CHƯƠNG 1 TONG QUAN VE CÔNG TAC QUAN LÝ DỰ ÁN DAU TU TRONG GIAI DOAN CHUAN BỊ DAU TU’ 1.1 Khái quất chung về công tác quản lý dự án đầu tư xây dựng công trình Trước hết, cằn phải hiểu Quản lý dự án (Project Management ~ PM) là gi? (Quan lý dự án là một nghề, thuật ngữ quản lý dự án được dùng để miêu tả một hoạch định về việc tổ chức trong việc quản lý những hoạt động đang diễn ra. Những hoạt động này thường được gọi là quản lý theo dự án. Định nghĩa về quản lý dự án là một vige rit kh, tuy nhiên có thể hiểu quản lý dự án như sau: “Theo lý thuyết bệ thống tì: “Quan lý dự án là điều khiển một quá tình hoạt động của hệ thống trong một quỹ đạo mong muốn, nhằm đạt được mục đích cuối cùng là tạo rã các s in phẩm như mục tiêu đề ra” [1]. Như vậy, theo cách này quản lý dự án là điều khiến một hệ thông đã có trước, với một loại các điễu kiện tăng buộc, các nguy các phát sinh xây ra trong quá trình sản xuất ‘Theo TS.
Ben Obinero Uwakweh (Trường Đại học Cincinnati ~ Mỹ): “Quản <u án là sự lãnh đạo và phối hợp các nguồn lực và vật tr để đạt được các mục tiêu định trước về: Phạm vi, chỉ phí, thời mn, chất lượng và sự hài lòng của cấc bên tham gia. Dé là sự điều khiển các hoạt động của một hệ thống (dự án) trong một ‹uỹ đạo mong muốn. Với các điều kiện rằng buộc và các mục tiêu định trước” [2Ì “Theo Viện quản lý dự án quốc tế PMI (2007): “Quản lý dự án chính là sự áp dụng cúc hiễu Bie, khả năng, công cụ và kỹ thuật vào một tập hợp tộng lớn các hoạt động nhằm đáp ứng yêu cầu của một dự dn cụ thé” [3] Tôm lạ: Quin lý dự án là việc áp đụng những hiễu Bit, kỹ năng, công cụ kỹ thuật vào hoạt động dự án nhằm đạt được những yêu cầu và mong muốn ừ dự án Đ thực hiện mục ti cdự án, các nhà u tự phải lên kế hoạch tổ chức, chi đạo, phối hợp, điều hình, không chế và định giá toàn bộ quá tình từ lúc bắt đầu đến lúc kết thúc dự án “Quản lý dự án còn là quá trình lập kế hoạch tổng thé, điều phối thời gian, nguồn lực và giấm sit qua trình phát triển của dự án từ khi bắt đầu đến khi kết thúc nhằm đảm bảo cho dự án hoàn thành đúng thời hạn, trong phạm vi ngân sách được duyệt và đạt được các yêu câu đã định về kỹ thuật và chất lượng sin phẩm dịch vụ, bằng những phương pháp và điều kiện tốt nhất cho phép Quan lý dự án là một trong các kỹ năng ti tiến và hiện đại đang được áp dụng có hiệu qua trên thể giới và ti Việt Nam. Mỗi dự án có địa điểm khác nhau, không gian mục tiêu, ý tưởng từ chủ đầu tư.
Cho nên việc điều hành quản lý dự án cũng luôn thay đổi lnh hoạt, không có công thức nhất định. Trong khoảng một thập niên trở lại đây, cùng với xu hưởng hội nhập khu vực hỏa, toàn cầu hóa trong mọi lĩnh vực kinh tế và cà lĩnh vực đầu tư xây đựng. Công tác quan lý đầu te xây dựng ngày cảng trở nên phúc: tạp đồi hỏi phải có sự phối hợp của nhiều cấp, nhiễu ngành, nhiễu đối ác và nhiễu bộ môn liên quan, Do đó, công tác quản lý dự án đầu tw xây đựng đồi hỏi phải cổ sự phat, triển sâu rộng, và mang tính chuyên nghiệp hơn mới có thể đáp ứng nhu cầu xây dựng. các công tình dân dung ở nước ta trong thời gian tới.
