Lêi nãi ®Çu Trong nÒn kinh tÕ thÞ trêng, ®Ó cã thÓ tiÕn hµnh ®îc c¸c ho¹t ®éng s¶n xuÊt kinh doanh th× ®iÒu kiÖn ®Çu tiªn ®èi víi mçi doanh nghiÖp lµ ph¶i cã mét sè vèn nhÊt ®Þnh. Dùa trªn sè vèn ®ã doanh nghiÖp tiÕn hµnh mua s¾m c¸c yÕu tè cña qu¸ tr×nh s¶n xuÊt kinh doanh nh søc lao ®éng, ®èi tîng lao ®éng vµ t liÖu lao ®éng ®Ó tiÕn hµnh ho¹t ®éng s¶n xuÊt kinh doanh sao cã hiÖu qu¶ nhÊt víi chi phÝ bá ra thÊp nhÊt. Nh vËy viÖc sö dông vèn cã ý nghÜa hÕt søc quan träng ®Ó doanh nghiÖp cã thÓ t×m ra ®îc chç ®øng v÷ng ch¾c trong nÒn kinh tÕ thÞ trêng vµ ngµy cµng ph¸t triÓn. Do ®ã vÊn ®Ò sö dông vèn nãi chung vµ vèn cè ®Þnh nãi riªng ®ang lµ mét vÊn ®Ò bøc xóc ®èi víi mçi doanh nghiÖp trong ®iÒu kiÖn hiÖn nay.
Tõ khi chuyÓn sang nÒn kinh tÕ thÞ trêng, c¸c doanh nghiÖp níc ta thuéc nhiÒu thµnh phÇn kinh tÕ ph¸t triÓn m¹nh c¶ vÒ sè lîng vµ quy m«. Tuy nhiªn do vÉn chÞu ¶nh h- ëng cña c¬ chÕ bao cÊp tríc ®©y, n¨ng lùc vµ tr×nh ®é qu¶n lý yÕu kÐm, hiÖu qu¶ khai th¸c vµ sö dông c¸c nguån lùc cña c¸c doanh nghiÖp cßn thÊp, kh«ng ®ñ c¹nh tranh dÉn ®Õn nhiÒu doanh nghiÖp thua lç ph¸ s¶n. Tríc t×nh tr¹ng ®ã, vÊn ®Ò hiÖu qu¶ kinh tÕ cña c¸c doanh nghiÖp mµ ®Æc biÖt lµ hiÖu qu¶ sö dông vèn trong ®ã cã hiÖu qu¶ sö dông vèn cè ®Þnh ®ang lµ vÊn ®Ò ®îc nhiÒu doanh nghiÖp quan t©m. §Æc biÖt trong giai ®o¹n hiÖn nay, §¶ng vµ Nhµ níc ta ®ang rÊt quan t©m viÖc thùc hµnh tiÕt kiÖm, chèng l·ng phÝ vµ ph¸t huy néi lùc ®Ó tiÕn hµnh thùc hiÖn c«ng nghiÖp ho¸, hiÖn ®¹i ho¸ nÒn kinh tÕ.
1 Trong thêi gian thùc tËp t¹i c«ng ty cæ phÇn x©y dùng sè 1 – VINACONEX 1 vµ ®îc sù gióp ®ì cña thÇy gi¸o híng dÉn vµ c¸c c¸n bé trong xÝ nghiÖp, t«i ®· tõng bíc lµm quen víi thùc tÕ, vËn dông lý luËn vµo thùc tiÔn cña xÝ nghiÖp, ®ång thêi tõ thùc tiÔn lµm s¸ng tá nh÷ng kiÕn thøc ®· häc. Qua nhËn thøc tÇm quan träng vµ tÝnh bøc xóc cña ®Ò tµi, t«i ®· ®i s©u nghiªn cøu vµ hoµn thµnh luËn v¨n thùc tËp víi ®Ò tµi: "Vèn cè ®Þnh vµ c¸c gi¶i ph¸p n©ng cao hiÖu qu¶ sö dông vèn cè ®Þnh ë c«ng ty cæ phÇn x©y dùng sè 1 – Tæng c«ng ty xuÊt nhËp khÈu x©y dùng ViÖt Nam” Néi dung cña ®Ò tµi ngoµi phÇn më ®Çu vµ kÕt luËn ®îc chia lµm 3 ch¬ng, bao gåm: Ch¬ng 1: Vèn cè ®Þnh vµ hiÖu qu¶ sö dông vèn cè ®Þnh cña c¸c doanh nghiÖp trong nÒn kinh tÕ thÞ trêng. Ch¬ng 2: T×nh h×nh tæ chøc, qu¶n lý vµ sö dông vèn cè ®Þnh ë c«ng ty VINACONEX 1 Ch¬ng 3: Mét sè ý kiÕn ®Ò xuÊt vÒ ph¬ng híng biÖn ph¸p chñ yÕu nh»m gãp phÇn n©ng cao hiÖu qu¶ sö dông vèn cè ®Þnh ë c«ng ty cæ phÇn x©y dùng sè 1. Do thêi gian nghiªn cøu kh«ng nhiÒu, kiÕn thøc vµ kinh nghiÖm cña b¶n th©n cßn h¹n chÕ, bëi vËy chuyªn ®Ò thùc tËp cña t«i sÏ kh«ng tr¸nh khái nh÷ng thiÕu sãt.
