LuËn ¸n th¹c sü khoa häc kü thuËt Vò Ph¬ng Th¶o – Bé m«n CT GTCC Ch¬ng më ®Çu 1. Sù cÇn thiÕt cña ®Ò tµi Tiªu chuÈn thiÕt kÕ ®êng ®« thÞ TCXD 104:1983 cña ViÖt Nam ra ®êi n¨m 1983, nã lµ c¬ së cho viÖc thiÕt kÕ ®êng ®« thÞ h¬n 20 n¨m qua. C¸c tiªu chuÈn thiÕt kÕ ®êng «t« TCVN 4054 – 85, TCVN 4054 – 98 còng ®Ò cËp ®Õn yªu cÇu thiÕt kÕ ®êng ®« thÞ nhng ë møc ®é khiªm tèn vµ míi ®©y nhÊt lµ bé tiªu chuÈn thiÕt kÕ ®êng «t« 22TCN 273 – 01 ®· dµnh h¼n 1 ch¬ng nãi riªng vÒ ®êng ®« thÞ. MÆt kh¸c, gi÷a nh÷ng tiªu chuÈn nµy cßn cã nh÷ng yªu cÇu thiÕt kÕ kh«ng thèng nhÊt víi nhau.
H¬n 20 n¨m qua, nÒn kinh tÕ ViÖt Nam kh«ng ngõng ph¸t triÓn, møc ®é ®« thÞ ho¸ còng kh«ng ngõng ph¸t triÓn. HiÖn nay, tû träng ®êng «t« ®« thÞ so víi ®êng «t« lµ rÊt lín. Khi sö dông Tiªu chuÈn thiÕt kÕ ®êng ®« thÞ TCXD 104: 1983 ta thÊy cã nh÷ng vÊn ®Ò tá ra kh«ng cËp nhËt víi nh÷ng tiÕn bé cña khoa häc c«ng nghÖ trªn thÕ giíi vµ ®iÒu kiÖn ph¸t triÓn cña ViÖt Nam. VÊn ®Ò ®Æt ra lµ cÇn thiÕt cã mét tiªu chuÈn míi vÒ thiÕt kÕ ®êng ®« thÞ ®Çy ®ñ, thèng nhÊt, cËp nhËt ®îc nh÷ng tiÕn bé cña khoa häc kü thuËt trªn thÕ giíi, phï hîp víi qu¸ tr×nh ph¸t triÓn cña ViÖt Nam 2.
Môc ®Ých vµ néi dung cña ®Ò tµi Nghiªn cøu tiªu chuÈn ph©n cÊp h¹ng ®êng vµ tiªu chuÈn yÕu tè h×nh häc nh»m gãp phÇn hoµn thiÖn tiªu chuÈn thiÕt kÕ ®êng ®« thÞ ë ViÖt Nam. Ph¬ng ph¸p nghiªn cøu cña ®Ò tµi Trªn c¬ së nghiªn cøu lý thuyÕt kÕt hîp víi tæng hîp ph©n tÝch c¸c kÕt qu¶ nghiªn cøu, tiªu chuÈn thiÕt kÕ trong níc vµ níc ngoµi ®Ó ®Ò xuÊt tiªu chuÈn ph©n cÊp ®êng vµ tiªu chuÈn yÕu tè h×nh häc ®êng ®« thÞ. 1 LuËn ¸n th¹c sü khoa häc kü thuËt Vò Ph¬ng Th¶o – Bé m«n CT GTCC Ch¬ng I Tæng quan vÒ tiªu chuÈn thiÕt kÕ ®êng ®« thÞ I.1 Kh¸i niÖm vÒ ®êng ®« thÞ I.1 Kh¸i niÖm vÒ ®« thÞ I.1 Kh¸i niÖm vÒ ®« thÞ §iÓm d©n c ®« thÞ lµ mét ®iÓm d©n c tËp trung phÇn lín nh÷ng ngêi d©n phi n«ng nghiÖp, hä sèng vµ lµm viÖc theo kiÓu thµnh thÞ. ë níc ta theo QuyÕt ®Þnh sè 132/H§BT ngµy 5 th¸ng 5 n¨m 1990 cña Héi ®ång Bé trëng quy ®Þnh ®« thÞ lµ c¸c ®iÓm d©n c cã c¸c yÕu tè c¬ b¶n sau ®©y: - Lµ trung t©m tæng hîp hay trung t©m chuyªn ngµnh, cã vai trß thóc ®Èy sù ph¸t triÓn kinh tÕ x· héi cña mét vïng l·nh thæ nhÊt ®Þnh.
