Nghiên cứu ảnh hưởng của chính sách giá điện đến công suất lắp máy của trạm thủy điện vừa và nhỏ

Luận văn thạc sĩ kỹ thuật nghiên cứu xây dựng công trình thủy nghiên cứu ảnh hưởng của chính sách giá điện đến việc xác định công suất, khảo sát thực trạng, phân tích nguyên nhân,

• Tác giả: Nguyễn Xuân Thành
• Người hướng dẫn: TS. Nguyễn Văn Sơn
• Trường học: Trường Đại học Thủy Lợi
• Chuyên ngành: Khoa Công trình, Khoa Năng Lượng
• Đề tài: Nghiên Cứu Ảnh Hưởng Của Giá Điện Đến Công Suất Trạm Thủy Điện Vừa Và Nhỏ
• Loại tài liệu: luận văn
• Năm xuất bản: 2012
• Địa điểm: Hà Nội

Mục lục chi tiết

• LỜI CẢM ƠN
• LỜI CAM ĐOAN
• 1. CHƯƠNG 1: TỔNG QUAN
• 1.1. Tổng quan về hệ thống nguồn điện Việt Nam
• 1.2. Tình hình cung cầu của hệ thống điện từ nay đến năm 2016
• 1.2.1. Cân bằng điện năng. Đánh giá khả năng phát tối đa của nguồn điện
• 1.2.2. Cân bằng công suất
• 1.3. Tổng quan về các chính sách, quy định giá phát điện từ trước tới nay
• 1.3.1. Đối với các nhà máy thủy điện từ 30 MW trở lên
• 1.3.2. Đối với các nhà máy thủy điện dưới 30 MW
• 1.3.3. Thị trường phát điện cạnh tranh
• 1.3.4. Lộ trình hình thành và phát triển các cấp độ thị trường điện tại Việt Nam
• 1.3.5. Giá trị điện năng của nhà máy điện trong thị trường phát điện cạnh tranh
• 2. CHƯƠNG 2: CÁC YẾU TỐ ẢNH HƯỞNG ĐẾN VIỆC XÁC ĐỊNH CÔNG SUẤT LẮP MÁY CỦA CÁC TRẠM THỦY ĐIỆN
• 2.1. Đặc điểm của trạm thủy điện
• 2.2. Các thành phần công suất của hệ thống điện
• 2.3. Yêu cầu chủ yếu của hệ thống điện đối với chế độ làm việc của các trạm phát điện
• 2.4. Khả năng tham gia cân bằng năng lượng toàn hệ thống điện của trạm thủy điện có hồ điều tiết ngày đêm
• 2.4.1. Chế độ làm việc của trạm thủy điện điều tiết ngày và cách xác định vị trí của nó trên biểu đồ phụ tải ngày đêm
• 2.4.2. Chế độ làm việc của trạm thủy điện điều tiết ngày trong biểu đồ cân bằng công suất của hệ thống điện
• 2.4.3. Các thành phần công suất của trạm thủy điện điều tiết ngày đêm làm việc trong hệ thống điện
• 2.5. Xác định công suất công tác lớn nhất
• 2.6. Các yếu tố ảnh hưởng đến việc xác định công suất lắp máy của các trạm thủy điện vừa và nhỏ
• 2.6.1. Giả thiết xây dựng
• 2.6.2. Yêu cầu vận hành của hệ thống
• 2.6.3. Chính sách giá điện
• 2.6.4. Các mặt tích cực trong việc xác định công suất lắp máy tăng cao
• 2.6.5. Các mặt tiêu cực trong việc xác định công suất lắp máy tăng cao
• 3. CHƯƠNG 3: TÍNH TOÁN, SO SÁNH CÁC PHƯƠNG ÁN CHO CÁC NHÀ MÁY THỦY ĐIỆN TRONG THỰC TẾ
• 3.1. Cơ sở lý luận để tính toán so sánh
• 3.1.1. Tính toán thủy năng
• 3.1.2. Tính toán kinh tế năng lượng
• 3.2. Thu thập các tài liệu thực tế
• 3.2.1. Công trình thủy điện Nậm Mô
• 3.2.2. Nhiệm vụ của công trình thủy điện Nậm Mô
• 3.2.3. Tài liệu địa hình
• 3.2.4. Tài liệu thủy văn
• 3.2.5. Tài liệu thiết bị
• 3.3. Công trình thủy điện Mường Hum
• 3.3.1. Giới thiệu
• 3.3.2. Nhiệm vụ của công trình thủy điện Mường Hum
• 3.3.3. Tài liệu địa hình
• 3.3.4. Tài liệu thủy văn
• 3.3.5. Tài liệu thiết bị
• 3.4. Tính toán, so sánh các chỉ tiêu kinh tế của hai công trình trên
• 3.4.1. Đánh giá các kết quả tính toán
• 3.4.2. Các điều kiện thủy văn của 2 công trình
• 3.4.3. Các chỉ tiêu tải chính của 2 công trình
• 3.4.4. Khả năng đảm bảo đối với hệ thống điện
• 4. CHƯƠNG 4: KẾT LUẬN VÀ KIẾN NGHỊ
• 4.1. Tổng kết, đánh giá các kết quả đạt được
• 4.2. Những tồn tại và phương hướng giải quyết
• 4.2.1. Những tồn tại
• 4.2.2. Phương hướng giải quyết
• TÀI LIỆU THAM KHẢO