RÊt mong c¸c thÇy c« gi¸o vµ b¹n ®äc gãp ý ®Ó chuyªn ®Ò thùc tËp cña t«i ®îc hoµn thiÖn h¬n. Em xin ch©n thµnh c¶m ¶n sù nhiÖt t×nh híng dÉn cña thÇy gi¸o NguyÔn §×nh KiÖm, c¸c c« chó trong phßng kÕ to¸n cña c«ng ty VINACONEX 1 ®· gióp em hoµn thµnh luËn v¨n thùc tËp tèt nghiÖp. 2 Hµ Néi, ngµy 30 th¸ng 4 n¨m 2004 Sinh viªn NguyÔn Hång Kiªn Ch¬ng 1 Vèn cè ®Þnh vµ hiÖu qu¶ sö dông vèn cè ®Þnh cña c¸c doanh nghiÖp trong nÒn kinh tÕ thÞ trêng 1. Vèn cè ®Þnh vµ ®Æc ®iÓm cña vèn cè ®Þnh trong nÒn kinh tÕ thÞ trêng.1 Kh¸i niÖm vµ ®Æc ®iÓm cña tµi s¶n cè ®Þnh trong c¸c doanh nghiÖp Doanh nghiÖp lµ mét tæ chøc kinh tÕ ®îc ph¸p luËt thõa nhËn, thùc hiÖn c¸c ho¹t ®éng s¶n xuÊt kinh doanh trªn thÞ trêng nh»m môc ®Ých kiÕm lêi trong ®ã ho¹t ®éng s¶n xuÊt kinh doanh ®îc hiÓu lµ viÖc thùc hiÖn mét hoÆc mét sè hoÆc toµn bé qu¸ tr×nh tõ ®Çu t s¶n xuÊt ®Õn tiªu thô s¶n phÈm hoÆc dÞch vô trªn thÞ trêng nh»m môc ®Ých sinh lêi.
§Ó cã thÓ tiÕn hµnh ®îc ho¹t ®éng s¶n xuÊt kinh doanh bÊt cø doanh nghiÖp nµo còng cã ®Çy ®ñ ba yÕu tè vÒ lao ®éng lµ: T liÖu lao ®éng, ®èi tîng lao ®éng vµ søc lao 3 ®éng. Kh¸c víi c¸c ®èi tîng lao ®éng (nguyªn vËt liÖu, s¶n xuÊt dë dang, b¸n thµnh phÈm.) th× c¸c t liÖu lao ®éng (nh m¸y mãc, thiÕt bÞ, nhµ xëng, ph¬ng tiÖn vËn t¶i.) lµ nh÷ng ph¬ng tiÖn vËt chÊt mµ con ngêi sö dông ®Ó t¸c ®éng vµo ®èi tîng lao ®éng biÕn ®æi nã theo môc ®Ých cña m×nh. Bé phËn quan träng nhÊt trong t liÖu lao ®éng sö dông trong qu¸ tr×nh s¶n xuÊt kinh doanh cña c¸c doanh nghiÖp lµ tµi s¶n cè ®Þnh. §ã lµ c¸c t liÖu lao ®éng chñ yÕu ®îc sö dông trùc tiÕp hay gi¸n tiÕp trong qu¸ tr×nh s¶n xuÊt kinh doanh nh: m¸y mãc thiÕt bÞ, ph¬ng tiÖn vËn t¶i, nhµ x- ëng, c¸c c«ng tr×nh kiÕn tróc, c¸c kho¶n ®Çu t mua s¾m tµi s¶n cè ®Þnh h÷u h×nh.
