai tượng tại huyện Phú Lương, tỉnh Thái Nguyên trong giai đoạn từ năm 2012 đến 2013. Mục tiêu chính là đánh giá các chỉ tiêu sinh trưởng như chiều cao vút ngọn, đường kính ngang ngực, đường kính tán, xác định mật độ tối ưu và dự tính năng suất, trữ lượng rừng trồng. Phạm vi nghiên cứu bao gồm ba xã Yên Ninh, Yên Đổ và Động Đạt, với đối tượng là rừng Keo tai tượng tuổi 4, 5 và 6.

Nghiên cứu có ý nghĩa quan trọng trong việc cung cấp cơ sở khoa học để đề xuất các biện pháp kỹ thuật nhằm nâng cao năng suất và chất lượng gỗ Keo tai tượng, góp phần phát triển lâm nghiệp bền vững tại địa phương. Kết quả nghiên cứu cũng hỗ trợ cải thiện hiệu quả kinh tế từ trồng rừng nguyên liệu, đồng thời bảo vệ môi trường và đất đai khu vực miền núi phía Bắc.

Cơ sở lý thuyết và phương pháp nghiên cứu

Khung lý thuyết áp dụng

Luận văn dựa trên các lý thuyết và mô hình sinh trưởng rừng đồng tuổi, bao gồm:

• Lý thuyết sinh trưởng toàn lâm phần: Nghiên cứu mối quan hệ giữa các chỉ tiêu sinh trưởng như trữ lượng, sản lượng trên diện tích, tuổi lâm phần, chiều cao, đường kính bình quân, mật độ cây và chỉ số cấp đất. Mô hình này giúp đánh giá tổng thể sự phát triển của rừng trồng.

• Mô hình phân bố kích cỡ cây: Tập trung vào phân phối trữ lượng theo kích thước đường kính, sử dụng các hàm phân phối mật độ để mô tả sự vận động của rừng theo thời gian.

• Lý thuyết cây lẻ: Nghiên cứu sinh trưởng của các cây đại diện trong lâm phần, xem xét ảnh hưởng của cạnh tranh giữa các cây trong cùng lâm phần.

Các khái niệm chính được áp dụng gồm chiều cao vút ngọn (Hvn), đường kính ngang ngực (D1.3), đường kính tán (Dt), mật độ cây, trữ lượng lâm phần, và các yếu tố lập địa như đất đai, khí hậu, địa hình.

Phương pháp nghiên cứu

• Nguồn dữ liệu: Số liệu thu thập trực tiếp từ 27 ô tiêu chuẩn (ÔTC) với diện tích mỗi ô 500 m², phân bố tại các vị trí chân, sườn, đỉnh đồi thuộc ba xã nghiên cứu. Tổng số cây khảo sát trên 810 cây, đảm bảo dung lượng mẫu lớn hơn 30 cây/ÔTC.

• Phương pháp chọn mẫu: Lập ô tiêu chuẩn tạm thời, chọn mẫu ngẫu nhiên có chủ đích tại các vị trí địa hình khác nhau để phản ánh đa dạng điều kiện lập địa.

• Thu thập số liệu: Đo chiều cao vút ngọn bằng thước đo chính xác đến dm, đường kính ngang ngực bằng thước dây với độ chính xác mm, đường kính tán đo theo hai hướng Đông-Tây và Nam-Bắc, lấy trung bình. Đồng thời thu thập mẫu đất tại trung tâm mỗi ÔTC để phân tích các chỉ tiêu lý hóa như pH, mùn, đạm tổng số, P2O5, K2O5.

• Phân tích số liệu: Sử dụng phần mềm Excel và SPSS để phân tích phương sai một nhân tố, tính toán các đặc trưng thống kê như trung bình, phương sai, sai tiêu chuẩn. Áp dụng mô hình sinh trưởng Schumacher để mô phỏng quan hệ trữ lượng - tuổi. Phân tích ảnh hưởng của các yếu tố lập địa và kỹ thuật trồng rừng đến sinh trưởng.

