Nghiên Cứu Ảnh Hưởng Của Một Số Chủng Vi Khuẩn Lên Tỷ Lệ Sống Của Ấu Trùng Tôm Sú Và Cá Chẽm

Nghiên cứu về vi khuẩn và ảnh hưởng của chúng đến tỷ lệ sống của ấu trùng tôm sú và cá chẽm là… 115 trang · Trường Đại Học Mở Thành Phố Hồ Chí Minh · 2009.

• Tác giả: Nguyễn Thị Thu Thanh
• Người hướng dẫn: TS. Nguyễn Thị Ngọc Tĩnh
• Trường học: Trường Đại Học Mở Thành Phố Hồ Chí Minh
• Chuyên ngành: Vi Sinh
• Đề tài: Nghiên Cứu Ảnh Hưởng Của Một Số Chủng Vi Khuẩn Lên Tỷ Lệ Sống Của Ấu Trùng Tôm Sú Và Cá Chẽm
• Loại tài liệu: khóa luận tốt nghiệp
• Năm xuất bản: 2009
• Địa điểm: Hồ Chí Minh

Mục lục chi tiết

• LỜI CẢM ƠN
• DANH SÁCH CÁC TỪ VIẾT TẮT
• DANH SÁCH CÁC ĐƠN VỊ ĐO
• DANH SÁCH HÌNH
• DANH SÁCH ĐỒ THỊ
• DANH SÁCH BẢNG
• 1. PHẦN I: TỔNG QUAN
• 1.1. Những cách tiếp cận trị bệnh trong nuôi trồng thủy sản
• 1.2. Dùng thuốc hoặc hóa chất tác động trực tiếp lên tác nhân gây bệnh để trị bệnh
• 1.2.1. Thuốc sát trùng
• 1.2.2. Thuốc kháng sinh
• 1.2.3. Sử dụng thuốc có nguồn gốc thực vật trong nuôi trồng thủy sản
• 1.3. Tăng sức đề kháng bằng chế độ dinh dưỡng cho động vật nuôi để trị bệnh
• 1.4. Cải thiện và quản lý môi trường để trị bệnh cho vật nuôi thủy sản
• 2. PHẦN II: VẬT LIỆU VÀ PHƯƠNG PHÁP NGHIÊN CỨU
• 2.1. Thời gian và địa điểm nghiên cứu
• 2.2. Vật liệu và phương pháp nghiên cứu
• 2.2.1. Vật liệu, môi trường, hóa chất và trang thiết bị, dụng cụ dùng trong nghiên cứu
• 2.2.2. Phương pháp nghiên cứu
• 3. PHẦN III: KẾT QUẢ NGHIÊN CỨU VÀ THẢO LUẬN
• 3.1. Thí nghiệm xác định chủng Vibrio gây độc đối với ấu trùng tôm sú và cá chẽm hương
• 3.1.1. Thí nghiệm trên ấu trùng tôm sú
• 3.1.2. Thí nghiệm trên cá chẽm hương
• 3.2. Thí nghiệm đánh giá độ an toàn của các chủng vi khuẩn nghiên cứu
• 3.2.1. Thí nghiệm trên ấu trùng tôm sú
• 3.2.2. Thí nghiệm trên cá chẽm hương
• 3.3. Thí nghiệm đánh giá khả năng bảo vệ ấu trùng tôm sú và cá chẽm khỏi độc lực của Vibrio spp
• 3.3.1. Thí nghiệm trên ấu trùng tôm sú
• 3.3.2. Thí nghiệm trên cá chẽm hương
• 4. PHẦN IV: KẾT LUẬN VÀ ĐỀ NGHỊ
• TÀI LIỆU THAM KHẢO

Tóm tắt

I. Tổng Quan Về Ảnh Hưởng Của Vi Khuẩn Đến Tỷ Lệ Sống

Nghiên cứu về vi khuẩn và ảnh hưởng của chúng đến tỷ lệ sống của ấu trùng tôm sú và cá chẽm là một lĩnh vực quan trọng trong nuôi trồng thủy sản. Vi khuẩn có thể gây ra nhiều bệnh tật, ảnh hưởng trực tiếp đến sức khỏe và tỷ lệ sống của các loài thủy sản này. Việc hiểu rõ về mối quan hệ giữa vi khuẩn và tỷ lệ sống sẽ giúp cải thiện quy trình nuôi trồng và giảm thiểu thiệt hại kinh tế.

1.1. Khái Niệm Về Vi Khuẩn Trong Nuôi Trồng Thủy Sản

Vi khuẩn là những sinh vật đơn bào có thể gây bệnh cho tôm sú và cá chẽm. Chúng thường xuất hiện trong môi trường nuôi trồng và có thể gây ra các bệnh nghiêm trọng nếu không được kiểm soát.

1.2. Tỷ Lệ Sống Của Ấu Trùng Tôm Sú Và Cá Chẽm

Tỷ lệ sống của ấu trùng tôm sú và cá chẽm thường thấp trong giai đoạn đầu đời. Việc nghiên cứu ảnh hưởng của vi khuẩn đến tỷ lệ sống là cần thiết để tìm ra các biện pháp phòng ngừa hiệu quả.

II. Vấn Đề Và Thách Thức Trong Nuôi Trồng Thủy Sản

Ngành nuôi trồng thủy sản đang đối mặt với nhiều thách thức, đặc biệt là vấn đề dịch bệnh do vi khuẩn gây ra. Tỷ lệ sống của ấu trùng tôm sú và cá chẽm thường bị ảnh hưởng bởi các yếu tố như chất lượng nước, dinh dưỡng và sự hiện diện của vi khuẩn gây bệnh.

2.1. Các Bệnh Do Vi Khuẩn Gây Ra

Các bệnh do vi khuẩn như bệnh do nhóm Vibrio gây ra có thể làm giảm tỷ lệ sống của tôm sú và cá chẽm. Việc phát hiện sớm và điều trị kịp thời là rất quan trọng.

2.2. Ảnh Hưởng Của Môi Trường Đến Sức Khỏe Thủy Sản

Chất lượng nước và môi trường sống có ảnh hưởng lớn đến sức khỏe của tôm sú và cá chẽm. Môi trường ô nhiễm có thể tạo điều kiện cho vi khuẩn phát triển và gây bệnh.

III. Phương Pháp Nghiên Cứu Ảnh Hưởng Của Vi Khuẩn

Để đánh giá ảnh hưởng của vi khuẩn đến tỷ lệ sống của ấu trùng tôm sú và cá chẽm, các phương pháp nghiên cứu khoa học được áp dụng. Các thí nghiệm trong điều kiện phòng thí nghiệm giúp xác định rõ ràng tác động của vi khuẩn đến sức khỏe của thủy sản.

3.1. Thiết Kế Thí Nghiệm Đánh Giá Tác Động

Thiết kế thí nghiệm bao gồm việc nuôi cấy các chủng vi khuẩn khác nhau và theo dõi tỷ lệ sống của tôm sú và cá chẽm trong các điều kiện khác nhau.

3.2. Phân Tích Kết Quả Thí Nghiệm

Kết quả thí nghiệm sẽ được phân tích để xác định mối quan hệ giữa sự hiện diện của vi khuẩn và tỷ lệ sống của ấu trùng tôm sú và cá chẽm.

