SKKN phát triển năng lực số cho học sinh qua chủ đề bảo vệ cây trồng ở THPT Anh Sơn 3

Khám phá cách phát triển năng lực số cho học sinh qua dạy học chủ đề bảo vệ cây trồng và môi trường, nâng cao ý thức bảo vệ thiên nhiên.

• Tác giả: Nguyễn Thị Hoài Thanh
• Trường học: Trường THPT Anh Sơn 3
• Chuyên ngành: Sinh học
• Đề tài: Bảo vệ cây trồng và môi trường
• Loại tài liệu: sáng kiến kinh nghiệm
• Năm xuất bản: 2021-2022
• Địa điểm: Anh Sơn

Mục lục chi tiết

• I. PHẦN I. Lí do chọn đề tài
• I.1. Mục đích nghiên cứu
• I.2. Nhiệm vụ nghiên cứu
• I.3. Đối tượng nghiên cứu
• I.4. Phương pháp nghiên cứu
• I.5. Những đóng góp mới của đề tài
• II. PHẦN II. NỘI DUNG NGHIÊN CỨU
• II.1. Chuyển đổi số
• II.1.1. Khái niệm chuyển đổi số
• II.1.2. Ý nghĩa và vai trò của chuyển đổi số trong giáo dục đào tạo
• II.1.3. Điều kiện đảm bảo cho chuyển đổi số trong giáo dục đào tạo
• II.2. Năng lực số và khung năng lực số
• II.2.1. Khái niệm năng lực
• II.2.2. Khung năng lực số học sinh
• II.2.2.1. Sử dụng các thiết bị số
• II.2.2.2. Kĩ năng về thông tin và dữ liệu
• II.2.2.3. Giao tiếp và hợp tác
• II.2.2.4. Sáng tạo sản phẩm số
• II.2.2.5. An toàn kĩ thuật số
• II.2.2.6. Giải quyết vấn đề
• II.2.2.7. Năng lực định hướng nghề nghiệp liên quan
• II.2.3. Yếu tố ảnh hưởng đến năng lực số học sinh
• II.2.3.1. Môi trường xã hội
• II.2.3.2. Hoàn cảnh gia đình
• II.2.3.3. Nhà trường
• II.2.3.4. Vai trò của tổ chức, cá nhân
• II.3. CƠ SỞ THỰC TIỄN
• II.3.1. Dạy học chuyển đổi số được áp dụng trong các cơ sở giáo dục
• II.3.2. Khả năng vận dụng dạy học chuyển đổi số
• II.4. THIẾT KẾ CHỦ ĐỀ BẢO VỆ CÂY TRỒNG VÀ MÔI TRƯỜNG
• II.5. THỰC NGHIỆM SƯ PHẠM
• II.5.1. Mục đích thực nghiệm sư phạm
• II.5.2. Đối tượng, thời gian thực nghiệm
• II.5.3. Nội dung thực nghiệm
• II.5.4. Kết quả thực nghiệm
• II.5.5. Hiệu quả của sáng kiến kinh nghiệm
• II.5.6. Bài học kinh nghiệm
• III. PHẦN III: KẾT LUẬN VÀ KIẾN NGHỊ
• TÀI LIỆU THAM KHẢO
• DANH MỤC CÁC PHỤ LỤC

Tóm tắt

I. Nâng cao năng lực số cho học sinh

Phần này tập trung vào nâng cao năng lực số cho học sinh thông qua việc ứng dụng công nghệ thông tin trong giáo dục. Chuyển đổi số trong giáo dục là trọng tâm, hướng đến việc chuyển đổi hoạt động giáo dục từ phương pháp truyền thống sang không gian số. Giáo dục số không chỉ là việc số hóa tài liệu mà còn là thay đổi phương thức dạy học, kiểm tra, đánh giá và quản lý. Năng lực số được định nghĩa là khả năng truy cập, quản lý, hiểu, kết hợp, giao tiếp, đánh giá và sáng tạo thông tin một cách an toàn và phù hợp thông qua công nghệ số. Đề tài đề cập đến khung năng lực số bao gồm sử dụng thiết bị số, kỹ năng về thông tin và dữ liệu, giao tiếp và hợp tác, sáng tạo sản phẩm số, an toàn kỹ thuật số và giải quyết vấn đề. Giáo dục STEM và kỹ năng số thế kỷ 21 đóng vai trò quan trọng trong việc phát triển năng lực này. Khó khăn trong việc triển khai chuyển đổi số trong giáo dục bao gồm cơ sở hạ tầng, chất lượng công nghệ và nhận thức của giáo viên và học sinh. Các giải pháp được đề xuất bao gồm đầu tư cơ sở vật chất, đào tạo giáo viên và xây dựng chương trình học phù hợp.

