LỜI MỞ ĐẦU 1. Tính cấp thiết của đề tài nghiên cứu Hoạt động tín dụng của Ngân hàng thương mại là một trong những hoạt động truyền thống và quan trọng, hoạt động này ngoài việc mang lại lợi nhuận từ chênh lệch giữa lãi suất cho vay và lãi suất huy động, các chi phí hoạt động…. thì cũng là một trong những nhân tố quan trọng góp phần để thu hút khách hàng sử dụng dịch vụ của ngân hàng. Tuy nhiên, hoạt động này cũng chứa đựng rất nhiều rủi ro đối với ngân hàng.
Do đó đòi hỏi các ngân hàng phải luôn đảm bảo hiệu quả của hoạt động quản lý rủi ro tín dụng nhằm hạn chế tối đa nợ xấu phát sinh. Trong bối cảnh hội nhập kinh tế quốc tế lĩnh vực Ngân hàng, Các ngân NHTM Việt Nam và nước ngoài đang trong quá trình phát triển mạnh về cả số lượng và quy mô hoạt động, sức cạnh tranh trên thị trường tài chính Việt Nam ngày càng mạnh mẽ tạo ra áp lực rất lớn cho các NHTM trong quá trình kinh doanh nói chung và hoạt động kinh doanh tín dụng nói riêng. Song song với áp lực phát triển kinh doanh tín dụng là áp lực nâng cao năng lực quản lý rủi ro tín dụng đối với các NHTM để đảm bảo khả năng ứng phó với các yêu cầu ngày càng khắt khe và diễn biến phức tạp của thị trường. Khi NHTM đặc mục tiêu tăng trưởng tín dụng nhằm mở rộng quy mô, thu hút khách hàng, thì nâng cao năng lực quản lý rủi ro tín dụng là một yếu tố quan trọng, quyết định đối với sự thành bại của hoạt động kinh doanh ngân hàng.
Chỉ có nâng cao năng lực quản lý rủi ro tín dụng mới giúp ngân hàng có thể tăng trưởng tín dụng một cách hiệu quả, từ đó thu hút khách hàng sử dụng các dịch vụ, mở rộng quy mô và hiệu quả hoạt động của ngân hàng. Từ những yếu tố đó, việc nghiên cứu các điều kiện để nâng cao năng lực quản lý rủi ro tín dụng tại NHTM là vô cùng quan trọng nhằm đảm bảo năng lực quản lý rủi ro của các NHTM trong bối cảnh hiện nay. Ngân hàng TMCP Đầu tư và Phát triển Việt Nam – Chi nhánh Cầu Giấy là một chi nhánh của Ngân hàng TMCP Đầu tư và Phát triển Việt Nam đã và đang có những bước chuyển mình để có thể cạnh tranh và tồn tại trong môi trường ngày càng khắc nghiệt hiện nay. 2 Để tăng trưởng quy mô tín dụng một cách an toàn và hiệu quả góp phần đẩy mạnh hoạt động kinh doanh ngân hàng, thì BIDV Cầu Giấy cần thiết phải xem xét bảo đảm các điều kiện để nâng cao năng lực quản lý rủi ro tín dụng, qua đó xây dựng một hệ thống quản lý rủi ro tín dụng hiệu quả đảm bảo khả năng phòng chống rủi ro trong hoạt động tín dụng mà nguyên nhân của nó ngày càng trở nên đa dạng và khó lường.
Vì những lý do trên, tác giả lựa chọn đề tài : “Nghiên cứu các điều kiện để nâng cao năng lực quản lý rủi ro tín dụng tại Ngân hàng TMCP Đầu tư và Phát triển Việt Nam - Chi nhánh Cầu Giấy” làm luận văn thạc sỹ. Tổng quan các đề tài có liên quan Từ trước đến nay, có một số luận văn thạc sỹ nghiên cứu về quản lý rủi ro tín dụng hoặc nghiên cứu về việc nâng cao hiệu quả hoạt động quản lý rủi ro tín dụng, chưa có luận văn thạc sỹ nào nghiên cứu về các điều kiện để nâng cao năng lực quản lý rủi ro tín dụng tại NHTM. Có thể kể đến một số luận văn thạc sỹ sau: - Luận văn thạc sỹ của Nguyễn Hồng Châu (2008), “Giải pháp Quản trị rủi ro tín dụng đối với Doanh nghiệp vừa và nhỏ tại Ngân Hàng Nông Nghiệp &Phát Triển Nông Thôn khu vựcThành Phố Hồ Chí Minh”, bảo vệ tại Đại học Kinh tế Thành phố Hồ Chí Minh. Nội dung tập trung nghiên cứu quản trị rủi ro tín dụng và các giải pháp quản trị rủi ro tín dụng.
