Chương 1 CƠ SỞ LÝ LUẬN VỀ CHẤT LƯỢNG VIÊN CHỨC HÀNH CHÍNH TRONG TRƯỜNG ĐẠI HỌC THUỘC KHỐI NGÀNH SỨC KHỎE 1. Viên chức, Viên chức hành chính, Viên chức hành chính trong các trường đại học thuộc khối ngành sức khỏe “Viên chức là công dân Việt Nam được tuyển dụng theo vị trí việc làm, làm việc tại đơn vị sự nghiệp công lập theo chế độ hợp đồng làm việc, hưởng lương từ quỹ lương của đơn vị sự nghiệp công lập theo quy định của pháp luật” [11]. Hiện nay vẫn chưa có văn bản cụ thể nêu rõ khái niệm về viên chức hành chính, nhưng thực tế tại các đơn vị sự nghiệp công lập trong các lĩnh giáo dục, đào tạo, dạy nghề, y tế, khoa học, công nghệ, văn hóa, thông tin-truyền thông, thể dục, thể thao, du lịch, lao động-thương binh và xã hội, tài nguyên môi trường, dịch vụ.đội ngũ viên chức được phân thành 2 nhóm: Viên chức chuyên môn là những người đảm nhiệm các công việc có tính chất chuyên môn, nghiệp vụ theo chức danh nghề nghiệp như: giảng viên, bác sĩ, điều dưỡng, nghiên cứu viên, kỹ sư, phóng viên, biên tập viên, diễn viên, huấn luyện viên. Viên chức hành chính là những người làm các công việc có tính chất nghiệp vụ hành chính như: công tác tổ chức cán bộ, văn phòng, tổng hợp, kế toán-tài chính và các bộ phận khác, không trực tiếp thực hiện các nhiệm vụ chuyên môn như giảng dạy, khám, chữa bệnh, nghiên cứu khoa học, thông tin, truyền thông, biểu diễn nghệ thuật, huấn luyện hoặc thi đấu thể thao… Từ đó có thể định nghĩa: Viên chức hành chính là những người được tuyển dụng vào các vị trí việc làm trong lĩnh vực hành chính tại các đơn vị sự nghiệp công lập và là những người không tham gia vào công tác giảng dạy.
Ví dụ, chuyên viên văn phòng, kế toán… Viên chức hành chính trong các trường đại học thuộc khối ngành sức khỏe là những người được tuyển dụng vào các vị trí việc làm trong lĩnh vực hành chính tại các trường đại học thuộc khối ngành sức khỏe. Họ thực hiện các công việc liên quan đến phục vụ công tác tổ chức, cán bộ, quản trị, văn phòng, kế toán, tài chính và các công việc hành chính khác trong trường. Chất lượng, chất lượng viên chức hành chính trong các trường đại học thuộc khối ngành sức khỏe Chất lượng là một khái niệm phức tạp và đa chiều, mang tính tổng hợp và có thể được hiểu theo nhiều cách khác nhau. Việc xác định và đánh giá chất lượng cần dựa trên sự kết hợp hài hoà giữa các yếu tố khách quan và chủ quan, đảm bảo tính chính xác, khách quan và phù hợp với từng trường hợp cụ thể.
“Chất lượng là sự phù hợp với nhu cầu” (theo Juran - Giáo sư người Mỹ). “Chất lượng là sự phù hợp với các yêu cầu hay đặc tính nhất định” (theo Giáo sư Crosby).1 của tiêu chuẩn ISO 9000:2005, chất lượng được định nghĩa là: "Mức độ đáp ứng các yêu cầu của một tập hợp có đặc tính vốn có". Tiêu chuẩn Việt Nam (TCVN) 5814:1994 về quản lý chất lượng và đảm bảo chất lượng, chất lượng được định nghĩa là tập hợp các đặc tính của một thực thể (đối tượng), đó là khả năng thỏa mãn những nhu cầu đã nêu ra hoặc tiềm ẩn. Chất lượng không chỉ đơn thuần là những đặc điểm hay thuộc tính hữu hình mà còn là những phẩm chất cốt lõi tạo nên giá trị và bản sắc của con người, sự vật hay sự việc.
