BỘ GIÁO DỤC VÀ ĐÀO TẠO NGÂN HÀNG NHÀ NƯỚC VIỆT NAM HỌC VIỆN NGÂN HÀNG ------------------ LÊ KHÁNH HẰNG HOÀN THIỆN PHÂN TÍCH TÀI CHÍNH NHẰM NÂNG CAO HIỆU QUẢ KINH DOANH TẠI NGÂN HÀNG THƯƠNG MẠI CỔ PHẦN QUÂN ĐỘI Chuyên ngành : Kinh tế tài chính - Ngân hàng Mã số : 60.12 LUẬN VĂN THẠC SỸ KINH TẾ NGƯỜI HƯỚNG DẪN KHOA HỌC: TS. LÊ THỊ XUÂN Hà Nội - 2011 1 PHÇN Më §ÇU 1. TÝnh cÊp thiÕt cña ®Ò tµi nghiªn cøu C¬ chÕ thÞ tr-êng t¹o ra nh÷ng c¬ héi thuËn lîi cho c¸c doanh nghiÖp ph¸t huy kh¶ n¨ng s½n cã cña m×nh vµ còng g©y ra nhiÒu khã kh¨n, th¸ch thøc ®ßi hái c¸c doanh nghiÖp ph¶i cã nh÷ng biÖn ph¸p kh¾c phôc ®Ó tiÕp tôc tån t¹i vµ ph¸t triÓn. §Æc biÖt trong c¬ chÕ kinh tÕ héi nhËp më cöa ë n-íc ta hiÖn nay, c¸c doanh nghiÖp cµng cÇn thiÕt ph¶i ph¸t huy néi lùc v-¬n lªn tån t¹i vµ ph¸t triÓn.
Ho¹t ®éng s¶n xuÊt kinh doanh cña c¸c doanh nghiÖp trong bÊt kú lÜnh vùc nµo ®Òu ph¶i g¾n liÒn víi ho¹t ®éng tµi chÝnh nhÊt lµ ®èi víi c¸c ng©n hµng th-¬ng m¹i (NHTM) ho¹t ®éng trong lÜnh vùc tµi chÝnh – tiÒn tÖ th× ho¹t ®éng tµi chÝnh cµng ®-îc chó ý quan t©m hµng ®Çu. Ho¹t ®éng ph©n tÝch tµi chÝnh trong nÒn kinh tÕ thÞ tr-êng ®ãng vai trß quan träng trong viÖc qu¶n trÞ ®iÒu hµnh cña ng©n hµng, gióp cho nhµ qu¶n trÞ n¾m ®-îc t×nh h×nh nguån vèn, sö dông vèn ®Ó ®-a ra nh÷ng quyÕt ®Þnh ®óng ®¾n. Trong nh÷ng n¨m qua, hÖ thèng NHTM ViÖt Nam ®· quan t©m ®Õn viÖc ®¸nh gi¸, ph©n tÝch tµi chÝnh trong qu¸ tr×nh ho¹t ®éng kinh doanh. Tuy nhiªn viÖc ®¸nh gi¸ vµ ph©n tÝch cña c¸c NHTM cßn yÕu vµ thiÕu thÓ hiÖn ë ph-¬ng ph¸p ph©n tÝch ch-a ®-îc toµn diÖn, ch-a ®Çy ®ñ, c¸ch thøc xem xÐt vµ ®¸nh gi¸, tiªu chuÈn ®¸nh gi¸ hiÖn tr¹ng tµi chÝnh cña c¸c ng©n hµng kh¸c nhau l¹i cã sù kh¸c nhau.
§iÒu nµy lµm cho c¸c nhµ qu¶n trÞ ng©n hµng gÆp rÊt nhiÒu khã kh¨n trong viÖc qu¶n lý, ®¸nh gi¸ vµ ®-a ra c¸c quyÕt ®Þnh quan träng. §iÒu nµy ¶nh h-ëng rÊt lín ®Õn sù ph¸t triÓn cña hÖ thèng ng©n hµng trong t-¬ng lai. §èi víi NHTMCP Qu©n ®éi, nh÷ng n¨m gÇn ®©y c«ng t¸c ph©n tÝch tµi chÝnh ®· ®-îc quan t©m h¬n tr-íc nh-ng vÉn ch-a toµn diÖn vµ ®Çy ®ñ. Ng©n hµng míi chØ ph©n tÝch mét sè chØ tiªu c¬ b¶n trong ho¹t ®éng ng©n hµng nh- chØ tiªu an toµn vèn, chØ tiªu tû lÖ nî xÊu, kh¶ n¨ng sinh lêi, kh¶ n¨ng huy ®éng vèn, chÊt l-îng c¸c nguån vèn, kh¶ n¨ng cho vay, chÊt l-îng tÝn dông… dÉn ®Õn c«ng t¸c ph©n tÝch tµi chÝnh ch-a ®¸p øng ®-îc yªu cÇu qu¶n trÞ cña ng©n hµng.
