Chương 1: Tổng quan tình hình nghiên cứu và một số vấn đề lý luận cơ bản về năng lực cạnh tranh của NHTM Chương 2: Phương pháp nghiên cứu Chương 3: Thực trạng năng lực cạnh tranh của Ngân hàng TMCP Đầu tư và Phát triển Việt Nam – Chi nhánh Hà Nam. Chương 4: Một số giải pháp nâng cao năng lực cạnh tranh của Ngân hàng TMCP Đầu tư và Phát triển Việt Nam – Chi nhánh Hà Nam trong thời gian tới. 3 CHƢƠNG 1: TỔNG QUAN TÌNH HÌNH NGHIÊN CỨU VÀ CƠ SỞ LÝ LUẬN VỀ NĂNG LỰC CẠNH TRANH CỦA NHTM 1. Tổng quan tình hình nghiên cứu Năng lực cạnh tranh là một trong các yếu tố quan trọng nhất quyết định tới sự tồn tại và phát triển của doanh nghiệp.
Các yếu tố tác động tới năng lực cạnh tranh, các tiêu chí đánh giá năng lực cạnh tranh đối với mỗi ngành, lĩnh vực hoạt động của doanh nghiệp có những đặc thù riêng biệt. Vì vậy, nghiên cứu về năng lực cạnh tranh có nhiều tài liệu ở những góc độ khác nhau. Dưới đây là một số nghiên cứu nổi bật về năng lực cạnh tranh: 1. Tình hình nghiên cứu ngoài nước Hiện nay, nghiên cứu nổi bật nhất về cạnh tranh và năng lực cạnh tranh là nghiên cứu của Michael Porter, giáo sư trường đại học Harvard.
Những nghiên cứu về cạnh tranh và năng lực cạnh tranh của ông có thể áp dụng trong mọi cấp độ (doanh nghiệp, ngành, quốc gia) cũng như mọi lĩnh vực (sản xuất, dịch vụ). Theo Michael Porter, mức độ cạnh tranh trên thị trường trong một ngành bất kỳ chịu tác động của các lực lượng cạnh tranh bao gồm: Nhà cung ứng; sản phẩm thay thế; khách hàng; đối thủ cạnh tranh hiện tại; đối thủ cạnh tranh tiềm ẩn. Các lực lượng cạnh tranh này được xem xét, đánh giá trong mô hình Porter’s Five Forces (mô hình “Năm lực lượng cạnh tranh của Porter). Tuy nhiên, các nghiên cứu của ông mang tầm lý luận, khái quát cao, để áp dụng vào điều kiện thực tế của Việt Nam hay vào một chủ thể kinh doanh cụ thể thì cần phải có cách nhìn nhận linh hoạt, phù hợp với điều kiện thực tế.
Tình hình nghiên cứu trong nước - Nâng cao năng lực cạnh tranh của Ngân hàng TMCP Đầu tư và Phát triển Việt Nam – Chi nhánh Tuyên Quang. Luận văn Thạc sỹ của Trần Hoàng, Trường Đại học Kinh tế và Quản trị kinh doanh - Đại học Thái Nguyên, 2014. 4 Luận văn chỉ ra các tiêu chí đánh giá và xếp hạng năng lực cạnh tranh của NHTM, bao gồm: Nhóm tiêu chí về tài chính, nhóm tiêu chí về kinh doanh, nhóm tiêu chí về quản trị điều hành, nhóm tiêu chí về hạ tầng và công nghệ ngân hàng, nhóm tiêu chí về uy tín, hình ảnh của ngân hàng trên thị trường; đồng thời tác giả cũng chỉ các nhân tố ảnh hưởng đến năng lực cạnh tranh của doanh nghiệp. Trên cơ sở hệ thống lý luận đưa ra, tác giả đã đi sâu phân tích thực trạng năng lực cạnh tranh của Ngân hàng TMCP Đầu tư và Phát triển Việt Nam – Chi nhánh Tuyên Quang (BIDV Tuyên Quang) thông qua đánh giá các yếu tố về: cơ cấu tổ chức, năng lực cung ứng dịch vụ, tiềm lực tài chính và năng lực marketing.
