Luận văn thạc sĩ quản lý kinh tế nâng cao chất lượng giám sát đối với các quỹ tín dụng nhân dân tại chi nhánh bảo hiểm tiển gửi việt nam khu vực đông bắc bộ

Luận văn thạc sĩ quản lý kinh tế tập trung nâng cao chất lượng giám sát các quỹ tín dụng nhân dân tại chi nhánh Bảo hiểm tiền gửi Việt Nam khu vực Đông Bắc Bộ.

• Tác giả: Vũ Hồng Ngọc
• Người hướng dẫn: TS. Bùi Thị Thanh Nhàn
• Trường học: Trường Đại học Hải Phòng
• Chuyên ngành: Quản lý kinh tế
• Đề tài: Nâng cao chất lượng giám sát đối với các quỹ tín dụng nhân dân tại Bảo hiểm Tiền gửi Việt Nam khu vực Đông Bắc Bộ
• Loại tài liệu: luận văn thạc sĩ
• Năm xuất bản: 2023
• Địa điểm: Hải Phòng

Mục lục chi tiết

• LỜI CAM ĐOAN
• LỜI CẢM ƠN
• DANH MỤC CÁC CHỮ VIẾT TẮT
• DANH MỤC BẢNG
• DANH MỤC BIỂU ĐỒ
• DANH MỤC SƠ ĐỒ
• MỞ ĐẦU
• 1. CHƯƠNG 1: LÝ LUẬN CHUNG VỀ CÔNG TÁC GIÁM SÁT TRONG HOẠT ĐỘNG BẢO HIỂM TIỀN GỬI
• 1.1. Khái quát về bảo hiểm tiền gửi
• 1.1.1. Khái niệm, đặc điểm của bảo hiểm tiền gửi
• 1.1.2. Vai trò của bảo hiểm tiền gửi
• 1.1.3. Các nghiệp vụ chính của bảo hiểm tiền gửi
• 1.1.3.1. Nghiệp vụ cấp, thu hồi Chứng nhận tham gia BHTG
• 1.1.3.2. Nghiệp vụ tính và thu phí BHTG
• 1.1.3.3. Nghiệp vụ kiểm tra tổ chức tham gia BHTG
• 1.1.3.4. Nghiệp vụ giám sát tổ chức tham gia BHTG
• 1.2. Công tác giám sát của bảo hiểm tiền gửi tại Việt Nam
• 1.2.1. Khái niệm và vai trò của giám sát
• 1.2.2. Đối tượng giám sát
• 1.2.3. Phương pháp giám sát
• 1.2.4. Quy trình giám sát
• 1.2.5. Chất lượng hoạt động giám sát của Bảo hiểm tiền gửi
• 1.3. Các nhân tố ảnh hưởng đến công tác giám sát
• 1.3.1. Nhân tố khách quan
• 1.3.2. Nhân tố chủ quan
• 1.4. Kinh nghiệm quốc tế về giám sát của một số tổ chức Bảo hiểm tiền gửi trên thế giới và bài học kinh nghiệm đối với Việt Nam
• 1.4.1. Công tác giám sát của Bảo hiểm tiền gửi Canada
• 1.4.2. Công tác giám sát của Bảo hiểm tiền gửi Đài Loan
• 1.4.3. Công tác giám sát của Bảo hiểm tiền gửi Hàn Quốc
• 1.4.4. Bài học kinh nghiệm đối với Bảo hiểm tiền gửi Việt Nam
• 2. CHƯƠNG 2: THỰC TRẠNG CÔNG TÁC GIÁM SÁT ĐỐI VỚI CÁC QUỸ TÍN DỤNG NHÂN DÂN CỦA CHI NHÁNH BẢO HIỂM TIỀN GỬI VIỆT NAM KHU VỰC ĐÔNG BẮC BỘ GIAI ĐOẠN 2018-2022
• 2.1. Khái quát về Chi nhánh Bảo hiểm tiền gửi Việt Nam khu vực Đông Bắc Bộ
• 2.1.1. Quá trình hình thành và phát triển
• 2.1.2. Chức năng, nhiệm vụ của Chi nhánh
• 2.1.3. Cơ cấu tổ chức và chức năng, nhiệm vụ của các phòng ban trong Chi nhánh
• 2.1.4. Tình hình hoạt động của Chi nhánh Bảo hiểm tiền gửi Việt Nam khu vực Đông Bắc Bộ
• 2.2. Thực trạng chất lượng công tác giám sát đối với quỹ tín dụng nhân dân tại Chi nhánh Bảo hiểm tiền gửi Việt Nam khu vực Đông Bắc Bộ
• 2.2.1. Thực trạng hoạt động giám sát đối với quỹ tín dụng nhân dân tại Chi nhánh Bảo hiểm tiền gửi khu vực Đông Bắc Bộ
• 2.2.2. Phân tích chất lượng hoạt động giám sát các Quỹ tín dụng nhân dân tại Chi nhánh Bảo hiểm tiền gửi khu vực Đông Bắc Bộ
• 2.3. Đánh giá chung
• 2.3.1. Những kết quả đạt được
• 2.3.2. Hạn chế và các nguyên nhân
• 3. CHƯƠNG 3: ĐỊNH HƯỚNG, BIỆN PHÁP NÂNG CAO CHẤT LƯỢNG CÔNG TÁC GIÁM SÁT ĐỐI VỚI CÁC QUỸ TÍN DỤNG NHÂN DÂN TẠI CHI NHÁNH BẢO HIỂM TIỀN GỬI VIỆT NAM KHU VỰC ĐÔNG BẮC BỘ
• 3.1. Định hướng về công tác giám sát
• 3.1.1. Định hướng phát triển của Bảo hiểm tiền gửi Việt Nam
• 3.1.2. Định hướng về công tác giám sát của Bảo hiểm tiền gửi Việt Nam
• 3.1.3. Định hướng công tác giám sát của Chi nhánh Bảo hiểm tiền gửi Việt Nam khu vực Đông Bắc Bộ
• 3.2. Biện pháp nâng cao chất lượng công tác giám sát tại Chi nhánh Bảo hiểm tiền gửi Việt Nam khu vực Đông Bắc Bộ
• 3.2.1. Nâng cao hiệu quả công tác thu thập và xử lý thông tin đầu vào
• 3.2.2. Đẩy mạnh công tác phổ biến, tuyên truyền về hoạt động bảo hiểm tiền gửi
• 3.2.3. Phát triển và nâng cao chất lượng nhân lực thực hiện công tác giám sát
• 3.2.4. Xây dựng hệ thống cơ sở thông tin khách hàng và cơ sở hạ tầng công nghệ thông tin ứng dụng cho hệ thống giám sát
• 3.3. Một số kiến nghị
• 3.3.1. Đối với Quốc hội, Chính phủ
• 3.3.2. Đối với Ngân hàng Nhà nước, Bộ Tài chính và các Bộ ngành liên quan
• 3.3.3. Đối với Bảo hiểm tiền gửi Việt Nam
• 3.3.4. Kiến nghị đối với tổ chức tham gia bảo hiểm tiền gửi, người gửi tiền
• DANH MỤC TÀI LIỆU THAM KHẢO