2 ChÝnh v× nhËn thøc ®-îc tÇm quan träng cña c«ng t¸c ph©n tÝch tµi chÝnh, qua thùc tÕ lµm viÖc t¹i Ng©n hµng TMCP Qu©n ®éi, cïng víi nh÷ng kiÕn thøc thu nhËn ®-îc tõ nhµ tr-êng, t«i ®· ®i s©u nghiªn cøu vµ lùa chän luËn v¨n th¹c sÜ víi ®Ò tµi: “ Hoµn thiÖn ph©n tÝch tµi chÝnh nh»m n©ng cao hiÖu qu¶ kinh doanh t¹i Ng©n hµng th-¬ng m¹i cæ phÇn Qu©n ®éi” 2. Môc ®Ých nghiªn cøu cña LuËn v¨n Môc ®Ých cña luËn v¨n nh»m hÖ thèng hãa c¬ së lý luËn vÒ ph-¬ng ph¸p ph©n tÝch tµi chÝnh cña NHTM. Thø hai, ®¸nh gi¸ ®-îc thùc tr¹ng ph©n tÝch tµi chÝnh víi viÖc n©ng cao hiÖu qu¶ kinh doanh t¹i NHTMCP Qu©n ®éi. Cuèi cïng lµ ®-a ra ®-îc c¸c gi¶i ph¸p hoµn thiÖn hÖ thèng chØ tiªu ph©n tÝch, ®-a ra ®-îc ph-¬ng ph¸p ph©n tÝch tµi chÝnh nh»m n©ng cao hiÖu qu¶ kinh doanh t¹i NHTMCP Qu©n ®éi.
§èi t-îng vµ ph¹m vi nghiªn cøu cña LuËn v¨n - §èi t-îng nghiªn cøu cña ®Ò tµi: Ho¹t ®éng ph©n tÝch tµi chÝnh t¹i NHTMCP Qu©n ®éi. - Ph¹m vi nghiªn cøu cña ®Ò tµi: Néi bé hÖ thèng NHTMCP Qu©n ®éi. Ph-¬ng ph¸p nghiªn cøu Ph-¬ng ph¸p nghiªn cøu c¬ b¶n lµ ph-¬ng ph¸p duy vËt biÖn chøng, duy vËt lÞch sö, ph-¬ng ph¸p ph©n tÝch tæng hîp, ph-¬ng ph¸p logic vµ ph-¬ng ph¸p thèng kª. KÕt cÊu cña LuËn v¨n Ngoµi c¸c phÇn më ®Çu, kÕt luËn, danh môc tµi liÖu tham kh¶o vµ phô lôc, luËn v¨n bao gåm 3 phÇn: Ch-¬ng 1: Lý luËn c¬ b¶n vÒ ph©n tÝch tµi chÝnh trong ho¹t ®éng kinh doanh cña ng©n hµng th-¬ng m¹i Ch-¬ng 2: Thùc tr¹ng vÒ c«ng t¸c ph©n tÝch tµi chÝnh víi viÖc n©ng cao hiÖu qu¶ kinh doanh t¹i Ng©n hµng TMCP Qu©n ®éi.
Ch-¬ng 3: Gi¶i ph¸p hoµn thiÖn c«ng t¸c ph©n tÝch tµi chÝnh víi viÖc n©ng cao hiÖu qu¶ kinh doanh t¹i Ng©n hµng TMCP Qu©n ®éi. 3 Ch-¬ng 1 Lý luËn c¬ b¶n vÒ ph©n tÝch tµi chÝnh trong ho¹t ®éng kinh doanh cña nhtm 1.1 Tæng quan vÒ ng©n hµng th-¬ng m¹i Ng©n hµng th-¬ng m¹i lµ mét lo¹i h×nh doanh nghiÖp ®Æc biÖt kinh doanh trong lÜnh vùc tµi chÝnh, tiÒn tÖ, tÝn dông, ng©n hµng. Ho¹t ®éng cña NHTM rÊt ®a d¹ng, phøc t¹p vµ lu«n thay ®æi theo sù biÕn ®éng cña nÒn kinh tÕ. Do tËp qu¸n vµ luËt ph¸p ë mçi quèc gia, mçi vïng kh¸c nhau nªn quan niÖm vÒ NHTM còng kh«ng cã sù thèng nhÊt song cã thÓ thÊy chung r»ng NHTM lµ tæ chøc kinh tÕ tiÒn tÖ ho¹t ®éng ë c¸c lÜnh vùc chñ yÕu: ho¹t ®éng huy ®éng vèn, ho¹t ®éng tÝn dông, ®Çu t- vµ cung cÊp c¸c dÞch vô cho kh¸ch hµng.
