CHƯƠNG 1 KHÁI QUÁT VE THỰC HIEN HOP DONG MUA BAN HÀNG HÓA VA PHÁP LUAT VỀ THỰC HIEN HỢP DONG MUA BAN HÀNG HÓA 1. Khái quát về thực hiện Hợp đồng mua bán hàng hóa 1. Khải tiệm Hop đồng mua bán hàng hóa Trước hệt, hợp đồng là sự thỏa thuận, thông nhật ý chi nham xác lập, thay đôi hay cham đút quyên và ngliie vụ giữa các chủ thể. Hợp đông là hình thức phép lý chủ yêu dé ghi nhân các quan hệ kinh tê, quan hệ dân sự trong nên kinh tê thị trường, trong đó bao gôm cả quan hệ mua bán hàng hoa.
Theo quy định tai Khoản1 Điều 3 LTM 2005: “Hoạt đồng thương mại là hoạt động nhằm muạc đích sinh loi, bao gồm mua bản hàng hóa, củng ứng dich vụ, đâu te, xúc tiễn thương mại và các hoạt đồng nhằm muc dich sinh loi khác ”. Như vậy, đưới góc độ pháp lý, quan hệ mua bán hàng hoa được xác đính là một trong những quan hệ thương mai. Theo đó, HDMBHH là mot trong những loại hợp dong thương mai. Hiện nay, LTM 2005 ở Việt Nam không, dua ra định ngbiia cu thé về hợp đẳng mua bán hàng hóa.
Thay vào đó, Khoản§ Điêu. 3 của Luật này quy định. “Mua bán hàng hóa là hoạt đồng thương mại, theo đó các bên có ngÌữa vụ giao hàng. chuyên quyển sở hữm hàng hóa cho bên mua và nhận thanh toán; bên mua có nghita vụ thanh todn cho bên ban, nhận hàng và quyền sở hữnt hàng hóa theo đímg tha thuận”.
Theo đính nghia này, mua ban hàng hóa là quan hệ được xác lập giữa hai bên chủ thể, trong đó các bên thöa thuận bên bán có ng]ĩa vụ giao hàng hóa và chuyển quyền sở hữu hang hóa cho bên mua. Việc thực hiện nghia vụ này là cơ sở phát sinh quyên nhận thanh toán của bên bán Tương ứng với quyền và nglữa vụ của bên bán là nghĩa vụ nhận hàng, thanh toán tiên hang và quyên tiếp nhân quyên sở hữu hàng hóa của bên mua. Sự thỏa thuận giữa bên bán và bên mua được thé hiện đưới hình thức pháp lý là hợp đồng mua bán hàng hóa. Có thé thay, đính ng†ĩa về hoạt đông mua bán hàng hóa trong LTM 2005 có nhiều điểm tương dong với nội dung định nghĩa về hợp dong mua bán tài sản trong BLDS 2015 Cu thé, tại Điều 430 BLDS 2015 quy dink: “Hop đồng mua bán tài san là sự thoa thuận giữa các bên, theo đô bên ban có ngÌãa vụ giao tài sản cho bên mua và nhận tiền, cèn bên mua có nghiia vụ nhận tài san và tra tiền cho bên bán”.
Xét về mat bản chất, quan hệ thương mai là mét bộ phận của quan hệ dan sự. Va theo đó, hợp đồng thương mai cũng được xem 1a một dang cụ thé của hợp đông dân sự Như vay, căn cứ vào các quy định có liên quan của LTM 2005 và BLDS 2015, có thể đưa ra định nghia ve HĐMBHH như sau: “HDMBHH là sự thỏa thuận giữa các bền, trong đó bén bán có nghiia vụ giao hàng. chuyển quyển sở hitu hàng hóa cho bên mua và nhận thanh toán; bên mua có nghiia vu thanh todn cho bên bản, nhận hàng và quyển sở hữu hàng hóa theo thôa thuận” 1. Đặc diém cña Hợp doug una ban hang hóa Như đã phân tích trong phân khái niêm, HDMBHH là một dang của hợp đồng mua bán tai sản.