• Timeline nghiên cứu: Thực hiện từ tháng 5/2012 đến tháng 9/2013, bao gồm khảo sát thực địa, thu thập và xử lý số liệu, phân tích mẫu đất, và tổng hợp kết quả.

Kết quả nghiên cứu và thảo luận

Những phát hiện chính

1. Thực trạng trồng rừng Keo tai tượng tại huyện Phú Lương: Từ năm 2006 đến 2010, huyện đã trồng mới 2.652,1 ha rừng, trung bình 530,42 ha/năm, trong đó Keo tai tượng là loài trồng phổ biến nhất. Mật độ trồng đã chuyển từ 2.500 cây/ha xuống còn 1.660 cây/ha từ năm 2009 nhằm cải thiện chất lượng rừng. Tuy nhiên, việc áp dụng mật độ mới chưa đồng đều, một số nơi vẫn duy trì mật độ cũ.

2. Sinh trưởng chiều cao vút ngọn (Hvn): Chiều cao bình quân các lâm phần tuổi 4 đến 6 dao động từ 10,4 m đến 12,8 m. Sự khác biệt chiều cao giữa các vị trí địa hình (chân, sườn, đỉnh) và các ô tiêu chuẩn là có ý nghĩa thống kê (P < 0,05). Chiều cao tăng theo tuổi, nhưng mức sinh trưởng thấp hơn so với một số nghiên cứu tại vùng Trung tâm Bắc Bộ.

3. Sinh trưởng đường kính tán (Dt): Đường kính tán bình quân tăng từ 1,96 m đến 2,74 m qua các tuổi 4 đến 6. Sự khác biệt giữa các vị trí địa hình cũng có ý nghĩa thống kê, phản ánh ảnh hưởng của điều kiện lập địa và mật độ cây đến khả năng phát triển tán lá.

4. Sinh trưởng đường kính ngang ngực (D1.3): Đường kính bình quân tăng từ 10,76 cm đến 14,99 cm qua các tuổi. Sự khác biệt giữa các vị trí và ô tiêu chuẩn là rõ rệt (P < 0,05). Mức sinh trưởng tương đương hoặc thấp hơn một số khu vực nghiên cứu khác, cho thấy ảnh hưởng của điều kiện đất đai và kỹ thuật chăm sóc.

Thảo luận kết quả

Kết quả cho thấy sinh trưởng của Keo tai tượng tại huyện Phú Lương chịu ảnh hưởng rõ rệt bởi điều kiện lập địa, đặc biệt là vị trí địa hình và chất lượng đất. Các vị trí chân đồi thường có chiều cao và đường kính lớn hơn so với đỉnh đồi do điều kiện đất và nước thuận lợi hơn. Mật độ trồng ảnh hưởng đến sự cạnh tranh dinh dưỡng và ánh sáng, từ đó tác động đến sinh trưởng chiều cao và đường kính.

So sánh với các nghiên cứu trong nước và quốc tế, sinh trưởng Keo tai tượng tại Phú Lương thấp hơn một số vùng do điều kiện khí hậu, đất đai và kỹ thuật trồng chưa tối ưu. Việc áp dụng mật độ trồng 1.660 cây/ha đã cải thiện phần nào sinh trưởng so với mật độ 2.500 cây/ha trước đây, phù hợp với mục tiêu nâng cao chất lượng gỗ.

Dữ liệu có thể được trình bày qua biểu đồ sinh trưởng chiều cao, đường kính theo tuổi và bảng so sánh các chỉ tiêu sinh trưởng giữa các vị trí địa hình, giúp minh họa rõ ràng sự khác biệt và xu hướng phát triển của rừng trồng.

