Nâng Cao Vai Trò Của Rừng Đối Với Phát Triển Kinh Tế Hộ Ở Xã Tú Trĩ, Huyện Bạch Thông, Tỉnh Bắc Kạn

Chuyên khảo kinh tế phân tích Luận văn nâng cao vai trò của rừng đối với phát triển kinh tế hộ ở xã tú trĩ huyện bạch thông tỉnh, đánh giá các khía cạnh quan trọng, đề xuất hướng

• Tác giả: Hoàng Kim Mẫn
• Người hướng dẫn: Th.s Nguyễn Thị Châu
• Trường học: Đại học Thái Nguyên
• Chuyên ngành: Kinh tế nông nghiệp
• Đề tài: Nâng Cao Vai Trò Của Rừng Đối Với Phát Triển Kinh Tế Hộ Ở Xã Tú Trĩ, Huyện Bạch Thông
• Loại tài liệu: khóa luận tốt nghiệp
• Năm xuất bản: 2015
• Địa điểm: Thái Nguyên

Mục lục chi tiết

• LỜI CẢM ƠN
• 1. PHẦN 1: MỞ ĐẦU
• 1.1. Tính cấp thiết của việc nghiên cứu đề tài
• 1.2. Mục tiêu nghiên cứu của đề tài
• 1.2.1. Mục tiêu chung
• 1.2.2. Mục tiêu cụ thể
• 1.3. Ý nghĩa khoa học và thực tiễn của luận văn
• 1.4. Kết cấu khoá luận
• 2. PHẦN 2: TỔNG QUAN TÀI LIỆU
• 2.1. Cơ sở lý luận về vai trò của phát triển kinh tế từ rừng
• 2.2. Một số khái niệm cơ bản
• 2.2.1. Vai trò của rừng đối với sự phát triển kinh tế hộ gia đình
• 2.2.2. Những yếu tố tác động đến thu nhập của người dân từ rừng
• 2.2.3. Những thu nhập từ rừng
• 2.3. Cơ sở thực tiễn về vai trò của rừng trong phát triển kinh tế hộ
• 2.3.1. Vai trò, đóng góp của rừng trong phát triển kinh tế của một số nước trên thế giới
• 2.3.2. Vai trò, đóng góp của rừng trong phát triển kinh tế ở một số địa phương ở Việt Nam
• 2.3.3. Những bài học kinh nghiệm rút ra từ nghiên cứu lý luận và thực tiễn
• 3. PHẦN 3: ĐỐI TƯỢNG NỘI DUNG VÀ PHƯƠNG PHÁP NGHIÊN CỨU
• 3.1. Đối tượng và phạm vi nghiên cứu
• 3.2. Đối tượng nghiên cứu
• 3.3. Phạm vi nghiên cứu
• 3.4. Nội dung nghiên cứu
• 3.5. Câu hỏi nghiên cứu
• 3.6. Phương pháp nghiên cứu
• 3.6.1. Phương pháp chọn mẫu nghiên cứu
• 3.6.2. Phương pháp thu thập thông tin
• 3.6.3. Phương pháp tổng hợp thông tin
• 3.6.4. Phương pháp phân tích, đánh giá thông tin
• 3.6.5. Phương pháp phân tích SWOT
• 3.6.6. Phương pháp minh họa bằng biểu đồ, hình ảnh
• 3.7. Hệ thống chỉ tiêu nghiên cứu vai trò của rừng trong phát triển kinh tế
• 3.8. Vai trò của rừng trong phát triển kinh tế địa phương
• 3.9. Vai trò của rừng trong phát triển kinh tế hộ gia đình
• 4. PHẦN 4: KẾT QUẢ NGHIÊN CỨU VÀ THẢO LUẬN
• 4.1. Đặc điểm địa bàn nghiên cứu
• 4.2. Đặc điểm điều kiện tự nhiên
• 4.3. Đặc điểm kinh tế - xã hội
• 4.4. Phương hướng phát triển rừng ở xã Tú Trĩ
• 4.5. Thực trạng vai trò của rừng trong phát triển kinh tế hộ ở xã Tú Trĩ, huyện Bạch Thông
• 4.5.1. Vai trò của rừng trong phát triển kinh tế
• 4.5.2. Vai trò trong tạo việc làm cho người dân lao động
• 4.5.3. Phân tích các yếu tố tác động đến vai trò của rừng đối với phát triển kinh tế - xã hội ở địa phương
• 4.5.3.1. Cơ sở hạ tầng
• 4.5.3.2. Yếu tố về kinh phí đầu tư
• 4.5.3.3. Các chính sách nhà nước về lĩnh vực lâm nghiệp
• 4.5.3.4. Phong tục tập quán, trình độ học vấn chuyên môn, khoa học kỹ thuật của hộ gia đình, khả năng tiếp cận thông tin của hộ gia đình
• 4.5.4. Đánh giá vai trò của rừng trong phát triển kinh tế hộ gia đình ở xã Tú Trĩ
• 4.5.5. Thông tin chung về đối tượng điều tra
• 4.5.6. Đánh giá chung về thuận lợi, khó khăn của các hộ gia đình trong phát triển kinh tế từ rừng tại xã Tú Trĩ
• 5. PHẦN 5: MỘT SỐ GIẢI PHÁP CHỦ YẾU NHẰM NÂNG CAO VAI TRÒ CỦA RỪNG TRONG PHÁT TRIỂN KINH TẾ HỘ
• 5.1. Một số giải pháp chủ yếu nhằm nâng cao vai trò của rừng trong phát triển kinh tế hộ ở xã Tú Trĩ, huyện Bạch Thông
• 5.2. Quan điểm - Mục tiêu
• 5.3. Một số giải pháp
• 5.4. Kết luận và kiến nghị