IV. Ứng Dụng Thực Tiễn Từ Nghiên Cứu

Kết quả từ nghiên cứu về ảnh hưởng của vi khuẩn đến tỷ lệ sống của tôm sú và cá chẽm có thể được áp dụng trong thực tiễn nuôi trồng thủy sản. Việc sử dụng các chế phẩm sinh học và biện pháp quản lý môi trường có thể giúp nâng cao tỷ lệ sống và giảm thiểu thiệt hại do dịch bệnh.

4.1. Sử Dụng Probiotic Trong Nuôi Trồng Thủy Sản

Probiotic có thể giúp cải thiện sức khỏe của tôm sú và cá chẽm, tăng cường khả năng kháng bệnh và nâng cao tỷ lệ sống.

4.2. Quản Lý Chất Lượng Nước

Quản lý chất lượng nước là yếu tố quan trọng trong nuôi trồng thủy sản. Việc duy trì môi trường nước sạch sẽ giúp giảm thiểu sự phát triển của vi khuẩn gây bệnh.

V. Kết Luận Về Tương Lai Nghiên Cứu

Nghiên cứu về ảnh hưởng của vi khuẩn đến tỷ lệ sống của ấu trùng tôm sú và cá chẽm mở ra nhiều hướng đi mới cho ngành nuôi trồng thủy sản. Việc áp dụng các biện pháp sinh học và cải thiện môi trường sống sẽ là chìa khóa để nâng cao hiệu quả nuôi trồng.

5.1. Hướng Nghiên Cứu Tương Lai

Các nghiên cứu tiếp theo cần tập trung vào việc phát triển các chế phẩm sinh học mới và cải thiện quy trình nuôi trồng để nâng cao tỷ lệ sống.

5.2. Tầm Quan Trọng Của Giáo Dục Trong Nuôi Trồng Thủy Sản

Giáo dục và đào tạo cho người nuôi trồng về các biện pháp phòng ngừa và quản lý bệnh là rất cần thiết để nâng cao hiệu quả sản xuất.

Nội dung chính

Bối cảnh và vấn đề nghiên cứu

Theo ước tính của Tổ chức Lương thực và Nông nghiệp Liên Hiệp Quốc (FAO), đến năm 2020, khoảng 50% nhu cầu thủy sản toàn cầu sẽ được đáp ứng thông qua nuôi trồng thủy sản do nguồn lợi khai thác tự nhiên bị quá tải và suy giảm nghiêm trọng. Tại Việt Nam và nhiều quốc gia châu Á, tôm sú (Penaeus monodon Fabricius, 1798) và cá chẽm (Lates calcarifer Block, 1790) là hai đối tượng thủy sản mũi nhọn mang lại giá trị kinh tế và kim ngạch xuất khẩu lớn. Tuy nhiên, sự gia tăng nhanh chóng về diện tích và mật độ nuôi đã dẫn đến sự bùng phát dữ dội của dịch bệnh truyền nhiễm, đặc biệt là hiện tượng tỷ lệ sống của tôm sú và cá chẽm ở giai đoạn ấu trùng thường rất thấp và không ổn định. Tác nhân gây bệnh chủ yếu trong giai đoạn ương giống là nhóm vi khuẩn thuộc chi Vibrio (như Vibrio harveyi, Vibrio alginolyticus, Vibrio parahaemolyticus).

Để đối phó với dịch bệnh, các trại sản xuất giống và hộ nuôi thương phẩm thường xuyên sử dụng hóa chất và thuốc kháng sinh. Thực tế điều tra thực địa cho thấy việc lạm dụng hóa chất xử lý diễn ra trên diện rộng (tại Khánh Hòa ghi nhận 134 loại hóa chất và kháng sinh được sử dụng; một vụ nuôi 4–5 tháng trên diện tích gần 5.000 ha tiêu thụ tới 426 tấn Chlorine, 345.892 lít Formol, 86 tấn thuốc tím; tại đầm Phả Lại, Ninh Thuận, 668,5 ha ao tôm tiêu thụ mỗi năm 795 tấn vôi, 15.000 lít Formol và 86 tấn thuốc tím). Biện pháp dùng kháng sinh đã bộc lộ hàng loạt hệ lụy nghiêm trọng:

1. Gây ra hiện tượng kháng kháng sinh ở vi khuẩn gây bệnh thông qua sự biến đổi và lan truyền plasmid mang gen kháng thuốc (điển hình là vi khuẩn gây bệnh phát sáng Vibrio harveyi trên ấu trùng tôm sú gần như đã kháng hầu hết các loại kháng sinh thông thường).
2. Dư lượng kháng sinh lắng đọng trong trầm tích đáy ao làm suy giảm hệ vi sinh vật phân hủy tự nhiên, làm chậm quá trình tự làm sạch nguồn nước và sản sinh các khí độc.
3. Làm suy giảm sức đề kháng và chức năng tiêu hóa của vật nuôi, khiến con giống mẫn cảm hơn với mầm bệnh khi chuyển sang giai đoạn nuôi thương phẩm.
4. Tồn dư hóa chất trong sản phẩm thủy sản ảnh hưởng xấu đến sức khỏe người tiêu dùng, đe dọa rào cản kiểm dịch xuất khẩu và tạo nguy cơ truyền gen kháng thuốc sang vi khuẩn gây bệnh ở người.

Xuất phát từ yêu cầu cấp thiết về việc tìm kiếm giải pháp kiểm soát sinh học thân thiện với môi trường để thay thế thuốc và hóa chất, đề tài "Nghiên cứu ảnh hưởng của một số chủng vi khuẩn lên tỷ lệ sống của ấu trùng tôm sú (Penaeus monodon Fabricius, 1798) và cá chẽm hương (Lates calcarifer Block, 1790) trong điều kiện phòng thí nghiệm" đã được thực hiện.

• Mục tiêu nghiên cứu: Đánh giá ảnh hưởng của một số chủng vi khuẩn nghiên cứu lên tỷ lệ sống của ấu trùng tôm sú và cá chẽm hương thông qua khả năng an toàn sinh học và khả năng đối kháng với vi khuẩn gây bệnh Vibrio spp.
• Đối tượng nghiên cứu:
  • Ấu trùng tôm sú giai đoạn Postlarvae (PL12 đến PL15) đã kiểm tra sạch bệnh bằng kỹ thuật PCR đối với các virus WSSV, MBV, IHHNV, thu thập từ các trại giống tại Vũng Tàu.
  • Cá chẽm hương 30 ngày tuổi khỏe mạnh, thu thập từ các trại giống tại Vũng Tàu.
• Phạm vi nghiên cứu:
  • Không gian: Phòng thí nghiệm Vi sinh nước, thuộc Phòng Sinh học Thực nghiệm – Viện Nghiên cứu Nuôi trồng Thủy sản II.
  • Thời gian thực hiện: Từ ngày 16/02/2009 đến ngày 30/06/2009.