Đề xuất và khuyến nghị

1. Điều chỉnh mật độ trồng: Khuyến nghị áp dụng mật độ trồng từ 1.600 đến 1.700 cây/ha nhằm giảm cạnh tranh, tăng sinh trưởng đường kính và chiều cao, nâng cao chất lượng gỗ. Thời gian thực hiện ngay trong các dự án trồng rừng tiếp theo. Chủ thể thực hiện: Ban quản lý dự án và người dân trồng rừng.

2. Tăng cường kỹ thuật chăm sóc và tỉa thưa: Thực hiện tỉa thưa khoa học định kỳ để giảm mật độ cây kém phát triển, tạo điều kiện cho cây còn lại sinh trưởng tốt hơn. Thời gian: từ năm thứ 3 đến năm thứ 5 sau trồng. Chủ thể: cán bộ kỹ thuật lâm nghiệp và người dân.

3. Cải thiện điều kiện đất đai: Áp dụng bón phân hữu cơ và khoáng theo công thức phù hợp với đặc điểm đất đai địa phương nhằm tăng độ phì nhiêu, cải thiện pH và dinh dưỡng đất. Thời gian: bón lót và bón thúc trong 2 năm đầu. Chủ thể: người trồng rừng phối hợp với chuyên gia nông học.

4. Đào tạo nâng cao nhận thức và kỹ năng cho người dân: Tổ chức các lớp tập huấn về kỹ thuật trồng, chăm sóc và bảo vệ rừng Keo tai tượng, nâng cao hiệu quả sản xuất. Thời gian: liên tục hàng năm. Chủ thể: Sở NN&PTNT, các tổ chức lâm nghiệp địa phương.

Đối tượng nên tham khảo luận văn

1. Nhà quản lý lâm nghiệp và chính quyền địa phương: Sử dụng kết quả nghiên cứu để xây dựng chính sách phát triển rừng trồng, quy hoạch mật độ và kỹ thuật chăm sóc phù hợp nhằm nâng cao năng suất và bảo vệ tài nguyên rừng.

2. Các nhà nghiên cứu và sinh viên ngành Lâm học, Nông nghiệp: Tham khảo phương pháp nghiên cứu, mô hình sinh trưởng và kết quả phân tích để phát triển các đề tài nghiên cứu tiếp theo về sinh trưởng rừng trồng và quản lý tài nguyên thiên nhiên.

3. Người trồng rừng và doanh nghiệp lâm nghiệp: Áp dụng các giải pháp kỹ thuật được đề xuất để nâng cao hiệu quả trồng rừng Keo tai tượng, cải thiện chất lượng gỗ và tăng thu nhập từ rừng trồng.

4. Các tổ chức phi chính phủ và dự án phát triển nông lâm kết hợp: Sử dụng thông tin để thiết kế các chương trình hỗ trợ kỹ thuật, bảo vệ môi trường và phát triển bền vững tại các vùng miền núi có điều kiện tương tự.

Câu hỏi thường gặp

1. Keo tai tượng có đặc điểm sinh trưởng như thế nào tại huyện Phú Lương?
   Keo tai tượng sinh trưởng nhanh, chiều cao vút ngọn trung bình từ 10,4 đến 12,8 m ở tuổi 4-6, đường kính ngang ngực từ 10,7 đến 15 cm. Sinh trưởng chịu ảnh hưởng bởi vị trí địa hình và mật độ trồng.

2. Mật độ trồng Keo tai tượng tối ưu là bao nhiêu?
   Mật độ trồng từ 1.600 đến 1.700 cây/ha được đánh giá là phù hợp, giúp giảm cạnh tranh và tăng sinh trưởng đường kính, chiều cao so với mật độ 2.500 cây/ha trước đây.

3. Yếu tố lập địa nào ảnh hưởng nhiều nhất đến sinh trưởng Keo tai tượng?
   Đất đai, đặc biệt là loại đất, độ dày tầng đất, pH và dinh dưỡng, cùng với vị trí địa hình (chân, sườn, đỉnh đồi) là các yếu tố quan trọng ảnh hưởng đến sinh trưởng cây.