Tóm tắt

I. Tổng Quan Vai Trò Của Rừng Với Kinh Tế Hộ Tú Trĩ

Lâm nghiệp đóng vai trò quan trọng trong nền kinh tế quốc dân, đặc biệt ở các vùng nông thôn và miền núi. Rừng không chỉ cung cấp nguồn tài nguyên gỗ và lâm sản ngoài gỗ mà còn góp phần vào bảo vệ môi trường, điều tiết khí hậu và bảo tồn đa dạng sinh học. Tại xã Tú Trĩ, huyện Bạch Thông, tỉnh Bắc Kạn, nơi có diện tích đất lâm nghiệp lớn, việc phát triển kinh tế hộ gắn liền với rừng có ý nghĩa quan trọng trong việc cải thiện đời sống người dân và thúc đẩy phát triển kinh tế địa phương. Tuy nhiên, việc khai thác và sử dụng rừng cần được thực hiện một cách bền vững để đảm bảo lợi ích lâu dài cho cộng đồng và bảo vệ tài nguyên thiên nhiên.

1.1. Tiềm năng phát triển kinh tế lâm nghiệp tại xã Tú Trĩ

Xã Tú Trĩ có tiềm năng lớn để phát triển kinh tế lâm nghiệp nhờ diện tích đất lâm nghiệp chiếm phần lớn diện tích tự nhiên. Người dân có thể khai thác các sản phẩm từ rừng như gỗ, măng, nấm, dược liệu để tăng thu nhập. Ngoài ra, việc phát triển du lịch sinh thái cũng là một hướng đi tiềm năng, thu hút du khách đến tham quan và trải nghiệm sinh kế từ rừng. Để khai thác hiệu quả tiềm năng này, cần có quy hoạch sử dụng đất hợp lý, đầu tư vào kỹ thuật lâm sinh và hỗ trợ người dân tiếp cận thị trường tiêu thụ sản phẩm.