Cơ sở lý thuyết và phương pháp nghiên cứu

Cơ sở lý thuyết

Khóa luận dựa trên khung lý thuyết về kiểm soát sinh học (biocontrol) và ứng dụng chế phẩm vi sinh (probiotic) trong nuôi trồng thủy sản. Theo định nghĩa mở rộng của Verschuere et al. (2000, 2006b), probiotic trong môi trường nước không chỉ hoạt động trong đường ruột mà còn tác động tích cực qua mang, da và môi trường bao quanh vật chủ. Các cơ chế tác động chính của probiotic được tổng hợp gồm:

• Sản sinh các chất ức chế sinh học: Vi khuẩn probiotic tiết ra các hợp chất kháng khuẩn đơn lẻ hoặc phối hợp như bacteriocin, siderophores, lysozyme, protease, hydrogen peroxide ($H_2O_2$), các acid hữu cơ làm biến đổi pH, hoặc các dẫn xuất indole (như indole 2,3-benzopyrrole từ Aeromonas media A199).
• Cạnh tranh chất dinh dưỡng và năng lượng: Vi khuẩn có lợi tiêu thụ nhanh nguồn hữu cơ sẵn có và sản sinh các hợp chất có ái lực cao với sắt như siderophore (deferoxamine), gián tiếp cô lập nguồn sắt cần thiết cho sự phát triển của mầm bệnh Vibrio.
• Cạnh tranh vị trí bám dính: Nhờ vào các chất bám dính (adhesin), probiotic bám chắc vào thụ thể trên biểu mô niêm mạc ruột hoặc mang của vật nuôi, tạo rào cản ngăn ngừa sự xâm nhiễm của vi khuẩn gây bệnh.
• Kích thích đáp ứng miễn dịch tự nhiên: Ở giáp xác (không có miễn dịch thể dịch đặc hiệu) và ấu trùng cá, vách tế bào vi khuẩn probiotic (chứa peptidoglycan, $\beta$-glucan) kích thích hệ thống miễn dịch tự nhiên và tăng cường hoạt tính của các tế bào thực bào.
• Cải thiện chất lượng nước và ức chế cảm ứng mật độ (Quorum Sensing - QS): Phân hủy bùn bã hữu cơ, làm giảm chỉ số BOD, amonia ($NH_3$), nitrite ($NO_2^-$) và hydrosulfua ($H_2S$), đồng thời can thiệp làm gián đoạn chuỗi tín hiệu hóa học kích hoạt độc lực của vi khuẩn Vibrio.

Phương pháp nghiên cứu

Nghiên cứu sử dụng phương pháp thực nghiệm sinh học in vivo có đối chứng trong điều kiện phòng thí nghiệm.

1. Nguồn chủng vi sinh vật

• Chủng gây bệnh (Vibrio spp.): Gồm Vibrio parahaemolyticus và Vibrio alginolyticus (phân lập từ cá mú bệnh); Vibrio vulnificus gồm các dòng phân lập từ cá chẽm hương bệnh (ký hiệu Vibrio 21, Vibrio 23, Vibrio 24).
• Chủng vi khuẩn nghiên cứu thử nghiệm: Gồm 17 chủng được phân lập tại Viện Nghiên cứu Nuôi trồng Thủy sản II từ cá chẽm hương (Ch), tôm sú thương phẩm (T) và hậu ấu trùng tôm sú (PL), cùng một hỗn hợp vi sinh vật đối chứng EC5 gồm 4 chi (Rhizobium, Sinorhizobium, Ensifer, Aminobacter) có nguồn gốc từ Bỉ.

Ký hiệu mẫu	Nguồn gốc phân lập	Kết quả định danh khuẩn lạc
Ch101	Cá chẽm hương	Xanthomonas maltophilia
Ch102	Cá chẽm hương	Flavimonas sp.
Ch104	Cá chẽm hương	Bacillus sp.
Ch201	Cá chẽm hương	Micrococcus sp.
T201	Tôm sú thương phẩm	Micrococcus sp.
T207	Tôm sú thương phẩm	Chryseomonas luteola
Ch301	Cá chẽm hương	Bacillus sp.
PL301	Ấu trùng tôm sú	Sphingomonas paucimobilis
T303	Tôm sú thương phẩm	Micrococcus sp.
T306	Tôm sú thương phẩm	Micrococcus sp.
Ch401	Cá chẽm hương	Bordetella avium
T402	Tôm sú thương phẩm	Leclercia adecarboxylata
Ch501	Cá chẽm hương	Micrococcus sp.
T501	Tôm sú thương phẩm	Aeromonas sp.
PL501	Ấu trùng tôm sú	Bacillus sp.
Ch601	Cá chẽm hương	Cedecea neteri
PL606	Ấu trùng tôm sú	Micrococcus sp.

2. Quy trình nuôi cấy và chuẩn bị mật độ vi khuẩn

• Chủng lưu giữ ở nhiệt độ -80°C trong glycerol 20% được cấy phục hồi trên môi trường thạch Tryptone Soy Agar (TSA) ở 30°C trong 24 giờ (giống cấp 1), tiếp tục cấy ria zích zắc trên TSA tạo khuẩn lạc đơn (giống cấp 2), sau đó cấy tăng sinh trong môi trường dịch thể Tryptone Soy Broth (TSB) lắc 120 vòng/phút ở 30°C trong 24 giờ.

• Thành phần môi trường nuôi cấy chuẩn hóa:

  • Môi trường TSA (g/l): Pancreatic Digest of Casein (15 g), Pancreatic Digest of Soyabean meal (5 g), Sodium Chloride (20 g), Agar (15 g).
  • Môi trường TSB (g/l): Casein enzymic hydrolysate (17 g), Pancreatic Digest of Soyabean meal (3 g), Sodium Chloride (20 g), Dipotassium phosphate (2,5 g), Dextrose (2,5 g).

• Xác định mật độ tế bào bằng máy quang phổ SmartSpec Plus tại bước sóng 600 nm ($OD_{600}$) sau khi pha loãng bằng nước muối $20‰$:

  $$n = OD_{600} \times 1,02 \times 10^9 \times \text{Nồng độ pha loãng (tế bào/ml)}$$

  Thể tích dịch vi khuẩn bổ sung vào mỗi ô nghiệm thức (chứa 50 ml nước biển vô trùng) được tính bằng công thức:

  $$V = \frac{\text{Mật độ gây nhiễm} \times 50 \times 10^3}{n} \ (\mu\text{l})$$

• Nước biển bố trí thí nghiệm được thu từ Vũng Tàu, pha về độ mặn thích hợp ($20–30‰$ cho tôm, $30–35‰$ cho cá), lọc qua bông lọc, lọc qua màng kích thước lỗ $0,2 \ \mu\text{m}$ và hấp vô trùng tại 121°C trong 20 phút.

3. Bố trí thí nghiệm và xử lý số liệu

Thí nghiệm bố trí trong các khay nhựa 6 ô, thể tích 50 ml/ô, lặp lại 6 lần ($n = 6$). Mật độ sinh vật: 10 con tôm/ô, 5 con cá/ô. Không cho ăn trong suốt quá trình thử nghiệm; sục khí nhẹ một lần mỗi ngày.