Tµi s¶n cè ®Þnh cña doanh nghiÖp lµ nh÷ng tµi s¶n cã gi¸ trÞ lín cã thêi gian sö dông l©u dµi. Th«ng th¬ng mét t liÖu lao ®éng ®îc coi lµ tµi s¶n cè ®Þnh ph¶i ®ång thêi tho¶ m·n hai tiªu chuÈn c¬ b¶n: - Mét lµ, ph¶i cã thêi gian sö dông tèi thiÓu thêng tõ 1 n¨m trë lªn. - Hai lµ ph¶i ®¹t gi¸ trÞ tèi thiÓu ë mét møc cè ®Þnh, tiªu chuÈn nµy ®îc quy ®Þnh riªng ®èi víi tõng níc vµ cã thÎ ®îc ®iÒu chØnh cho phï hîp víi møc gi¸ c¶ cña tõng thêi kú. Nh÷ng t liÖu lao ®éng kh«ng ®ñ c¸c tiªu chuÈn quy ®Þnh trªn ®îc coi lµ nh÷ng c«ng cô lao ®éng nhá, ®îc mua s¾m b»ng nguån vèn lu ®éng cña doanh nghiÖp.
ë níc ta theo chÕ ®é tµi chÝnh quy ®Þnh hiÖn hµnh (QuyÕt ®Þnh sè 206/2003/Q§-BTC ngµy 12/12/2003) quy ®Þnh t¹i ®iÒu 3, môc II th× tiªu chuÈn ®Ó nhËn biÕt tµi s¶n cè ®Þnh ®îc ghi nh sau: + Tiªu chuÈn vµ nhËn biÕt tµi s¶n cè ®Þnh h÷u h×nh: 4 T liÖu lao ®éng lµ tõng tµi s¶n h÷u h×nh cã kÕt cÊu ®éc lËp, hoÆc lµ mét hÖ thèng gåm nhiÒu bé phËn tµi s¶n riªng lÎ liªn kÕt víi nhau ®Ó cïng thùc hiÖn mét hay mét sè chøc n¨ng nhÊt ®Þnh mµ nÕu thiÕu bÊt kú mét bé phËn nµo trong ®ã th× c¶ hÖ thèng kh«ng thÓ ho¹t ®éng ®îc, nÕu tho¶ m·n ®ång thêi c¶ bèn tiªu chuÈn díi ®©y th× ®îc coi lµ tµi s¶n cè ®Þnh: a. Ch¾c ch¾n thu ®îc lîi Ých kinh tÕ trong t¬ng lai tõ viÖc sö dông tµi s¶n ®ã; b. Nguyªn gi¸ tµi s¶n ph¶i ®îc x¸c ®Þnh mét c¸ch tin cËy; c. Cã thêi gian sö dông tõ 1 n¨m trë lªn; d.
Trêng hîp mét hÖ thèng gåm nhiÒu bé phËn tµi s¶n riªng lÎ liªn kÕt víi nhau, trong ®ã mçi bé phËn cÊu thµnh cã thêi gian sö dông kh¸c nhau vµ nÕu thiÕu mét bé phËn nµo ®ã mµ c¶ hÖ thèng vÉn thùc hiÖn ®îc chøc n¨ng ho¹t ®éng chÝnh cña nã nhng do yªu cÇu qu¶n lý, sö dông tµi s¶n cè ®Þnh ®ßi hái ph¶i qu¶n lý riªng tõng bé phËn tµi s¶n th× mçi bé phËn tµi s¶n ®ã nÕu cïng tho¶ m·n ®ång thêi bèn tiªu chuÈn cña tµi s¶n cè ®Þnh ®îc coi lµ mét tµi s¶n cè ®Þnh h÷u h×nh ®éc lËp. §èi víi sóc vËt lµm viÖc vµ/ hoÆc cho s¶n phÈm, th× tõng con sóc vËt tho¶ m·n ®ång thêi bèn tiªu chuÈn cña tµi s¶n cè ®Þnh ®îc coi lµ mét tµi s¶n cè ®Þnh h÷u h×nh. §èi víi vên c©y l©u n¨m th× tõng m¶nh vên c©y, hoÆc c©y tho¶ m·n ®ång thêi bèn tiªu chuÈn cña tµi s¶n cè ®Þnh ®îc coi lµ mét tµi s¶n cè ®Þnh h÷u h×nh. + Tiªu chuÈn vµ nhËn biÕt tµi s¶n cè ®Þnh v« h×nh: 5 Mäi kho¶n chi phÝ thùc tÕ mµ doanh nghiÖp ®· chi ra tho¶ m·n ®ång thêi c¶ bèn ®iÒu kiÖn quy ®Þnh t¹i kho¶n 1 §iÒu nµy, mµ kh«ng h×nh thµnh tµi s¶n cè ®Þnh h÷u h×nh th× ®îc coi lµ tµi s¶n cè ®Þnh v« h×nh.