1.1. Thực trạng năng lực số học sinh

Đề tài khảo sát thực trạng năng lực số của học sinh, chỉ ra những hạn chế về việc tiếp cận và sử dụng công nghệ. Khảo sát năng lực số cho thấy nhiều học sinh chưa có kỹ năng sử dụng công nghệ hiệu quả. Thực trạng năng lực số học sinh ảnh hưởng bởi nhiều yếu tố, bao gồm môi trường xã hội, hoàn cảnh gia đình và vai trò của nhà trường. Môi trường xã hội với cơ sở hạ tầng hạn chế, chi phí cao và chất lượng công nghệ thấp tạo ra rào cản. Hoàn cảnh gia đình có ảnh hưởng lớn đến việc tiếp cận công nghệ. Nhà trường đóng vai trò quan trọng trong việc phát triển năng lực số bằng cách tích hợp công nghệ vào quá trình dạy học. Giáo dục kỹ năng số cần được ưu tiên để khắc phục những hạn chế này. Đánh giá năng lực số học sinh là bước cần thiết để điều chỉnh chiến lược phát triển năng lực số hiệu quả. Kết quả khảo sát cho thấy sự cần thiết phải có các chương trình giáo dục số cho học sinh tiểu học và giáo dục số cho học sinh trung học phù hợp.

1.2. Giải pháp nâng cao năng lực số

Để nâng cao năng lực số cho học sinh, đề tài đề xuất các giải pháp cụ thể. Giải pháp nâng cao năng lực số học sinh tập trung vào việc tích hợp công nghệ vào chương trình học. Tích hợp công nghệ vào giáo dục không chỉ đơn thuần là sử dụng máy chiếu mà cần có sự đổi mới phương pháp dạy học. Phát triển giáo án số và tài liệu số về bảo vệ môi trường là một phần quan trọng. Ứng dụng công nghệ trong bảo vệ môi trường giúp học sinh hiểu rõ hơn về vấn đề và có ý thức bảo vệ môi trường. Dạy học trực tuyến về môi trường cũng là một giải pháp hiệu quả. Phần mềm quản lý môi trường có thể hỗ trợ quá trình học tập và quản lý thông tin. Hoạt động trải nghiệm bảo vệ môi trường giúp học sinh có kiến thức thực tiễn. Website giáo dục môi trường và ứng dụng di động về môi trường là công cụ hỗ trợ hữu ích. Việc xây dựng bài học số về bảo vệ môi trường cần được đầu tư bài bản và có sự tham gia của các chuyên gia.

II. Bảo vệ cây trồng và môi trường

Phần này tập trung vào chủ đề bảo vệ cây trồng và môi trường. Chủ đề này được lựa chọn vì tính thiết thực và sự liên hệ chặt chẽ với thực tiễn cuộc sống. Bảo vệ môi trường là vấn đề cấp thiết. Bảo vệ cây trồng góp phần bảo vệ môi trường. Môi trường sống bền vững là mục tiêu hướng đến. Giáo dục môi trường nhằm nâng cao nhận thức của học sinh. Việc ứng dụng công nghệ thông tin trong giáo dục môi trường giúp học sinh tiếp cận thông tin dễ dàng hơn. Ứng dụng thực tế ảo trong giáo dục môi trường tạo điều kiện cho học sinh trải nghiệm thực tế. Mô hình 3D cây trồng giúp học sinh hiểu rõ hơn về cấu trúc cây trồng. Dự án bảo vệ môi trường cho học sinh khuyến khích sự tham gia tích cực của học sinh. Giám sát môi trường bằng công nghệ giúp theo dõi và đánh giá hiệu quả công tác bảo vệ môi trường.

2.1. Phương pháp giáo dục môi trường

Đề tài đề cập đến các phương pháp giáo dục môi trường hiệu quả. Giáo dục môi trường không chỉ dừng lại ở việc truyền đạt kiến thức lý thuyết mà cần kết hợp với thực hành. Thực tiễn bảo vệ môi trường là phần quan trọng trong quá trình học tập. Hoạt động trải nghiệm bảo vệ môi trường giúp học sinh ghi nhớ kiến thức lâu hơn. Giáo dục môi trường bền vững nhấn mạnh tầm quan trọng của việc bảo vệ môi trường cho thế hệ tương lai. Thực tế ảo và mô phỏng có thể được sử dụng để minh họa các vấn đề môi trường. Ứng dụng công nghệ thông tin trong giáo dục môi trường giúp việc học tập trở nên sinh động và hấp dẫn hơn. Trò chơi giáo dục về môi trường là một cách thức hiệu quả để truyền đạt kiến thức. Tài liệu số về bảo vệ môi trường cần được cập nhật liên tục để đảm bảo tính chính xác và cập nhật. Số hóa giáo dục môi trường góp phần nâng cao chất lượng giáo dục môi trường.

2.2. Đánh giá hiệu quả giáo dục

Đánh giá hiệu quả của chương trình giáo dục môi trường là rất quan trọng. Đánh giá hiệu quả giáo dục môi trường cần dựa trên nhiều tiêu chí khác nhau, bao gồm kiến thức, kỹ năng và thái độ của học sinh. Phát triển bền vững là một trong những mục tiêu cần đạt được. Giảm thiểu tác động môi trường là kết quả mong muốn. Thái độ tích cực của học sinh đối với môi trường cho thấy hiệu quả của chương trình giáo dục. Dữ liệu giám sát môi trường có thể được sử dụng để đánh giá tác động của chương trình. Kết quả thực nghiệm sư phạm cho thấy sự hiệu quả của việc kết hợp công nghệ vào giáo dục môi trường. Phân tích kết quả thực nghiệm giúp rút ra bài học kinh nghiệm cho các chương trình tương tự. Kiến nghị được đưa ra để hoàn thiện chương trình giáo dục môi trường.