- Quy m« d©n sè nhá nhÊt lµ 4000 ngêi (vïng nói cã thÓ thÊp h¬n) - TØ lÖ lao ®éng phi n«ng nghiÖp > 60% trong tæng sè lao ®éng, lµ n¬i cã s¶n xuÊt vµ dÞch vô th¬ng m¹i hµng ho¸ ph¸t triÓn. - Cã c¬ së h¹ tÇng kÜ thuËt vµ c¸c c«ng tr×nh c«ng céng phôc vô d©n c ®« thÞ - MËt ®é d©n c ®îc x¸c ®Þnh tuú theo tõng lo¹i ®« thÞ phï hîp víi ®Æc ®iÓm c¶u tõng vïng. ë níc ta hiÖn nay, theo thèng kª míi nhÊt cã 569 ®iÓm d©n c ®« thÞ. MÆc dï ë nh÷ng ®« thÞ ®ã, nÕu c¨n cø vµo c¸c chØ tiªu nãi trªn th× cha ®¹t ®Çy ®ñ c¸c yªu cÇu.
TÝnh chÊt vµ lèi sèng ®« thÞ ë ®©y cßn chÞu nhiÒu ¶nh hëng cña lèi sèng n«ng th«n, song vÞ trÝ cña nã sÏ lµ ®iÓm ®« thÞ ph¸t triÓn.2 Ph©n lo¹i ®« thÞ Ban hµnh kÌm theo Th«ng t liªn tÞch sè 02/2002/TTLT-BXD-TCCP ngµy 08/03/2002, cña Bé X©y dùng vµ Ban Tæ chøc C¸n bé ChÝnh phñ. STT Lo¹i ®« ChØ tiªu vÞ trÝ vµ ph¹m vi ¶nh hëng Sè d©n MËt ®é thÞ ngêi/km2 2 LuËn ¸n th¹c sü khoa häc kü thuËt Vò Ph¬ng Th¶o – Bé m«n CT GTCC 1 §Æc Thñ ®«, thµnh phè trùc thuéc Trung ≥1.000 biÖt ¬ng, ®« thÞ trung t©m tæng hîp cÊp quèc gia Thµnh phè trùc thuéc Trung ¬ng, ®« thÞ trung t©m tæng hîp cÊp quèc gia 2 I Thµnh phè trùc thuéc Trung ¬ng, ≥500.000 §« thÞ trung t©m tæng hîp cÊp quèc gia Thµnh phè trùc thuéc Trung ¬ng, ®« thÞ trung t©m chuyªn ngµnh cÊp quèc gia, trung t©m tæng hîp vïng 3 II Thµnh phè trùc thuéc Trung ¬ng ≥250.000 hoÆc thµnh phè thuéc tØnh, ®« thÞ trung t©m chuyªn ngµnh cÊp quèc gia vµ trung t©m tæng hîp cÊp vïng Thµnh phè trùc thuéc Trung ¬ng hoÆc thµnh phè thuéc tØnh, ®« thÞ trung t©m chuyªn ngµnh cÊp vïng vµ trung t©m tæng hîp cÊp tØnh 4 III Thµnh phè trùc thuéc tØnh, ®« thÞ ≥100.000 trung t©m chuyªn ngµnh cÊp vïng vµ trung t©m tæng hîp cÊp tØnh Thµnh phè hoÆc thÞ x· trùc thuéc tØnh, ®« thÞ trung t©m tæng hîp cÊp tØnh 5 IV ThÞ x· tØnh lþ thuéc tØnh, ®« thÞ trung ≥ 50.000 t©m tæng hîp cÊp tØnh ThÞ x· thuéc tØnh, thuéc thµnh phè trùc thuéc Trung ¬ng, ®« thÞ trung t©m chuyªn ngµnh cÊp tØnh hoÆc thÞ trÊn trung t©m tæng hîp cña huyÖn vµ trung t©m chuyªn ngµnh cña tØnh 3 LuËn ¸n th¹c sü khoa häc kü thuËt Vò Ph¬ng Th¶o – Bé m«n CT GTCC 6 V ThÞ x· thuéc tØnh, thÞ trÊn huyÖn lþ ≥4000 4.000 thuéc huyÖn vµ lµ trung t©m tæng hîp cÊp huyÖn ThÞ trÊn thuéc huyÖn, ®« thÞ trung t©m chuyªn ngµnh cÊp huyÖn vµ trung t©m tæng hîp cÊp tiÓu vïng I.3 VÞ trÝ vµ t¸c dông cña ®êng ®« thÞ §êng ®« thÞ lµ mét bé phËn cña ®êng «t«, song nã mang nh÷ng ®Æc ®iÓm riªng. Trong ®« thÞ, §êng ®« thÞ cã t¸c dông c¸ch ly ng«i nhµ, khèi phè, kÕt hîp víi viÖc trång c©y cµng t¨ng cêng t¸c dông c¸ch ly, c¶i t¹o ®iÒu kiÖn vi khÝ hËu, m«i trêng sèng. §êng phè lµ n¬i cã thÓ thÓ hiÖn ®îc nghÖ thuËt kiÕn tróc cña c¸c c«ng tr×nh x©y dùng.