1.2. Thực trạng khai thác và sử dụng rừng hiện nay

Hiện nay, việc khai thác và sử dụng rừng tại xã Tú Trĩ vẫn còn nhiều hạn chế. Phần lớn người dân khai thác rừng tự phát, chưa có quy hoạch và kỹ thuật bài bản, dẫn đến hiệu quả kinh tế chưa cao và gây ảnh hưởng đến môi trường. Các chương trình, dự án hỗ trợ phát triển lâm nghiệp còn hạn chế về nguồn vốn và phạm vi triển khai. Cần có sự thay đổi trong nhận thức và hành động của người dân, cũng như sự hỗ trợ từ nhà nước và các tổ chức để phát triển lâm nghiệp bền vững.

II. Thách Thức và Rào Cản Phát Triển Kinh Tế Hộ Từ Rừng

Mặc dù có tiềm năng lớn, việc nâng cao vai trò của rừng trong phát triển kinh tế hộ tại xã Tú Trĩ vẫn đối mặt với nhiều thách thức. Các vấn đề như thiếu vốn đầu tư, kỹ thuật canh tác lạc hậu, thị trường tiêu thụ bấp bênh, và chính sách hỗ trợ chưa đủ mạnh mẽ đang cản trở sự phát triển của ngành lâm nghiệp. Bên cạnh đó, tình trạng khai thác rừng trái phép, phá rừng làm nương rẫy cũng gây ảnh hưởng tiêu cực đến tài nguyên rừng và sinh kế của người dân. Để vượt qua những thách thức này, cần có giải pháp đồng bộ từ chính quyền địa phương, các tổ chức và cộng đồng.

2.1. Thiếu vốn đầu tư và kỹ thuật canh tác lạc hậu

Một trong những rào cản lớn nhất đối với phát triển kinh tế hộ từ rừng là thiếu vốn đầu tư. Người dân thường không có đủ tiền để mua giống cây trồng chất lượng, phân bón, và các thiết bị cần thiết cho sản xuất lâm nghiệp. Kỹ thuật canh tác lạc hậu cũng là một vấn đề đáng quan ngại. Người dân thường áp dụng các phương pháp truyền thống, chưa được cải tiến, dẫn đến năng suất thấp và hiệu quả kinh tế không cao. Cần có các chương trình hỗ trợ vốn vay ưu đãi và đào tạo kỹ thuật cho người dân để giải quyết vấn đề này.

2.2. Thị trường tiêu thụ lâm sản bấp bênh

Thị trường tiêu thụ lâm sản tại xã Tú Trĩ còn nhiều hạn chế. Người dân thường bán sản phẩm cho các thương lái nhỏ lẻ, giá cả không ổn định và dễ bị ép giá. Việc tiếp cận thị trường lớn, có giá trị gia tăng cao còn gặp nhiều khó khăn. Cần có sự hỗ trợ từ nhà nước và các tổ chức để xây dựng chuỗi giá trị lâm sản, kết nối người dân với các doanh nghiệp chế biến và tiêu thụ, đồng thời quảng bá sản phẩm lâm sản địa phương đến thị trường trong và ngoài tỉnh.

III. Giải Pháp Nâng Cao Thu Nhập Hộ Từ Kinh Tế Lâm Nghiệp

Để nâng cao vai trò của rừng trong phát triển kinh tế hộ tại xã Tú Trĩ, cần có các giải pháp đồng bộ và hiệu quả. Các giải pháp này tập trung vào việc cải thiện kỹ thuật canh tác, phát triển chuỗi giá trị lâm sản, tăng cường quản lý và bảo vệ rừng, và hỗ trợ người dân tiếp cận các nguồn lực và thông tin. Đồng thời, cần có sự tham gia tích cực của cộng đồng và sự phối hợp chặt chẽ giữa các bên liên quan để đảm bảo tính bền vững và hiệu quả của các giải pháp.

3.1. Áp dụng kỹ thuật lâm sinh tiên tiến và bền vững

Việc áp dụng kỹ thuật lâm sinh tiên tiến và bền vững là yếu tố then chốt để nâng cao năng suất và chất lượng rừng. Người dân cần được đào tạo về các kỹ thuật trồng, chăm sóc, và khai thác rừng một cách khoa học, đảm bảo tái sinh rừng và bảo vệ môi trường. Các kỹ thuật như trồng rừng thâm canh, sử dụng giống cây trồng chất lượng cao, và áp dụng các biện pháp phòng trừ sâu bệnh hại cần được phổ biến rộng rãi.