C¸c ho¹t ®éng cña NHTM C¸c NHTM ViÖt Nam hiÖn ®ang ho¹t ®éng trªn c¸c lÜnh vùc nh- kinh doanh ngo¹i tÖ, kinh doanh chøng kho¸n, huy ®éng vèn, ho¹t ®éng tÝn dông, ®Çu t- vµ cung cÊp dÞch vô cho kh¸ch hµng.1 Tæng quan vÒ ho¹t ®éng kinh doanh cña c¸c NHTM Néi dung ho¹t ®éng cña nhtm C¸c ho¹t ®éng Ho¹t ®éng TÝn dông vµ DÞch vô ng©n kinh doanh huy ®éng vèn ®Çu t- hµng - Kinh doanh - NhËn tiÒn - Cho vay - Thanh to¸n ngo¹i tÖ göi - ChiÕt khÊu vµ ng©n quü - Kinh doanh - Vay tiÒn - §Çu t- vµ - NhËn ñy th¸c chøng kho¸n - Ph¸t hµnh gãp vèn ®¹i lý - Gãp vèn mua c«ng cô nî - B¶o l·nh - DÞch vô kh¸c cæ phÇn … … … … 4 1. C¸c nghiÖp vô c¬ b¶n cña NHTM Ho¹t ®éng huy ®éng vèn: §©y lµ mét ®Æc ®iÓm kh¸c biÖt cña NHTM so víi c¸c doanh nghiÖp kh¸c. NHTM ho¹t ®éng kh«ng nh÷ng chØ b»ng nguån vèn tù cã cña m×nh mµ cßn ho¹t ®éng chñ yÕu b»ng nguån vèn huy ®éng ®-îc trªn thÞ tr-êng. NHTM tiÕn hµnh c¸c ho¹t ®éng cña m×nh th«ng qua viÖc huy ®éng vèn tõ nhiÒu nguån kh¸c nhau nh- tõ d©n c-, tõ c¸c tæ chøc kinh tÕ, c¸c tæ chøc tÝn dông.
Trong ®ã nguån huy ®éng chñ yÕu cña NHTM lµ tõ tiÒn göi tiÕt kiÖm cña d©n c-. Ngoµi ra c¸c NHTM cßn ph¸t hµnh c¸c c«ng cô nî kh¸c ®Ó huy ®éng vèn nh- chøng chØ tiÒn göi, kú phiÕu… Ho¹t ®éng cho vay, ®Çu t-: Cho vay lµ ho¹t ®éng chiÕm nguån thu chñ yÕu cña c¸c NHTM hiÖn nay. NghiÖp vô nµy lu«n chiÕm tõ 60% ®Õn 80% tµi s¶n cã cña c¸c NHTM. ViÖc cÊp tÝn dông cña c¸c NHTM d-íi nhiÒu h×nh thøc nh-: cho vay thÕ chÊp, tÝn chÊp, thÊu chi, tÝn dông thêi vô, cho vay tham gia c¸c dù ¸n ®Çu t-, chiÕu khÊu th-¬ng phiÕu, cho thuª tµi chÝnh, b¶o l·nh… Ho¹t ®éng ®Çu t-: Do thÞ tr-êng chøng kho¸n t¹i ViÖt Nam míi b-íc ®Çu ®-îc thµnh lËp nªn nghiÖp vô ®Çu t- míi chØ dõng ë møc ®é rÊt h¹n chÕ vµ tû träng rÊt nhá.
Cho nªn viÖc cñng cè thÞ tr-êng nµy ®Ó hç trî cho c¸c NHTM n©ng cao hiÖu qu¶ ho¹t ®éng lµ vÊn ®Ò v« cïng cÊp b¸ch. Ho¹t ®éng cung cÊp c¸c dÞch vô: Khi nÒn kinh tÕ ph¸t triÓn cµng ®ßi hái c¸c dÞch vô cña ng©n hµng ph¶i ®-îc më réng vµ hoµn thiÖn h¬n. ViÖc øng dông khoa häc kü thuËt vµo s¶n xuÊt, kinh doanh ngµy cµng ph¸t triÓn lµm t¨ng kh¶ n¨ng cung cÊp c¸c dÞch vô ng©n hµng hiÖn ®¹i nhiÒu h¬n. HiÖn nay c¸c NHTM ®ang thùc hiÖn c¸c dÞch vô nh- b¶o l·nh, dÞch vô chuyÓn tiÒn trong vµ ngoµi n-íc, ®æi tiÒn, m«i giíi chøng kho¸n, b¶o hiÓm, t- vÊn tµi chÝnh, ñy th¸c ®Çu t-, dÞch vô thÎ vµ b¶o qu¶n vËt cã gi¸…Tïy thuéc vµo kh¶ n¨ng cña m×nh, mçi ng©n hµng cã thÓ cung cÊp c¸c dÞch vô ng©n hµng kh¸c nhau tuy nhiªn thu nhËp tõ c¸c nguån cung cÊp dÞch vô nµy vÉn cßn thÊp.