Nội dung chính

BƯỚC 1: PHÂN TÍCH TÀI LIỆU

1. Vấn đề và câu hỏi chính mà tài liệu giải quyết

• Vấn đề 1: Làm thế nào để cụ thể hóa chủ trương chuyển đổi số ngành giáo dục vào việc phát triển năng lực số cho học sinh THPT thông qua một môn học đặc thù như Công nghệ 10?
• Vấn đề 2: Quy trình thiết kế và tổ chức tiến trình dạy học chủ đề theo định hướng phát triển năng lực (tuân thủ Công văn 5512/BGD-ĐT) kết hợp ứng dụng công nghệ thông tin và học liệu số diễn ra như thế nào?
• Vấn đề 3: Phương pháp nào giúp học sinh vừa nắm vững kiến thức phòng trừ dịch hại nông nghiệp, vừa tự chủ sáng tạo sản phẩm số và áp dụng giải pháp bảo vệ môi trường tại địa phương?
• Vấn đề 4: Hiệu quả thực tế của việc dạy học ứng dụng công nghệ số đối với kết quả học tập và năng lực tự học của học sinh so với phương pháp truyền thống.

2. Thuật ngữ chuyên ngành quan trọng

1. Chuyển đổi số giáo dục
2. Khung năng lực số (Digital Competence Framework)
3. Năng lực số học sinh (NLS)
4. Phòng trừ tổng hợp dịch hại (IPM)
5. Thuốc bảo vệ thực vật (BVTV)
6. Thuốc trừ sâu thảo mộc
7. Thiên địch
8. Kỹ thuật mảnh ghép
9. Kỹ thuật khăn trải bàn
10. Học liệu số đa phương tiện
11. Nền tảng kiểm tra trực tuyến Azota
12. Công văn 5512/BGD-ĐT
13. Nguyên tắc "4 đúng" trong bảo vệ thực vật
14. Sáng tạo nội dung số
15. Quản lý định danh và an toàn số
16. Thực nghiệm sư phạm
17. Nhóm chuyên gia và nhóm mảnh ghép
18. Nông nghiệp bền vững

3. Đóng góp và điểm mới của tài liệu

• Hệ thống hóa khung năng lực số trong môn Công nghệ: Cụ thể hóa các tiêu chí năng lực số (tìm kiếm, xử lý thông tin, hợp tác trực tuyến, sáng tạo sản phẩm đa phương tiện) vào mạch bài học Trồng trọt.
• Mô hình học tập trải nghiệm kết hợp công nghệ: Học sinh trực tiếp quay video quy trình chế biến chế phẩm sinh học (tỏi, ớt, gừng, cỏ Lào), biên tập video và công bố trên YouTube và Zalo nhóm để tuyên truyền cộng đồng.
• Đổi mới phương pháp đánh giá: Kết hợp công cụ kiểm tra trắc nghiệm số hóa trên Azota với việc đánh giá đa chiều qua sản phẩm dự án và nhật ký học tập.
• Minh chứng thực nghiệm thuyết phục: Cung cấp dữ liệu đối chứng cụ thể tại địa bàn trường THPT Anh Sơn 3 (Nghệ An), chứng minh sự vượt trội về tỉ lệ học sinh đạt điểm khá, giỏi.

---

BƯỚC 2: NỘI DUNG CONTENT SEO

Tổng quan nghiên cứu

Trong bối cảnh cuộc Cách mạng công nghiệp 4.0 phát triển mạnh mẽ, chuyển đổi số đã trở thành yêu cầu sống còn của toàn ngành giáo dục. Quyết định số 749/QĐ-TTg của Thủ tướng Chính phủ xác định giáo dục là lĩnh vực ưu tiên chuyển đổi số hàng đầu. Do đó, việc trang bị năng lực số cho học sinh trung học phổ thông là nhiệm vụ cấp thiết. Điều này giúp thế hệ trẻ tự tin hội nhập và thích ứng với không gian số toàn cầu.

Tuy nhiên, thực tế giảng dạy môn Công nghệ 10 tại nhiều trường phổ thông vẫn nặng về thuyết giảng lý thuyết. Việc ứng dụng công nghệ thông tin hầu như chỉ dừng lại ở trình chiếu bài giảng của giáo viên. Học sinh chưa được tạo điều kiện chủ động khai thác tài nguyên số, xử lý dữ liệu và sáng tạo sản phẩm học tập. Khoảng cách giữa kiến thức sách giáo khoa và kỹ năng ứng dụng số trong đời sống nông nghiệp địa phương vẫn còn khá lớn.

Nhằm giải quyết bài toán này, sáng kiến kinh nghiệm "Phát triển năng lực số cho học sinh thông qua dạy học chủ đề: Bảo vệ cây trồng và môi trường" của tác giả Nguyễn Thị Hoài Thanh (Trường THPT Anh Sơn 3, Nghệ An) đề xuất giải pháp dạy học đổi mới toàn diện. Bằng cách tích hợp các công cụ kỹ thuật số vào tiến trình dạy học 4 tiết theo Công văn 5512/BGD-ĐT, đề tài mang đến hướng tiếp cận thực tiễn, giúp học sinh vừa làm chủ kiến thức nông nghiệp bền vững, vừa nâng cao năng lực số một cách rõ nét.