Tóm tắt

I. Giám sát quỹ tín dụng nhân dân

Giám sát quỹ tín dụng nhân dân là một hoạt động quan trọng trong hệ thống tài chính, đặc biệt tại Bảo hiểm Tiền gửi Việt Nam. Công tác này nhằm đảm bảo sự an toàn và ổn định của các quỹ tín dụng, đồng thời giảm thiểu rủi ro trong hoạt động tín dụng. Khu vực Đông Bắc Bộ là một trong những khu vực có nhiều thách thức trong việc quản lý và giám sát các quỹ tín dụng do đặc thù kinh tế và xã hội.

1.1. Khái niệm và vai trò của giám sát

Giám sát quỹ tín dụng là quá trình theo dõi, đánh giá và kiểm soát hoạt động của các quỹ tín dụng nhằm đảm bảo tuân thủ các quy định pháp luật và chính sách tài chính. Vai trò của giám sát là bảo vệ quyền lợi của người gửi tiền, đảm bảo an toàn tài chính và hỗ trợ phát triển kinh tế địa phương.

1.2. Phương pháp giám sát

Các phương pháp giám sát bao gồm giám sát từ xa và kiểm tra tại chỗ. Giám sát từ xa dựa trên các báo cáo tài chính và thông tin định kỳ, trong khi kiểm tra tại chỗ đòi hỏi sự tương tác trực tiếp với các quỹ tín dụng để đánh giá tình hình hoạt động.

II. Chất lượng giám sát tại Bảo hiểm Tiền gửi Việt Nam

Chất lượng giám sát là yếu tố quyết định hiệu quả của công tác giám sát. Tại Bảo hiểm Tiền gửi Việt Nam, việc nâng cao chất lượng giám sát đòi hỏi sự cải thiện trong quy trình, nhân lực và công nghệ. Khu vực Đông Bắc Bộ cần đặc biệt chú trọng đến việc đào tạo và nâng cao năng lực của đội ngũ giám sát.