• Thử nghiệm thăm dò: Xác định mật độ vi khuẩn nghiên cứu thích hợp đưa vào thử nghiệm: tôm sú chọn $10^6$ tế bào/ml (trong các dải thử nghiệm $5 \times 10^5$, $10^6$, $2 \times 10^6$, $5 \times 10^6$ tế bào/ml); cá chẽm chọn $10^7$ tế bào/ml (trong các dải thử nghiệm $5 \times 10^6$, $10^7$, $2 \times 10^7$, $5 \times 10^7$ tế bào/ml). Mật độ gây nhiễm của Vibrio spp. được ấn định là $5 \times 10^7$ tế bào/ml trên tôm sú và $10^8$ tế bào/ml trên cá chẽm.
• Nhóm 1: Thí nghiệm đánh giá độ an toàn của 17 chủng vi khuẩn nghiên cứu lên vật chủ.
• Nhóm 2: Thí nghiệm đánh giá tính đối kháng/khả năng bảo vệ của vi khuẩn nghiên cứu (bổ sung vi khuẩn nghiên cứu trước 6 giờ, sau đó bổ sung vi khuẩn gây bệnh Vibrio).
• Chỉ số đánh giá:

  • Ghi nhận tỷ lệ sống của ấu trùng tôm sú sau 24 giờ và cá chẽm sau 48 giờ.

  • Phân tích phương sai một yếu tố (One-Way ANOVA) bằng phần mềm SPSS và Excel; kiểm định Tukey HSD (khi phương sai đồng nhất) hoặc Dunnett's T3 (khi phương sai không đồng nhất) với mức ý nghĩa $P < 0,05$.

  • Tính tỷ lệ bảo hộ tương đối RPS (Relative Percentage of Survival) theo Amend (1981):

    $$RPS = \left(1 - \frac{\text{Số cá chết ở nghiệm thức bổ sung vi khuẩn}}{\text{Số cá chết ở nghiệm thức chỉ có Vibrio}}\right) \times 100 \ (%) $$

    Tiêu chuẩn: Chủng vi khuẩn được kết luận có khả năng bảo hộ khi đạt $RPS \ge 60%$.

Nội dung chính theo từng chương

Phần I: Tổng quan

Chương này trình bày chi tiết thực trạng kiểm soát dịch bệnh trong nuôi trồng thủy sản, các tác động bất lợi của phương pháp hóa học truyền thống và hệ thống hóa lý thuyết về probiotic:

• Các biện pháp trị bệnh truyền thống: Tổng kết việc sử dụng hóa chất vô cơ (vôi CaO, phèn xanh $CuSO_4 \cdot 5H_2O$, $CuCl_2$, thuốc tím $KMnO_4$, oxy già $H_2O_2$, các hợp chất Chlorine, khí ozone $O_3$) và hóa chất hữu cơ (Formalin, Xanh Methylen, BKC, NaDCC, TCCA, PVP). Khái quát việc sử dụng thảo dược (KN-04-12, tỏi, chó đẻ răng cưa, sài đất...) và tăng sức đề kháng bằng dinh dưỡng (Vitamin C, khoáng vi lượng, $\beta$-glucan, peptidoglycan và kháng thể thụ động như ANTI-WSD phòng ngừa virus đốm trắng WSBV).
• Hệ lụy môi trường và sức khỏe: Trích dẫn các số liệu thực tế về lượng hóa chất xả thải tại các vùng nuôi chuyên canh tôm cá ở Việt Nam; phân tích cơ chế tích tụ kháng sinh làm biến đổi hệ vi sinh trầm tích đáy, phát sinh các dòng vi khuẩn mang plasmid kháng thuốc có khả năng truyền sang mầm bệnh trên người.
• Cơ sở sinh học của probiotic: Phân tích 7 cơ chế tác động tự nhiên của probiotic (sinh chất kháng sinh/bacteriocin/siderophore/protease; cạnh tranh hóa chất và vị trí bám dính trên niêm mạc ruột; hỗ trợ tiêu hóa; kích thích miễn dịch tự nhiên; xử lý nước thải; tác dụng của kỹ thuật nước xanh - Green-water với các loài vi tảo Tetraselmis suecica, Isochrysis galbana; ức chế phân tử tín hiệu cảm ứng mật độ Quorum Sensing bằng các hợp chất furanone halogen).
• Thực tiễn ứng dụng chế phẩm vi sinh: Khảo sát các dòng chế phẩm ứng dụng trong y học người, chăn nuôi gia súc (BIO I, Biomate 2B, Fastrack, Primalac), nông nghiệp trồng trọt (Biogro của Trường ĐH Khoa học Tự nhiên) và thủy sản (BIO II của Võ Thị Hạnh, BIO-DW, BIO-PROBIOTIC, EMC).

Phần II: Vật liệu và phương pháp nghiên cứu

Phần này mô tả chi tiết quy trình chuẩn bị mẫu, hóa chất, thiết bị và bố trí thực nghiệm:

• Đối tượng thử nghiệm: Ấu trùng tôm sú (PL12–PL15) và cá chẽm hương 30 ngày tuổi được thuần hóa trong 12 giờ tại phòng thí nghiệm ở nhiệt độ 28–32°C, độ mặn thích hợp ($20–30‰$ đối với tôm; $30–35‰$ đối với cá) và cho ăn nauplii của Artemia.
• Chuẩn bị môi trường và vô trùng: Quy trình chuẩn bị nước biển nuôi thí nghiệm qua hệ thống lọc bông, lọc màng vi sinh $0,2 \ \mu\text{m}$ và tiệt trùng nhiệt độ cao bằng nồi hấp Hirayama (121°C, 20 phút).
• Thử nghiệm xác định mật độ ngưỡng: Trình bày kết quả thử nghiệm thăm dò lựa chọn mật độ tế bào thích hợp để vi khuẩn thử nghiệm không gây sốc cho vật chủ nhưng đủ khả năng tương tác sinh học ($10^6$ tế bào/ml đối với tôm sú; $10^7$ tế bào/ml đối với cá chẽm hương).
• Bố trí thí nghiệm sàng lọc in vivo: Thiết kế hệ thống khay nhựa 6 ô độc lập ($n = 6$), mỗi ô chứa 50 ml nước biển vô trùng. Thiết lập hai chuỗi thí nghiệm song song: chuỗi đánh giá độ an toàn độc tính của 17 chủng vi khuẩn phân lập và chuỗi thử nghiệm khả năng bảo vệ của vi khuẩn trước sự tấn công của mầm bệnh Vibrio.
• Phương pháp toán thống kê: Ứng dụng mô hình One-Way ANOVA để đánh giá sai khác có ý nghĩa thống kê giữa các nghiệm thức; sử dụng công thức RPS để định lượng hóa mức độ bảo hộ.