3.2. Phát triển chuỗi giá trị lâm sản và kết nối thị trường

Để tăng giá trị gia tăng cho sản phẩm lâm sản, cần phát triển chuỗi giá trị từ khâu sản xuất đến chế biến và tiêu thụ. Người dân cần được hỗ trợ để thành lập các tổ hợp tác, hợp tác xã, liên kết với các doanh nghiệp chế biến và tiêu thụ lâm sản. Đồng thời, cần xây dựng thương hiệu cho sản phẩm lâm sản địa phương, quảng bá trên các kênh truyền thông và tham gia các hội chợ, triển lãm để mở rộng thị trường tiêu thụ.

IV. Chính Sách Hỗ Trợ Phát Triển Kinh Tế Lâm Nghiệp Bền Vững

Để thúc đẩy phát triển kinh tế lâm nghiệp bền vững tại xã Tú Trĩ, cần có các chính sách hỗ trợ từ nhà nước và chính quyền địa phương. Các chính sách này tập trung vào việc cung cấp vốn vay ưu đãi, hỗ trợ kỹ thuật, bảo hiểm rủi ro, và tạo điều kiện thuận lợi cho người dân tham gia vào các hoạt động lâm nghiệp. Đồng thời, cần có sự giám sát chặt chẽ và xử lý nghiêm các hành vi vi phạm pháp luật về bảo vệ và phát triển rừng.

4.1. Cung cấp vốn vay ưu đãi và bảo hiểm rủi ro

Nhà nước cần cung cấp các khoản vay ưu đãi với lãi suất thấp và thời gian trả nợ linh hoạt cho người dân để đầu tư vào sản xuất lâm nghiệp. Đồng thời, cần có các chương trình bảo hiểm rủi ro để bảo vệ người dân khỏi các thiệt hại do thiên tai, dịch bệnh, và biến động thị trường. Các chương trình này sẽ giúp người dân yên tâm sản xuất và đầu tư vào lâm nghiệp.

4.2. Hỗ trợ kỹ thuật và thông tin thị trường

Chính quyền địa phương cần tổ chức các lớp tập huấn, hội thảo, và các hoạt động chuyển giao kỹ thuật để nâng cao trình độ chuyên môn cho người dân. Đồng thời, cần cung cấp thông tin thị trường đầy đủ và kịp thời để người dân có thể đưa ra các quyết định sản xuất và kinh doanh hiệu quả. Các thông tin về giá cả, nhu cầu thị trường, và các chính sách mới cần được phổ biến rộng rãi đến người dân.

V. Ứng Dụng Thực Tiễn Mô Hình Kinh Tế Hộ Thành Công

Nghiên cứu và nhân rộng các mô hình kinh tế hộ thành công từ rừng là một trong những giải pháp quan trọng để thúc đẩy phát triển kinh tế tại xã Tú Trĩ. Các mô hình này có thể là trồng rừng kết hợp với chăn nuôi, trồng cây dược liệu dưới tán rừng, hoặc phát triển du lịch sinh thái cộng đồng. Việc chia sẻ kinh nghiệm và kiến thức từ các mô hình thành công sẽ giúp người dân học hỏi và áp dụng vào thực tế sản xuất của mình.

5.1. Mô hình trồng rừng kết hợp chăn nuôi

Mô hình trồng rừng kết hợp chăn nuôi là một giải pháp hiệu quả để tăng thu nhập cho người dân. Người dân có thể trồng các loại cây lâm nghiệp có giá trị kinh tế cao, đồng thời chăn nuôi các loại gia súc, gia cầm dưới tán rừng. Phân gia súc có thể được sử dụng làm phân bón cho cây trồng, giảm chi phí sản xuất và tăng năng suất. Mô hình này không chỉ mang lại lợi ích kinh tế mà còn góp phần bảo vệ môi trường.