+-----------------------------------------------------------------------------------+
|                           MÔ HÌNH CHUYỂN ĐỔI SỐ TRONG DẠY HỌC                     |
+-----------------------------------------------------------------------------------+
|  [Học liệu số & Thiết bị]  --->  [Kỹ thuật dạy học tích cực]  --->  [Sản phẩm số]  |
|  - Azota, YouTube, Zalo          - Mảnh ghép, Khăn trải bàn         - Video chế biến  |
|  - Google Drive, Tivi/PC         - Thảo luận, Phản biện số          - Slide thuyết trình|
+-----------------------------------------------------------------------------------+

---

Nội dung chi tiết

Cơ sở lý luận và thực tiễn về phát triển năng lực số trong giáo dục phổ thông

Năng lực số theo định nghĩa của UNESCO và UNICEF là tập hợp các kiến thức, kỹ năng và thái độ giúp cá nhân truy cập, quản lý, đánh giá, sáng tạo và chia sẻ thông tin an toàn trên môi trường mạng. Khung năng lực số dành cho học sinh bao gồm nhiều thành tố cốt lõi. Trong đó nổi bật là kỹ năng khai thác dữ liệu, giao tiếp - hợp tác trực tuyến, sáng tạo sản phẩm số và giải quyết vấn đề kỹ thuật.

Bên cạnh lý thuyết chung, nghiên cứu đã tiến hành khảo sát thực trạng trên 18 giáo viên giảng dạy môn Công nghệ tại các trường THPT khu vực miền Tây Nghệ An. Kết quả cho thấy 100% giáo viên thừa nhận sự cần thiết của đổi mới phương pháp dạy học. Tuy nhiên, phần lớn thầy cô vẫn gặp khó khăn trong việc tổ chức hoạt động chuyển đổi số do thiếu hạ tầng đồng bộ và hạn chế về phương pháp sư phạm tích hợp.

Đặc thù địa bàn huyện Anh Sơn là vùng sản xuất nông nghiệp với các loại cây ăn quả và cây công nghiệp ngắn ngày. Tập quán canh tác còn lạm dụng nhiều thuốc bảo vệ thực vật hóa học. Thực trạng này tạo ra bối cảnh học tập phong phú, kích thích học sinh ứng dụng kiến thức và công nghệ số để tìm kiếm giải pháp phòng ngừa sâu bệnh an toàn.

+---------------------------------------------------------------------------+
|                   CÁC THÀNH TỐ NĂNG LỰC SỐ CẦN PHÁT TRIỂN                |
+---------------------------------------------------------------------------+
|  1. Khai thác dữ liệu & Thông tin (Tìm kiếm, chọn lọc học liệu số)        |
|  2. Giao tiếp & Hợp tác số (Thảo luận qua Zalo, lưu trữ Google Drive)     |
|  3. Sáng tạo nội dung số (Thiết kế PowerPoint, quay/dựng video thực tế)   |
|  4. An toàn số & Đạo đức mạng (Tuân thủ bản quyền, bảo vệ dữ liệu cá nhân)|
|  5. Giải quyết vấn đề thực tiễn (Ứng dụng giải pháp bảo vệ mùa màng)      |
+---------------------------------------------------------------------------+

---

Thiết kế và tổ chức tiến trình dạy học chủ đề "Bảo vệ cây trồng và môi trường"

Chủ đề được xây dựng với thời lượng 4 tiết, tích hợp nội dung trọng tâm từ Bài 17 (Phòng trừ tổng hợp dịch hại cây trồng), Bài 18 (Pha chế thuốc trừ sâu thảo mộc) và Bài 19 (Ảnh hưởng của thuốc hóa học bảo vệ thực vật). Kế hoạch bài dạy được cấu trúc theo 4 hoạt động chuẩn hóa:

+---------------------------------------------------------------------------------------+
|                     TIẾN TRÌNH DẠY HỌC CHỦ ĐỀ (THỜI LƯỢNG: 4 TIẾT)                   |
+-------------------+-----------------------------------+-------------------------------+
| Giai đoạn         | Kỹ thuật & Công nghệ áp dụng      | Mục tiêu năng lực số          |
+-------------------+-----------------------------------+-------------------------------+
| 1. Khởi động      | Video phóng sự, Động não          | Nhận diện vấn đề qua media    |
| 2. Hình thành KT  | Kỹ thuật Mảnh ghép, PowerPoint    | Thu thập, xử lý & trình bày   |
| 3. Báo cáo - Thảo | Thuyết trình nhóm, Phản biện số   | Giao tiếp, chia sẻ học liệu   |
| 4. Luyện tập & VD | Phần mềm Azota, Quay video thực địa| Sáng tạo nội dung trên YouTube|
+-------------------+-----------------------------------+-------------------------------+

• Hoạt động khởi động: Giáo viên sử dụng video âm nhạc và tư liệu thực tế về ô nhiễm môi trường do lạm dụng thuốc hóa học. Học sinh vận dụng kỹ thuật "động não" để phân tích tác hại và đề xuất mục tiêu nghiên cứu.
• Hoạt động hình thành kiến thức: Lớp học chia thành 4 nhóm chuyên gia theo kỹ thuật "mảnh ghép" kết hợp "khăn trải bàn". Mỗi nhóm chịu trách nhiệm một chuyên đề: biện pháp kỹ thuật/giống kháng bệnh, biện pháp sinh học, biện pháp hóa học và biện pháp cơ giới vật lý. Học sinh tìm kiếm tài liệu từ Internet, thảo luận qua nhóm Zalo và tổng hợp báo cáo bằng Microsoft PowerPoint.
• Hoạt động luyện tập và vận dụng thực tế: Học sinh tham gia giải bài tập trắc nghiệm và câu hỏi tình huống trên nền tảng Azota. Ngoài ra, các nhóm trực tiếp thực hành pha chế thuốc trừ sâu sinh học từ tỏi, ớt, gừng và cỏ Lào tại vườn nhà. Các em dùng điện thoại ghi hình, biên tập video clip và đăng tải lên kênh YouTube cá nhân để lan tỏa kiến thức nông nghiệp sạch đến cộng đồng.

