Chương 1: Trình bày tổng quan về tiền điện tử bao gồ m các khái niê ̣m về tiề n điê ̣n 7 LUAN VAN CHAT LUONG download : add luanvanchat@agmail.com tử và thanh toán điê ̣n tử. Chương 2: Trình bày các khái niệm cơ bản về toán học , lý thuyết cơ bản về mật mã học như: mã hóa, chữ ký, chia sẻ bí mâ ̣t, hàm băm. Chương 3: Trình bày về mô ̣t số vấ n đề phát sinh trong quá trin ̀ h sử du ̣ng tiề n điê ̣n tử, cụ thể là trong quá trình rút tiền điện tử và chỉ ra hướng giải quyết. Chương 4: Demo chương trình thử nghiệm về hệ thống tiền điện tử, mô phỏng vấn đề về ẩn danh, gian lận giá trị đồng tiền, dựa trên lược đồ Chaum-Fiat-Naor.
8 LUAN VAN CHAT LUONG download : add luanvanchat@agmail.com DANH MỤC HÌNH VẼ Hình 1: Mô hiǹ h giao dich ̣ cơ bản của hê ̣ thố ng Tiề n điê ̣n tử Hình 2: Mô hiǹ h phương thức thanh toán Hình 3: Mô hình giao dich ̣ có tính chuyể n nhươ ṇ g Hình 4: Mô hình khái quát lươ ̣c đồ Chaum – Fiat – Naor Hình 5: Mô hình quá trình khởi ta ̣o tài khoản của lươ ̣c đồ Brand Hình 6: Mô hình quá trình chứng minh đa ̣i diê ̣n tài khoản của lươ ̣c đồ Brand Hình 7: Mô hiǹ h giao thức rút tiề n trong lươ ̣c đồ Brand Hình 8: Mô hiǹ h giao thức thanh toán 9 LUAN VAN CHAT LUONG download : add luanvanchat@agmail.com BẢNG CHỮ VIẾT TẮT TT Ký hiệu Chú giải cho ký hiệu sử dụng 1 TMĐT Thương mại điện tử Hệ mã hóa khóa công khai được đề xuất bởi 2 RSA Ron Rivest, Adi Shamir, Len Adlemon năm 1977. 3 SSS Sơ đồ chia sẻ bí mật - Secret Sharing Schemes Sơ đồ chia sẻ bí mật có thể xác minh - Verify 5 VSS Secret Sharing 10 LUAN VAN CHAT LUONG download : add luanvanchat@agmail.com Chƣơng 1. TỔNG QUAN VỀ TIỀN ĐIỆN TỬ 1. KHÁI NIỆM THANH TOÁN ĐIỆN TỬ Khâu quan trọng nhất của Thương mại điện tử (TMĐT) là việc thanh toán, vì mục tiêu cuối cùng của cuộc trao đổi thương mại là người mua nhận được những cái gì cần mua và người bán nhận được số tiền thanh toán.
Thanh toán là một trong những vấn đề phức tạp nhất của TMĐT. Hoạt động TMĐT chỉ phát huy được tính ưu việt của nó khi áp dụng được hình thức thanh toán điện tử (TTĐT). TTĐT là việc thanh toán tiền thông qua các thông điệp điện tử (Electronic message) thay cho việc thanh toán bằng tiền Sec hay tiền mặt. Bản chất của mô hình TTĐT cũng là mô phỏng lại mô hình thanh toán truyền thống, nhưng các thủ tục giao dịch, các thao tác xử lý dữ liệu, quá trình chuyển tiền… tất cả đều được thực hiện thông qua mạng máy tính, được nối bằng các giao thức chuyên dụng.
Các mô hình thanh toán điện tử. Hệ thống TTĐT thực hiện thanh toán cho khách hàng theo một số cách, mà tiền mặt và séc thông thường không thể làm được. Hệ thống thanh toán cũng cung cấp khả năng thanh toán hàng hóa và dịch vụ qua thời gian, bằng cách cho phép người mua trả tiền ngay, trả tiền sau hay trả tiền trước. Mô hình trả tiền sau.
Trong mô hình này, thời điểm tiền mặt được rút ra khỏi tài khoản bên mua để chuyển sang bên bán, xảy ra ngay (pay-now) hoặc sau (pay-later) giao dịch mua bán. Hoạt động của hệ thống dựa trên nguyên tắc Tín dụng (Credit crendental). Nó còn được gọi là mô hình mô phỏng Séc (Cheque-like model). Mô hình trả tiền trƣớc.