§i trªn ®êng phè, ngêi ta cã thÓ thëng thøc ®îc vÎ ®Ñp kiÕn tróc cña c¸c c«ng tr×nh ®ã. §êng vµ qu¶ng trêng trong ®« thÞ thêng t¹o thµnh nh÷ng trung t©m thÓ hiÖn nghÖ thuËt kiÕn tróc cña ®« thÞ. C¸c c«ng tr×nh c«ng céng nh ®êng èng cÊp níc, tho¸t níc, cÊp ®iÖn, cÊp khÝ ®èt, ®êng d©y, ®êng èng trªn vµ díi mÆt ®Êt, c©y xanh. ®Òu cã quan hÖ mËt thiÕt tíi viÖc x©y dùng ®êng ®« thÞ.
§êng ®« thÞ thêng lµ n¬i tho¸t níc vµ bè trÝ c¸c c«ng tr×nh c«ng céng ®ã. §êng lµ mét c¬ së h¹ tÇng x· héi c¬ b¶n cho cuéc sèng cña chóng ta vµ c¸c ho¹t ®éng kinh tÕ; nã ®ãng vai trß chÝnh trong sù vËn ®éng cña ngêi vµ vËn t¶i hµng ho¸. Nã cã nhiÒu chøc n¨ng kh¸c n÷a. Chøc n¨ng Ph¬ng tiÖn TÝnh di chuyÓn, Cã thÓ giao th«ng c¬ giíi nèi tiÕp ®îc, Dõng l¹i vµ ®ç xe TÝnh di chuyÓn, Ngêi ®i bé, Cã thÓ nèi tiÕp ®îc, Xe ®¹p Chê ®îi vµ dõng l¹i Lµ thµnh phÇn cña thµnh phè Lµ kh«ng gian Chøc n¨ng 4 tr¸nh tai ho¹ kh«ng gian Lµ kh«ng gian m«i trêng Lµ kh«ng gian cho c¸c c¬ së vËt chÊt kh¸c LuËn ¸n th¹c sü khoa häc kü thuËt Vò Ph¬ng Th¶o – Bé m«n CT GTCC I.2 Kh¸i niÖm vÒ giao th«ng vËn t¶i ®« thÞ vµ ®êng ®« thÞ 1.1 Kh¸i niÖm vÒ ®êng ®« thÞ §êng ®« thÞ lµ d¶i ®Êt trong ph¹m vi gi÷a hai ®êng ®á x©y dùng(chØ giíi x©y dùng) trong ®« thÞ ®Ó cho xe cé vµ ngêi ®i l¹i, trªn ®ã cã thÓ trång c©y, bè trÝ c¸c c«ng tr×nh phôc vô c«ng céng nh ®Ìn chiÕu s¸ng, ®êng d©y, ®êng èng trªn vµ díi mÆt ®Êt.