Đây đều là sự thỏa thuận giữa các bên nham xác lập, thay đổi hoặc cham đứt quyền cũng như ngiía vụ din sự. Tuy nhiên, bên cạnh những điểm tương đông, HĐMBHH van có những đặc trưng cơ bản như sau: * Về loại hợp đồng Điệu 402 BLDS 2015 quy đính sáu loại hợp đông chủ yêu được sử dụng trong các giao dich dân sự, bao gồm: hợp đông song vu, hợp đồng đơn vụ, hop đồng chính, hợp đồng phu, hợp đông vi lợi ích của người thứ ba, hợp đồng có điều kiện Trong đó, theo quy đính tại khoản 1 Điều 402 BLDS 2015: “Hop đồng song vụ là hợp đồng mà mỗi bên đều có nghiia vụ đối với nhan”. Căn cứ vào định nghia và HĐMBHH nêu trên, có thé khang định: HĐMBHH là hop đông song vụ, theo đó các bên đầu có nghiia vụ đổi Ung với nhau, cụ thể: bên bán có nghia vụ giao hàng chuyển quyền sở hữu hang hóa cho bên mua và có quyên nhận thanh toán tương ứng với hang hóa đã giao, còn bên mua có ngfiia vụthanh toán cho bên bán và có quyên được nhan hàng hóa, quyền sé hữu hàng hóa Xuất phát từ bản chất của hợp dong song vụ, các điều khoản về quyên va nghiia vụ các bên trong quan hệ hợp đông được đặc biệt chú trong Cu thé, trong hợp đồng mua bán hàng hoa, bắt buộc cũng phải ghi rõ nghĩa vụ giao hàng của bên bán (giao vào thời gian nao, giao cho ai, ở đâu) hay quyền nhận hàng của bên mua (ai có trách. nhiém nhận hàng, kiểm kê, nhận khi nao, ở đâu); trong trường hop rủi ro tại thời điểm nao, ai chịu (hàng để xếp lên tau, đang trên đường vận chuyên về hay trong kho lưu trữ tai bãi mà gấp van đề thì bên nao chịu trách nluệm).
Mai nôi dung về quyền và ng]ĩa vụ đã được quy đính trong hợp đông thì các bên đều phải có trách nhiém thực luận và hoàn thành. Việc quy đính 16 sẽ gúp hai bên đạt được mục dich một cach thuận lợi tránh trường hợp xây ra tranh chap khó giải quyết. Như vậy, với những căn cứtrên, có thể khôngđịnh rang HDMBHH chính là hợp đông song vụ. * Về chit thé của hợp đồng Chủ thể của hợp đồng là những tổ chức, cá nhân tham gia vào quá trình dam phán, giao kết và thực hiện hợp đồng HDMBHH là hợp đông thương mai, chiu sử điệu chỉnh của LTM 2005, nên chủ thể của HDMBHH chủ yêulà thương nhân, hoặc đời hỏi ít nhat một bên trong quan hệ hợp dong là thương nhân”.
Trong trường hợp + Xem: Điều2 LTM 2005 đó, bên bán chủ yêu là thương nhân, họ thực hiên công việc bán hàng hóa nhu một nghé nghiệp và tim kiêm lợi nhuận từ việc ban hang Bên mua hang có thé là thuong nhan hoặc không phải là thương nhân, có nhu câu mua hang hóa để bán lại kiêm lời hoặc nhằm đáp ứng nhu câu cho công việc, cuộc sông của minh’, Theo Khoản 1 Điều 6 LTM 2005: “Thương nhân bao gồm tổ chức kinh tế được thành lập hop pháp, ca nhân hoạt đồng thương mai mét cách độc lập, thường xuyên và có đăng ip} kính doanh”. Như vay, mét chủ thé kinh doanh chỉ có tư cách. thương nhân khí thỏa mn đồng thời các điều kiện sau đây: (i) là cá nhan hoặc tô chức kinh tê được thành lập hop pháp; (ii) thực hiện hoạt đông thương mai; G19 thực hiện hoạt đông thương mai một cách đôc lập, thường xuyên, và (iv) có đăng ký kinh doanh. Thương nhân bao gồm thương nhên Viét Nam và thương nhân nước ngoài.