5.2. Mô hình du lịch sinh thái cộng đồng

Phát triển du lịch sinh thái cộng đồng là một hướng đi tiềm năng để khai thác giá trị của rừng. Người dân có thể tổ chức các tour du lịch khám phá rừng, giới thiệu văn hóa địa phương, và cung cấp các dịch vụ lưu trú, ăn uống cho du khách. Mô hình này không chỉ tạo ra nguồn thu nhập mới cho người dân mà còn góp phần bảo tồn văn hóa truyền thống và bảo vệ tài nguyên rừng.

VI. Kết Luận và Tầm Quan Trọng Của Phát Triển Rừng Bền Vững

Nâng cao vai trò của rừng trong phát triển kinh tế hộ tại xã Tú Trĩ là một nhiệm vụ quan trọng và cấp thiết. Để đạt được mục tiêu này, cần có sự phối hợp chặt chẽ giữa chính quyền địa phương, các tổ chức, và cộng đồng. Các giải pháp cần được triển khai một cách đồng bộ và hiệu quả, đảm bảo tính bền vững và công bằng. Phát triển rừng bền vững không chỉ mang lại lợi ích kinh tế mà còn góp phần bảo vệ môi trường, bảo tồn đa dạng sinh học, và nâng cao chất lượng cuộc sống cho người dân.

6.1. Cam kết bảo vệ và phát triển rừng lâu dài

Để đảm bảo tính bền vững của các hoạt động lâm nghiệp, cần có cam kết bảo vệ và phát triển rừng lâu dài từ tất cả các bên liên quan. Người dân cần nâng cao ý thức về bảo vệ rừng, khai thác rừng một cách hợp lý, và tham gia vào các hoạt động trồng rừng, phục hồi rừng. Chính quyền địa phương cần tăng cường quản lý và giám sát các hoạt động lâm nghiệp, xử lý nghiêm các hành vi vi phạm pháp luật về bảo vệ và phát triển rừng.

6.2. Hướng tới tương lai kinh tế lâm nghiệp thịnh vượng

Với sự nỗ lực của tất cả các bên liên quan, xã Tú Trĩ có thể hướng tới một tương lai kinh tế lâm nghiệp thịnh vượng. Rừng sẽ không chỉ là nguồn cung cấp tài nguyên mà còn là nguồn sinh kế bền vững cho người dân, góp phần vào sự phát triển kinh tế - xã hội của địa phương. Phát triển rừng bền vững là chìa khóa để xây dựng một cộng đồng thịnh vượng và một môi trường sống xanh, sạch, đẹp.

Trích đoạn nội dung tài liệu

Mở đầu Phần 2: Tổng quan tài liệu Phần 3: Đối tƣợng, nội dung và phƣơng pháp nghiên cứu Phần 4: Kết quả nghiên cứu và thảo luận Phần 5: Các giải pháp nâng cao vai trò của rừng đối với phát triển kinh té hộ 5 Phần 2 TỔNG QUAN TÀI LIỆU 2. Cơ sở lý luận về vai trò của phát triển kinh tế từ rừng 2. Một số khái niệm cơ bản 2. Rừng và phát triển kinh tế từ rừng Khái niệm về rừng Có nhiều khái niệm khác nhau về rừng.

Năm 1930, Morozov đƣa ra khái niệm: Rừng là một tổng thể cây gỗ, có mối liên hệ lẫn nhau, nó chiếm một phạm vi không gian nhất định ở mặt đất và trong khí quyển. Rừng chiếm phần lớn bề mặt Trái Đất và là một bộ phận của cảnh quan địa lý.E Tcachenco đã phát biểu : Rừng là một bộ phận của cảnh quan địa lý, trong đó bao gồm một tổng thể các cây gỗ, cây bụi, cây cỏ, động vật và vi sinh vật. Trong quá trình phát triển của mình chúng có mối quan hệ sinh học và ảnh hƣởng lẫn nhau và với hoàn cảnh bên ngoài.S Mê lê khôp cho rằng: Rừng là sự hình thành phức tạp của tự nhiên, là thành phần cơ bản của sinh quyển địa cầu (Bách khoa toàn thƣ- Tiếng Việt,2013). Rừng là một hệ sinh thái bao gồm quần thể thực vật rừng, động vật rừng, vi sinh vật rừng, đất rừng và các yếu tố môi trƣờng khác, trong đó cây gỗ ,tre nứa hoặc hệ thực vật đặc trƣng là thành phần chính có độ che phủ của tán rừng 0,1 trở lên.