Theo xu h-íng hiÖn nay c¸c ng©n hµng ®Òu ph¶i cè g¾ng më réng c¸c ho¹t ®éng dÞch vô nh»m t¨ng tû lÖ thu nhËp tõ dÞch vô ®ång thêi gióp ng©n hµng thu hót thªm kh¸ch hµng tõ c¸c dÞch vô tiÖn Ých ng©n hµng mang l¹i. 5 Nh- vËy ho¹t ®éng cña ng©n hµng trªn thÞ tr-êng tµi chÝnh chøa ®ùng rÊt nhiÒu rñi ro do ho¹t ®éng chÝnh lµ huy ®éng vèn ®Ó cho vay. Víi môc tiªu tèi ®a hãa lîi nhuËn nh-ng vÉn kiÒm chÕ ®-îc møc ®é rñi ro trong biªn ®é cho phÐp, ng©n hµng ph¶i tiÕn hµnh ph©n tÝch, ®¸nh gi¸ ®-îc t×nh h×nh tµi chÝnh cña b¶n th©n m×nh nh»m ®-a ra ®-îc c¸c gi¶i ph¸p hîp lý ®Ó n©ng cao kh¶ n¨ng sinh lêi mµ vÉn ®¶m b¶o an toµn. Ph©n tÝch tµi chÝnh trong ho¹t ®éng kinh doanh cña ng©n hµng th-¬ng m¹i 1.
Sù cÇn thiÕt kh¸ch quan cña ph©n tÝch tµi chÝnh ®èi víi viÖc n©ng cao hiÖu qu¶ ho¹t ®éng kinh doanh cña ng©n hµng th-¬ng m¹i Ph©n tÝch tµi chÝnh lµ viÖc th«ng qua mét lo¹t c¸c biÖn ph¸p vµ c«ng cô ®Ó kiÓm tra, xem xÐt c¸c sè liÖu vÒ tµi chÝnh hiÖn hµnh vµ qu¸ khø trªn b¸o c¸o tµi chÝnh qua c¸c thêi ®iÓm hoÆc thêi kú nh»m nhËn biÕt, n¾m b¾t, ®¸nh gi¸ vµ ph¸n ®o¸n, dù b¸o c¸c rñi ro hoÆc tiÒm n¨ng trong t-¬ng lai, tõ ®ã ®-a ra c¸c quyÕt ®Þnh vÒ tµi chÝnh vµ qu¶n lý phï hîp gióp cho s¶n xuÊt kinh doanh cã hiÖu qu¶. ViÖc ph©n tÝch tµi chÝnh cña ng©n hµng lµ nhu cÇu tÊt yÕu tù th©n cña chÝnh ng©n hµng, lµ mét kh©u quan träng trong c«ng t¸c qu¶n lý ng©n hµng. Ho¹t ®éng ph©n tÝch tµi chÝnh gióp ng©n hµng: - Tù ®¸nh gi¸ m×nh vÒ thÕ m¹nh, thÕ yÕu ®Ó cñng cè, ph¸t huy hay kh¾c phôc, c¶i tiÕn qu¶n lý. T¨ng c-êng qu¶n lý tµi chÝnh cña ng©n hµng, gióp c¸c nhµ qu¶n trÞ cã biÖn ph¸p t¨ng thu, tiÕt kiÖm chi, n©ng cao lîi nhuËn.
- Ph¸t huy mäi tiÒm n¨ng cña thÞ tr-êng, khai th¸c tèi ®a nh÷ng nguån lùc nh»m ®¹t ®Õn hiÖu qu¶ cao nhÊt trong kinh doanh. - Cung cÊp th«ng tin phôc vô qu¶n trÞ, ®iÒu hµnh vµ qu¶n lý ho¹t ®éng ng©n hµng. KÕt qu¶ cña ph©n tÝch lµ c¬ së ®Ó ra c¸c quyÕt ®Þnh quan träng trong t-¬ng lai. - Ph©n tÝch tµi chÝnh gióp dù b¸o, ®Ò phßng vµ h¹n chÕ nh÷ng rñi ro bÊt ®Þnh trong kinh doanh.