Tóm tắt

I. Tổng quan về giá điện và công suất trạm thủy điện

Trong bối cảnh phát triển năng lượng tái tạo, giá điện đóng vai trò quan trọng trong việc xác định công suất trạm thủy điện. Theo báo cáo, hiện nay, trạm thủy điện vừa và trạm thủy điện nhỏ đang chiếm tỷ lệ lớn trong tổng công suất lắp đặt của hệ thống điện Việt Nam. Việc phân tích ảnh hưởng của giá điện đến công suất trạm thủy điện giúp làm rõ mối liên hệ giữa chính sách giá và hiệu suất hoạt động của các nhà máy điện này. Đặc biệt, trong giai đoạn hiện nay, khi mà nhu cầu tiêu thụ điện tăng cao, việc tối ưu hóa công suất lắp máy là cần thiết để đảm bảo hiệu quả kinh tế và bảo vệ môi trường.

1.1. Mối liên hệ giữa giá điện và công suất

Giá điện không chỉ ảnh hưởng đến quyết định đầu tư mà còn đến khả năng vận hành của trạm thủy điện. Khi giá điện tăng, các nhà đầu tư có xu hướng gia tăng công suất lắp máy để tối ưu hóa lợi nhuận. Ngược lại, khi giá điện giảm, có thể dẫn đến việc giảm công suất hoạt động, gây lãng phí nguồn lực. Điều này cho thấy rằng việc điều chỉnh giá điện cần phải được thực hiện đồng bộ với các chính sách phát triển nguồn năng lượng tái tạo, đặc biệt là năng lượng thủy điện.

II. Các yếu tố ảnh hưởng đến công suất trạm thủy điện

Nghiên cứu cho thấy có nhiều yếu tố ảnh hưởng đến việc xác định công suất trạm thủy điện. Đầu tiên là chi phí sản xuất điện, bao gồm chi phí xây dựng và vận hành nhà máy. Các nhà máy thủy điện nhỏ thường gặp khó khăn trong việc tính toán chi phí do thiếu thông tin và kinh nghiệm. Thứ hai, quản lý nguồn nước cũng là một yếu tố quan trọng, ảnh hưởng trực tiếp đến khả năng phát điện của trạm. Cuối cùng, chính sách giá điện cũng có tác động lớn đến quyết định đầu tư và vận hành của các nhà máy thủy điện. Việc tối ưu hóa công suất lắp máy cần phải xem xét đồng bộ các yếu tố này để đạt được hiệu quả kinh tế cao nhất.

2.1. Chi phí sản xuất và ảnh hưởng đến công suất

Chi phí sản xuất điện là một trong những yếu tố quyết định đến công suất trạm thủy điện. Các nhà máy thủy điện cần phải tính toán chính xác các khoản chi phí để đưa ra mức giá bán hợp lý. Khi chi phí sản xuất điện tăng, khả năng cạnh tranh của các nhà máy thủy điện sẽ giảm, dẫn đến việc giảm công suất lắp máy. Ngược lại, nếu chi phí giảm, các nhà máy có thể gia tăng công suất để tối ưu hóa lợi nhuận. Điều này nhấn mạnh tầm quan trọng của việc quản lý chi phí trong quá trình vận hành các trạm thủy điện.

III. Tác động của giá điện đến hiệu suất thủy điện

Hiệu suất thủy điện không chỉ phụ thuộc vào công nghệ mà còn bị ảnh hưởng bởi giá điện. Các nhà máy có giá điện cạnh tranh hơn sẽ thu hút được nhiều nguồn đầu tư hơn, từ đó nâng cao hiệu suất hoạt động. Nghiên cứu cho thấy rằng việc điều chỉnh giá điện có thể tạo ra động lực cho các nhà đầu tư nâng cấp công nghệ, từ đó cải thiện hiệu suất và giảm thiểu tác động đến môi trường. Việc này không chỉ giúp tăng cường khả năng phát điện mà còn góp phần vào việc phát triển bền vững hệ thống điện quốc gia.

3.1. Đổi mới công nghệ và ảnh hưởng đến hiệu suất

Đổi mới công nghệ là một trong những yếu tố quan trọng để nâng cao hiệu suất thủy điện. Các nhà máy thủy điện cần phải đầu tư vào công nghệ mới để cải thiện khả năng phát điện. Sự thay đổi trong giá điện có thể tạo ra động lực cho các nhà đầu tư thực hiện các dự án nâng cấp công nghệ. Những cải tiến này không chỉ giúp tăng cường hiệu suất mà còn giảm thiểu tác động tiêu cực đến môi trường, tạo ra nguồn điện sạch và bền vững cho tương lai.