Co thé dé dang nhận thay, đặc điểm của thương nhân theo pháp luật Việt Nam có phan khác tiệt so với pháp luật của mat sô nước trên thé giới như. Hợp chủng quốc Hoa Ky, Công hòa liên bang Đức, Cộng hòa Pháp. Dién hình, quy đính của pháp luật Công hòa Pháp quan niém rang “Thương nhân là người thực hiện hành vi thương mại thường xuyên như một nghề nghiệp ”. tức là pháp tuật Pháp thừa nhận cả những thương nhân không thực hiện hoạt động đăng ky kinh doanh.
Ở Viét Nam, việc không công nhận những “trương nhân” nay dan đến những khó khăn khi không kiểm soát được môt lượng lớn các đôi tượng vẫn đang hoạt đông thương mai mét cách độc lập, thường xuyên nhưng không hề đăng ký kinh doanh. * Đối trong của hợp đồng muna ban hàng hóa Đôi tượng của HĐMBHH là hang hóa. Hiểu đơn giản, hàng hóa là sản phẩm lao động của con người, được tao ra nhằm muc đích thỏa man nhu câu của cơn người. Căn cứ khoản2 Điều 3 LTM năm 2005, hàng hóa bao gồm: “Tat cá các loại động sản, kế cả động sản hình thành trong tương lai; Những vật gắn liền với đắt dai” Theo quy dinh của pháp luật, động sẵn là những tai sản không phải là bat đông sản”.
Còn bất động sản là các tài sản gồm đất dai; tai sản gắn liên với dat đai, nha, công, trình xây dung, tài sản khác theo quy đính của pháp luật. Tóm lại, LTM 2005 chi điều chỉnh các hợp đông mua bán có đối tượng là động sản đã tôn tại vào thời điểm xác lập hợp dong (bàn, ghế hay các vat dung.) hoặc sẽ hình thành trong tương lai (nhà đang được xây đựng theo dự án) và những vật gan liên với dat đai (ma không bao gồm dat dai nhu nhà, công trình đã xây dựng,. Bên canh đó, dé đảm bảo hiệu ` Trường Đaihọc Luật Hi Nội, Giáo trinh: Luật Thương ma Việt Nam, NXB. Tw pháp ,tập 2,tr.
3 Căn cixtheo điều L121 - 1 của Bộ hit thương mại Cộng Hòa Pháp. 5 Xem: khoản 2 Đầu 107 BLDS 2015 6 Xem: khoản 1 Điều 107 BLDS 2015 10 lực của hợp đông hang hóa là đối tượng của HĐMBHH không được thuộc danh mục hang hóa bi cam kinh doanh đầu tư theo quy đính của pháp luật dau tư”. Đối với hang hoa thuộc danh mục kinh doanh có điều kiên, bên bán cân đáp ung day đủ các điều kiện kinh doanh theo quy định của pháp luật chuyên ngành trước khi tiên hành dam phán, ký kết hợp đồng Dat quy đính của LTM 2005 về đôi tượng của HDMBHH trong mdi tương quan so sánh với quy định của BLDS 2015 về đối tương của hop dong mua bán tài sẵn, có thé nhận định rằng đối tượng của hợp đông mua bán tải sén rộng hơn so với đổi tương của HDMBHH. Theo Điêu 431 BLDS nam 2015, đôi tượng của hợp đồng mua bán tai sản là tài sản được quy đình trong BLDS.
Khai niệm tài sản quy định tại Điều 105 BLDS nam 2015 gồm: vật, tiền, giây tờ có giá và quyên tải sản. Tai sản bao gồm bat động sản và động sản. Bat động sản và động sản có thé là tai sản hiện có và tài sản hình thành trong tương lai. Trong khi đó, đối tượng của HĐMBHH chỉ là động san và những vật gắn liên với dat đai.