Phần III: Kết quả nghiên cứu và thảo luận

Phần này trình bày các dẫn liệu quan sát lâm sàng và số liệu thực nghiệm thu được:

• Đặc điểm đáp ứng sinh học của vật nuôi:
  • Đối với ấu trùng tôm sú: Khi gây nhiễm Vibrio, hiện tượng chết bắt đầu diễn ra sau 5 đến 6 giờ. Tôm chết có biểu hiện toàn thân chuyển màu đỏ gạch. Đáng lưu ý, trong điều kiện khay thí nghiệm 50 ml không cho ăn, tôm bị stress và thiếu hụt dinh dưỡng dẫn đến tỷ lệ chết đạt gần 100% sau 48 giờ ở tất cả các nghiệm thức. Do đó, thời điểm đánh giá tỷ lệ sống chuẩn xác nhất trên tôm sú được xác định là sau 24 giờ.
  • Đối với cá chẽm hương: Hiện tượng chết xuất hiện sau 4 đến 5 giờ sau khi cảm nhiễm Vibrio. Cơ thể cá chết có màu sắc nhợt nhạt, không xuất hiện tổn thương bên ngoài như mòn vây hay cụt đuôi. Đa số cá chết 100% sau 72 giờ do điều kiện nhịn ăn và thể tích nuôi hạn chế; do đó thời gian theo dõi đánh giá độc lực chuẩn trên cá chẽm hương là sau 48 giờ.
• Kết quả xác định độc lực của các chủng Vibrio đối chứng:
  • Trên tôm sú: Vibrio alginolyticus và Vibrio parahaemolyticus ở mật độ $5 \times 10^7$ tế bào/ml thể hiện độc lực tuyệt đối khi làm tỷ lệ sống của tôm hạ về 0% sau 24 giờ (khác biệt có ý nghĩa thống kê so với lô đối chứng không bổ sung vi khuẩn, $P < 0,05$). Ngược lại, chủng Vibrio vulnificus (chủng Vibrio 23) không thể hiện độc lực đối với ấu trùng tôm sú, tỷ lệ sống đạt tương đương lô đối chứng ($P > 0,05$).
  • Trên cá chẽm hương: Cả Vibrio parahaemolyticus, Vibrio alginolyticus và Vibrio vulnificus (chủng Vibrio 24) ở mật độ $10^8$ tế bào/ml đều có độc tính rất cao, gây chết toàn bộ cá chẽm (tỷ lệ sống bằng 0% sau 48 giờ, khác biệt có ý nghĩa thống kê với lô đối chứng, $P < 0,05$). Riêng chủng Vibrio vulnificus (chủng Vibrio 21) không gây chết cá chẽm hương, tỷ lệ sống không khác biệt có ý nghĩa thống kê so với đối chứng ($P > 0,05$).
• Đánh giá độ an toàn và tỷ lệ bảo hộ RPS: Khóa luận theo dõi tỷ lệ sống của vật nuôi sau khi bổ sung 17 chủng vi khuẩn nghiên cứu và tính toán chỉ số RPS nhằm định danh những chủng vi khuẩn có khả năng nâng cao tỷ lệ sống và bảo hộ vật chủ khỏi sự tấn công của vi khuẩn Vibrio.

Phần IV: Kết luận và đề nghị

Đúc kết các phát hiện thực nghiệm về độc lực của các chủng Vibrio, sàng lọc các chủng vi khuẩn nội sinh và ngoại sinh an toàn, đồng thời đưa ra kiến nghị về việc phát triển các chế phẩm probiotic đa chủng ứng dụng trong các trại sản xuất giống thủy sản.

Kết quả và đóng góp

Kết quả chính

1. Xác định độc tính đặc hiệu loài của các chủng Vibrio gây bệnh: Nghiên cứu đã chứng minh độc lực của các loài Vibrio phụ thuộc chặt chẽ vào vật chủ và nguồn gốc phân lập chủng:

Vật chủ thử nghiệm	Chủng Vibrio gây nhiễm	Mật độ thử nghiệm (tế bào/ml)	Tỷ lệ sống sau thời gian theo dõi	Đánh giá độc lực
Ấu trùng tôm sú (PL12–PL15)	V. alginolyticus	$5 \times 10^7$	0% (sau 24h)	Gây độc cao ($P < 0,05$)
	V. parahaemolyticus	$5 \times 10^7$	0% (sau 24h)	Gây độc cao ($P < 0,05$)
	V. vulnificus (Vibrio 23)	$5 \times 10^7$	Tương đương đối chứng (~95%)	Không gây độc ($P > 0,05$)
Cá chẽm hương (30 ngày tuổi)	V. parahaemolyticus	$10^8$	0% (sau 48h)	Gây độc cao ($P < 0,05$)
	V. alginolyticus	$10^8$	0% (sau 48h)	Gây độc cao ($P < 0,05$)
	V. vulnificus (Vibrio 24)	$10^8$	0% (sau 48h)	Gây độc cao ($P < 0,05$)
	V. vulnificus (Vibrio 21)	$10^8$	Tương đương đối chứng (~50%)	Không gây độc ($P > 0,05$)

2. Xác định ngưỡng mật độ vi khuẩn thử nghiệm an toàn: Thiết lập được ngưỡng mật độ tiếp xúc thích ứng in vivo của vi khuẩn nghiên cứu lên ấu trùng tôm sú là $10^6$ tế bào/ml và cá chẽm hương là $10^7$ tế bào/ml.
3. Sàng lọc tập đoàn vi khuẩn đối kháng: Phân lập và đánh giá độ an toàn của 17 chủng vi khuẩn tự nhiên có nguồn gốc từ thủy sản và 1 hỗn hợp vi khuẩn ngoại sinh EC5; ứng dụng chỉ số RPS ($RPS \ge 60%$) để định lượng năng lực đối kháng, bảo vệ ấu trùng trước tác nhân gây bệnh.

Giải pháp và kiến nghị của tác giả

• Ứng dụng các chủng vi sinh vật an toàn và có hoạt tính bảo hộ cao để thay thế kháng sinh trong quy trình quản lý ấu trùng tôm, cá tại các trại sản xuất giống.
• Cần mở rộng quy mô thử nghiệm từ khay phòng thí nghiệm sang các bể ương ấu trùng thực tế có cung cấp thức ăn đầy đủ nhằm đánh giá chính xác tác động lâu dài của probiotic lên tốc độ tăng trưởng và tỷ lệ biến thái của ấu trùng.

Đóng góp của nghiên cứu

Khóa luận đã chuẩn hóa quy trình sàng lọc sinh học in vivo quy mô nhỏ (sử dụng khay nhựa 6 ô, 50 ml/ô) giúp đánh giá nhanh chóng và đồng thời độ an toàn cũng như khả năng đối kháng của tập đoàn vi khuẩn mà không cần hy sinh số lượng lớn sinh vật thí nghiệm. Nghiên cứu cũng cung cấp cơ sở dữ liệu vi sinh về các chủng vi khuẩn phân lập trực tiếp từ các đối tượng nuôi thủy sản bản địa tại miền Nam Việt Nam.

Hạn chế và hướng nghiên cứu tiếp

• Hạn chế:
  • Điều kiện thí nghiệm không cung cấp dinh dưỡng (nhịn ăn) và thể tích nước nhỏ (50 ml/ô) gây áp lực stress lớn lên vật nuôi, dẫn đến việc tôm chết hoàn toàn sau 48 giờ và cá chết sau 72 giờ ngay cả ở nghiệm thức đối chứng không bổ sung vi khuẩn gây bệnh. Do đó, nghiên cứu chỉ có thể đánh giá tỷ lệ sống trong khung thời gian ngắn hạn (24 giờ với tôm, 48 giờ với cá).
  • Chưa định danh chi tiết tới mức loài cho toàn bộ các chủng phân lập (nhiều chủng mới dừng lại ở mức chi như Bacillus sp., Micrococcus sp., Aeromonas sp., Flavimonas sp.).
  • Chưa phân tích định lượng nồng độ các chất kháng khuẩn ngoại bào (in vivo) sinh ra bởi các chủng probiotic.
• Hướng nghiên cứu tiếp:
  • Khảo nghiệm khả năng đối kháng của các chủng vi khuẩn tiềm năng trong điều kiện ương nuôi có cho ăn đầy đủ và kéo dài thời gian theo dõi qua các giai đoạn biến thái của ấu trùng.
  • Phân tích cơ chế ức chế cụ thể (định tính và định lượng bacteriocin, enzyme ngoại bào, hoặc khả năng cạnh tranh bám dính niêm mạc).
  • Nghiên cứu phối trộn các chủng có tác dụng hiệp đồng để sản xuất chế phẩm vi sinh đa dòng ứng dụng thực địa.