4. Các biện pháp kỹ thuật nào được đề xuất để nâng cao năng suất rừng trồng?
   Bao gồm điều chỉnh mật độ trồng, tỉa thưa khoa học, bón phân hữu cơ và khoáng, cùng với đào tạo kỹ thuật cho người trồng rừng.

5. Kết quả nghiên cứu có thể áp dụng cho các vùng khác không?
   Kết quả có thể tham khảo cho các vùng miền núi có điều kiện khí hậu và đất đai tương tự, tuy nhiên cần điều chỉnh phù hợp với đặc điểm địa phương cụ thể.

Kết luận

• Keo tai tượng tại huyện Phú Lương sinh trưởng ổn định với chiều cao vút ngọn trung bình 10,4-12,8 m và đường kính ngang ngực 10,7-15 cm ở tuổi 4-6.
• Mật độ trồng 1.660 cây/ha được xác định là phù hợp, giúp cải thiện sinh trưởng so với mật độ cao hơn trước đây.
• Điều kiện lập địa, đặc biệt là vị trí địa hình và chất lượng đất, ảnh hưởng rõ rệt đến sinh trưởng và chất lượng rừng trồng.
• Các biện pháp kỹ thuật như tỉa thưa, bón phân và đào tạo kỹ thuật cần được triển khai để nâng cao năng suất và chất lượng gỗ.
• Nghiên cứu cung cấp cơ sở khoa học quan trọng cho phát triển lâm nghiệp bền vững tại địa phương, đồng thời mở hướng nghiên cứu tiếp theo về sinh trưởng và quản lý rừng trồng.

Hành động tiếp theo: Áp dụng các khuyến nghị kỹ thuật trong các dự án trồng rừng mới, đồng thời tiếp tục theo dõi sinh trưởng và đánh giá hiệu quả các biện pháp can thiệp. Các nhà quản lý và người trồng rừng được khuyến khích phối hợp triển khai để nâng cao giá trị kinh tế và bảo vệ môi trường.

Hãy liên hệ với các cơ quan lâm nghiệp địa phương để nhận hỗ trợ kỹ thuật và cập nhật các chương trình phát triển rừng trồng mới nhất!

Trích đoạn nội dung tài liệu

Chương 1 TỔNG QUAN NGHIÊN CỨU 1. Tổng quan tài liệu nghiên cứu 1. Tổng quan về đối tượng nghiên cứu 1. Phân loại khoa học Giới (regnum): Thực vật (Plantate) Bộ (ordo): Đậu (Fabales) Họ (familia): Đậu (Fabaceae) Phân họ (subfamilia): Trinh nữ (Mimosoideae) Chi (genus): Keo (Acacia) Loài (species): Keo tai tượng (Acacia mangium) Danh pháp hai phần: Acacia mangium Willd Tên khác: Keo lá to, Keo đại, Keo mỡ.

Đặc điểm sinh thái Keo tai tượng là cây ưa sáng mọc nhanh. Cây gỗ nhỡ, vỏ màu xám nâu, nứt dọc, tán hình trứng hoặc hình tháp, thường phân cành thấp. Cây ở tuổi 20 trở đi tốc độ sinh trưởng chậm dần. Cây ra hoa vào tháng 9 - 10, quả chín tháng 2 - 3 năm sau.

Cây 2 tuổi có thể ra hoa và kết quả. Keo tai tượng là cây ưa sáng, sinh trưởng nhanh, rễ có nốt sần, có khả năng tái sinh bằng hạt và chồi tốt. Cây thích hợp khí hậu nhiệt đới ẩm, nhiệt độ bình quân 29 - 30 oC, chỉ chịu được sương giá nhẹ, lượng mưa 1000 - 4500 mm/năm và không có mùa khô kéo dài. Đặc điểm hình thái Keo tai tượng là cây gỗ trung bình, tuổi thành thục thường cao trên 15 m, đường kính 40- 50 cm, cây non mới mọc lúc đầu (khoảng 1- 2 tuần tuổi) có lá kép lông chim 2 lần, sau đó mới ra lá thật, lá đơn mầu trắng hoặc mầu vàng nhạt, lá Keo tai tượng to, rộng khoảng 10 cm.

