CHƯƠNG 1 GIỚI THIỆU ĐỀ TÀI NGHIÊN CỨU Chương đầu tiên của nghiên cứu sẽ giới thiệu khái quát về lý do, mục tiêu và câu hỏi đặt ra, đối tượng và phạm vi nghiên cứu, các phương pháp nghiên cứu sẽ được sử ĩa và dụng trong quá trình phân tích dữ liệu. Sau cùng là ý ngh ứng dụng của đề tài nghiên cứu. Lý do nghiên cứu Một trong số các báo cáo tài chính quan trọng cần được phân tích, xem xét khi nhà đầu tư quan tâm đến sự tăng trưởng, phát triển của một doanh nghiệp, để lựa chọn cơ hội đầu tư có thể mang lại lợi nhuận, ít rủi ro chính là báo cáo lưu chuyển tiền tệ, bởi lẽ, chúng sẽ giúp tăng khả năng đánh giá chính xác sự minh bạch, sức mạnh về tài chính. Các nhà đầu tư thông minh thường xem xét báo cáo lưu chuyển tiền tệ của công ty trước tiên thay vì xem xét báo cáo kết quả kinh doanh, để tìm hiểu được chính xác tình trạng sức khỏe doanh nghiệp.
Có vẻ như nhiều nhà đầu tư luôn tìm kiếm các doanh nghiệp có lượng tiền mặt dồi dào thể hiện trên bảng cân đối kế toán, bởi vì họ tin rằng nhiều tiền mặt sẽ giúp doanh nghiệp xử lý một cách dễ dàng nếu các kế hoạch kinh doanh đang xấu đi, và nó cũng cho doanh nghiệp nhiều sự lựa chọn hơn trong việc tìm kiếm các cơ hội đầu tư trong tương lai. Tuy nhiên, lượng tiền mặt trên bảng cân đối kế toán của mỗi doanh nghiệp sẽ phát đi nhiều tín hiệu khác nhau, gồm cả tín hiệu tốt và tín hiệu xấu. Dĩ nhiên là nếu hiểu rõ được nguồn hình thành các khoản tiền mặt cho doanh nghiệp, loại hình doanh nghiệp và các kế hoạch mà các nhà quản trị đang dự định thực hiện sẽ giúp nhà đầu tư có cái nhìn chu ẩn xác hơn. 1 Về phương diện lãnh đạo doanh nghiệp, việc bỏ qua, hoặc chỉ cần xem nhẹ khâu quản trị dòng tiền cũng có thể đẩy doanh nghiệp vào những khó khăn không lường trước được.
Bằng cách phân tích dòng tiền, doanh nghiệp có thể sớm phát hiện được những vấn đề liên quan đến dòng tiền và tìm giải pháp để cải thiện. Không ít doanh nghiệp dù đang kinh doanh tốt vẫn luôn trong tình trạng thiếu hụt tiền mặt thường xuyên nên buộc phải liên tục sử dụng giải pháp tình thế bằng cách lấy khoản này, đắp vào khoản kia. Ngược lại, một số doanh nghiệp lại tìm mọi cách để dòng tiền lúc nào cũng dồi dào và dự trữ thật nhiều cho an toàn. Cả hai trường hợp đều đem lại những bất lợi cho doanh nghiệp dưới góc nhìn của các chuyên gia tài chính.
Sự thiếu hụt tiền mặt, nếu ở mức độ nghiêm trọng, doanh nghiệp có thể không có khả năng duy trì ho ạt động sản xuất kinh doanh, và có thể dẫn đến khả năng phá sản. Ngược lại, dòng tiền không được sử dụng hiệu quả và đúng lúc, dẫn đến thừa thãi, điều này thể hiện sự yếu kém của hoạt động quản trị tài chính trong doanh nghiệp. Điều này cho thấy rằng việc phân tích dòng tiền rất quan trọng. Để đánh giá tình hình sức khỏe của doanh nghiệp mình sắp đầu tư, các nhà đầu tư không nên hoàn toàn tin tưởng vào số liệu các báo cáo kết quả kinh doanh.