IV. Kết luận và khuyến nghị

Nghiên cứu cho thấy rằng giá điện có tác động sâu sắc đến công suất trạm thủy điện. Việc điều chỉnh giá điện cần phải được thực hiện một cách cẩn thận, nhằm đảm bảo sự phát triển bền vững của các trạm thủy điện vừa và nhỏ. Các chính sách cần hướng tới việc tạo ra môi trường thuận lợi cho đầu tư, đồng thời khuyến khích các nhà máy nâng cao hiệu suất và giảm thiểu tác động đến môi trường. Điều này không chỉ giúp tối ưu hóa lợi nhuận cho các nhà đầu tư mà còn góp phần bảo vệ tài nguyên thiên nhiên và phát triển bền vững nguồn năng lượng tái tạo.

4.1. Khuyến nghị về chính sách giá điện

Để tối ưu hóa công suất trạm thủy điện, cần có chính sách giá điện linh hoạt và hợp lý. Các cơ quan quản lý nên xem xét điều chỉnh giá điện dựa trên chi phí sản xuất thực tế và khả năng cạnh tranh của các nguồn điện. Điều này sẽ tạo điều kiện thuận lợi cho các nhà đầu tư, đồng thời khuyến khích họ nâng cao hiệu suất và giảm thiểu tác động đến môi trường. Bên cạnh đó, cần có các chương trình hỗ trợ cho các trạm thủy điện nhỏ để họ có thể cải thiện công nghệ và tối ưu hóa công suất lắp máy.

Nội dung chính

Tổng quan nghiên cứu

Hệ thống điện Việt Nam đã có sự phát triển mạnh mẽ trong những năm gần đây với tổng công suất lắp đặt đạt khoảng 23.559 MW vào cuối năm 2011, trong đó thủy điện chiếm tỷ lệ khoảng 41,2%. Sản lượng điện năm 2009 đạt 87.019 GWh, thủy điện đóng góp khoảng 34,45%. Theo quy hoạch phát triển điện lực quốc gia giai đoạn 2011-2030, tổng công suất các nguồn thủy điện dự kiến tăng lên khoảng 17.325 MW vào năm 2020, chiếm 23,1% tổng công suất toàn hệ thống. Đặc biệt, gần 900 trạm thủy điện vừa và nhỏ với tổng công suất lắp máy hơn 6.600 MW dự kiến được xây dựng và vận hành đến năm 2015.

Tuy nhiên, việc xác định công suất lắp máy của các trạm thủy điện vừa và nhỏ hiện nay còn nhiều bất cập. Một số công trình xác định công suất quá lớn gây lãng phí vốn đầu tư, trong khi một số khác lại xác định công suất quá nhỏ làm lãng phí nguồn tài nguyên quốc gia. Luận văn tập trung nghiên cứu ảnh hưởng của chính sách giá điện đến việc xác định công suất lắp máy của các trạm thủy điện vừa và nhỏ, nhằm đề xuất các giải pháp tối ưu hóa công suất lắp máy, góp phần nâng cao hiệu quả kinh tế quốc dân.

Phạm vi nghiên cứu tập trung vào các trạm thủy điện vừa và nhỏ tại Việt Nam, giai đoạn từ năm 2009 đến 2016, với phân tích chi tiết các yếu tố ảnh hưởng, chính sách giá điện và các mô hình vận hành trong thị trường phát điện cạnh tranh. Nghiên cứu có ý nghĩa quan trọng trong việc hỗ trợ hoạch định chính sách, tối ưu hóa đầu tư và vận hành các trạm thủy điện, góp phần đảm bảo cân bằng cung cầu điện năng và phát triển bền vững ngành điện lực.

Cơ sở lý thuyết và phương pháp nghiên cứu

Khung lý thuyết áp dụng

Luận văn dựa trên các lý thuyết và mô hình sau:

• Lý thuyết cân bằng công suất và điện năng trong hệ thống điện: Phân tích các thành phần công suất gồm công suất công tác lớn nhất, công suất dự trữ (dự trữ phụ tải, dự trữ sự cố, dự trữ sửa chữa) và công suất trùng nhằm đảm bảo cung cấp điện an toàn và ổn định.
• Mô hình vận hành trạm thủy điện điều tiết ngày đêm: Xác định vị trí làm việc của trạm trên biểu đồ phụ tải ngày đêm, phân tích khả năng tham gia cân bằng năng lượng toàn hệ thống.
• Khái niệm chi phí tránh được và chính sách giá điện: Áp dụng các quy định về biểu giá chi phí tránh được cho các nhà máy thủy điện dưới 30 MW theo Quyết định số 18/2008/QĐ-BCT và các quy định về giá phát điện trong thị trường phát điện cạnh tranh.
• Mô hình thị trường phát điện cạnh tranh: Phân tích cơ chế chào giá điện năng, giá công suất (CAN), giá trần SMP, và các dịch vụ phụ trợ trong thị trường phát điện cạnh tranh theo Quyết định số 26/2006/QĐ-TTg.