Hoa nhỏ mầu trắng hoặc n 5 vàng, cụm hoa dạng bông ở nách lá. Quả đậu, dài, xoắn lại nhiều vòng, màu nâu đậm [2]. Phân bố địa lý Keo tai tượng phân bố tự nhiên ở Đông Bắc Australia, PaPua Newghine, Đông Inđônêsia, ở độ cao dưới 100 m so với mực nước biển, thường mọc ven sông, vùng đồng cỏ. Ở Việt Nam, hiện nay đang mở rộng trồng ở hầu hết các tỉnh đồng bằng cũng như trung du đến độ cao 400 - 500 m so với mặt nước biển, trên nhiều loại đất khác nhau: Đồi bị xói mòn, chua, nghèo, xấu, khô hạn.

nó vẫn sinh trưởng bình thường và ra hoa kết quả [2].5 Giá trị kinh tế Gỗ Keo tai tượng có nhiều tác dụng, gỗ có giác, lõi phân biệt, có thể làm nguyên liệu giấy, bao bì, củi đun. Keo tai tượng là cây mọc nhanh, tán rậm, thường xanh, rễ phát triển mạnh, dùng làm cây che phủ đất, cải tạo và bảo vệ ở vùng đất trống đồi núi trọc, làm cây trồng trong công viên, đường phố, lá có thể làm thức ăn cho gia súc như Dê, Hươu… [2]. Tình hình nghiên cứu trên thế giới 1. Nghiên cứu sinh trưởng Các nhà nghiên cứu đã chỉ ra rằng, đời sống cây rừng, lâm phần rừng được chia thành 5 giai đoạn: non, sào, trung niên, thành thục, quá thành thục và ở mỗi giai đoạn khác nhau thì cây rừng sẽ có sức sinh trưởng và phát triển rất khác nhau, Burkhat 1974, tổng kết có ba hướng nghiên cứu sinh trưởng cho rừng đồng tuổi (dẫn theo Trịnh Đức Huy, 1988) [16] như sau: * Nghiên cứu toàn lâm phần Theo hướng này, ta có thể nghiên cứu mối quan hệ giữa các chỉ tiêu sinh trưởng lâm phần như trữ lượng/ha, sản lượng/ha,… với các nhân tố tạo thành nó như tuổi lâm phần, chiều cao, đường kính bình quân lâm phần, tổng tiết diện ngang/ha, mật độ, chỉ số cấp đất… rất được quan tâm.

Đầu thế kỷ XX, đã có những biểu sản lượng được xây dựng bằng phương pháp đồ thị. n 6 * Nghiên cứu theo phân bố kích cỡ Việc nghiên cứu phân phối trữ lượng rừng theo kích cỡ, thường áp dụng cho cỡ đường kính. Hướng nghiên cứu này phát triển mạnh từ những năm 60 trở lại đây với nhiều tác giả tiêu biểu như: Cluter (1967, 1971), Lekhart (1971, 1972), Burkhart (1974)… Trên mỗi cỡ kính thì lấy các giá trị về chiều cao, thể tích, số cây… bằng những quy luật tương quan hay thống kê trị số trung bình hoặc sử dụng các mẫu biểu lập sẵn. Vấn đề cốt lõi của phương pháp nghiên cứu này là xác định được hàm phân phối mật độ cho các cỡ đường kính trong quá trình vận động theo thời gian của rừng.