Từ đó đưa ra các giải pháp phù hợp để nâng cao năng lực cạnh tranh của BIDV Tuyên Quang trên địa bàn tỉnh. - Đánh giá năng lực cạnh tranh của Ngân hàng TMCP Đầu tư và Phát triển Việt Nam. Bài báo của NCS Lê Thị Kim Nhạn trên Tạp chí Nghiên cứu & Trao đổi, số 22(32) – Tháng 05 – 06/2015. Thông qua các phương pháp nghiên cứu định tính, thống kê mô tả và phân tích dữ liệu, tác giả đã sử dụng mô hình CALMS để đánh giá năng lực cạnh tranh của BIDV với các yếu tố: Hệ thống kinh doanh lõi và công nghệ; quy mô và mô hình tổ chức kinh doanh; tiềm lực tài chính, khả năng sinh lời; chất lượng nguồn nhân lực; thương hiệu, thị phần; dịch vụ ngân hàng.
Từ đó chỉ ra 6 điểm mạnh, lợi thế và 6 điểm yếu, hạn chế trong năng lực cạnh tranh của BIDV. - Giải pháp nâng cao năng lực cạnh tranh của Ngân hàng Nông nghiệp và phát triển nông thôn Việt nam trong xu thế hội nhập. Luận văn Thạc sỹ của Phạm Tất Mến, Đại học kinh tế thành phố Hồ Chí Minh, 2008. Luận văn đã phân tích các yếu tố ảnh hưởng đến năng lực cạnh tranh, những tác động của môi trường kinh doanh đến năng lực cạnh tranh của ngân hàng thông qua việc sử dụng lý thuyết về cạnh tranh, năng lực cạnh tranh của nhà kinh tế học Michael Porter.
Qua đó, phân tích thực trạng về năng lực cạnh 5 tranh của NHNN&PTNT Việt Nam trong trong bối cảnh hội nhập kinh tế quốc tế, đồng thời khái quát xu thế cạnh tranh của các NHTM trong thời gian sắp tới, đánh giá được những điểm mạnh, điểm yếu, những thời cơ và thách thức của NHNN&PTNT Việt Nam, đưa ra những giải pháp góp phần nâng cao năng lực cạnh tranh của NHNN&PTNT Việt Nam. - Nâng cao năng lực cạnh tranh của Ngân hàng phát triển nhà Đồng bằng sông Cửu Long thành phố Cần Thơ trong thời kỳ hội nhập và phát triển. Luận văn Thạc sỹ của Trương Hoàng Phương, Trường Đại học Kinh tế thành phố Hồ Chí Minh, 2008. Luận văn chỉ ra những cam kết của Việt Nam liên quan đến lĩnh vực ngân hàng trong đàm phán gia nhập WTO và tác động của các cam kết này tới các hoạt động của ngân hàng.
Trên cơ sở lý luận về năng lực cạnh tranh, tác giả chỉ ra đặc thù cạnh tranh của các NHTM, một số bài học kinh nghiệm, các tiêu chí đánh giá năng lực cạnh tranh và đưa ra các giải pháp nhằm nâng cao năng lực cạnh tranh của NHTM. Giải pháp đưa ra được xác định theo từng nhóm cụ thể bao gồm: nhóm giải pháp với khách hàng; nhóm giải pháp về mở rộng thị phần; nhóm giải pháp hạn chế rủi ro tín dụng; nhóm giải pháp phát triển nguồn nhân lực. - Năng lực cạnh tranh của các ngân hàng thương mại trong xu thế hội nhập. Nguyễn Thị Quy, Nhà xuất bản Lý luận chính trị, 2005.