---

Kết quả thực nghiệm sư phạm và tác động thực tiễn

Đề tài đã được thực nghiệm sư phạm nghiêm túc trong năm học 2021-2022 tại Trường THPT Anh Sơn 3. Tác giả chọn hai lớp có chất lượng đầu vào tương đương nhau: lớp thực nghiệm 10C4 (43 học sinh) và lớp đối chứng 10C7 (44 học sinh). Quá trình kiểm tra đánh giá sau chủ đề sử dụng bộ câu hỏi khảo sát chuẩn hóa trên phần mềm Azota.

+-----------------------------------------------------------------------------+
|               KẾT QUẢ ĐỐI SÁNH THỰC NGHIỆM SƯ PHẠM (CHẤT LƯỢNG HỌC TẬP)     |
+--------------------+------------+-------------+--------------+--------------+
| Lớp / Nhóm         | Giỏi (8-10)| Khá (6.5-<8)| TB (5.0-<6.5)| Dưới TB (<5) |
+--------------------+------------+-------------+--------------+--------------+
| Thực nghiệm (10C4) |   60.1%    |    34.9%    |     5.0%     |     0.0%     |
| Đối chứng (10C7)   |   38.6%    |    27.3%    |    31.8%     |     2.3%     |
+--------------------+------------+-------------+--------------+--------------+

Số liệu thống kê khẳng định lớp thực nghiệm đạt tỉ lệ học sinh giỏi lên tới 60.1%, cao vượt trội so với 38.6% ở lớp đối chứng. Đặc biệt, lớp thực nghiệm không có học sinh đạt điểm dưới trung bình.

Về mặt định tính, học sinh lớp thực nghiệm thể hiện sự tiến bộ rõ rệt về kỹ năng số. Các em biết cách chọn lọc nguồn tài nguyên đáng tin cậy trên Internet, thao tác thành thạo các hiệu ứng trình chiếu và tự tin thuyết trình trước đám đông. Những sản phẩm video thực tế về phòng trừ sâu bệnh sinh học do học sinh sản xuất đã nhận được sự hưởng ứng tích cực từ phụ huynh và bà con nông dân địa phương.

---

Ai nên đọc tài liệu này?

Sáng kiến kinh nghiệm này mang giá trị tham khảo ứng dụng cao cho nhiều nhóm độc giả trong ngành giáo dục:

• Giáo viên môn Sinh học và Công nghệ cấp THPT: Cung cấp mẫu giáo án 4 tiết hoàn chỉnh theo định hướng đổi mới phương pháp giảng dạy, giúp dễ dàng tích hợp chuyển đổi số vào bài học thực tiễn.
• Cán bộ quản lý giáo dục và tổ trưởng chuyên môn: Nguồn tư liệu định hướng xây dựng chuyên đề sinh hoạt chuyên môn, thúc đẩy ứng dụng công nghệ thông tin và đánh giá năng lực số của giáo viên và học sinh.
• Sinh viên ngành Sư phạm Sinh học, Kỹ thuật Nông nghiệp: Tài liệu tham khảo hữu ích về phương pháp sư phạm hiện đại, kỹ thuật dạy học tích cực (khăn trải bàn, mảnh ghép) và quy trình thực nghiệm sư phạm.
• Yêu cầu kiến thức nền tảng: Độc giả chỉ cần nắm bắt khung chương trình giáo dục phổ thông môn Công nghệ/Sinh học và có hiểu biết cơ bản về các phần mềm văn phòng, ứng dụng mạng xã hội trong dạy học.

---

Câu hỏi thường gặp

1. Năng lực số của học sinh trong môn Công nghệ gồm những gì?

Năng lực số của học sinh bao gồm kỹ năng tìm kiếm và đánh giá dữ liệu nông nghiệp trực tuyến, sử dụng phần mềm trình chiếu báo cáo, tương tác nhóm qua môi trường mạng và sáng tạo các ấn phẩm số như video hướng dẫn thực hành nông nghiệp sạch.

2. Quy trình tổ chức dạy học phát triển năng lực số gồm các bước nào?

Quy trình thực hiện gồm 4 bước: (1) Chuyển giao nhiệm vụ học tập qua nền tảng trực tuyến; (2) Học sinh thu thập tài liệu số và làm việc nhóm theo kỹ thuật mảnh ghép; (3) Báo cáo kết quả và phản biện đa phương tiện tại lớp; (4) Luyện tập trên hệ thống số hóa và quay video trải nghiệm thực tế.