Rừng gồm rừng trồng và rừng tự nhiên trên đất rừng sản xuất, đất rừng phòng hộ, đất rừng đặc dụng (Luật Bảo và phát triển rừng Việt Nam, 2004). Từ các khái niệm trên có thể tổng hợp ra một khái niệm là: Rừng là quần xã sinh vật trong đó cây rừng là thành phần chủ yếu. Quần xã sinh vật phải có diện tích lớn,giữa quần xã sinh vật và môi trƣờng, các thành phần trong quần xã sinh vật phải có mối quan hệ mật thiết với nhau để đảm bảo khác biệt giữa hoàn cảnh rừng và các hoàn cảnh khác. 6 Về phân loại rừng: có nhiều cách phân loại rừng.

Phân loại theo chức năng sử dụng thì có 3 loại rừng: Rừng đặc dụng: Là loại rừng đƣợc thành lập với mục đích chủ yếu để bảo tồn thiên nhiên, mẫu chuẩn hệ sinh thái rừng của quốc gia, nguồn gen sinh vật rừng, nghiên cứu khoa học, bảo vệ di tích lịch sử, danh lam thắng cảnh phục vụ nghỉ ngơi du lịch kết hợp với phòng hộ bảo vệ môi trƣờng sinh thái. Rừng phòng hộ: là rừng đƣợc sử dụng chủ yếu để bảo vệ nguồn nƣớc, bảo vệ đất, chống xói mòn, chống sa mạc hóa, hạn chế thiên tai, điều hòa khí hậu, bảo vệ môi trƣờng. Rừng sản xuất: Là rừng đƣợc dùng chủ yếu trong sản xuất kinh doanh gỗ, lâm sản ngoài gỗ và kết hợp phòng hộ, góp phần bảo vệ môi trƣờng. Phân loại rừng theo trữ lƣợng thì có: Rừng giàu: Trữ lƣợng rừng trên 150m3 /ha Rừng trung bình: Trữ lƣợng rừng nằm trong khoảng (100-150) m3 /ha Rừng nghèo: Trữ lƣợng rừng nằm trong khoảng (80-100) m3 /ha Rừng kiệt: Trữ lƣợng rừng thấp hơn 50 m3 /ha Phân loại rừng dựa vào tác đông của con ngƣời thì có rừng tự nhiên và rừng nhân tạo Phân loại dựa vào nguồn gốc thì có rừng chồi và rừng hạt.

Phân loại rừng theo tuổi: Rừng non, rừng sào (là rừng bất đầu khép tán, xuất hiện quan hệ cạnh tranh gay gắt về ánh sáng và chiều cao giữa các cá thể cây gỗ ), rừng trung niên và rừng già. Phát triển kinh tế rừng tại Việt Nam: Theo số liệu thống kê của Viện điều tra và quy hoạch rừng Việt Nam, trƣớc năm 1945 Việt Nam có 14 triệu ha rừng chiếm hơn 24% diện tích tự nhiên của cả nƣớc, năm 1975 còn 7,8 triệu ha (23,6%), đến năm 1989 chỉ còn 6,5 triệu ha (19,7%). Tính đến ngày 31/12/2011, Việt Nam có tổng diện tích 7 rừng là 13.064 ha, trong đó rừng tự nhiên là 10.383 ha và rừng trồng là 3. Độ che phủ rừng toàn quốc là 39,7% (Theo Quyết định số 2089/QĐ-BNN-TCLN ngày 30 tháng 8 năm 2012).