2.1. Nhân tố ảnh hưởng đến chất lượng giám sát

Các nhân tố ảnh hưởng đến chất lượng giám sát bao gồm nhân tố khách quan như môi trường kinh tế, chính sách tài chính và nhân tố chủ quan như trình độ, kỹ năng của cán bộ giám sát. Việc phân tích các nhân tố này giúp xác định các biện pháp cải thiện hiệu quả giám sát.

2.2. Kinh nghiệm quốc tế

Kinh nghiệm từ các quốc gia như Canada, Đài Loan và Hàn Quốc cho thấy việc áp dụng các công nghệ hiện đại và hệ thống cảnh báo sớm có thể nâng cao đáng kể chất lượng giám sát. Việt Nam cần học hỏi và áp dụng các bài học này để cải thiện công tác giám sát tại khu vực Đông Bắc Bộ.

III. Nâng cao hiệu quả giám sát

Nâng cao hiệu quả giám sát là mục tiêu quan trọng của Bảo hiểm Tiền gửi Việt Nam. Để đạt được mục tiêu này, cần thực hiện các biện pháp như cải thiện hệ thống thông tin, đào tạo nhân lực và tăng cường hợp tác với các tổ chức tín dụng. Khu vực Đông Bắc Bộ cần tập trung vào việc xây dựng hệ thống giám sát toàn diện và hiệu quả.

3.1. Cải thiện hệ thống thông tin

Việc xây dựng hệ thống thông tin hiện đại và tích hợp giúp thu thập và xử lý dữ liệu một cách nhanh chóng và chính xác. Điều này giúp nâng cao khả năng phân tích và đánh giá tình hình hoạt động của các quỹ tín dụng.

3.2. Đào tạo nhân lực

Đào tạo và nâng cao năng lực của đội ngũ giám sát là yếu tố then chốt để nâng cao chất lượng giám sát. Các chương trình đào tạo cần tập trung vào kỹ năng phân tích, đánh giá rủi ro và sử dụng công nghệ trong giám sát.

Nội dung chính

Tổng quan nghiên cứu

Bảo hiểm tiền gửi (BHTG) là một định chế tài chính quan trọng nhằm bảo vệ quyền lợi người gửi tiền và đảm bảo sự ổn định của hệ thống ngân hàng. Tại Việt Nam, BHTG còn khá non trẻ nhưng đã phát triển nhanh chóng, đặc biệt trong bối cảnh hội nhập kinh tế quốc tế và sự biến động phức tạp của thị trường tài chính. Chi nhánh BHTG Việt Nam khu vực Đông Bắc Bộ quản lý 272 quỹ tín dụng nhân dân (QTDND) và 1 ngân hàng thương mại trên địa bàn 8 tỉnh, với nhiệm vụ giám sát nhằm phát hiện và ngăn ngừa rủi ro trong hoạt động của các tổ chức này. Giai đoạn nghiên cứu từ 2018 đến 2022 cho thấy công tác giám sát tại chi nhánh còn nhiều hạn chế như quy trình giám sát chưa khép kín, phối hợp giám sát từ xa và kiểm tra tại chỗ chưa hiệu quả, chất lượng thông tin đầu vào thấp, và năng lực cán bộ giám sát chưa đáp ứng yêu cầu. Mục tiêu nghiên cứu nhằm hệ thống hóa lý luận về giám sát BHTG, phân tích thực trạng công tác giám sát các QTDND tại chi nhánh Đông Bắc Bộ, từ đó đề xuất các biện pháp nâng cao chất lượng giám sát. Nghiên cứu có ý nghĩa quan trọng trong việc củng cố niềm tin của người gửi tiền, giảm thiểu rủi ro đổ vỡ, góp phần ổn định hệ thống tài chính ngân hàng và phát triển kinh tế khu vực.

Cơ sở lý thuyết và phương pháp nghiên cứu

Khung lý thuyết áp dụng

Luận văn dựa trên các lý thuyết và mô hình sau:

• Lý thuyết giám sát ngân hàng: Giám sát ngân hàng bao gồm giám sát từ xa, kiểm tra tại chỗ và cưỡng chế nhằm đảm bảo an toàn hệ thống ngân hàng, phát hiện và ngăn ngừa rủi ro, đặc biệt là rủi ro đạo đức.
• Mô hình CAMELSO: Đánh giá tổ chức tín dụng dựa trên các chỉ tiêu về Vốn (Capital adequacy), Chất lượng tài sản (Asset quality), Khả năng sinh lời (Earnings), Thanh khoản (Liquidity), Độ nhạy cảm với rủi ro thị trường (Sensitivity to market risk) và các chỉ tiêu khác.
• Mô hình giám sát rủi ro: Tập trung đánh giá các loại rủi ro tín dụng, thanh khoản, thị trường, hoạt động và rủi ro hệ thống để đưa ra biện pháp xử lý phù hợp.
• Khái niệm chất lượng giám sát: Được hiểu là mức độ đáp ứng các yêu cầu và mục tiêu đặt ra trong hoạt động giám sát, bao gồm khả năng phát hiện, cảnh báo sớm, ngăn chặn rủi ro và hỗ trợ tổ chức tham gia BHTG tuân thủ pháp luật.