Để hiểu được lợi nhuận đến từ đâu và doanh nghiệp làm gì với dòng tiền đó, và lợi nhuận thật sự phía sau những con số đẹp đẽ trên bảng báo cáo thu nhập, nhà đầu tư nên nhìn vào báo cáo ưu l chuy ển tiền tệ của doanh nghiệp. Dòng tiền sẽ nói lên rất nhiều. Điều mà thật sự các nhà đầu tư cần nắm rõ chính là hiệu quả hoạt động của doanh nghiệp mà họ đang có ý định đầu tư. Một doanh nghiệp hoạt động có hiệu quả, với những chiến lược khôn ngoan, và các dự án sinh lời tốt mới có thể sản sinh ra lợi nhuận trên những đồng vốn mà họ nhận được, hơn là những doanh nghiệp chạy đua theo doanh số.
Vì thấy được tầm quan trọng của dòng tiền đối với quyết định đầu tư của các nhà đầu tư, và các quyết định quản trị doanh nghiệp của các nhà lãnh đ ạo, nghiên cứu đi tìm hiểu về ảnh hưởng của dòng tiền tự do lên hiệu quả hoạt động doanh nghiệp theo hướng tiếp cận định lượng, đồng thời, từ đó kiểm chứng về lý thuyết dòng tiền tự do trong bối cảnh Việt Nam hiện nay. Kết quả nghiên cứu này sẽ giúp nhà đầu tư hiểu rõ hơn xu 2 hướng tài chính của doanh nghiệp, có một cái nhìn khái quát về nhiều mặt, và đưa ra các quyết định đầu tư sáng suốt, đồng thời, giúp nhà quản trị doanh nghiệp có những quyết định, chọn lựa đúng đắn, hợp lý. Mục tiêu và câu hỏi nghiên cứu 1. Mục tiêu nghiên cứu Bài viết nhằm mục tiêu tìm hiểu, nghiên cứu lý thuyết dòng tiền tự do, kiểm chứng lý thuyết này tại thị trường Việt Nam, đồng thời, phân tích sự ảnh hưởng của dòng tiền tự do, và mức độ tăng trưởng lên hiệu quả hoạt động của các doanh nghiệp Việt Nam.
Cụ thể: - Nghiên cứu nội dung của lý thuyết dòng tiền tự do, có hay không sự chi phối của lý thuyết này lên các doanh nghiệp Việt Nam - Nghiên cứu về mối quan hệ ảnh hưởng của dòng tiền tự do lên hiệu quả hoạt động của doanh nghiệp - Nghiên cứu về mối quan hệ ảnh hưởng của sự tăng trưởng doanh thu lên hiệu quả hoạt động của doanh nghiệp - Nghiên cứu xu hướng tác động, mức độ ảnh hưởng đó 1. Câu hỏi nghiên cứu Từ mục tiêu đề ra, nghiên cứu này sẽ đi trả lời các câu hỏi sau: - Có hay không sự chi phối của giả thuyết về dòng tiền tự do? - Có hay không sự ảnh hưởng của dòng tiền tự do lên hiệu quả hoạt động của doanh nghiệp? 3 - Tăng trưởng doanh thu có ảnh hưởng lên hiệu quả hoạt động của doanh nghiệp? - Nếu có tác động theo chiều hướng nào, mức độ như thế nào? 1. Giới hạn phạm vi nghiên cứu Nói đến hiệu quả hoạt động doanh nghiệp, có rất nhiều chỉ tiêu có thể sử dụng để đo lường biến số này, từ khả năng doanh nghiệp có thể mở rộng và thiết lập các mối quan hệ, từ hiệu quả dưới góc độ nhân sự, từ các chính sách đối ngoại, thu hút khách hàng, hay khả năng quản lý, kiểm soát chi phí, …. Tuy nhiên, trong phạm vi nghiên cứu này, hiệu quả hoạt động của doanh nghiệp được xem xét dưới góc độ tài chính - hiệu quả tài chính doanh nghiệp.
Phương pháp nghiên cứu Tác giả sử dụng phương pháp nghiên cứu định lượng dựa trên mô hình hồi quy với dữ liệu dạng bảng. Đối với phương pháp phân tích này, mô hình tác động cố định, và tác động ngẫu nhiên sẽ được sử dụng để phân tích mối liên hệ giữa các biến. Dữ liệu được sử dụng trong luận văn được thu thập từ các công ty phi tài chính trên TTCK TP. HCM trong giai đoạn từ năm 2007 đến 2011, với 74 công ty có dữ liệu đầy đủ trong giai đoạn khảo sát.