* Nghiên cứu theo cây lẻ Một số tác giả đã tập trung vào nghiên cứu quy luật sinh trưởng của các cây đại diện lâm phần như: cây trung bình, cây sinh trưởng tốt nhất… từ đó, ta thấy rằng có hai cách nghiên cứu cây đó là: xem như các cây sinh trưởng độc lập với nhau (Distance independent) và có xem xét với các cây bạn trong lâm phần (Distance dependent). Trong trường hợp thứ hai, mỗi cây được gắn một chỉ số cạnh tranh và coi chỉ số này là một trong những yếu tố ảnh hưởng đến sinh trưởng của nó (Trịnh Đức Huy, 1988) [16]. Nghiên cứu về cây Keo tai tượng (Acacia mangium Wild) Keo tai tượng (Acacia mangium Wild) là loài cây nguyên sản ở phía Bắc Queensland (Australia), có ở Irian Jaya, Maluku của Indonesia (Doran và Skelton, 1982) [39]. Đây là loài cây sinh trưởng nhanh, cây được sử dụng rộng rãi cho các mục đích khác nhau như lấy gỗ, củi, ta nanh, trồng nông lâm kết hợp, trồng cây đường phố và là cây cải tạo đất (Turnbull, 1986) [46].

Với những đặc điểm ưu việt như vậy, loài cây này đã được đưa vào trồng ở nhiều quốc gia khác nhau, đặc biệt là ở Indonesia, Malaysia và Thái Lan. Ở Australia, Keo tai tượng được tìm thấy tự nhiên trong 2 vùng là khu vực từ Jardine đến Claudie River (từ 11o20’ - 12o44’ vĩ độ Nam) và vùng từ n 7 Ayton đến Nam Ingham (từ 15o54’ - 18o30’ vĩ độ Nam). Hầu hết đó là vùng nhiệt đới duyên hải thấp với độ cao 800 m trên mực nước biển. Keo tai tượng còn phân bố kéo dài tới các tỉnh miền tây Papua Newguinea và tỉnh Irian Jaya thuộc Indonesia (Awang and Taylor 1993).

Vùng sinh thái keo tai tượng thường là nhiệt đới ẩm, với mùa khô ngắn (4 - 6 tháng), lượng mưa trung bình từ 1446 - 2970 mm. Nhiệt độ trung bình tháng thấp nhất là 13 - 21 oC, nhiệt độ trung bình tháng cao nhất là 25 -32 oC. Việc gây trồng Keo tai tượng đã được thực hiện ở hầu hết các quốc gia trong khu vực (Awang và Bhuimibhamon, 1993) [36]. Kết quả của các khảo nghiệm được thiết lập vào những năm 1980 đã được báo cáo từ các quốc gia như Trung Quốc (Chung et al, 1990) [38].

Phần lớn các báo cáo này đều cho thấy sự khác biệt về khả năng sinh trưởng của các xuất xứ khác nhau. Hạt keo tai tượng chất lượng tốt có thể lấy từ cây có độ tuổi 4 trở lên, do vỏ hạt cứng nên có thể bảo quản trong vài năm. Hạt sau khi xử lý có thể cho tỷ lệ nảy mầm đạt trên 75 %. Cây con mới nảy mầm cần che bóng 50 % ánh sáng sau đó cần ánh sáng 100 %.

Cây có thể đem trồng sau 3 - 4 tháng với chiều cao đạt tối thiểu 25 cm. Việc áp dụng biện pháp kỹ thuật lâm sinh tuỳ vào mục đích trồng rừng. Thông thường rừng Keo tai tượng thường được trồng bằng cây con có bầu, việc trồng bằng cây con rễ trần cho kết quả rất khác nhau, mật độ trồng khoảng từ 1075 đến 1680 cây/ha. Nghiên cứu về trồng rừng và năng suất rừng trồng nguyên liệu Nằm trong chương trình trồng rừng của bang Sao Paulo (Brazil), 60 dòng vô tính của các loài Eucalyptus grandis, Eucalyptus urophylla, và Eucalyptus grandis × Eucalyptus urophylla đã được chọn để xác định các giống sinh trưởng nhanh và kháng được bệnh.