Các khái niệm chính bao gồm: bảo hiểm tiền gửi, giám sát ngân hàng, rủi ro tín dụng, chỉ tiêu CAMELSO, chất lượng giám sát.

Phương pháp nghiên cứu

Nghiên cứu sử dụng phương pháp thu thập dữ liệu thứ cấp từ các báo cáo, tài liệu nội bộ của Chi nhánh BHTGVN khu vực Đông Bắc Bộ, các báo cáo của Ngân hàng Nhà nước, BHTGVN và các nguồn tin cậy khác. Cỡ mẫu nghiên cứu bao gồm toàn bộ 272 QTDND và 1 ngân hàng thương mại trên địa bàn quản lý trong giai đoạn 2018-2022. Phương pháp phân tích bao gồm so sánh, phân tích định lượng và định tính, sử dụng bảng biểu, biểu đồ để minh họa các chỉ tiêu tài chính, hoạt động giám sát và kết quả kiểm tra. Timeline nghiên cứu tập trung vào giai đoạn 2018-2022, đánh giá thực trạng và đề xuất giải pháp nâng cao chất lượng giám sát trong tương lai gần.

Kết quả nghiên cứu và thảo luận

Những phát hiện chính

1. Phạm vi giám sát toàn diện nhưng hiệu quả chưa cao: Chi nhánh thực hiện giám sát 100% QTDND trên địa bàn với 272 đơn vị, tuy nhiên quy trình giám sát chưa khép kín, phối hợp giám sát từ xa và kiểm tra tại chỗ còn hạn chế. Số lượng QTDND được kiểm tra hàng năm dao động, có giảm sút trong giai đoạn dịch Covid-19 (2019-2021), ảnh hưởng đến chất lượng giám sát.

2. Chất lượng thông tin đầu vào thấp: Việc thu thập thông tin định tính về chính sách điều hành, quản trị rủi ro của các QTDND còn hạn chế, báo cáo tài chính và các báo cáo khác chưa đầy đủ, chính xác và kịp thời. Điều này làm giảm khả năng đánh giá toàn diện và cảnh báo sớm rủi ro.

3. Năng lực cán bộ giám sát chưa đáp ứng yêu cầu: Đội ngũ cán bộ giám sát tại chi nhánh còn thiếu kinh nghiệm chuyên sâu, kỹ năng phân tích và đánh giá chưa hệ thống, dẫn đến việc nhận diện rủi ro và đề xuất biện pháp chưa hiệu quả.

4. Tình hình tài chính và hoạt động của QTDND có dấu hiệu rủi ro: Tốc độ tăng trưởng tín dụng và tiền gửi tiết kiệm có xu hướng giảm nhẹ trong giai đoạn 2018-2022, tỷ lệ nợ quá hạn và nợ xấu có xu hướng tăng, một số QTDND bị xếp loại ở mức độ vi phạm nghiêm trọng (mức 4 và 5) chiếm khoảng 10-15% tổng số.

Thảo luận kết quả

Nguyên nhân chính của các hạn chế trên xuất phát từ quy trình giám sát chưa đồng bộ, thiếu sự phối hợp chặt chẽ giữa giám sát từ xa và kiểm tra tại chỗ, cũng như hạn chế về nguồn lực và công nghệ hỗ trợ. So với kinh nghiệm quốc tế như Canada, Đài Loan và Hàn Quốc, chi nhánh Đông Bắc Bộ còn thiếu hệ thống cảnh báo sớm tích hợp và mô hình đánh giá rủi ro toàn diện dựa trên các chỉ tiêu định lượng và định tính. Việc thiếu thông tin định tính và dữ liệu kịp thời làm giảm khả năng cảnh báo sớm và xử lý kịp thời các rủi ro tiềm ẩn. Kết quả nghiên cứu cho thấy cần nâng cao năng lực cán bộ, cải tiến quy trình và ứng dụng công nghệ thông tin để nâng cao chất lượng giám sát. Dữ liệu có thể được trình bày qua biểu đồ số lượng QTDND được kiểm tra hàng năm, bảng phân loại mức độ an toàn của QTDND và biểu đồ tăng trưởng tín dụng, giúp minh họa rõ nét thực trạng và xu hướng.