Rừng Việt Nam là một kho tài nguyên vô cùng quý giá với 12.000 loài thực vật. trong đó có khoảng 10% là loài đặc hữu, 800 loài rêu, 600 loài nấm … Khoảng 2.300 loài cây có mạch đã đƣợc dùng làm lƣơng thực, thực phẩm, làm thức ăn cho gia súc. Chúng ta có 41 loài gỗ quí (nhóm 1) 20 loài gỗ bền chắc (nhóm 2), 24 loài gỗ đồ mộc và xây dựng (nhóm 3) …, loại rừng cho gỗ này chiếm khoảng 6 triệu ha. Đó là chƣa kể các loại rừng tre, trúc chiếm khoảng 1,5 triệu ha gồm khoảng 25 loài đã đƣợc gây trồng có giá trị kinh tế cao.

Hàng nghìn loài dƣợc liệu quý để chữa bệnh và có giá trị cao (http://www.com/13-trieu-ha- rung-bi-pha-huy-moi-nam/141/6220933. Gỗ đƣợc sử dụng rất rộng rãi trong công nghiệp, nông nghiệp, giao thông vận tải, kiến trúc, xây dựng và khai khoáng. Ngoài ra gỗ còn đƣợc dùng làm văn phòng phẩm nhạc cụ, dụng cụ thể thao, đóng toa tầu,thuyền bè,xe cộ,bàn ghế, đồ dùng sinh hoạt … “Lâm sản ngoài gỗ bao gồm những sản phẩm có nguồn gốc sinh vật, khác gỗ, đƣợc khai thác từ rừng, đất có rừng và từ cây gỗ ở ngoài rừng” (FAO,1999). Nhƣ vậy, lâm sản ngoài gỗ bao gồm tất cả các vật liệu sinh học khác gỗ đƣợc khai thác từ rừng (cả rừng tự nhiên và rừng trồng) phục vụ mục đích của con ngƣời.

Bao gồm các loại thực vật, động vật dùng làm thực phẩm, làm dƣợc liệu, tinh dầu, nhựa sáp, nhựa dính, nhựa dầu,cao su, tannin, màu nhuộm, chất béo, song mây, tre nứa, cây cảnh, nguyên liệu giấy, sợi,… 8 2. Sự phụ thuộc sinh kế của con người vào rừng Theo ƣớc tính của Ngân hàng thế giới, 1,6 tỷ ngƣời sống phụ thuộc vào rừng trên toàn cầu, và rừng là nguồn cung cấp nhiều việc làm, góp phần vào sự tăng trƣởng kinh tế của quốc gia va khu vực. Qua thống kê cho thấy, 30% diện tích rừng đƣợc sử dụng để sản xuất gỗ và các sản phẩm phi gỗ, thƣơng mại-lâm sản ƣớc đạt 327 tỷ USD/năm. Còn tại Việt Nam theo thống kê sơ bộ của các nghiên cứu trƣớc đây thì có khoảng 25 triệu ngƣời dân nông thôn ở Việt Nam sống ở các vùng rừng và gần rừng, và đời sống của họ phụ thuộc phần lớn vào rừng (RECOFTC, 2011).

Đa số ngƣời dân sống phụ thuộc vào rừng là thuộc nhóm dân tộc thiểu số sống trong và gần rừng ở các vùng núi cao dân tộc ít ngƣời, có trình độ dân trí thấp, phƣơng thức canh tác lạc hậu, kinh tế chậm phát triển và đời sống còn khó khăn. Tuy nhiên, các quyền lợi của họ đối với tài nguyên rừng vẫn chƣa đƣợc đảm bảo và tỷ lệ nghèo đói vẫn còn khá cao (UN-REDD 2008). Rừng ngày càng có vai trò quan trọng trong việc phát triển kinh tế bền vững ở mỗi quốc gia. Ngoài ra nó còn có vai trò trong việc đảm bảo môi trƣờng đất, nƣớc, khí hậu đƣợc trong sạch, giữ vững đa dạng dinh học.