Kết hợp với lựa chọn lập địa thích hợp, năng suất rừng trồng ở đây đã tăng từ 27 m3/ha/năm lên 60 m3/ha/năm, tăng thu di truyền đạt 122 % (Lal, 1994) [44]. n 8 Theo Bell (1978), thì diện tích rừng trồng Thông caribaea bằng cây hom ở Công Gô từ 1978 đến 1986 là 23.407 ha, trong đó năm ít nhất 1978 là 61 ha, năm cao nhất 1984 là 5096 ha. Tăng trưởng bình quân năm ở tuổi 6 của các dòng vô tính được chọn là 35 m3/ha/năm so với 12 m3/ha/năm ở các lô hạt chưa được tuyển chọn và 25 m3/ha/năm của các xuất xứ đã được chọn. Như vậy tăng thu từ 40 % lên tới 192 %, tức là gần 3 lần so với rừng trồng chưa được cải thiện [37].

Zobel và Ikemori (1983), đã đưa ra rằng nhân giống sinh dưỡng nhằm duy trì những đặc tính của cây mẹ được chọn lọc đã góp phần rất lớn vào nâng cao sản lượng rừng trồng. Đối với rừng trồng Eucalyptus grandis ở Brazil, nhân giống sinh dưỡng đã góp phần đưa sản lượng từ 36 m3/ha/năm lên 64 m3/ha/năm [47]. Ảnh hưởng của của một số nhân tố đến sinh trưởng và chất lượng rừng trồng Theo tổng hợp các kết quả nghiên cứu ở các nước vùng nhiệt đới, tổ chức Nông lương thế giới (FAO, 2004) đã chỉ ra rằng khả năng sinh trưởng của rừng trồng, đặc biệt là rừng trồng nguyên liệu công nghiệp phụ thuộc rất rõ vào 4 nhân tố chủ yếu liên quan tới điều kiện lập địa là: Khí hậu, địa hình, loại đất và hiện trạng thực bì, điển hình là các công trình nghiên cứu của Julian Evans (1992) [41], Pendey (1983) [45]. * Ảnh hưởng của điều kiện lập địa Sinh trưởng của cây rừng một phần phụ thuộc vào cơ cấu di truyền và phần khác phụ thuộc vào tác động của điều kiện lập địa.

Mỗi loài cây cần một sự tác động tổng hợp nhất định của lập địa để thỏa mãn các điều kiện sống của nó. Các nhân tố lập địa có thể tác động đến sinh trưởng của cây rừng với nhiều mức độ khác nhau từ tối thiểu đến tối đa.Stevens (1986) đã viết cuốn “Sổ tay để phân hạng lập địa và đánh giá mức độ thích hợp của lập địa áp dụng ở Bangladet” trong đó việc n 9 áp dụng lập địa để đề xuất cây trồng và đánh giá độ thích hợp của cây trồng với các dạng lập địa thông qua chỉ tiêu năng suất. Qua đó, Trung tâm lâm nghiệp Quốc tế (CIFOR) đã tiến hành nghiên cứu về quản lý lập địa và sản lượng rừng trồng ở các nước nhiệt đới trên các đối tượng là: Bạch đàn, Thông, Keo trồng thuần loài trên các dạng lập địa ở các nước như: Brazil, Công Gô, Nam Phi, Trung Quốc, Indonesia, và nay bắt đầu nghiên cứu ở Việt Nam. Kết quả nghiên cứu cho thấy các biện pháp xử lý lập địa khác nhau và các loài cây trồng khác nhau đã có ảnh hưởng không giống nhau đến độ phì, cân bằng nước, sự phân huỷ thảm mục và chu trình dinh dưỡng khoáng.