Giá trị tham khảo

Tài liệu này là nguồn tham khảo hữu ích cho:

• Sinh viên, học viên cao học và cán bộ nghiên cứu: Thuộc các chuyên ngành Vi sinh vật học, Công nghệ sinh học, Bệnh học thủy sản và Nuôi trồng thủy sản.
• Phần nội dung có giá trị tham khảo cao:
  • Quy trình kỹ thuật cấy tăng sinh vi khuẩn qua hai cấp giống trên TSA và dịch thể TSB, kỹ thuật đo quang phổ xác định mật độ tế bào vi khuẩn ở bước sóng 600 nm.
  • Phương pháp chuẩn bị nước biển vô trùng qua màng lọc $0,2 \ \mu\text{m}$ và mô hình bố trí thí nghiệm in vivo trên khay 6 ô lặp lại 6 lần.
  • Ứng dụng công thức tính chỉ số bảo hộ tương đối RPS (Relative Percentage of Survival) và xử lý thống kê bằng One-Way ANOVA để đánh giá hoạt tính của vi khuẩn probiotic.
  • Tổng quan chi tiết về các nhóm hóa chất, kháng sinh dùng trong thủy sản và các cơ chế tương tác vi sinh vật trong môi trường nước.

Câu hỏi thường gặp

1. Tại sao nghiên cứu chỉ theo dõi tỷ lệ sống của tôm sú trong 24 giờ và cá chẽm trong 48 giờ?

Trong điều kiện bố trí thí nghiệm ở khay nhựa nhỏ (50 ml nước biển vô trùng/ô) và hoàn toàn không cho ăn để tránh ô nhiễm hữu cơ môi trường nước, vật nuôi bị stress và thiếu dinh dưỡng. Sau 48 giờ đối với tôm sú và sau 72 giờ đối với cá chẽm hương, tỷ lệ chết tự nhiên đạt gần như 100% ở tất cả các nghiệm thức (kể cả lô đối chứng). Do đó, mốc 24 giờ (đối với tôm) và 48 giờ (đối với cá) là khoảng thời gian tối ưu phản ánh đúng tác động gây chết của vi khuẩn gây bệnh hoặc hiệu lực bảo vệ của vi khuẩn nghiên cứu.

2. Các chủng Vibrio nào thể hiện độc tính và chủng nào không gây độc đối với tôm sú và cá chẽm hương?

• Đối với tôm sú: Vibrio alginolyticus và Vibrio parahaemolyticus (mật độ $5 \times 10^7$ tế bào/ml) gây độc rất mạnh, làm tỷ lệ sống của tôm bằng 0% sau 24 giờ. Chủng Vibrio vulnificus (Vibrio 23) không gây độc, tỷ lệ sống của tôm tương đương lô đối chứng ($P > 0,05$).
• Đối với cá chẽm hương: Vibrio parahaemolyticus, Vibrio alginolyticus và Vibrio vulnificus (chủng Vibrio 24) ở mật độ $10^8$ tế bào/ml gây độc tuyệt đối, làm cá chết 100% sau 48 giờ. Tuy nhiên, một chủng Vibrio vulnificus khác (chủng Vibrio 21) lại không thể hiện độc tính lên cá chẽm hương ($P > 0,05$).

3. Tiêu chuẩn nào được sử dụng để xác định một chủng vi khuẩn có khả năng bảo hộ vật nuôi khỏi mầm bệnh Vibrio?

Tác giả sử dụng chỉ số bảo hộ tương đối RPS (Relative Percentage of Survival) theo thiết kế của Amend (1981):

$$RPS = \left(1 - \frac{\text{Số cá chết ở nghiệm thức có bổ sung vi khuẩn}}{\text{Số cá chết ở nghiệm thức chỉ có Vibrio}}\right) \times 100 \ (%)$$

Chủng vi khuẩn được kết luận là có khả năng bảo vệ ấu trùng tôm sú hoặc cá chẽm hương khi đạt giá trị $RPS \ge 60%$. Nếu $RPS < 60%$, chủng vi khuẩn đó được xem là không có khả năng bảo vệ.

4. Dấu hiệu lâm sàng nhận biết tôm sú và cá chẽm chết do cảm nhiễm Vibrio trong thí nghiệm là gì?

• Ở ấu trùng tôm sú, hiện tượng chết bắt đầu xảy ra từ 5 đến 6 giờ sau khi tiếp xúc với vi khuẩn Vibrio, tôm chết có đặc điểm nhận dạng rõ rệt là toàn thân xuất hiện màu đỏ gạch.
• Ở cá chẽm hương, hiện tượng chết diễn ra sớm hơn, khoảng 4 đến 5 giờ sau khi bổ sung vi khuẩn, cá chết có màu sắc cơ thể nhợt nhạt, không ghi nhận các triệu chứng tổn thương thực thể như mòn vây hay cụt đuôi.

5. Hỗn hợp vi khuẩn đối chứng EC5 gồm những chủng nào và có xuất xứ từ đâu?

Hỗn hợp vi khuẩn đối chứng ngoại sinh EC5 được tác giả sử dụng trong nghiên cứu là chế phẩm vi sinh có nguồn gốc từ Bỉ, bao gồm tổ hợp 4 chi vi khuẩn: Rhizobium, Sinorhizobium, Ensifer và Aminobacter.

Kết luận

Khóa luận tốt nghiệp của tác giả Nguyễn Thị Thu Thanh đã khảo sát và đánh giá thực nghiệm ảnh hưởng của tập đoàn vi khuẩn tự nhiên lên tỷ lệ sống của ấu trùng tôm sú và cá chẽm hương trước sự cảm nhiễm của các loài Vibrio gây bệnh. Bằng phương pháp sàng lọc sinh học in vivo trên mô hình khay nhựa vi mô kết hợp kiểm định thống kê và chỉ số bảo hộ RPS, công trình đã xác lập được độc lực đặc hiệu của từng chủng vi khuẩn gây bệnh, xác định ngưỡng tiếp xúc an toàn của vi khuẩn probiotic ($10^6$ tế bào/ml trên tôm và $10^7$ tế bào/ml trên cá), đồng thời định hướng tuyển chọn các dòng vi sinh vật có tiềm năng kiểm soát sinh học. Kết quả này cung cấp cơ sở dữ liệu quan trọng cho các nghiên cứu tiếp theo về sản xuất chế phẩm sinh học thay thế kháng sinh, góp phần nâng cao tỷ lệ sống của ấu trùng thủy sản và xây dựng quy trình nuôi trồng bền vững.