Các khái niệm chính bao gồm: công suất lắp máy, công suất công tác, công suất dự trữ, công suất trùng, chi phí tránh được, biểu giá điện năng, thị trường phát điện cạnh tranh.

Phương pháp nghiên cứu

Nghiên cứu sử dụng phương pháp tổng hợp và phân tích dữ liệu thứ cấp từ các báo cáo ngành điện lực Việt Nam, các quy định pháp luật liên quan và số liệu thực tế của các trạm thủy điện vừa và nhỏ. Cỡ mẫu nghiên cứu bao gồm gần 900 trạm thủy điện vừa và nhỏ dự kiến xây dựng đến năm 2015 với tổng công suất lắp máy hơn 6.600 MW.

Phương pháp chọn mẫu là phương pháp chọn mẫu toàn bộ các trạm thủy điện vừa và nhỏ trong phạm vi nghiên cứu để đảm bảo tính đại diện và toàn diện. Phân tích dữ liệu sử dụng các mô hình cân bằng công suất, cân bằng điện năng, mô hình xác định vị trí công suất trên biểu đồ phụ tải ngày đêm, và mô hình tính toán chi phí kinh tế năng lượng.

Timeline nghiên cứu kéo dài từ năm 2009 đến 2016, tập trung phân tích các giai đoạn chính: hiện trạng hệ thống điện (2009-2011), dự báo cung cầu điện (2012-2016), và tác động của chính sách giá điện đến xác định công suất lắp máy.

Kết quả nghiên cứu và thảo luận

Những phát hiện chính

1. Tỷ lệ thủy điện trong tổng công suất lắp đặt tăng liên tục: Từ 35% năm 2009 lên 41,2% năm 2011, với công suất lắp đặt thủy điện đạt khoảng 10.000 MW. Điều này phản ánh sự phát triển mạnh mẽ của các dự án thủy điện lớn như Sơn La, Bản Vẽ, Sông Tranh.

2. Cân bằng cung cầu điện năng và công suất được đảm bảo nhưng có sự khác biệt vùng miền: Năm 2012, khả năng phát tối đa toàn hệ thống đạt 137,4 tỷ kWh, đáp ứng nhu cầu 121,7 tỷ kWh với dự phòng 13%. Tuy nhiên, miền Nam có dự phòng thấp nhất khoảng 5-9%, trong khi miền Bắc và miền Trung có dự phòng cao hơn (17-40%).

3. Chính sách giá điện ảnh hưởng trực tiếp đến xác định công suất lắp máy: Các nhà máy thủy điện dưới 30 MW áp dụng biểu giá chi phí tránh được theo Quyết định 18/2008/QĐ-BCT, với giá điện năng thay đổi theo mùa và khu vực, tạo động lực cho chủ đầu tư điều chỉnh công suất lắp máy nhằm tối ưu hóa lợi nhuận.

4. Công suất lắp máy của các trạm thủy điện vừa và nhỏ hiện còn bất cập: Một số trạm xác định công suất quá lớn gây lãng phí vốn đầu tư, trong khi một số khác xác định công suất quá nhỏ làm lãng phí tài nguyên nước và đất đai. Ví dụ, trạm thủy điện Đa Kai có công suất lắp máy điều chỉnh từ 24 MW lên 30 MW để tận dụng nước mùa mưa, nhưng số giờ sử dụng công suất chỉ khoảng 4.100 giờ/năm.

Thảo luận kết quả

Nguyên nhân chính của sự bất cập trong xác định công suất lắp máy là do chưa có sự đồng bộ giữa chính sách giá điện, yêu cầu vận hành hệ thống và đặc điểm kỹ thuật của từng trạm thủy điện. Việc áp dụng biểu giá chi phí tránh được theo vùng miền và mùa vụ tạo ra sự khác biệt về lợi ích kinh tế, dẫn đến xu hướng tăng công suất lắp máy để tận dụng giá cao vào giờ cao điểm, nhưng lại gây lãng phí trong mùa thấp điểm.

So sánh với các nghiên cứu trong ngành điện lực, kết quả cho thấy việc cân bằng công suất và điện năng trong hệ thống điện Việt Nam đã được đảm bảo về mặt kỹ thuật, nhưng vẫn còn tiềm năng tối ưu hóa công suất lắp máy các trạm thủy điện vừa và nhỏ để nâng cao hiệu quả kinh tế và sử dụng tài nguyên bền vững.

Dữ liệu có thể được trình bày qua các biểu đồ phụ tải ngày đêm, biểu đồ cân bằng công suất công tác trong năm, và bảng tổng hợp biểu giá chi phí tránh được theo từng năm và miền, giúp minh họa rõ ràng ảnh hưởng của chính sách giá đến quyết định công suất lắp máy.