Thực tiễn đó đã thúc dy sự rà đời một công việc mới mang tính chuyên nghiệp thực sự: Quản lý dự án ~ một nghề đồi hỏi tỉnh tổng hợp và chuyên nghiệp từ các tổ chức và cá nhân tham gia hoạt động tư vấn, kể cả trong nước và nước ngoài. Mỗi dự ân đầu tư xây dựng đều cỏ thời điểm bat đầu và thời điểm kết thúc rỡ rằng nên darn cổ một vòng đời. Vòng đời của dự án (Project life cycle) bao gdm nhiều giải đoạn phát triển từ ý tưởng đến việc triển khai nhằm đạt được kết quả và đến khi kết thúc dự án “Thông thường, các dự án đều có vòng đời bốn giai đoạn, bao gdm: Giai đoạn hình thành dự án; giai đoạn nghiên cứu phát triển; giai đoạn thực hiện & quản lý; giai đoạn kết thúc. Tiền tình công việc chính như: Xây đựng ý tưởng ban dẫu, xác định qui mô và mye tiêu, đánh giá các khả năng, tinh khả thi của dy én, xác định các nhân tổ và cơ sở thực hiện dự án: Hình 1.1 Vòng đời của một dự án “Thập niên qua, cùng với xu hướng hội nhập quốc tế trong các lĩnh vực kinh tế - xã hội của đất nước, trong đó có đầu tư xây dụng.
Công tác quản lý ĐTXD giai đoạn này cũng trở nên phức tạp hơn và cằn có sự phối hợp của nhiều cắp, nhiễu ngành và đơn vị liên quan. Do đó đòi hỏi đơn vi được giao quản lý dự án DTXD phải có tính chuyên nghiệp mới đáp ứng yêu cầu xây dựng và phù hợp với điều kiện hiện nay. Mỗi dự án ĐTXD có địa điểm và không gian thực hiện khác nhau, qué tình triển khai dự én công 6 những diễn biển riêng, đòi hỏi công tác quản lý cần lính hoạt nhưng phải tuân thủ các quy định của pháp luật để công trình đảm bảo chất lượng, an toàn, tiến độ và ti kiệm chỉ phí. Có thé nói, quản lý dự án ĐTXD là một quá trinh phức tạp, chịu nhi tác động của éu tổ tự nh và xã hội, tay nhiên mục tiêu chất lượng công tỉnh luôn được đặt lên hing đầu.
Các dự án ĐTXD đều có một đặc điểm chung là có thời điểm bắt đầu và thời điểm kết thúc. Thông thường, quá trình của dự án gồm các giai đoạn sau: hình thành (trước khi có dự án). nghiên cứu phát triển (giai đoạn chuẩn bị đầu tu). thực hiện và kết thúc đầu tư, sau đầu tơ.
Quá trinh thực hiện dự án ĐTXD thường có sự tham gia của các chủ thể: nh tải trợ, cơ quan quản lý Nhà nước, chủ đầu tư, ban «quan lý dự ấn, các nhà thầu. Kinh nghiệm cho thấy, ở dự án nào đơn vi quản lý có đủ năng lực và tính chuyên nghiệp cao, quá trình quản lý tuân theo trình tự quy định thì chất lượng công trình sẽ bảo đảm. Dự án đầu tư xây dựng công trình được hiểu là các dự án đầu tư có liên quan tới hoạt động xây dựng cơ bản như xây dựng nhà cửa, đường xá, cầu cổng,.Tuy nhiên cũng cắn nhắn mạnh rằng, không phải tat cả các dự án đầu tư đều có liên quan tới hoạt động xây dung cơ bản. Vì th, đối với những dự dn đầu tu không liên quan tới hoại động xây dựng cơ bản không gọi là dự án đầu tư xây dung, Đầu tr xây đựng cơ bản là lĩnh vục quan trọng, giữ vai trò chủ yếu trong việc xây dựng cơ sở vật chit ~ kỹ thuật thực hiện công nghiệp hóa, hiện đại hỏa đất nước.