Đề xuất và khuyến nghị

1. Nâng cao hiệu quả thu thập và xử lý thông tin đầu vào: Xây dựng hệ thống thu thập dữ liệu định tính và định lượng đồng bộ, cập nhật thường xuyên, đảm bảo tính đầy đủ, chính xác và kịp thời. Áp dụng công nghệ thông tin để tự động hóa quy trình thu thập và phân tích dữ liệu. Thời gian thực hiện: 12-18 tháng. Chủ thể: Chi nhánh BHTGVN và các QTDND.

2. Đẩy mạnh công tác tuyên truyền, phổ biến chính sách BHTG: Tăng cường truyền thông đến người gửi tiền và các tổ chức tham gia BHTG về quyền lợi, nghĩa vụ và quy định giám sát nhằm nâng cao ý thức chấp hành và minh bạch thông tin. Thời gian: liên tục, ưu tiên trong 6 tháng đầu. Chủ thể: Chi nhánh BHTGVN phối hợp với các cơ quan truyền thông địa phương.

3. Phát triển và nâng cao chất lượng nhân lực giám sát: Tổ chức đào tạo chuyên sâu về kỹ năng phân tích, đánh giá rủi ro, cập nhật kiến thức pháp luật và công nghệ giám sát hiện đại cho cán bộ giám sát. Thời gian: 12 tháng. Chủ thể: Chi nhánh BHTGVN phối hợp với các viện đào tạo chuyên ngành.

4. Xây dựng hệ thống cơ sở dữ liệu khách hàng và hạ tầng công nghệ thông tin: Thiết lập kho dữ liệu tập trung, tích hợp các nguồn thông tin từ Ngân hàng Nhà nước, BHTGVN và các QTDND, áp dụng hệ thống cảnh báo sớm dựa trên mô hình CAMELSO và các chỉ tiêu rủi ro. Thời gian: 18-24 tháng. Chủ thể: Chi nhánh BHTGVN phối hợp với đơn vị công nghệ thông tin.

Đối tượng nên tham khảo luận văn

1. Cán bộ và lãnh đạo Chi nhánh BHTGVN khu vực Đông Bắc Bộ: Nghiên cứu giúp nâng cao hiệu quả công tác giám sát, cải tiến quy trình và nâng cao năng lực đội ngũ.

2. Các QTDND và tổ chức tín dụng trên địa bàn: Hiểu rõ hơn về yêu cầu giám sát, nâng cao ý thức tuân thủ pháp luật và cải thiện quản trị rủi ro.

3. Ngân hàng Nhà nước và các cơ quan quản lý nhà nước: Tham khảo để hoàn thiện chính sách, quy định và cơ chế phối hợp giám sát hiệu quả hơn.

4. Các nhà nghiên cứu và sinh viên chuyên ngành quản lý kinh tế, tài chính ngân hàng: Tài liệu tham khảo quý giá về công tác giám sát BHTG, mô hình giám sát và thực trạng tại Việt Nam.

Câu hỏi thường gặp

1. Bảo hiểm tiền gửi là gì và vai trò của nó trong hệ thống tài chính?
   Bảo hiểm tiền gửi là cơ chế bảo vệ người gửi tiền khi tổ chức tín dụng mất khả năng thanh khoản hoặc phá sản, góp phần củng cố niềm tin và ổn định hệ thống ngân hàng.

2. Phương pháp giám sát nào được áp dụng tại Chi nhánh BHTGVN khu vực Đông Bắc Bộ?
   Chi nhánh áp dụng giám sát từ xa dựa trên báo cáo tài chính và kiểm tra tại chỗ theo kế hoạch, kết hợp phân tích các chỉ tiêu tài chính và rủi ro.

3. Những khó khăn chính trong công tác giám sát các QTDND là gì?
   Khó khăn gồm quy trình giám sát chưa khép kín, thiếu thông tin định tính, năng lực cán bộ hạn chế và ảnh hưởng của dịch Covid-19 đến kiểm tra thực tế.

4. Làm thế nào để nâng cao chất lượng giám sát tại chi nhánh?
   Cần nâng cao thu thập thông tin, đào tạo cán bộ, ứng dụng công nghệ thông tin và tăng cường tuyên truyền chính sách BHTG.