Trích đoạn nội dung tài liệu

BỘ GIÁO DỤC VÀ ðÀO TẠO TRƯỜNG ðẠI HỌC MỞ THÀNH PHỐ HỒ CHÍ MINH KHOA CÔNG NGHỆ SINH HỌC ðề tài NGHIÊN CỨU ẢNH HƯỞNG CỦA MỘT SỐ CHỦNG VI KHUẨN LÊN TỶ LỆ SỐNG CỦA ẤU TRÙNG TÔM SÚ VÀ CÁ CHẼM HƯƠNG TRONG ðIỀU KIỆN PHÒNG THÍ NGHIỆM KHÓA LUẬN TỐT NGHIỆP CHUYÊN NGÀNH: VI SINH GVHD : TS. NGUYỄN THỊ NGỌC TĨNH SVTH : NGUYỄN THỊ THU THANH Niên Khóa : 2005 – 2009 Tp – HCM / 2009 Khóa Luận Tốt Nghiệp GVHD : Nguyễn Thị Ngọc Tĩnh LỜI CẢM ƠN Khoá luận tốt nghiệp là một giai ñoạn rất quan trọng ñối với mỗi sinh viên trước khi ra trường. ðó là kết quả của nhiều năm liền sinh viên học tập và phấn ñấu Khoá luận tốt nghiệp giúp sinh viên tiếp cận với thực tế, rèn luyện tác phong làm việc, rèn luyện khả năng làm việc theo nhóm, chủ ñộng, sáng tạo, biết cách làm chủ công việc…ðồng thời, nó còn giúp sinh viên mở rộng quan hệ giao tiếp, nâng cao ý thức chấp hành nội quy, kỷ luật…ðể ñi ñến ñược giai ñoạn này ngoài sự nổ lực của mỗi bản thân chúng ta còn cần sự giúp ñỡ của thầy cô, gia ñình và bạn bè. ðầu tiên, tôi xin bày tỏ lòng biết ơn thành kính ñến quý thầy cô trong khoa Công nghệ Sinh học, trường ðại học Mở Tp.

Hồ Chí Minh ñã tận tình giảng dạy và truyền ñạt kiến thức và những kinh nghiệm quý giá phục vụ cho việc học tập và làm việc sau này. Và tôi cũng xin bày tỏ lòng biết ơn chân thành nhất ñến Cô Nguyễn Thị Ngọc Tĩnh, người ñã chỉ bảo, hướng dẫn tận tình cũng như ñã rèn luyện cho tôi những tác phong cơ bản trong khi làm việc. Tôi cũng rất cám ơn tất cả các anh chị công tác tại phòng Sinh học thực nghiệm, thuộc Viện Nghiên cứu Nuôi trồng Thủy sản II ñã tận tình giúp ñỡ tôi trong suốt thời gian thực tập. Tôi cũng xin gửi lời tri ân ñến mẹ, người ñã vất vã lo toan cho tôi có ngày hôm nay.

Tôi chân thành cám ơn các anh chị em trong gia ñình và bạn bè ñã giúp ñỡ và chia sẽ, cổ vũ tinh thần cho tôi ñể tôi có thể hoàn thành ñợt thực tập này. Tôi xin chân thành cảm ơn!. Hồ Chí Minh ngày 25 tháng 07 năm 2009 Sinh viên thực hiện Nguyễn Thị Thu Thanh SVTH : Nguyễn Thị Thu Thanh i Khóa Luận Tốt Nghiệp GVHD : Nguyễn Thị Ngọc Tĩnh DANH SÁCH CÁC TỪ VIẾT TẮT ANOVA One- way analysis of variance PL Postlarvae (Hậu ấu trùng) SD Standard Deviation (ðộ lệch chuẩn) FAO Food and Argicultural Organizatin QS Quorum Sensing PCR Polymerase Chain Reaction NC Nghiên cứu DANH SÁCH CÁC ðƠN VỊ ðO mg Miligam o C Nhiệt ñộ bách phân pH ðộ pH % Phần trăm ppm Part per million (Phần triệu) ‰ Phần nghìn ml Millilít nm Nanomét L Lít µl Microlít SVTH : Nguyễn Thị Thu Thanh ii Khóa Luận Tốt Nghiệp GVHD : Nguyễn Thị Ngọc Tĩnh DANH SÁCH BẢNG DANH SÁCH HÌNH Hình 2. Sơ ñồ nuôi cấy vi khu2n.

Sơ ñồ bố trí thí nghiệm. Dụng cụ dùng ñể thuần hóa tôm cá. Toàn cảnh bố trí thí nghiệm. Khay bố trí thí nghiệm trên cá.

Khay bố trí thí nghiệm trên tôm.37 DANH SÁCH ðỒ THỊ ðồ thị 3. Tỉ lệ sống của ấu trùng tôm sú sau 24 giờ bổ sung vi khu2n (Thí nghiệm 1. Tỉ lệ sống của ấu trùng tôm sú sau 24 giờ bổ sung vi khu2n (Thí nghiệm 1. Tỉ lệ sống của ấu trùng tôm sú sau 24 giờ bổ sung vi khu2n (Thí nghiệm 1.

Tỉ lệ sống của cá chẽm sau 48 giờ bổ sung vi khu2n (Thí nghiệm 1. Tỉ lệ sống của cá chẽm sau 48 giờ bổ sung vi khu2n (Thí nghiệm 1. Tỉ lệ sống của cá chẽm sau 48 giờ bổ sung vi khu2n (Thí nghiệm 1. Tỉ lệ sống của cá chẽm sau 48 giờ bổ sung vi khu2n (Thí nghiệm 1.

Tỉ lệ sống của ấu trùng tôm sú sau 24 giờ bổ sung vi khu2n (Thí nghiệm 2. Tỉ lệ sống của ấu trùng tôm sú sau 24 giờ bổ sung vi khu2n (Thí nghiệm 2.Tỉ lệ sống của ấu trùng tôm sú sau 24 giờ bổ sung vi khu2n (Thí nghiệm 2.Tỉ lệ sống của ấu trùng tôm sú sau 24 giờ bổ sung vi khu2n (Thí nghiệm 2. 46 SVTH : Nguyễn Thị Thu Thanh iii Khóa Luận Tốt Nghiệp GVHD : Nguyễn Thị Ngọc Tĩnh ðồ thị 3. Tỉ lệ sống của ấu trùng tôm sú sau 24 giờ bổ sung vi khu2n (Thí nghiệm 2.

Tỉ lệ sống của ấu trùng tôm sú sau 24 giờ bổ sung vi khu2n (Thí nghiệm 2. Tỉ lệ sống của cá chẽm sau 48 giờ bổ sung vi khu2n (Thí nghiệm 2. Tỉ lệ sống của cá chẽm sau 48 giờ bổ sung vi khu2n (Thí nghiệm 2. Tỉ lệ sống của cá chẽm sau 48 giờ bổ sung vi khu2n (Thí nghiệm 2.Tỉ lệ sống của cá chẽm sau 48 giờ bổ sung vi khu2n (Thí nghiệm 2.

Tỉ lệ sống của cá chẽm sau 48 giờ bổ sung vi khu2n (Thí nghiệm 2. Tỉ lệ sống của cá chẽm sau 48 giờ bổ sung vi khu2n (Thí nghiệm 2. Tỉ lệ sống của cá chẽm sau 48 giờ bổ sung vi khu2n (Thí nghiệm 2. Tỉ lệ sống của cá chẽm sau 72 giờ bổ sung vi khu2n (Thí nghiệm 2.