Việt Nam, dit nước có 70% dân số hoạt động trong lĩnh vực nông nghiệp, nông thôn thì đầu tư xây dưng cơ bản trong lĩnh vực thủy loi giữ vai trỏ rất quan trọng, nó là nn tảng để xây dựng cơ sở hạ ting phục vụ phát triển nông nghiệp, nông thôn và nhiều ngành kinh tẾ khác Vai tò của Quản lý dự án trong đầu tự xây đựng: ~ Thông qua quân lý dự án có thể tránh được những sai sốt trong những công trình lớn, phức tạp: Cùng với sự phát tiển của khoa học kỹ thuật và không ngừng nâng cao đời sống nhân dân, nhủ cầu xây đựng các dự án công tình quy mô lớn, phúc tạp cũng ngày càng nhiễu. Ví dụ, công xây dựng các doanh nghiệp lớn, các công trình thủy lợi, các trạm điện và các công trình phục vụ ngành hàng không. Cho dù là nhà đầu tư hay người tiếp quan dự án đều khó gánh vác được những tổn thất to lớn do sai lầm trong quản lý sây ra. Thông qua việc áp dụng phương pháp quản lý dự án khoa học hiện dại giấp việc thực hiện các dự án công trình lớn, phúc tap đạt được mục tiêu để ra một cách thuận lợi.
~ Ap dung phương pháp quản lý dự án sẽ có thể khổng chế, điều tiết hệ hồng mục tiêu cđự án: Nhà đầu tư (khách hàng) luôn cổ rắt nhiều mục tiêu đổi với một dự án công trình, những mục tiêu này tạo thành hệ thống mục tiêu của dự án. Trong đó, một số só thể phân tích định lượng. một số lại không thể phân tích định lượng. Trong quá trình thực hiện dự án, thường chú trọng đến một số mục tiêu định lượng mà coi nhẹ những mye tiêu định tí Chỉ khi áp dụng phương pháp quân lý dự án trong quá trình thực hiện dự án mới có th tiễn bành điều tế, phối hop, khống chế giám sát hệ thống mục tổng thể một cách có hiệu quả.
Một dự án có quy mô lớn sẽ liên quan đến rt nhiều bên tham gì dự án như người tiếp “quản dự án, khích hùng, đơn vị thiết kể, nhà cung ứng, các ban ngành chủ quản nhà nước và công chúng xã hội. Chỉ khi điều tết tố các mỗi quan hệ này mới có thể tiến "hành thực hiện công tr cdự án một cách thuận lợi - Quin lý dự án thúc đẩy sự trưởng thành nhanh chống của các nhân lực chuyên ngành: Mỗi dự ấn khác nhau ại đôi hỏi phải có các nhân lực chuyên ngành khác nhau. vith quan lý dự án thie dy việc str dung và phát triển nhân lực, giúp các nhân lực s thể phát huy đến mức cao nhất năng lực của họ Nhu cầu vốn cho đầu tư xi dưng cơ bản nói chưng và thủy lợi nồi riêng là rit lớn “Trong điều kiện ngân sich Nhà nước còn nhiều khó khăn, nguồn vốn hỗ trợ phát triển chính thức (ODA) rit quan trọng. Nguồn vốn ODA đã hỗ trợ đắc lực cho sự phát triển sơ sở hạ ting kinh tế xã hội ở Việt Nam.
Hing lot các dự án xây dựng cơ sở hạ ting được đầu tư từ nguồn vốn nảy như nhà ở, đường giao thông, trường học, bệnh viện, công trình thủy lợi. đã và đang được đưa vào sử dụng phát huy hiệu quả đầu tư. Trong thời gian qua, cùng với xu thé mở rộng quy mô dự án đầu tư xây dựng và yêu cầu ngày cảng cao về sự hiệu quả của dự án.