Trong mô hình này, khách hàng liên hệ với ngân hàng (hay công ty môi giới – Broker) để có được chứng từ do ngân hàng phát hành. Chứng từ hay Đồng tiền số này mang dấu ấn của ngân hàng, được đảm bảo bởi ngân hàng và do đó có thể dùng ở bất cứ nơi nào đã có xác lập hệ thống thanh toán với ngân hàng này. Để đổi lấy chứng từ của ngân hàng, tài khoản của khách hàng bị chiết khấu đi tương ứng với giá trị của chứng từ đó. Như vậy, khách hàng đã thực sự trả tiền trước khi sử dụng chứng từ này để mua hàng và thanh toán.Chứng từ ở đây không phải do khách hàng tạo ra, không phải dành cho một cuộc mua bán cụ thể, mà do ngân hàng phát hành 11 LUAN VAN CHAT LUONG download : add luanvanchat@agmail.com và có thể sử dụng vào mọi mục đích thanh toán.
Vì nó có thể sử dụng giống như tiền mặt, do đó mô hình này còn được gọi là mô hình mô phỏng tiền mặt (Cash-like model). Khi có người mua hàng tại cửa hàng và thanh toán bằng chứng từ như trên, cửa hàng sẽ kiểm tra tính hợp lệ của chúng, dựa trên những thông tin đặc biệt do ngân hàng tạo ra trên đó. Cửa hàng có thể chọn một trong hai cách: Hoặc là liên hệ với ngân hàng để chuyển vào tài khoản của mình số tiền trước khi giao hàng (deposit-now), hoặc là chấp nhận và liên hệ chuyển tiền sau vào thời gian thích hợp (deposit-later). Trường hợp riêng của mô hình mô phỏng tiền mặt là mô hình “tiền điện tử” (Electronic Cash).
KHÁI NIỆM TIỀN ĐIỆN TỬ 1. Khái niệm Tiền điện tử (E-money, E-currency, Internet money, Digital money, Digital cash) là thuật từ vẫn còn mơ hồ và chưa được định nghĩa đầy đủ. Tuy nhiên có thể hiểu Tiền điện tử là loại tiền trao đổi theo phương pháp “điện tử”, liên quan đến mạng máy tính và những hệ thống chứa giá trị ở dạng số (Digital stored value Systems). Tiền điện tử cho phép người dùng có thể thanh toán khi mua hàng, hay sử dụng các dịch vụ, nhờ truyền đi các “dãy số” từ máy tính (hay thiết bị lưu trữ như Smart Card) này tới máy tính khác (Smart Card).
Cũng như dãy số (Serial) trên tiền giấy, dãy số của tiền điện tử là duy nhất. Mỗi "đồng tiền điện tử” được phát hành bởi một tổ chức (ngân hàng) và biểu diễn một lượng tiền thật nào đó. Tiền điện tử có loại ẩn danh (identified e-money), có loại định danh (anonymous identified e-money). Tiền ẩn danh không tiết lộ thông tin định danh của người sử dụng.
Tính ẩn danh của tiền điện tử tương tự như tiền mặt thông thường. Tiền điện tử ẩn danh được rút từ một tài khoản, có thể được tiêu xài hay chuyển cho người khác mà không để lạidấuvết. Có nhiều loại tiền ẩn danh, có loại ẩn danh đối với người bán, nhưng không ẩn danh với ngân hàng. Có loại ẩn danh hoàn toàn, ẩn danh với tất cả mọi người.
Tiền điện tử định danh tiết lộ thông tin định danh của người dùng. Nó tương tự như thẻ tín dụng, cho phép ngân hàng lưu dấu vết của tiền khi luân chuyển. 12 LUAN VAN CHAT LUONG download : add luanvanchat@agmail.com Mỗi loại tiền trên lại chia thành 2 dạng: trực tuyến (online) và không trực tuyến (offline). Trực tuyến: nghĩa là cần phải tương tác với phía thứ ba để kiểm soát giao dịch.