§êng n»m trong ph¹m vi ®« thÞ ®Òu ®îc gäi mét danh tõ chung lµ ®êng ®« thÞ.2 Ph©n lo¹i ®êng ®« thÞ C¨n cø vµo c¸c ®Æc ®iÓm vÒ chøc n¨ng giao th«ng, lo¹i ph¬ng tiÖn vËn chuyÓn, thµnh phÇn cña dßng xe, tèc ®é giao th«ng, ®êng ®« thÞ ®îc ph©n lo¹i nh sau: a. §êng cao tèc ®« thÞ - Chøc n¨ng: dïng ë c¸c thµnh phè lín. Phôc vô giao th«ng víi tèc ®é xe ch¹y cao(80 - 120km/h) gi÷a c¸c khu vùc chÝnh cña thµnh phè víi nhau, gi÷a thµnh phè víi c¸c khu c«ng nghiÖp n»m ngoµi thµnh phè, gi÷a thµnh phè víi c¸c c¶ng hµng kh«ng, c¶ng biÓn. - §Æc ®iÓm: Tèc ®é xe ch¹y cao, c¸c giao c¾t lµ kh¸c møc, giao cïng møc chØ cho phÐp trong trêng hîp ®Æc biÖt, cã gi¶i ph©n c¸ch t¸ch biÖt dßng xe ngîc chiÒu nhau, ph¶i cã hµnh lang an toµn.
§êng giao th«ng chÝnh toµn thµnh phè - Chøc n¨ng: phôc vô giao th«ng cã tÝnh toµn thµnh phè, nèi c¸c khu vùc lín cña thµnh phè nh trung t©m ®« thÞ, c«ng viªn, s©n vËn ®éng, qu¶ng trêng lín vµ nèi c¸c ®êng «t« chÝnh bªn ngoµi ®« thÞ - §Æc ®iÓm: Lu lîng giao th«ng lín, tèc ®é xe ch¹y cao 5 LuËn ¸n th¹c sü khoa häc kü thuËt Vò Ph¬ng Th¶o – Bé m«n CT GTCC Bè trÝ phÇn ®êng dµnh riªng cho xe th« s¬, kho¶ng c¸ch gi÷a c¸c nót giao th«ng kh«ng nªn qu¸ gÇn §èi víi c¸c ®« thÞ cùc lín, c¸c n¬i giao c¾t víi ®êng «t« kh¸c nªn bè trÝ kh¸c møc. §¹i lé: - Chøc n¨ng: lµ bé mÆt cña thµnh phè. Ngoµi chøc n¨ng vÒ giao th«ng vËn t¶i nã t¹o cho thµnh phè cã nh÷ng nÐt riªng vÒ kiÕn tróc vµ thÈm mü. §¹i lé thêng bè trÝ ë c¸c khu trung t©m, g¾n liÒn víi c¸c qu¶ng trêng chÝnh cña thµnh phè.
- §Æc ®iÓm: Lu lîng xe ch¹y vµ bé hµnh lín - Kh«ng nªn cã tµu ®iÖn vµ xe t¶i ch¹y qua - C¸c c«ng tr×nh kiÕn tróc chñ yÕu ë hai bªn ®¹i lé thêng lµ c¸c c¬ quan lín, nhµ h¸t, khu triÓn l·m, viÖn b¶o tµng, c©u lac bé, nhµ ë cao tÇng d. §êng giao th«ng chÝnh khu vùc - Chøc n¨ng: Phôc vô giao th«ng vµ ®i l¹i gi÷a c¸c khu nhµ ë, khu c«ng nghiÖp víi nhau vµ nèi víi c¸c ®êng giao th«ng chÝnh toµn thµnh - §Æc ®iÓm: Lu lîng xe ch¹y trung b×nh, thµnh phÇn xe ®a d¹ng Kh«ng nªn bè trÝ trêng häc, nhµ trÎ, mÉu gi¸o gÇn ®êng phè. §êng phè th¬ng nghiÖp - Chøc n¨ng: phôc vô cho ®«ng ®¶o hµnh kh¸ch ®Õn c¸c cöa hµng ë hai bªn phè ®îc thuËn tiÖn. Nã thêng ®îc x©y dùng ë nh÷ng phè bu«n b¸n lín vµ ë khu trung t©m thµnh phè - §Æc ®iÓm: Lu lîng dßng ngêi ®i bé cao Tèt nhÊt chØ cho xe ®¹p, xe m¸y ®i l¹i cßn c¸c lo¹i xe c¬ giíi kh¸c th× cÊm f.
§êng xe ®¹p 6 LuËn ¸n th¹c sü khoa häc kü thuËt Vò Ph¬ng Th¶o – Bé m«n CT GTCC - Chøc n¨ng: ®êng dµnh riªng cho xe ®¹p vµ ngêi ®i bé, ¸p dông khi lu lîng xe ®¹p vµ xe c¬ giíi lín cÇn t¸ch riªng ®êng xe ®¹p ra khái dong xe chung g.