5. Tại sao việc phân loại mức độ an toàn của QTDND lại quan trọng?
   Phân loại giúp xác định mức độ rủi ro, từ đó có biện pháp giám sát, cảnh báo và xử lý kịp thời nhằm bảo vệ người gửi tiền và ổn định hệ thống.

Kết luận

• Công tác giám sát các QTDND tại Chi nhánh BHTGVN khu vực Đông Bắc Bộ đã thực hiện toàn diện nhưng còn nhiều hạn chế về quy trình, năng lực và công nghệ.
• Thực trạng tài chính và hoạt động của QTDND có dấu hiệu rủi ro gia tăng, đòi hỏi nâng cao chất lượng giám sát để ngăn ngừa đổ vỡ.
• Nghiên cứu đề xuất các giải pháp trọng tâm gồm nâng cao thu thập thông tin, phát triển nhân lực, ứng dụng công nghệ và tăng cường tuyên truyền chính sách.
• Các bước tiếp theo cần triển khai đồng bộ các biện pháp trong vòng 1-2 năm nhằm cải thiện hiệu quả giám sát và bảo vệ quyền lợi người gửi tiền.
• Kêu gọi các cơ quan quản lý, tổ chức tín dụng và cán bộ giám sát phối hợp chặt chẽ để thực hiện thành công các giải pháp đề xuất, góp phần phát triển hệ thống tài chính an toàn, bền vững.

Trích đoạn nội dung tài liệu

CHƯƠNG 1: LÝ LUẬN CHUNG VỀ CÔNG TÁC GIÁM SÁT TRONG HOẠT ĐỘNG BẢO HIỂM TIỀN GỬI 1.1 Khái quát về bảo hiểm tiền gửi 1.1 Khái niệm, đặc điểm của bảo hiểm tiền gửi 1.1 Khái niệm bảo hiểm tiền gửi Bảo hiểm tiền gửi là sự bảo đảm chi trả cho người gửi tiền được bảo hiểm trong hạn mức bảo hiểm khi tổ chức tham gia bảo hiểm tiền gửi lâm vào tình trạng mất khả năng thanh khoản tiền gửi cho người gửi tiền hoặc lâm vào tình trạng phá sản [18, Tr.1] Người được bảo hiểm tiền gửi là cá nhân có tiền gửi tại tổ chức tham gia bảo hiểm tiền gửi được bảo hiểm [18, Tr.1] Tổ chức tham gia bảo hiểm tiền gửi là tổ chức tín dụng, chi nhánh ngân hàng nước ngoài thành lập và hoạt động theo Luật các tổ chức tín dụng được nhận tiền gửi của cá nhân [18, Tr.2 Đặc điểm của bảo hiểm tiền gửi BHTG bảo hiểm cho loại hàng hóa đặc biệt đó là tiền gửi của khách hàng gửi vào các tổ chức tín dụng. Khách hàng của BHTG là những tổ chức nhận tham gia BHTG để bảo vệ cho quyền lợi của khách hàng gửi tiền. Tổ chức nhận tiền gửi có trách nhiệm đóng phí BHTG và việc tham gia bảo hiểm tiền gửi là bắt buộc, không thông qua hợp đồng bảo hiểm. Tiền bảo hiểm được chi trả cho người gửi tiền khi TCTD mất khả năng thanh khoản được các khoản tiền gửi đến hạn, và lâm vào tình trang phá sản.

Các khoản tiền gửi này sẽ được chi trả theo hạn mức mà BHTG quy định. Hạn mức chi trả của BHTG kể từ năm 2021 được nâng lên hạn mức 125.000 đ (Một trăm hai mươi lăm triệu đồng)/1 tổ chức tham gia BHTG. 8 Giấy chứng nhận Bảo hiểm tiền gửi được niêm yết công khai, dễ nhìn, dễ quan sát và phải được niêm yết đúng số theo quyết định được cấp đối với tổ chức tham gia bảo hiểm tiền gửi ở tất cả các điểm giao dịch.2 Vai trò của bảo hiểm tiền gửi Đối với người gửi tiền, BHTG góp phần củng cố niềm tin đối với hệ thống các tổ chức tín dụng, bảo vệ quyền và lợi ích hợp pháp của người gửi tiền. Đối với tổ chức tín dụng, bảo hiểm tiền gửi giúp TCTD phát triển an toàn, lành mạnh, sử dụng tốt nguồn vốn vay trong dân cư tạo điều kiện thúc đẩy phát triển nền kinh tế.3 Các nghiệp vụ chính của bảo hiểm tiền gửi Tuỳ vào mục đích và mô hình tổ chức của tổ chức BHTG ở mỗi quốc gia mà tổ chức này ở mỗi quốc gia có những hoạt động nghiệp vụ cụ thể.