- Luận văn thạc sỹ của Mai Xuân Thịnh (2012), “Quản trị rủi ro tín dụng tại Ngân hàng Nông nghiệp và Phát triển Nông thôn tỉnh Bình Định”, bảo vệ tại Đại học Đà Nẵng. Nội dung tập trung nghiên cứu về quản trị rủi ro tín dụng và các giải pháp nâng cao hiệu quả quản trị rủi ro tín dụng. - Luận văn thạc sỹ của Chu Văn Sơn (2008), “Quản lý rủi ro tại Ngân hàng Thương mại Cổ phần Bắc Á”, bảo vệ tại Đại học Kinh tế Quốc dân. Nội dung tập trung nghiên cứu về quản lý rủi ro và giải pháp nâng cao hiệu quả quản lý rủi ro tại NHTM.
- Luận văn thạc sỹ của Nguyễn Giáng Hương (2008), “Nâng cao năng lực quản trị rủi ro tín dụng tại Ngân hàng Thương mại Cổ phần Á Châu”, bảo vệ tại Đại 3 học Kinh tế Quốc dân. Nội dung tập trung đi sâu nghiên cứu năng lực quản trị rủi ro tín dụng và giải pháp nâng cao năng lực quản trị rủi ro tín dụng. - Luận văn thạc sỹ của Tô Thị Thanh Huyền (2008), “Quản trị rủi ro trong hoạt động cho vay tại Ngân hàng Thương mại Cổ phần Kỹ thương Việt Nam”, bảo vệ tại Đại học Kinh tế Quốc dân. Nội dung tập trung nghiên cứu quản trị rủi ro trong hoạt động cho vay và giải pháp nâng cao hiệu quả quản trị rủi ro trong hoạt động cho vay.
- Luận văn thạc sỹ của Nguyễn Mạnh Phát (2012), Quản lý rủi ro tín dụng tại Ngân hàng Thương mại Cổ phần Sài Gòn – Hà Nội, bảo vệ tại Đại học Quốc Gia Hà Nội. Nội dung tập trung nghiên cứu về tín dụng, rủi ro tín dụng trong hoạt động ngân hàng. Đưa ra các giải pháp, kiến nghị nhằm tăng cường chất lượng công tác quản trị rủi ro tín dụng. Nhìn chung, hầu hết các luận văn thạc sỹ đều tập trung nghiên cứu về quản trị rủi ro/quản lý rủi ro tín dụng tại NHTM và các giải pháp nhằm nâng cao hiệu quả của hoạt động quản trị rủi ro tín dụng.
Chưa có luận văn thạc sỹ nào nghiên cứu và chỉ ra cần thiết phải đảm bảo các điều kiện gì để nâng cao năng lực quản lý rủi ro tín dụng của NHTM nhằm hỗ trợ cho các nhà hoạch định chính sách và điều hành NHTM trong giai đoạn cần thiết phải nâng cao năng lực quản lý rủi ro tín dụng hiện nay. Mục tiêu và nhiệm vụ nghiên cứu Hệ thống hóa và làm rõ thêm một số vấn đề lý luận về các điều kiện để nâng cao năng lực quản lý rủi ro tín dụng của Ngân hàng Thương mại. Phân tích, đánh giá các tác động, ảnh hưởng của môi trường kinh tế, chính trị đến việc đảm bảo các điều kiện để nâng cao năng lực quản lý rủi ro tín dụng tại BIDV Cầu Giấy và thực trạng các điều kiện để nâng cao năng lực quản lý rủi ro tín dụng tại BIDV Cầu Giấy Xác định những ưu điểm, hạn chế và nguyên nhân hạn chế của các điều kiện để nâng cao năng lực quản lý rủi ro tín dụng tại BIDV Cầu Giấy. Trên cơ sở đó, đề 4 xuất một số định hướng và giải pháp cụ thể nhằm bảo đảm các điều kiện để nâng cao năng lực quản lý rủi ro tín dụng tại BIDV Cầu Giấy.