Đề xuất và khuyến nghị

1. Xây dựng khung chính sách giá điện linh hoạt theo đặc điểm từng trạm thủy điện: Điều chỉnh biểu giá chi phí tránh được phù hợp với công suất, lưu lượng nước và vị trí địa lý nhằm khuyến khích đầu tư hợp lý, tránh tình trạng lắp đặt công suất quá lớn hoặc quá nhỏ. Thời gian thực hiện: 1-2 năm; Chủ thể: Bộ Công Thương, Cục Điều tiết điện lực.

2. Áp dụng mô hình tối ưu hóa công suất lắp máy dựa trên phân tích cân bằng công suất và điện năng thực tế: Sử dụng các mô hình toán học để xác định công suất lắp máy tối ưu, cân đối giữa hiệu quả kinh tế và khả năng vận hành hệ thống. Thời gian thực hiện: 2 năm; Chủ thể: Các viện nghiên cứu, trường đại học, doanh nghiệp điện lực.

3. Tăng cường giám sát và đánh giá hiệu quả vận hành các trạm thủy điện vừa và nhỏ: Thiết lập hệ thống thu thập dữ liệu vận hành, phân tích số giờ sử dụng công suất, công suất dự trữ và công suất trùng để điều chỉnh công suất lắp máy phù hợp. Thời gian thực hiện: liên tục; Chủ thể: Cục Điều tiết điện lực, các công ty vận hành hệ thống.

4. Đẩy mạnh đào tạo và nâng cao nhận thức cho các chủ đầu tư và nhà quản lý về tác động của chính sách giá điện: Tổ chức các khóa đào tạo, hội thảo nhằm nâng cao hiểu biết về cơ chế thị trường phát điện cạnh tranh và ảnh hưởng của chính sách giá đến quyết định đầu tư. Thời gian thực hiện: 1 năm; Chủ thể: Bộ Công Thương, các trường đại học.

Đối tượng nên tham khảo luận văn

1. Các nhà hoạch định chính sách ngành điện lực: Giúp hiểu rõ tác động của chính sách giá điện đến đầu tư và vận hành các trạm thủy điện, từ đó xây dựng chính sách phù hợp, hiệu quả.

2. Chủ đầu tư và nhà quản lý các dự án thủy điện vừa và nhỏ: Cung cấp cơ sở khoa học để xác định công suất lắp máy tối ưu, tránh lãng phí vốn và tài nguyên.

3. Các nhà nghiên cứu và học viên ngành năng lượng, kỹ thuật điện: Là tài liệu tham khảo về mô hình cân bằng công suất, cân bằng điện năng và thị trường phát điện cạnh tranh tại Việt Nam.

4. Các đơn vị vận hành hệ thống điện và công ty mua bán điện: Hỗ trợ trong việc lập kế hoạch vận hành, điều tiết công suất và đánh giá hiệu quả kinh tế của các trạm thủy điện.

Câu hỏi thường gặp

1. Chính sách giá điện ảnh hưởng thế nào đến công suất lắp máy của trạm thủy điện?
   Chính sách giá điện, đặc biệt là biểu giá chi phí tránh được và giá công suất, tạo động lực cho chủ đầu tư điều chỉnh công suất lắp máy nhằm tối đa hóa lợi nhuận. Ví dụ, giá điện cao vào giờ cao điểm khuyến khích tăng công suất lắp máy để tận dụng giá cao.

2. Tại sao công suất lắp máy của một số trạm thủy điện lại được xác định quá lớn hoặc quá nhỏ?
   Nguyên nhân do thiếu đồng bộ giữa chính sách giá, yêu cầu vận hành và đặc điểm kỹ thuật của trạm. Thiếu thông tin chính xác về lưu lượng nước và biểu đồ phụ tải cũng dẫn đến xác định công suất không hợp lý.

3. Làm thế nào để xác định công suất công tác lớn nhất của trạm thủy điện điều tiết ngày?
   Công suất công tác lớn nhất được xác định dựa trên biểu đồ phụ tải ngày cao nhất và dung tích hồ điều tiết ngày, sử dụng phương pháp xác định vị trí làm việc trên đường luỹ tích phụ tải.

4. Công suất dự trữ và công suất trùng có vai trò gì trong hệ thống điện?
   Công suất dự trữ đảm bảo hệ thống có khả năng đáp ứng phụ tải đột ngột, sự cố và sửa chữa. Công suất trùng giúp tận dụng nguồn nước thiên nhiên, giảm chi phí nhiên liệu cho nhiệt điện và nâng cao hiệu quả vận hành.

5. Thị trường phát điện cạnh tranh ảnh hưởng thế nào đến các nhà máy thủy điện?
   Thị trường phát điện cạnh tranh yêu cầu các nhà máy tham gia chào giá điện năng và công suất, tạo áp lực tối ưu hóa chi phí và công suất lắp máy. Giá điện được xác định dựa trên chi phí biên và giá trần SMP, giúp phản ánh đúng chi phí xã hội và khuyến khích đầu tư hiệu quả.