Nghiên cứu đã xây dựng một hệ thống các chỉ tiêu cụ thể cho việc đánh giá năng lực cạnh tranh của ngân hàng thương mại. Theo tác giả, các chỉ tiêu này không chỉ tập trung phản ánh nguồn lực hiện có của ngân hàng, mà còn phải phản ánh được vị thế cạnh tranh của ngân hàng đó ở hiện tại và khả năng duy trì, phát triển vị thế cạnh tranh đó trong tương lai. Do đó, các chỉ tiêu đánh giá năng lực cạnh tranh của NHTM bao gồm: Tiềm lực tài chính thể hiện qua: mức độ an toàn vốn và khả năng huy động vốn, chất lượng tài sản 6 có, mức sinh lời, khả năng thanh khoản; tiềm lực về công nghệ thể hiện qua: số lượng, chất lượng, khả năng đổi mới công nghệ; nguồn nhân lực thể hiện qua: trình độ đào tạo, trình độ thành thạo nghiệp vụ, động cơ phấn đấu, mức độ cam kết gắn bó với ngân hàng; nguồn lực quản lý và cơ cấu tổ chức thể hiện qua: mức độ chi phối và khả năng giám sát của Hội đồng quản trị đối với Ban giám đốc, số lượng, chất lượng và hiệu lực thực hiện của các chiến lược, chính sách và quy trình kinh doanh cũng như quy trình quản lý rủi ro, kiểm soát nội bộ, cơ cấu tổ chức, mức độ phối hợp giữa các bộ phận và khả năng thích nghi, thay đổi của cơ cấu; hệ thống kênh phân phối và mức độ đa dạng hoá các các sản phẩm, dịch vụ cung cấp thể hiện qua: số lượng các Chi nhánh, đơn vị trực thuộc, sự phân bổ theo địa lý, theo thị trường, tính hợp lý của sự phân bổ Chi nhánh, quản lý, giám sát hoạt động Chi nhánh, mức độ đa dạng các dịch vụ cung cấp. Trên cơ sở đánh giá thực trạng cạnh tranh và năng lực cạnh tranh của các NHTM Việt Nam theo các chỉ tiêu xây dựng, tác giả đưa ra một số giải pháp để nâng cao năng lực cạnh tranh của các NHTM Việt Nam.
- Năng lực cạnh tranh của doanh nghiệp trong điều kiện toàn cầu hóa. Trần Sửu, Nhà xuất bản Lao động, 2006. Trong cuốn sách này, tác giả đã đề cập tới những cơ hội và thách thức của toàn cầu hóa đối với các nước, các yếu tố ảnh hưởng đến năng lực cạnh tranh của doanh nghiệp, các yếu tố cấu thành năng lực cạnh tranh và một số tiêu chí đánh giá năng lực cạnh tranh của doanh nghiệp, thực trạng năng lực cạnh tranh của một số doanh nghiệp Việt Nam và giải pháp nâng cao năng lực cạnh tranh của các doanh nghiệp Việt Nam. Các nghiên cứu của các tác giả đều khẳng định tầm quan trọng của năng lực cạnh tranh đối với sự tồn tại và phát triển của doanh nghiệp nói chung và NHTM nói riêng.
Từ việc thu thập, phân tích số liệu cụ thể qua nhiều năm, các tác giả đã có các kết luận, đánh giá cả định tính và định lượng 7 về thực trạng cạnh tranh và năng lực cạnh tranh, cũng như phân tích các nhân tố ảnh hưởng đến năng lực cạnh tranh của doanh nghiệp và NHTM. Tuy nhiên, do điều kiện kinh tế luôn thay đổi nên mặc dù các nghiên cứu có giá trị và ý nghĩa thiết thực trong việc nâng cao năng lực cạnh tranh của các NHTM nhưng đặt trong bối cảnh hiện tại sẽ không tránh khỏi các hạn chế như: Đối tượng và phạm vi nghiên cứu bao gồm toàn bộ hệ thống NHTM Việt Nam nói chung trong khi ở điều kiện mới các NHTM cổ phần chưa được phân tích sâu và cụ thể; một số nghiên cứu có số liệu phân tích trước khi Việt Nam gia nhập WTO do vậy không đủ tính cập nhật và không thể hiện được xu thế phát triển của ngành ngân hàng Việt Nam; các nghiên cứu tương đối độc lập với nhau, việc đi sâu vào phân tích các khía cạnh để nâng cao năng lực cạnh tranh của một NHTM trên một địa bàn cụ thể còn chưa nhiều. Với luận văn của mình tác giả khẳng định tính kế thừa, độc lập khách quan trong mục đích và phạm vi nghiên cứu. Luận văn tập trung nghiên cứu năng lực cạnh tranh của BIDV Hà Nam thông qua việc đánh giá những yếu tố tác động đến năng lực cạnh tranh của NHTM trên địa bàn cụ thể từ đó chỉ ra các hạn chế, các nguyên nhân và những giải pháp khả thi trong việc nâng cao năng lực cạnh tranh của BIDV Hà Nam.
Cơ sở lý luận về năng lực cạnh tranh của NHTM 1. Cạnh tranh và năng lực cạnh tranh của NHTM 1.