Tuy nhiên, nhìn chung các tổ chức BHTG trên thế giới đều thực hiện một số hoạt động cơ bản đó là: 1.1 Nghiệp vụ cấp, thu hồi Chứng nhận tham gia BHTG Chứng nhận tham gia BHTG là chứng chỉ khẳng định tư cách của tổ chức tham gia BHTG. Việc được cấp chứng nhận tham gia BHTG đồng nghĩa với việc TCTD có quyền huy động vốn và ngược lại, việc thu hồi giấy phép cùng với thông báo rộng rãi trên phương tiện thông tin đại chúng đồng nghĩa với việc TCTD không còn uy tín cũng như quyền thực hiện nghiệp vụ huy động vốn. Các tổ chức tham gia BHTG có trách nhiệm nộp phí bảo hiểm tiền gửi và chấp hành các quy định liên quan đến BHTG.2 Nghiệp vụ tính và thu phí BHTG Phí bảo hiểm là khoản tiền tổ chức tham gia bảo hiểm phải nộp cho người được bảo hiểm tiền gửi. Luật Bảo hiểm tiền gửi do Thủ tướng Chính phủ ban hành quy định khung phí bảo hiểm tiền gửi.

Phí BHTG được tính và thu phí dựa trên số dư bình quân tiền gửi được bảo hiểm được tại các tổ chức tham gia BHTG. 9 Tại Việt Nam đang áp dụng mức phí bảo hiểm tiền gửi đồng hạng là 0,15%/năm trên tổng số dư tiền gửi được bảo hiểm đối với tất cả các tổ chức tham gia BHTG.3 Nghiệp vụ kiểm tra tổ chức tham gia BHTG Để thực hiện được mục tiêu đề ra, tổ chức BHTG cần tiến hành hoạt động kiểm tra khách hàng theo hai giác độ: kiểm tra việc chấp hành các quy định về BHTG và kiểm tra việc chấp hành các quy định đảm bảo an toàn trong hoạt động ngân hàng.4 Nghiệp vụ giám sát tổ chức tham gia BHTG BHTG thực hiện công tác giám sát tổ chức tham gia BHTG thường xuyên trên cơ sở các nguồn thông tin về khách hàng tham gia BHTG mà tổ chức BHTG có được. Nội dung của hoạt động giám sát là đánh giá tình hình hoạt động của tổ chức tham gia BHTG, đưa ra các khuyến nghị về hoạt động của các tổ chức đó trên cơ sở đảm bảo tuân thủ các quy định về BHTG và quy định về an toàn trong hoạt động ngân hàng. Kết quả của hoạt động giám sát tổ chức tham gia BHTG còn là cơ sở để tiến hành hoạt động kiểm tra của BHTG.

Hoạt động giám sát cho phép tổ chức BHTG có thể tiến hành kiểm tra chọn mẫu, không nhất thiết phải kiểm tra tất cả các tổ chức tham gia BHTG. Hơn nữa, nền kinh tế càng phát triển, điều tiết đối với nền kinh tế cần được tổ chức ở trình độ cao hơn, cần tìm các giải pháp để khuyến khích tuân thủ các quy định từ các tổ chức tham gia BHTG một cách tự giác. Khi chất lượng công tác hoạt động giám sát tổ chức tham gia BHTG được nâng cao mục đích này sẽ đạt được.5 Nghiệp vụ tuyên truyền chính sách về bảo hiểm tiền gửi Tuyên truyền chính sách về bảo hiểm tiền gửi là nghiệp vụ được thực hiện thường xuyên liên tục. Thông qua website của ngành, các cơ quan đài, báo, đài truyền hình trung ương, địa phương …để truyền tải những thông điệp chính sách bảo hiểm tiền gửi tới người dân.

10 Cung cấp thông tin đến cơ quan truyền thông kịp thời và chính xác; tổ chức tốt các buổi họp báo khi có sự kiện; thường xuyên trao đổi thông tin với báo chí trong và ngoài ngành để tuyên truyền hiệu quả chính sách BHTG và hình ảnh tổ chức.6 Hoạt động chi trả bảo hiểm và quản lý thanh lý tài sản sau khi chi trả bảo hiểm tiền gửi Chi trả BHTG xảy ra khi tổ chức tham gia bảo hiểm tiền gửi bị mất khả năng thanh toán và bị chấm dứt hoạt động. Mức chi trả bảo hiểm tuỳ thuộc vào chính sách BHTG của mỗi quốc gia được tính toán dựa trên thu nhập quốc nội bình quân đầu người, yếu tố lạm phát, tính tuân thủ kỷ cương thị trường. Tùy thuộc vào mỗi hệ thống BHTG có quy định về hạn mức trả tiền BHTG khác nhau. Chi trả tiền bảo hiểm kịp thời sẽ tạo sự an tâm cho người gửi tiền, chống lại khủng hoảng hệ thống tài chính.