Trong vùng có sự quản lý rừng chặt chẽ thì con ngƣời có thể khai thác các tiềm năng của rừng một các bền vững nhƣ các loại gỗ, tre nứa, động vật rừng, các loại cây dƣợc liệu làm thuốc chữa bệnh. Ngày nay con ngƣời còn biết sử dụng rừng làm các khu du lịch sinh thái nhƣ vƣờn quốc gia Ba Bể, vƣờn quốc gia Cúc Phƣơng, Khu du lịch Cần Giờ, Vƣờn quốc gia U Minh Hạ. Từ các mô hình phát triển rừng hiệu quả đã làm cho đời sống dân cƣ ổn định. Cùng với rừng ngƣời dân đƣợc nhà nƣớc hỗ trợ đất sản xuất rừng, vốn cùng với các biện pháp kỹ thuật, cơ sở hạ tầng để tạo nguồn thu nhập cho ngƣơi dân.

9 Rừng và sản phẩm từ rừng mang lại thu nhập cho ngƣời dân. Cây rừng đƣợc dân khai thác làm nguyên vật liệu. Không chỉ ở trong nƣớc, các sản phẩm còn đƣợc xuất khẩu ra thị trƣờng ngoài làm tăng giá trị sản phẩm. Vì vậy thu nhập của ngƣời dân cũng tăng lên.

Hoạt động du lịch mở rộng là nguồn thu nhập mới cho ngƣời dân. Rừng mang lại thực phẩm, dƣợc liệu tự nhiên có giá trị cho con ngƣời. Vì vậy có thể nói đối với đại bộ phận ngƣời dân Việt Nam còn sinh sống khá phụ thuộc vào rừng, rừng trở thành một yếu tố không thể tách rời với họ. Chính vì thế mà chính phủ hiện nay rất đề cao việc bảo vệ rừng, khai thác rừng theo hƣớng bền vững để cuộc sống ngƣời dân ngày càng ổn định và nâng cao hơn.

Hiệu lực và hiệu quả công tác quản lý rừng nhất là quản lý quy hoạch, chuyển mục đích sử dụng rừng, giao đất,giao rừng, kiểm kê, thống kê rừng đã đƣợc nâng cao một bƣớc. Nhà nƣớc đã đẩy mạnh việc giao quyền sử dụng, sử dụng rừng ,khoán bảo vệ rừng ổn định lâu dài đến các chủ rừng qua đó thúc đẩy sự tham gia của các thành phần kinh tế trong quản lý, bảo vệ rừng trong đó có việc phát triển kinh tế hộ gia đình gắn với lợi ích từ rừng. Điều này chứng tỏ ngƣời dân ngày càng nhận thức rõ đƣợc tầm quan trọng của rừng đối với đời sống kinh tế của hộ gia đình, cùng với những chính sách vĩ mô của Nhà nƣớc thì ngƣời dân lại càng có cơ sở và quyền hạn để bảo vệ và khai thác rừng một cách hiệu quả mang lại nguồn lợi kinh tế bền vững. Khái niệm về hộ và kinh tế hộ Khái niệm về hộ: Hộ đã có từ lâu đời, cho đến nay nó vẫn tồn tại và phát triển.

Trải qua mỗi thời kỳ kinh tế khác nhau, hộ và kinh tế hộ đƣợc biểu hiện dƣới nhiều hình thức khác nhau song vẫn có bản chất chung đó là “Sự hoạt động kinh doanh của các thành viên trong gia đình cố gắng làm sao để tạo ra nhiều của cải vật chất để nuôi sống và tăng thêm tích lũy cho gia đình 10 và xã hội”. Qua nghiên cứu cho thấy, có nhiều quan niệm của các nhà khoa học về hộ: - Theo từ điển chuyên ngành kinh tế và từ điển ngôn ngữ “ Hộ là tất cả những ngƣời cùng chung sống trong một mái nhà. Nhóm ngƣời đó bao gồm những ngƣời cùng chung huyết tộc và những ngƣời làm công”. - Theo Liên hợp quốc “ Hộ là những ngƣời cùng chung sống chung dƣới một mái nhà, cùng làm ăn và có chung một ngân quỹ”.