3. Vì sao cần tích hợp chuyển đổi số vào chủ đề Bảo vệ cây trồng?

Tích hợp chuyển đổi số giúp trực quan hóa các kiến thức sinh thái phức tạp, kích thích tính tò mò khám phá của học sinh. Đồng thời, phương pháp này tạo điều kiện để học sinh ứng dụng công nghệ giải quyết các vấn đề sản xuất thực tiễn của gia đình và cộng đồng.

4. Giáo viên vùng khó khăn có thể áp dụng mô hình này khi nào?

Mô hình có thể triển khai linh hoạt ngay khi lớp học được trang bị máy tính kết nối Internet hoặc tivi thông minh. Giáo viên tận dụng các ứng dụng di động quen thuộc và miễn phí như Zalo, YouTube, Azota để học sinh thực hiện nhiệm vụ ngoài giờ lên lớp.

5. Biện pháp sinh học trong phòng trừ sâu bệnh gồm những giải pháp nào?

Biện pháp sinh học bao gồm việc sử dụng các loài thiên địch (kiến vàng, bọ rùa, bọ ba khoang) để diệt trừ sâu hại tự nhiên, kết hợp điều chế các chế phẩm trừ sâu thảo mộc từ nguồn nguyên liệu sẵn có như tỏi, ớt, gừng và cây cỏ Lào.

---

Kết luận

Sáng kiến kinh nghiệm của tác giả Nguyễn Thị Hoài Thanh đã chứng minh tính hiệu quả vượt trội của việc gắn kết chuyển đổi số với đổi mới phương pháp giảng dạy môn Công nghệ 10.

• Cụ thể hóa khung năng lực số: Chuyển hóa mục tiêu lý thuyết thành các hoạt động trải nghiệm số rõ ràng, phù hợp lứa tuổi học sinh THPT.
• Nâng cao chất lượng học tập: Tỉ lệ học sinh khá, giỏi tăng mạnh, giúp các em hiểu sâu sắc nguyên tắc 4 đúng và giải pháp nông nghiệp bền vững.
• Phát triển kỹ năng thế kỷ 21: Rèn luyện năng lực tự học, kỹ năng hợp tác trực tuyến, tư duy phản biện và trách nhiệm bảo vệ môi trường sống.

Trong thời gian tới, mô hình này cần được nhân rộng sang các chủ đề Trồng trọt và Chăn nuôi khác, kết hợp bổ sung các công cụ học tập tương tác mới như phòng thí nghiệm ảo hay ứng dụng trí tuệ nhân tạo nhận diện sâu bệnh. Quý thầy cô và nhà trường hãy chủ động nghiên cứu, áp dụng linh hoạt sáng kiến này để nâng tầm chất lượng dạy học trong kỷ nguyên số.

Trích đoạn nội dung tài liệu

Chương I: Trồng trọt, lâm nghiệp đại cương - trong chương trình Công nghệ 10” - Bài 17: Phòng trừ tổng hợp dịch hại cây trồng - Bài 18: Thực hành: Pha chế thuốc trừ sâu thảo mộc - Bài 19: Ảnh hưởng của thuốc hóa học bảo vệ thực vật đến quần thể sinh vật và môi trường. Mạch kiến thức. Chủ đề phòng trừ tổng hợp dịch hại cây trồng: + Khái niệm phòng trừ dịch hại tổng hợp cây trồng. + Tìm hiểu về nguyên lí cơ bản của phòng trừ tổng hợp dịch hại cây trồng + Tìm hiểu cụ thể các biện pháp chủ yếu + Tìm hiểu cách pha chế thuốc trừ sâu sinh học b.

Biện pháp hạn chế ảnh hưởng xấu của thuốc hóa học bảo vệ thực vật. + Giải thích được các nguyên tắc khi sử dụng thuốc hóa học BVTV + Đề ra được các biện pháp hạn chế thuốc hóa học bảo vệ thực vật và cách sử dụng thuốc hóa học BVTV hợp lý ở địa phương. Xây dựng nội dung tiến trình thực hiện và cách thức dạy học chủ đề nhằm hình thành và phát triển năng lực số Chủ đề: “ BẢO VỆ CÂY TRỒNG VÀ MÔI TRƯỜNG” Khối: 10, thời lượng: 4 Tiết Chủ đề dạy học được thiết kế trên cơ sở nội dung các bài học trong chương trình Công nghệ 10 sau đây: - Bài 17: Phòng trừ tổng hợp dịch hại cây trồng - Bài 18: Pha chế thuốc trừ sâu thảo mộc - Bài 19: Ảnh hưởng của thuốc hóa học bảo vệ thực vật tới quần thể sinh vật và môi trường. Định hướng các năng lực được hình thành -Năng lực tự học : Học sinh nêu được khái niệm cơ bản, nghiên lý cơ bản và các biện pháp chủ yếu phòng trừ tổng hợp dịch hại cây trồng, các ảnh hưởng xấu của thuốc hóa học bảo vệ thực vật.

14 skkn -Năng lực giải quyết vấn đề : Giải thích các nguyên lý phòng trừ tổng hợp dịch hại cây trồng. Giải thích được sự ảnh hưởng của thuốc hóa học bảo vê thực vât. Hs phân tích nội dung, ưu điểm, nhược điểm của bệnh pháp phòng trừ tổng hợp dịch hại cây trồng. - Năng lực sử dụng ngôn ngữ : Phát triển ngôn ngữ nói, viết thông qua thuyết trình, làm việc nhóm.