Nó đóng vai trò như kim chỉ nam để phân biệt sự khác biệt giữa các đối tượng, đồng thời là nền tảng cho những điều tốt đẹp. Chất lượng là yếu tố then chốt quyết định giá trị của một con người, một sản phẩm hay một dịch vụ. Chất lượng tốt sẽ mang lại giá trị cao hơn, được đánh giá cao hơn và tạo được sự tin tưởng từ phía người sử dụng. Ngược lại, chất lượng thấp sẽ dẫn đến giá trị thấp, ít được đánh giá cao và thậm chí có thể gây ra những hậu quả tiêu cực.
Từ những quan điểm về chất lượng nêu trên có thể rút ra chất lượng là các đặc tính, đặc trưng của sản phẩm (dịch vụ); là các tiêu chuẩn, chuẩn mực, thông số kỹ thuật; đáp ứng được yêu cầu và mục tiêu của người sử dụng. Chất lượng viên chức hành chính là vấn đề chưa có sự thống nhất về khái niệm, có thể hiểu theo 3 quan điểm chính sau: Thứ nhất, chất lượng viên chức hành chính được đánh giá bằng “đầu vào” nghĩa là được đào tạo chuyên môn, bằng cấp, học hàm, học vị, các kỹ năng, kỹ xảo, kinh nghiệm và năng lực giải quyết công việc. Thứ hai, chất lượng viên chức hành chính được đánh giá bằng “đầu ra” nghĩa là thông qua đánh giá năng suất, chất lượng, hiệu quả, mức độ sáng tạo, tính thích nghi, tính 9 năng động và linh hoạt, phẩm chất đạo đức, các kỹ năng sử dụng các công cụ hỗ trợ trong hoạt động nghề nghiệp. Thứ ba, đánh giá chất lượng viên chức hành chính bằng "giá trị gia tăng" là một phương pháp hiệu quả, thể hiện qua việc so sánh "đầu ra" với "đầu vào" thông qua các chỉ tiêu tỉ lệ hoàn trả trong khoa học, giáo dục, tiền lương - thu nhập, điều kiện và làm việc.
Trong đề án này, chất lượng viên chức hành chính được hiểu là mức độ đáp ứng yêu cầu của viên chức về các tiêu chuẩn của vị trí việc làm thông qua việc đạt được các mục tiêu của cá nhân viên chức và mức độ hoàn thành mục tiêu của đơn vị. Theo đó, chất lượng viên chức hành chính trong trường đại học thuộc khối ngành sức khỏe là sự thống nhất giữa phẩm chất chính trị và năng lực công tác, thể hiện ở kết quả hoàn thành nhiệm vụ đối với tổ chức. Chất lượng viên chức là tập hợp các yếu tố phản ánh chất lượng cá nhân mỗi viên chức qua ba nhóm thể lực - trí lực - tâm lực với các yếu tố khác nhau như: - Thể lực biểu hiện ở các chỉ tiêu về sức khỏe trên phương diện sinh học: chiều cao, cân nặng, sức khỏe, độ bền bĩ, khả năng chịu đựng. Viên chức có sức khỏe tốt có thể mang lại thành công cao trong công việc nhờ sự dẻo dai và tập trung trong khi làm việc, nhờ vậy họ có thể tiếp thu nhanh chóng những kiến thức và kỹ năng trong giải quyết công việc.
- Trí lực là một phẩm chất quan trọng của viên chức, được thể hiện qua trình độ, kỹ năng chuyên môn, nghiệp vụ và năng lực công tác. Đây là yếu tố then chốt ảnh hưởng đến chất lượng hoàn thành nhiệm vụ và sự phát triển chung của đất nước trong bối cảnh hội nhập quốc tế ngày càng sâu rộng. - Tâm lực đóng vai trò vô cùng quan trọng đối với viên chức trong thực hiện nhiệm vụ, thể hiện chủ yếu qua thái độ, phẩm chất chính trị và trách nhiệm trong công tác. Đây chính là yêu cầu cơ bản và tiên quyết để mỗi viên chức hoàn thành tốt công việc của mình.