Dữ liệu về các biến nghiên cứu gồm tỷ lệ lợi nhuận trên tài sản (ROA), dòng tiền tự do (FCF), tăng trưởng doanh thu (GROWTH), vòng quay tổng tài sản (ASST), tỷ lệ chi phí hoạt động (OPER), tỷ lệ nợ (DA), và quy mô công ty (SIZE) đều được thu thập từ báo cáo tài chính được công bố của các công ty niêm yết. Các biến này, sau khi được thu thập, sàng lọc, sẽ được đưa vào mô hình và phân tích với phần mềm Eviews, từ đó, cho ta những kết luận về mối quan hệ, cũng như ý nghĩa thống kê của các biến. Nội dung nghiên cứu và kết cấu luận văn Nội dung của đề tài nghiên cứu sẽ gồm năm chương: Chương thứ nhất: giới thiệu tổng quan về nội dung nghiên cứu, bao gồm lý do nghiên cứu, mục tiêu, và câu hỏi nghiên cứu, phương pháp nghiên cứu, … Chương hai: khảo sát cơ sở lý thuyết của đề tài nghiên cứu, về các giả thuyết liên quan đến nội dung nghiên cứu, cũng như các nghiên cứu trong nước và nước ngoài liên quan. Chương ba: trình bày phương pháp nghiên c ứu, đo lường các biến và thiết kế mô hình nghiên cứu.
Chương bốn: phân tích dữ liệu và kết quả nghiên cứu. Chương năm: rút ra các kết luận và các mặt hạn chế, đồng thời đề xuất hướng hướng nghiên cứu cho các nghiên cứu tiếp theo. Ý nghĩa, và ứng dụng của đề tài nghiên cứu Việc thực hiện nghiên cứu này có ý nghĩa v ề mặt khoa học cũng như thực tiễn. Về mặt khoa học, nghiên cứu tham gia vào việc hoàn thiện mô hình xác đ ịnh các yếu tố ảnh hưởng đến hiệu quả hoạt động doanh nghiệp, vốn được nghiên cứu rất nhiều trong thời gian vừa qua.
Tuy nhiên, việc khảo sát về giả thuyết dòng tiền tự do, đưa biến dòng tiền tự do, và biến tăng trưởng doanh nghiệp vào mô hình nghiên cứu hiệu quả hoạt động doanh nghiệp thì dường như chưa được nghiên cứu nhiều, đặc biệt là tại Việt Nam, chưa tìm thấy tài liệu nghiên cứu có liên quan nào được xuất bản. Từ đó, luận văn mở hướng cho những nghiên cứu sau này, chuyên sâu, hoàn thiện, khắc phục những nhược điểm mà nghiên cứu này chưa làm được. 5 Về mặt thực tiễn, nghiên cứu sẽ đưa ra những kết luận mang tính chất tham khảo cho các nhà đầu tư trước khi đưa ra các quyết định đầu tư của mình. Các nhà đầu tư sẽ có thêm một công cụ nữa để xem xét, phân tích kỹ hơn đối với đối tượng mình đang cân nhắc đầu tư.
Đồng thời, các nhà quản trị doanh nghiệp cũng thấy được tầm quan trọng của việc kiểm soát dòng tiền trong doanh nghiệp mình. 6 CHƯƠNG 2 CƠ SỞ LÝ THUYẾT VÀ TÓM LƯỢC CÁC NGHIÊN CỨU TRƯỚC Chương này sẽ trình bày các lý thuyết cơ bản xung quanh các vấn đề nghiên cứu. Thứ nhất, luận văn sẽ trình bày sơ lư ợc về dòng tiền tự do, và nội dung của lý thuyết về dòng tiền tự do. Tiếp theo nghiên cứu sẽ trình bày về ảnh hưởng của dòng tiền tự do đến hiệu quả hoạt động doanh nghiệp.
Kế đến, nghiên cứu trình bày tóm tắt các nghiên cứu thực nghiệm đã được tiến hành về các chủ đề có liên quan. Dòng tiền tự do và lý thuyết về dòng tiền tự do: 2. Dòng tiền Dòng tiền được hiểu là số tiền mà một công ty nhận được hoặc phải chi ra trong một khoảng thời gian xác định, hoặc trong một dự án nhất định.