Đối tượng và phạm vi nghiên cứu của đề tài 4.1 Đối tượng nghiên cứu của đề tài: Lý luận và thực tiễn về các điều kiện để nâng cao năng lực quản lý rủi ro tín dụng của các NHTM.2 Phạm vi nghiên cứu - Phạm vi không gian: Nghiên cứu tại Ngân hàng TMCP Đầu tư và Phát triển Việt Nam – Chi nhánh Cầu Giấy. - Pham vi thời gian: Phân tích thực trạng từ năm 2010 – 2013, kiến nghị đến năm 2015. Phương pháp nghiên cứu - Phương pháp nghiên cứu: Luận văn sử dụng phương pháp luận biện chứng duy vật tự nhiên, biện chứng duy vật lịch sử trong nghiên cứu. Khi sử dụng phương pháp luận này dẫn đường cho việc nghiên cứu sẽ cho phép trong nghiên cứu đứng trên quan điểm toàn diện, lịch sử cụ thể và phát triển, đồng thời vận dụng các nguyên lý của phép biện chứng về mối liên hệ phổ biến và trong vận động.
Điều đó cho phép trong nghiên cứu xác định, phân loại những mối liên hệ của các điều kiện để nâng cao năng lực quản lý rủi ro đối với hoạt động ngân hàng; xem xét các điều kiện để nâng cao năng lực quản lý rủi ro với hoạt động quan trọng nhất là văn hóa quản lý rủi ro tín dụng tại NHTM… xem xét các điều kiện để nâng cao năng lực quản lý rủi ro trong các hình thức vận động, giúp đưa ra những nhận xét, đánh giá khách quan và phù hợp với thực tế hơn. Ngoài ra còn sử dụng các phương pháp khác như phương pháp so sánh, phương pháp phân tích, phương pháp định tính, định lượng như đã nêu trên. Luận văn còn sử dụng tổng hợp các phương pháp nghiên cứu khoa học kinh tế,phương pháp quy nạp, đến các phương pháp điều tra và khảo sát điển hình, tổng hợp và phân tích, phương pháp toán, với sự trợ giúp của kỹ thuật vi tính và tham 5 khảo các công trình nghiên cứu khác có liên quan để làm nổi bật và sâu sắc nội dung nghiên cứu của đề tài. - Về nguồn dữ liệu Tác giả sử dụng các số liệu từ các thống kê báo cáo của BIDV Cầu Giấy; Báo cáo định kỳ hàng tháng, quý, năm của BIDV, Ngân hàng Nhà nước các tỉnh thành phố, và báo cáo của các Ngân hàng khác.
Kế thừa một số nghiên cứu đã có trước đây nhằm mục đích tham khảo để đưa ra các ý kiến, nhận định cho nghiên cứu này. Nguồn dữ liệu thứ cấp: được thu thập từ ý kiến của các báo cáo về hoạt động quản lý rủi ro tín dụng tại BIDV Cầu Giấy, từ các ý kiến, nghiên cứu của các công ty nghiên cứu thị trường, các ngân hàng khác. Nguồn dữ liệu sơ cấp: được thu thập từ các báo cáo của cán bộ làm công tác tổng hợp số liệu, các kết quả điều tra thu thập từ bảng hỏi, phỏng vấn từ các cán bộ làm công tác tín dụng. Kết quả điều tra được sử dụng vào quá trình phân tích các điều kiện để nâng cao năng lực quản lý rủi ro tín dụng tại BIDV Cầu Giấy.
Trong các phương pháp nghiên cứu, thì phương pháp phân tích - tổng hợp và điều ta thống kê được sử dụng chủ yếu.