- Năng lực hợp tác : Làm việc cùng nhau, trao đổi và hoàn thành sản phẩm của nhóm. - Năng lực công nghệ: * Năng lực nhận thức công nghệ: - Nhận biết một số loài thiên địch trong địa phương. - Chế biến các loại thuốc trừ sâu thảo mộc từ thiên nhiên để trừ sâu. - Trình bày được những ảnh hưởng xấu của thuốc hoá học BVTV đến quần thể sinh vật.

- Phân tích được ảnh hưởng xấu của thuốc hoá học đến môi trường và con người. - Trình bày được những biện pháp hạn chế ảnh hưởng xấu của thuốc hoá học * Năng lực đánh giá công nghệ: -Đánh giá được thực trạng sử dụng thuốc hoá học BVTV trong trồng trọt ở địa phương, mức độ ảnh hưởng đến môi trường, sinh vật và con người. - Đề xuất, tuyên truyền các biện pháp hạn chế sử dụng thuốc hoá học bảo vệ thực vật. -Vận dụng kiến thức để đề xuất những biện pháp hạn chế ảnh hưởng của thuốc hoá học BVTV đến quần thể sinh vật, môi trường, sức khoẻ con người.

- Năng lực số + Có kĩ năng về tìm kiếm dữ liệu: Tìm kiếm, phân tích, truy xuất dữ liệu làm minh chứng (các hình ảnh về thuốc trừ sâu hoá học, thuốc trừ sâu sinh học, thiên địch,con đường truyền thuốc hoá học bảo vệ thực vật, các hình ảnh biện pháp phòng trừ sâu bệnh hại,. + Sáng tạo sản phẩm số: HS sử dụng phần mềm Powerpoint để thiết kế sản phẩm báo cáo của nhóm. Hs sử dụng phân mềm Powerpoint đề trình bày báo cáo sản phẩm hoạt động nhóm. Học sinh sử dụng camera quay các video về quy trình chế biên các loại thuốc trừ sinh học và đăng lên các kênh Youtube.

Có các sản phẩm là các video trải nghiệm tại địa phương tuyên truyền các biện pháp phòng trừ sâu bệnh hại cây cam. - Năng lực giao tiếp kỹ thuật số: Sử dụng Google Drive, zalo thảo luận nhóm; trao đổi nội dung, nộp sản phẩm của nhóm. Phẩm chất Qua thực hiện nhiệm vụ học tập học sinh hính thành phẩm chất: - Chăm chỉ, tự giác tìm hiểu kiến thức hoàn thành nhiệm vụ. - Học sinh có trách nhiệm hoàn thành nhiệm vụ cá nhân trong hoạt động nhóm, có ý thức trách nhiệm tuyên truyền bảo vệ môi trường II.

THIẾT BỊ VÀ HỌC LIỆU DẠY HỌC 1. Thiết bị - Tivi hoặc máy chiếu - Máy vi tính, máy điện thoại thông minh 2. Học liệu - Học liệu số, phần mềm: Video thiết kế biên tập hình ảnh nội dung trình chiếu trên màn hình , Microsoft PP trình chiếu bài giảng đa phương tiện, link Video: https://youtube.com/watch?v=97y8PQXISfg&feature=share https://youtu.be/JY0TEhxpq6c https://youtu.be/x9kG-ZUoThg https://www.com/watch?v=S2Zz3YRJPDY - Phần mềm Azota https://azota.vn/de-thi/dak6ij - Phần mềm Microsoft PP, Video Editor, Zalo https://zalo.me/g/basukv902 - Sách giáo khoa công nghệ 10 III. MÔ TẢ CÁC MỨC ĐỘ NHẬN THỨC Nội Nhận biết Thông hiểu Vận dụng Vận dụng cao dung/chủ đề 1.

Phòng - Nêu được khái - Giải thích - Đề xuất và - Liên hệ công trừ tổng niệm phòng trừ được vì sao thực hiện được tác phòng trừ hợp dịch tổng hợp dịch cần phải áp dịch hại ở gia các giải pháp hại cây hại cây trồng dụng nhiêu đình, địa để tạo nên sản trồng (câu 1. BP khác nhau phương (câu phẩm sạch ở - Nêu được các khi tiến hành 3.1) gia đình, địa nguyên lí cơ bản phòng trừ - Đề xuất các phương (câu phòng trừ tổng tổng hợp dịch BP phòng trừ 4. hợp dịch hại cây hại cây trồng tổng hợp dịch trồng (câu 1. hại cây trồng - Xác định được - Phân tích phù hợp với ở các biện pháp được ưu, gia đình, địa 16 skkn chủ yếu của nhược điểm phương (câu phòng trừ tổng của các biện 3.

hợp dịch hại cây pháp phòng - Vận dụng trồng (câu 1. trừ tổng hợp được hiểu biết dịch hại(câu về phòng trừ 2.2) tổng hợp dịch hại cây trồng để tuyên truyền vận động mọi người thực hiện trong quá trình sản xuất ở gia đình, cộng đồng (3. Ảnh - Nêu được ảnh - Phân tích Vận dụng hưởng hưởng xấu của được nguyên được kiến thức của thuốc thuốc hóa học nhân của đã học để vận hóa học tới quần thể sinh những ảnh động, tuyên BVTV tới vật và môi hưởng đó (câu truyền mọi quần thế trường (câu 1.3) người sử dụng sinh vật thuốc hóa học và môi hợp lí nhằm trường hướng tới nền nông nghiệp bền vững (câu 3. Sản - Nêu được quy - Sản xuất các xuất trình chế biến lọa thuốc trừ thuốc trừ thuốc trừ sâu sâu sinh học từ sâu thảo thảo mộc (Câu các loại thiên mộc 1.5) nhiên dụng ở gia đình.