Hạn mức chi trả bảo hiểm hiện nay tại Việt Nam là 125 triệu cho tất cả các khoản tiền được bảo hiểm tại tổ chức tham gia bảo hiểm.2 Công tác giám sát của bảo hiểm tiền gửi tại Việt Nam 1.1 Khái niệm và vai trò của giám sát Giám sát ngân hàng là tất cả các hoạt động đảm bảo cho sự an toàn của hệ thống ngân hàng, bao gồm các hoạt động: giám sát từ xa, kiểm tra tại chỗ và cưỡng chế. Hoạt động giám sát của BHTG là hoạt động nhằm đảm bảo việc tuân thủ các quy định của pháp luật về BHTG dựa trên phương thức giám sát từ xa. Trong luận văn, khái niệm hoạt động giám sát của BHTG được thống nhất sử dụng theo nghĩa hẹp. Vai trò của hoạt động giám sát được thể hiện cụ thể như sau : Trước hết, đối với BHTGVN, hoạt động giám sát là trách nhiệm và quyền hạn của BHTGVN đối với tổ chức tham gia BHTG.

Hoạt động giám sát nhằm phát hiện, ngăn ngừa rủi ro đặc biệt là rủi ro đạo đức của tổ chức tham gia BHTG. 11 Hai là, đối với tổ chức tham gia BHTG, hoạt động giám sát của BHTG góp phần hạn chế rủi ro trong hoạt động và bảo đảm an toàn cho tổ chức tham gia BHTG và cho cả hệ thống NH. Do vậy, vai trò giám sát của BHTG càng trở nên quan trọng hơn. Kết quả giám sát của BHTG giúp tổ chức tham gia BHTG khắc phục chỉnh sửa tồn tại, vi phạm trong hoạt động.

Ba là, đối với xã hội, hoạt động giám sát của BHTG đối với tổ chức nhận tiền gửi sẽ giảm thiểu rủi ro khi tổ chức tham gia BHTG có hạn chế trong kiểm soát rủi ro của mình. Giám sát nhằm ngăn ngừa, dập tắt đổ vỡ NH có tính dây chuyền, lây lan toàn hệ thống, góp phần ổn định kinh tế, chính trị và xã hội.2 Đối tượng giám sát Các tổ chức tham gia BHTG là đối tượng giám sát của BHTG. Tham gia bảo hiểm tiền gửi là chia sẻ rủi ro của bản thân tổ chức BHTG và gánh nặng của Chính phủ trong việc tài trợ cho các hoạt động xử lý.3 Phương pháp giám sát 1.1 Phương pháp giám sát tuân thủ Phương pháp giám sát tuân thủ là phương pháp giám sát các tổ chức tham gia BHTG qua việc theo dõi, đánh giá việc chấp hành quy định về các giới hạn, tỷ lệ bảo đảm an toàn hoạt động ngân hàng, các quy định khác của pháp luật về tiền tệ và ngân hàng; việc thực hiện các chỉ đạo, yêu cầu của NHTW, thực hiện các kết luận thanh tra, khuyến nghị, cảnh báo về giám sát ngân hàng. Phương pháp giám sát tuân thủ hiện nay đã tỏ ra kém hiệu quả và không theo kịp với sự phát triển của hệ thống tài chính ngân hàng tại Việt Nam.2 Phương pháp giám sát rủi ro Phương pháp giám sát rủi ro là phương pháp giám sát các TCTD thông qua việc đánh giá các rủi ro từng TCTD đang và sẽ gặp, bao gồm rủi ro tín dụng, rủi ro thanh toán, rủi ro thị trường, rủi ro hoạt động và các rủi ro, đánh 12 giá rủi ro hệ thống của các TCTD nhằm bổ sung nguồn lực giám sát và đưa ra các biện pháp xử lý phù hợp.

Tại các quốc gia hoạt động ngân hàng tương đối phát triển, phương pháp giám sát rủi ro thường được áp dụng. Phương pháp này đòi hỏi một sự phát triển đồng bộ về cơ sở pháp lý, quản lý thông tin, các công cụ định lượng và trình độ của cán bộ giám sát về khả năng phân tích và sử dụng định lượng.