Kết luận

• Tổng công suất lắp đặt thủy điện Việt Nam tăng liên tục, đóng góp quan trọng vào hệ thống điện quốc gia.
• Cân bằng cung cầu điện năng và công suất được đảm bảo nhưng còn sự khác biệt vùng miền, đặc biệt miền Nam có dự phòng thấp.
• Chính sách giá điện ảnh hưởng trực tiếp đến quyết định công suất lắp máy của các trạm thủy điện vừa và nhỏ, tạo ra cả cơ hội và thách thức.
• Việc xác định công suất lắp máy hiện còn bất cập, cần áp dụng các mô hình tối ưu và chính sách linh hoạt để nâng cao hiệu quả kinh tế và sử dụng tài nguyên.
• Đề xuất các giải pháp chính sách, kỹ thuật và quản lý nhằm tối ưu hóa công suất lắp máy, góp phần phát triển bền vững ngành điện lực Việt Nam.

Next steps: Triển khai nghiên cứu mô hình tối ưu công suất lắp máy, hoàn thiện khung chính sách giá điện linh hoạt và tăng cường giám sát vận hành các trạm thủy điện vừa và nhỏ.

Các nhà hoạch định chính sách, chủ đầu tư và nhà nghiên cứu cần phối hợp chặt chẽ để áp dụng kết quả nghiên cứu vào thực tiễn, nâng cao hiệu quả đầu tư và vận hành hệ thống điện Việt Nam.

Trích đoạn nội dung tài liệu

CHƯƠNG I: TONG QUAN 1.1 Tổng quan về hệ thống nguồn điện Việt Nam Theo bảo cáo ting quan về hệ thống diện Việt Nam năm 2009 thi tổng công suất lắp đặt của các nguồn điện là 17.S2IMW, trong đó thủy điện chiếm 35%; công suất khả dụng đạt 16. "Nhập khẩu "Hình 1.12 Tỉ lệ nguồn điện Việt Nam tính đến cuối năm 2009 [Nam 2010, tổng công suất lắp đặt của các nguồn điện Việt Nam là 21.542MW, trong đó, thủy điện chiếm 37,7 1%, công suất lắp đặt là 8.2: Co cdu nguồn điện Việt Nam tính đến cuối năm 2010 Đến cuối năm 2011, tổng công suit lip đặt của cúc nguồn điện Việt Nam là 23.559MW, trong đồ, thủy điện chiếm 41.2%, công suất kip đặt là 10. So với các năm trước, ti lệ thủy điện tăng là do một số nhà máy lớn như Sơn La, Bản. Ve, Sông Tranh, An Khê ~ Ka Nak.

đi vào vận hành. "Nhiệt điện nh ig điện 2% than chạy khí 18% 2% Hinh 1.3: Cơ cẫu nguồn điện Việt Nam cuỗi nim 2011 Tương quan giữa ting trưởng nguồn và phụ tải ede năm thể hiện : —ề.4: Tường quan giữa tăng trường nguần và phy tải cực đại Theo Quyết định số 1208/QĐ-TTE ngày 21 tháng 7 năm 2011 của Thủ tướng Chính phủ về việc Phê duyệt Quy hoạch phát điện lực quốc gia giai đoạn 2011-3030 có xét đến năm 2030 ~_ Sản lượng điện san xuất và nhập khẩu năm 2015 khoảng 194-210 tỷ kWh, ‘nim 2020 khoảng 330 ~ 363 ty kWh, năm 2030 khoảng 695 ~ 834 tỷ kWh, = Ua tiên phát tiễn các nguồn thuỷ điện, nhất là các dự án lợi ích tổng hợp: Chống lũ, cắp nước, sản xuất diện: đưa tổng công sult các nguồn thuỷ diện từ 9.200MW hiện nay lên 17. - Nam 2020: Tổng công suất các nhà máy điện khoảng 75. thuỷ điện chiếm 23,1% với tổng công suất vào khoảng 17.325 MW: Nang lượng ti Hat nhận a0 W% 6% “Thuỷ điện tích năng 2% - Năm 2030: Tổng công suất các nhà mắy điện khoảng 146.800 MW trong đồ thuỷ điện chiếm 11,8% với tổng công suất lắp đt vio khoảng 17.325 MW: "Nẵng lượng, Nhập khẩu tái tạo Hạt nhân 5% 6% 10% Thuy điện tích năng 4 Nhiệt điện chạy khí 12% “Hình 1.6: Cơ cấu nguồn điện Việt Nam đến năm 2030 Hiện nay, các nhà may thủy điện trên 30MW kỹ kết Hợp đồng mua bán điện với đầu mỗi duy nhất là Công ty Mua bin điện.