BIÊN SOẠN CÂU HỎI VÀ BÀI TẬP 1. Câu hỏi, bài tập ở mức độ nhận biết Câu 1.1: Hãy nêu khái niệm phòng trừ tổng hợp dịch hại cây trồng.2: Nguyên lí cơ bản của phòng trừ tổng hợp dịch hại cây trồng là gì? 17 skkn A. Trồng cây khỏe, bảo tồn thiên địch để khống chế sâu bệnh B. Bồi dưỡng kiến thức bảo vệ thực vật cho người sử dụng, đi thăm đồng phát hiện sâu bệnh sớm để kịp thời có biện pháp hạn chế sự gây hại của chúng C.

Tuyệt đối không sử dụng thuốc hóa học bảo vệ thực vật D.3: Khi tiến hành phòng trừ tổng hợp dịch hại cây trồng cần áp dụng biện pháp nào? A. Biện pháp kĩ thuật và sử dụng giống mang gen kháng sâu bệnh B. Sử dụng thuốc hóa học bảo vệ thực vật C. Biện pháp kĩ thuật, sử dụng giống chống chịu sâu bệnh, sinh học, biện pháp cơ giới vật lí.

Chỉ sử dụng thuốc hóa học khi dịch hại tới ngưỡng gây hại và các biện pháp khác không hiệu quả D.4: Sử dụng thuốc hóa học BVTV không hợp lí sẽ gây ra những ảnh hưởng xấu nào? a. Rau màu xanh tốt, chất lượng sản phẩm được nâng cao, nhưng ô nhiễm môi trường phá vỡ cân bằng sinh thái. Gây ô nhiễm môi trường, ô nhiễm nông sản, phát sinh đột biến kháng thuốc, diệt trừ quần thể sinh vật có ích. Gây bệnh hiểm nghèo cho con người.

Gây ô nhiễm đất, nước, không khí, phá vỡ thế cân bằng sinh thái phát sinh những dòng đột biến có lợi. Gây bệnh cho người. Gây ô nhiễm môi trường, ô nhiễm nông sản, bảo vệ côn trùng có ích, gây bệnh hiểm nghèo cho người. Em hãy nêu quy trình chế biến thuốc trừ sâu thảo mộc từ tỏi, ớt, gừng? 2.

Câu hỏi/ bài tập ở mức độ thông hiểu Câu 2.1: Vì sao phải phối hợp nhiều biện pháp khác nhau trong phòng trừ tổng hợp dịch hại cây trồng? Câu 2.2: Trình bày ưu điểm, nhược điểm của các biện pháp phòng trừ tổng hợp dịch hại cây trồng.3: Vì sao sử dụng thuốc hóa học BVTV lại gây ra những ảnh hưởng xấu tới quần thể sinh vật và môi trường? 3. Câu hỏi/ bài tập ở mức độ vận dụng Câu 3.1: Trong các biện pháp phòng trừ tổng hợp dịch hại cây trồng, gia đình hoặc mọi người ở địa phương em đã thực hiện được những biện pháp nào? Những biện pháp nào chưa được thực hiện? Vì sao? 18 skkn Câu 3.2: Gia đình Bác B ở huyện ngoại thành có mảnh vườn khá rộng. Nhận thấy nhu cầu rau sạch của người dân trong thành phố ngày càng cao, gia đình Bác B dự định sẽ dùng toàn bộ diện tích để trồng rau sạch. Bằng những hiểu biết của mình, em hãy tư vấn cho gia đình Bác B có một vườn rau đảm bảo dinh dưỡng, lại vừa sạch sâu bệnh.3: Cho đến nay, biện pháp phòng trừ tổng hợp dịch hại cây trồng vẫn chưa được mọi người chú trọng.

Em sẽ làm thế nào để tuyên truyền, vận động mọi người thực hiện biện pháp phòng trừ tổng hợp dịch hại cây trồng trong quá trình sản xuất rau ở gia đình, cộng đồng.4: Em có nhận xét gì về tình trạng sử dụng thuốc hóa học ở địa phương em. Bản thân cần làm gì để tuyên truyền, vận động người dân sử dụng thuốc hóa học một cách an toàn, hợp lí nhất? 4. Câu hỏi /bài tập ởmức độ vận dụng cao Câu 4.1: Bằng những hiểu biết thu nhận được qua bài học và điều tra thực tế, em hãy thử đề xuất các biện pháp kĩ thuật cần thiết ở gia đình, địa phương em nhằm đảm bảo yêu cầu 3 sạch: đất sạch, phân bón sạch, sạch sâu bệnh.2: Hiện tại ở gia đình em ruộng rau cải bị sâu ăn lá phá hoại rất nhiều. Em hãy tư vấn cho mẹ cách làm và sử dụng một loại thuốc trừ sâu tự chế từ thiên nhiên? V.