Nh÷ng kho¶n chi phÝ kh«ng ®ång thêi tho¶ m·n c¶ bèn tiªu chuÈn nªu trªn th× ®îc h¹ch to¸n trùc tiÕp hoÆc ®îc ph©n bæ dÇn vµo chi phÝ kinh doanh cña doanh nghiÖp. Riªng c¸c chi phÝ ph¸t sinh trong giai ®o¹n triÓn khai ®îc ghi nhËn lµ tµi s¶n cè ®Þnh v« h×nh ®îc t¹o ra tõ néi bé doanh nghiÖp nÕu tháa m·n ®îc b¶y ®iÒu kiÖn sau: a. TÝnh kh¶ thi vÒ mÆt kü thuËt ®¶m b¶o cho viÖc hoµn thµnh vµ ®a tµi s¶n v« h×nh vµo sö dông theo dù tÝnh hoÆc ®Ó b¸n; b. Doanh nghiÖp dù ®Þnh hoµn thµnh tµi s¶n v« h×nh ®Ó sö dông hoÆc ®Ó b¸n; c.
Doanh nghiÖp cã kh¶ n¨ng sö dông hoÆc b¸n tµi s¶n v« h×nh ®ã; d. Tµi s¶n v« h×nh ®ã ph¶i t¹o ra ®îc lîi Ých kinh tÕ trong t- ¬ng lai; ®. Cã ®Çy ®ñ c¸c nguån lùc vÒ kü thuËt, tµi chÝnh vµ c¸c nguån lùc kh¸c ®Ó hoµn tÊt c¸c giai ®o¹n triÓn khai, b¸n hoÆc sö dông tµi s¶n v« h×nh ®ã; e. Cã kh¶ n¨ng x¸c ®Þnh mét c¸ch ch¾c ch¾n toµn bé chi phÝ trong giai ®o¹n triÓn khai ®Ó t¹o ra tµi s¶n v« h×nh ®ã; g.
¦íc tÝnh cã ®ñ tiªu chuÈn vÒ thêi gian sö dông vµ gi¸ trÞ theo quy ®Þnh cho tµi s¶n cè ®Þnh v« h×nh. Chi phÝ thµnh lËp doanh nghiÖp, chi phÝ ®µo t¹o nh©n viªn, chi phÝ qu¶ng c¸o ph¸t sinh tríc khi thµnh lËp doanh nghiÖp, chi phÝ cho giai ®o¹n nghiªn cøu, chi phÝ chuyÓn dÞch ®Þa 6 ®iÓm, lîi thÕ th¬ng m¹i kh«ng ph¶i lµ tµi s¶n cè ®Þnh v« h×nh mµ ®îc ph©n bæ dÇn vµo chi phÝ kinh doanh trong thêi gian tèi ®a kh«ng qu¸ 3 n¨m kÓ tõ khi doanh nghiÖp b¾t ®Çu ho¹t ®éng. Tõ nh÷ng néi dung trªn cã thÓ rót ra ®Þnh nghÜa vÒ tµi s¶n cè ®Þnh nh sau: Tµi s¶n cè ®Þnh trong doanh nghiÖp lµ nh÷ng t liÖu lao ®éng chñ yÕu cã gi¸ trÞ lín tham gia vµo nhiÒu chu kú s¶n xuÊt cßn gi¸ trÞ cña nã th× ®îc chuyÓn dÞch dÇn tõng phÇn vµo gi¸ trÞ cña s¶n phÈm trong c¸c chu kú s¶n xuÊt. §Æc ®iÓm chung cña tµi s¶n cè ®Þnh lµ khi sö dông bÞ hao mßn dÇn vµ gi¸ trÞ hao mßn dÇn ®îc chuyÓn dÞch vµo gi¸ trÞ s¶n phÈm hµng ho¸ vµ ®îc bï ®¾p khi doanh nghiÖp tiªu thô ®îc s¶n phÈm hµng ho¸.
Trong qu¸ tr×nh sö dông tµi s¶n cè ®Þnh kh«ng thay ®æi vÒ h×nh th¸i vËt chÊt bªn ngoµi vµ ®Æc tÝnh sö dông ban ®Çu cña nã.