Giá bản điện của các nhà máy này phụ thuộc vào việc tính toán chi phí xây dựng và chỉ phí vận hành nhà máy. mục các nhà may đã đi vào vận hành tính đến cuối năm 2011 bao gồm: srr] Xhamgy | © | PMẾKẾTPMRSI là am mấy | (MW) | (MW) Tổng cộng 10120 | 18302 1 [Son La 4 | 1600 1600 | EVN 2 | Hoa Binh = | 1920 1960 | EVN 3 | Thie Ba 3 120 120 [Côphần 4 [Tuyen Quang | 3 1a Mã |EVN 3 [Ban Ve z 320 320 [BVN 6 [Quảng tị ? ot 6 [EVN 1 [A Vương z 210 210 | EVN 8 | Cửa Đạt 2 9% 9% Cophin VINACONEX 9° | Vĩnh Sơn 2 66 66 Cổphan 10 | SôngHình ? T0 70 [Côphần 11 Pleikrong ? 100 100 | EVN 12 |iay 4 720 720 | EVN 13 |SẽSan3 ? 360 360 |EVN 14 | SéSan 4 3 360 360 | EVN 15 | SéSan 4A 3 a 6 [EW 16 |KrongHnang | 2 4 64 [Côphần 17 | Buon Tua Sah | 2 %6 %6 [EVN 18 |SongTranh2 | 2 190 190 | EVN Số [ Pthiếtkế ÏPkhả dụng STT | Nhà máy “Chủ sở hữu máy | ay | (MW) ‘An Khê - 9 a2) 1 13 |EVN Kanak 20 | Srepok 3 3 | 20 20 | EVN 21 | Srepok4 2 80, 80 Cổphan 22 [BuônKup | 2 | 280 20 | EVN 23 |Hwong Dién | 3 a SỈ | Céphin 24 |SôngBaHg | 2 | 220 330 | EVN 35 /DingNaid | 2 180 180 | EVN 26 [Ti An 4 | 400 440 | EVN 37 | Ba Nhim 4 160 160 | EVN 28 | Thác Mơ 2 150 150 Cổphan 29 | Hàm Thuận 2 300 300 EVN 30 | Ba Mi ? 175 15 [EVN 31 | Bai Ninh 2 | 300 300 |EVN l CWCPDT&PT 32 |NimChién2 | 2 3 3 diện Tây Bắc Cty CPTĐ Qué 33 | Ban Cốch 18 18 y Phong 34 | Huong Son | 2 3 32 | Cophin 35 | Thii An 2 2 82 | Cophin l Gy CPTD Bình 36 | Bình Điền 2 44 44 Số [ Pthiếtkế ÏPkhả dụng STT | Nhà máy “Chủ sở hữu máy | ay | (MW) Cty CPTD Genco 37 | Sông Côn 3 “ “ - Sông Côn 38 | SE San 3A z 108 108 — [Côphần 39 | Dak Tih 4 144 144 Cổphan Cty Cổ phần Za 40 | Za Hung 2 30 30 sy CoP Hung 41 | Bắc. Bình Cy CPPT điện lực 2 33 33 y en Việt Nam Cty CPTD min 42 | ba Ding 2 2 M4 "` 43 | Cin Don 2 T S0 — | Tety Sing Da Cty CP Thuy điện. 44 | A Lưới 2 85 170 ¥ ý i Miễn Trung 44 |Srokphumieng | 2 SI SI TCty IDICO ‘Bang 1.1 Danh mục các nhà may thiy điện trên 30MW đang vận hành tính đến cuối năm 2011 Theo các quy hoạch đã được phê duyệt thi từ nay tới năm 2015 sẽ có gần 900 tram thủy điện vừa và nhỏ với tổng công suit lí máy hơn 6.600MW được xây dựng và đi vào vận hành.

Việc xác inh công suất lắp máy của các trạm thủy điện cóthể được chun xác trong giai đoạn thiết kế k kỹ thuật Hiện nay, tai một s công tình, công suất lắp máy được xác định quá lớn, gây lãng phí vốn đầu tư. Trong khi đó, một số công trình lại xác định công suất lắp máy quá nhỏ, gây lãng phí nguồn tải nguyên đất nước, Từ việc nghiên cứu các yếu tố ảnh hưởng đến việc xác định công suất lắp máy. các trạm thủy điện, qua dé đưa ra được các kiến nghị để việc xác định công suất lắp 10 máy của các trạm thủy điện vừa và nhỏ đem lại tối ưu nhất đối với nền kinh tế quốc dân 1.2 Tinh hình cung cầu của hệ thống điện từ nay đến năm 2016 1.1 Cân bằng điện năng. Đánh giá khả năng phát tối đa của nguồn điện Năm 2012 ‘Vio thời điểm đầu năm 2012, mực nước 1 các hỗ thủy hiện có đã đạt mực nước ding bình thường, cộng thêm có 3.697MW công suất nguồn điện mới vào vận hành năm 2012, khả năng phát tối đa của nguồn điện toàn hệ thống là 137.4 tỷ KWh (bao gồm các nguồn điện chạy dầu FO+DO với khả năng phát tối đa là 869 tỷ kWh), đủ đáp ứng nhu cầu phụ tải điện toàn hệ thống năm 2012 là 121,702 ty kWh và có dự phòng 13%.