Như vậy, có thể hiểu chất lượng viên chức hành chính là mức độ đáp ứng các yêu cầu tại vị trí việc làm mà viên chức đảm nhiệm tại trường đại học thuộc khối ngành sức khỏe như phẩm chất, trình độ, kỹ năng, kinh nghiệm, sức khỏe, đạo đức và được phản ánh thông qua mức độ hoàn thành công việc của viên chức trong quá trình thực hiện công việc được giao. Chất lượng viên chức hành chính là một trong những nhân tố quan trọng bảo đảm sự phát triển của các trường đại học thuộc khối ngành sức khỏe. Đặc điểm, vai trò của viên chức hành chính trong các trường đại học thuộc khối ngành sức khỏe 10 1. Đặc điểm của viên chức hành chính trong các trường đại học thuộc khối ngành sức khỏe Viên chức hành chính trong trường đại học thuộc khối ngành sức khỏe được đào tạo theo nhiều chuyên ngành khác nhau.
Lý do là vì họ đảm nhiệm nhiều vai trò quan trọng trong việc vận hành và quản lý hiệu quả các hoạt động của trường, bao gồm các ngành: Hành chính, luật học, quản trị văn phòng, kế toán, tài chính, kế hoạch, văn thư, lưu trữ, ngoại ngữ, bác sĩ, điều dưỡng, dược sĩ… Theo Điều 17 của Luật viên chức năm 2010 quy định nghĩa vụ của viên chức trong hoạt động nghề nghiệp gồm: - Thực hiện công việc hoặc nhiệm vụ được giao bảo đảm yêu cầu về thời gian và chất lượng (Chú ý đến tính chuyên nghiệp theo nghề được đào tạo). - Phối hợp tốt với đồng nghiệp trong thực hiện công việc hoặc nhiệm vụ. - Chấp hành sự phân công công tác của người có thẩm quyền. - Thường xuyên học tập nâng cao trình độ, kỹ năng chuyên môn, nghiệp vụ Tùy thuộc phân loại và xếp hạng tổ chức đơn vị sự nghiệp công lập, cơ cấu tổ chức của các tổ chức khối ngành sức khỏe thường có các phòng (ban) tổ chức cán bộ, kế hoạch, tài chính, văn phòng, hợp tác quốc tế… Viên chức hành chính trong khối ngành sức khỏe đảm nhiệm nhiều vai trò quan trọng theo các chức danh nghề nghiệp khác nhau như: Chuyên viên, kế toán viên, thư viện viên, điều dưỡng…góp phần hỗ trợ hoạt động chuyên môn của các đơn vị một cách hiệu quả.
Viên chức hành chính trong các tổ chức khối ngành sức khỏe rất đa dạng về chức danh nghề nghiệp. Đó không chỉ là những người được bổ nhiệm các chức danh như: Chuyên viên, kế toán viên, thư viện viên…mà còn là các điều dưỡng, bác sĩ…được điều động, bố trí đảm nhiệm các vị trí việc làm trong các đơn vị quản lý hoặc tham mưu. Viên chức hành chính trong các tổ chức khối ngành sức khỏe phải tuân thủ các quy định về đạo đức, ứng xử của nhân viên ngành y tế. Viên chức hành chính làm việc tại Văn phòng, Phòng, Khoa, Trung tâm các đơn vị trực thuộc 11 1.
Vai trò của viên chức hành chính trong các trường đại học thuộc khối ngành sức khỏe Vai trò tham mưu: Mặc dù không phải là người tham gia trực tiếp thực hiện các hoạt động về chuyên môn như giảng dạy hay khám chữa bệnh trong các trường đại học thuộc khối ngành sức khỏe, nhưng các viên chức hành chính đóng vai trò cực kỳ quan trọng trong việc tham mưu và giúp việc cho lãnh đạo các đơn vị quản lý từ nguồn nhân lực và vật lực, cũng như điều phối các hoạt động của tổ chức. Đội ngũ viên chức hành chính với những nhiệm vụ nhất định trong việc tham mưu giúp lãnh đạo quản lý đơn vị, thực hiện và theo dõi thực thi các quyết định quản lý.