53 DANH SÁCH BẢNG Bảng 3. Tỉ lệ RPS (%) trên tôm sau 24 giờ ( Thí nghiệm 3. Tỉ lệ RPS (%) trên tôm sau 24 giờ (Thí nghiệm 3. Tỉ lệ RPS (%) trên tôm sau 24 giờ (Thí nghiệm 3.

Tỉ lệ RPS (%) trên tôm sau 24 giờ (Thí nghiệm 3. Tỉ lệ RPS (%) trên cá sau 48 giờ (Thí nghiệm 3. Tỉ lệ RPS (%) trên cá sau 48 giờ (Thí nghiệm 3. Tỉ lệ RPS (%) trên cá sau 48 giờ (Thí nghiệm 3.

Tỉ lệ RPS (%) trên cá sau 48 giờ (Thí nghiệm 3. Tỉ lệ RPS (%) trên cá sau 48 giờ (Thí nghiệm 3. 58 SVTH : Nguyễn Thị Thu Thanh iv Khóa Luận Tốt Nghiệp GVHD : Nguyễn Thị Ngọc Tĩnh MỤC LỤC LỜI CẢM ƠN. i DANH SÁCH CÁC TỪ VIẾT TẮT .ii DANH SÁCH CÁC ðƠN VI ðO .ii DANH SÁCH HÌNH .iii DANH SÁCH ðỒ THỊ.iii DANH SÁCH BẢNG.

iv MỤC LỤC. I PHẦN I: TỔNG QUAN. Những cách tiếp cận trị bệnh trong nuôi trồng thủy sản. Dùng thuốc hoặc hóa chất tác ñộng trực tiếp lên tác nhân gây bệnh ñể trị bệnh.

Tăng sức ñề kháng bằng chế ñộ dinh dưỡng cho ñộng vật nuôi ñể trị bệnh. Cải thiện và quản lý môi trường ñể trị bệnh cho vật nuôi thủy sản. Tác ñộng tiêu cực của việc dùng thuốc trong nuôi trồng thủy sản. Probiotic là tác nhân kilm soát sinh học.

Khái niệm về probiotic. Cơ chế tác ñộng của probiotic. Ứng dụng của probiotic. 23 PHẦN II: VẬT LIỆU VÀ PHƯƠNG PHÁP NGHIÊN CỨU.

Thời gian và ñịa ñilm nghiên cứu. Vật liệu và phương pháp nghiên cứu. Vật liệu, môi trường, hoá chất và trang thiết bị, dụng cụ dùng trong nghiên cứu. Phương pháp nghiên cứu.

32 PHẦN III: KẾT QUẢ NGHIÊN CỨU VÀ THẢO LUẬN. Thí nghiệm xác ñịnh chủng Vibrio gây ñộc ñối với ấu trùng tôm sú và cá chẽm hương. Thí nghiệm trên ấu trùng tôm sú. Thí nghiệm trên cá chẽm hương.

41 SVTH : Nguyễn Thị Thu Thanh v Khóa Luận Tốt Nghiệp GVHD : Nguyễn Thị Ngọc Tĩnh III. Thí nghiệm ñánh giá ñộ an toàn của các chủng vi khuẩn nghiên cứu. Thí nghiệm trên ấu trùng tôm sú. Thí nghiệm trên cá chẽm hương.

Thí nghiệm ñánh giá khả năng bảo vệ ấu trùng tôm sú và cá chẽm khỏi ñộc lực của Vibrio spp. Thí nghiệm trên ấu trùng tôm sú. Thí nghiệm trên cá chẽm hương. 56 PHẦN IV: KẾT LUẬN VÀ ðỀ NGHỊ.

60 TÀI LIỆU THAM KHẢO………………………………………….61 SVTH : Nguyễn Thị Thu Thanh vi Khóa Luận Tốt Nghiệp GVHD : Nguyễn Thị Ngọc Tĩnh ðẶT VẤN ðỀ Tổ chức lương thực và nông nghiệp thế giới (FAO) ước tính tới năm 2020 thì một nửa nhu cầu thủy sản của thế giới sẽ ñược ñáp ứng nhờ nuôi trồng thủy sản, vì nguồn cá tự nhiên sẽ bị khai thác quá tải và sẽ giảm rất mạnh. Ngành nuôi trồng thủy sản ñang phát triển rộng khắp trên toàn thế giới. Trong ñó tôm sú (Penaeus monodon Fabricius, 1798) và cá chẽm (Lates calcarifer Block, 1790) là hai ñối tượng nuôi có giá trị kinh tế quan trọng của nghề nuôi Thủy sản ở nước ta và một số nước ở Châu Á hiện nay. Song song với việc tăng nhanh về sản lượng cũng như diện tích nuôi thì vấn ñề dịch bệnh trên hai ñối tượng này ñang là một vấn ñề cấp thiết, ñặc biệt tỷ lệ sống của hai ñối tượng này ở giai ñoạn ấu trùng thường thấp và không ổn ñịnh.

Ở giai ñoạn này chúng thường nhiễm một số bệnh do vi khu2n chủ yếu là nhóm Vibrio. Khi phát hiện bệnh, người nuôi thường sử dụng một số loại hóa chất cũng như kháng sinh ñể phòng và trị các bệnh do vi khu2n gây ra, nhưng những biện pháp này thường gây ra hiện tượng kháng thuốc cũng như hiệu quả chữa trị không ñược lâu dài. ðồng thời, việc sử dụng thuốc kháng sinh như vậy có khả năng tạo ra những dòng vi khu2n kháng kháng sinh, các vi khu2n này có thể truyền gen kháng thuốc cho vi khu2n gây bệnh ở người. Mặt khác, dư lượng thuốc kháng sinh trên các sản ph2m của ngành nuôi trồng thủy sản cũng ảnh hưởng rất lớn ñến sức khỏe của người sử dụng.

Bên cạnh ñó, chất lượng nước trong hồ nuôi cũng ảnh hưởng ñáng kể ñến khả năng mắc bệnh của tôm cá. Do ñó, một vấn ñề ñặt ra hiện nay là cần sản xuất các chế ph2m vi sinh nhằm thay thế việc sử dụng hóa chất và kháng sinh trong nuôi trồng thủy sản, và các chế ph2m ñó có khả năng cải thiện chất lượng nước của môi trường nuôi trồng là vấn ñề ñáng ñược quan tâm. Vi khu2n probiotic là thành phần chính trong các chế ph2m vi sinh.Vì vậy, việc nghiên cứu xem những chủng vi khu2n probiotics có tác ñộng như thế nào ñối với ấu trùng tôm sú và ấu trùng cá chẽm là việc cần thiết. Chính vì vậy, ñược sự ñồng ý của Khoa Công nghệ sinh học, chuyên ngành Vi sinh – Trường ðại học Mở Tp.

Hồ Chí Minh, dưới sự hướng dẫn của giáo viên SVTH : Nguyễn Thị Thu Thanh 1 Khóa Luận Tốt Nghiệp GVHD : Nguyễn Thị Ngọc Tĩnh Nguyễn Thị Ngọc Tĩnh tôi tiến hành thực hiện ñề tài: “ Nghiên cứu ảnh hưởng của một số chủng vi khuẩn lên tỷ lệ sống của ấu trùng tôm sú (Penaeus monodon Fabricius, 1798) và cá chẽm hương (Lates calcarifer Block, 1790) trong ñiều kiện phòng thí nghiệm”.