Không trực tuyến: nghĩa là có thể kiểm soát được giao dịch, mà không cần liên quan trực tiếp đến phía thứ ba (ngân hàng). Hiện nay có 2 hệ thống tiền điện tử chính: Thẻ thông minh (Smart Card) hay phần mềm. Tuy nhiên chúng có chung các đặc điểm cơ bản sau: Tính an toàn, tính riêng tư, tính độc lập, tính chuyển nhượng, tính phân chia. Mô hình giao dịch mua bán bằng tiền điện tử Ngân hàng Gửi tiền Rút tiền Ông A Ông B Thanh toán Hình 1: Mô hình giao dịch cơ bản của hệ thống Tiền điện tử.
Mô hình giao dịch mua bán bằng tiền điện tử có 3 giao dịch với 3 đối tượng: Ngân hàng, Người trả tiền A (người mua), Người được trả tiền B (người bán). * Rút tiền: Ông A chuyển tiền từ tài khoản ở ngân hàng vào „Túi‟ của mình („Túi‟ có thể là Smart Card hay máy tính). * Thanh toán: Ông A chuyển tiền từ „Túi‟ của mình đến „Túi‟ ông B. * Gứi tiền: Ông B chuyển tiền nhận được vào tài khoản của mình ở ngân hàng.
Mô hình này có thể thực hiện bằng 2 cách: trực tuyến, không trực tuyến. 13 LUAN VAN CHAT LUONG download : add luanvanchat@agmail.com Trực tuyến: Ông B liên lạc với ngân hàng để kiểm tra tính hợp lệ của đồng tiền trước khi thanh toán và phân phối hàng. Thanh toán và Gửi tiền được tiến hành đồng thời. Thanh toán trực tuyến cần thiết cho giao dịch có giá trị lớn.
Hệ thống yêu cầu phải liên lạc với ngân hàng trong suốt mỗi lần giao dịch, vì thế chi phí nhiều hơn (tiền và thời gian). Không trực tuyến: ông B liên lạc với ngân hàng để kiểm tra tính hợp lệ của đồng tiền được tiến hành sau quá trình thanh toán. Nó phù hợp cho những giao dịch có giá trị thấp. trực tuyến (online) Định danh TIỀN ĐIỆN TỬ (Identified) 0 trực tuyến (E-MONEY) (offline) trực tuyến (online) Ẩn danh (Anonymous) 0 trực tuyến (offline) Hình 2: Mô hình phƣơng thức thanh toán 1.
Cấu trúc của Tiền điện tử Với mỗi hệ thống thanh toán điện tử, tiền điện tử có có cấu trúc và định dạng khác nhau nhưng đều bao gồm các thông tin chính như sau. Số sê-ri của đồng tiền: Giống như tiền mặt, số sê-ri được dùng để phânbiệt các đồng tiền khác nhau. Mỗi đồng tiền điện tử sẽ có một số sê-ri duy nhất.Tuy nhiên, khác với tiền mặt, số sê-ri trên tiền điện tử thường là một dãy số được sinh ngẫu nhiên. Điều này có liên quan tới tính ẩn danh của người sử dụng.
Giá trị của đồng tiền: Mỗi đồng tiền điện tử sẽ có giá trị tương đương với một lượng tiền nào đó. Trong tiền mặt thông thường, mỗi tờ tiền có một giá trị nhất định (1$, 10$,…), trong tiền điện tử, giá trị này có thể là một con số bất kỳ (9$, 17$,…). Hạn định của đồng tiền: Để đảm bảo tính an toàn của đồng tiền và tính hiệu 14 LUAN VAN CHAT LUONG download : add luanvanchat@agmail.com quả của hệ thống, các hệ thống thường giới hạn ngày hết hạn của đồng tiền. Một đồng tiền điện tử sau khi phát hành sẽ phải gửi lại ngân hàng trước thời điểm hết hạn.
Các thông tin khác: Đây là các thông tin thêm nhằm phục vụ cho mục đích đảm bảo an toàn và tính tin cậy của đồng tiền điện tử, ngăn chặn việc giả mạo tiền điện tử và phát hiện các vi phạm (nếu có). Trong nhiều hệ thống, các thông tin này giúp truy vết định danh người sử dụng có hành vi gian lận trong thanh toán tiền điện tử. Các thông tin trên tiền điện tử được ngân hàng ký bằng khóa bí mật của mình. Bất kỳ người sử dụng nào cũng có thể kiểm tra tính hợp lệ của đồng tiền bằng cách sử dụng khóa công khai của ngân hàng.