Trong đó, vào mùa khô, cung cắp điện được đảm bảo ổn định và có dự phòng (1394) Khả năng phít tối da của nguồn điện từng min như sau: + Tại min Bắc và miễn Trung: Công suất nguồn điện bổ sung ở mức cao (miễn Bắc là 2.840MW, miễn Trung là 748MW). Khả năng phát tối đa của nguồn điện trong khu vục đủ dp ứng như cầu phụ tải diện và có dự phòng (miễn Bắc là 17%, miền Trung là 40%). Trong đó, vào mùa khô, cung cấp điện được dim bảo và có dự phòng. (miền Bắc là 17%, miễn Trang là = Tại miễn Nam: Công suất các nguồn điện bổ sung ở mức thấp (1 I0MW), khả năng phát tối đa của nguồn điện trong khu vực là 65,67 ty kWh, đủ đáp ứng nhu cầu.

phụ ải điện năm 2012 là 62,79 tỷ kWh và có dự phòng 5%6. Trong đó, vào mùa khô, cung cấp điện được đảm bao dn định và có dự phòng (9%). Niur vây, năm 2012 cân đối cung:cầu trong các miền được đảm bảo, hệ thống điện các miễn đều có dự phòng. Tuy nhiên, ỷ lệ dự phòng là khác nhau, trong đó miễn Nam có tý lệ đự phông ở mức thấp hơn, do vậy trong các năm tối cần thiết bổ sunz nguồn ef điện cho min Nam.

1 Giai đoạn 2013-2016 Trong giai đoạn 2013-2016, mỗi năm hệ thống điện quốc gia được bổ sung 3.200-8,600MW công su nguồn điện mới, khả năng phátối đa của nguồn dign toàn hệ thing từ 149,38 tỷ KWh vào năm 2013 đến 243,07 tỷ KWh vào năm 2016, đủ dip ứng nhu cầu điện trong giai đoạn 2013-2016 và cỏ dự phòng. Trong đó, tỷ lệ dự phòng năm 2015, 2016 khá cao, lần lượt là 11% (2015) và 2% (2016). Tuy nhin, tỷ 1 dự phòng các năm 2013, 2014 thấp hơn, chi ở mức 6-79, trường hợp xuất hiện diễn biến aqua bit thường như sự cổ lớn ở các nhà máy điện, nhu cầu điện tăng cao đột biển hoặc các tổ máy không vào vận hành đúng tién độ có thé làm cho hệ thống điện thiểu điện năng Khả năng phát da của nguồn điện trong từng miền như sau: - Tại miễn Bắc và miễn Trung: Công suit nguồn điện bd sung mỗi năm tong gi đoạn 2013-2016 ở mức cao (miền Bắc từ 2.700MW, miễn Trung từ 200- 650MW). Khả năng pháttôi da của nguồn điện rong khu vực đủ đáp ứng nhủ cầu phụ tải điện và có dự phòng, cụ thể miễn Bắc lần lượt là 14% (2013), 27% (2014), 37% (2015) và 49% (2016): miễn Trung lin lượt là 26% (2013), 17% (2014), 16% (2015) và 10% (2016).

~ Tại miền Nam: Trong giai đoạn 2013-2014, công suất nguồn điện mới được bổ. sung tại HTĐ miễn Nam là không nhiều, cụ th, năm 2013 là 35MW, năm 2014 là 600MAW. Từ năm 2015 công suất nguồn điện mới được bổ sung tại HTĐ miễn Nam tng „ Khi năng phát tối đa của nguồn điện trong khu vực từ 69,14 tý KWh vio năm 2013 đến 10225 tỷ kWh vào năm 2016, không đủ đáp ứng nhủ cầu điện trong giai đoạn 2013-2016. Tỷ lệ điện năng không tự cân đổi được lần lượt là 39% (2013), 13% (2014), 13% (2015) và 1% (2016), mặc dù các nha máy điện dẫu FO+DO đã được huy.

Để dap ứng nhủ cầu điện rong khu vực, HTD miễn Nam phải nhận điện từ HTD miễn Bắc và miễn Trung qua hệ thống điện 500kV Bắc: Nam, Tổng hợp khả năng phit ti đa của các nguồn điện nh sau: 12 zo) 2013. Toàn Hệ thống| 137.073 Dy phòng 13% TM% | 6% 1% 2% 3.895 Dự phòng 1% | 1) 2| 3| 49% 5.610 | 20943 Dự phòng 40% 306) | 16%, 10 4.252 Dy phòng 3%) 9| A86 Ban vị: Triệu VN Bang 1.2: Ting hợp khả năng phát tối đa của các nguồn điện tir nay dén năm 2016 1.