lời mở đầu, kết luận và danh mục tài liệu tham khảo, luận văn cấu trúc thành 3 chƣơng: Chƣơng 1: Cơ sở lý luận và thực tiễn của việc nâng cao chất lƣợng đội ngũ giáo viên dạy nghề trong các trƣờng nghề. Chƣơng 2: Thực trạng chất lƣợng đội ngũ giáo viên dạy nghề tại Trƣờng Cao đẳng nghề số 4 - Bộ Quốc phòng Chƣơng 3: Định hƣớng và giải pháp nâng cao chất lƣợng đội ngũ giáo viên dạy nghề tại Trƣờng Cao đẳng nghề số 4 – Bộ Quốc phòng Tài liệu tham khảo 8 CHƢƠNG 1 CƠ SỞ LÝ LUẬN VÀ THỰC TIỄN CỦA VIỆC NÂNG CAO CHẤT LƢỢNG ĐỘI NGŨ GIÁO VIÊN DẠY NGHỀ TRONG CÁC TRƢỜNG NGHỀ Giải quyết tốt việc làm cho ngƣời lao động hiện nay là một vấn đề mang tính chiến lƣợc, là đòi hỏi vừa lâu dài, vừa cần thiết đối với sự phát triển bền vững của đất nƣớc. Do nhu cầu việc làm của ngƣời lao động hàng năm tăng cao dẫn đến tình trạng kéo về đô thị làm tăng áp lực dân số, tình hình an ninh chính trị, trật tự an toàn xã hội có nhiều diễn biến phức tạp. Phần lớn ngƣời lao động đang trong độ tuổi sung sức, nếu có việc làm sẽ giúp các địa phƣơng quản lý chặt chẽ công tác hộ khẩu, công tác động viên tuyển quân khi cần thiết hoạt động trong lực lƣợng bán vũ trang.
Vấn đề đặt ra là làm thế nào để lao động dôi dƣ không bị lảng phí và họ phải đƣợc đào tạo tập trung theo trƣờng lớp, theo chuyên ngành, khả năng. Tục ngữ có câu “không thầy đố mày làm nên”, muốn có trò giỏi thì yếu tố hàng đầu là thầy phải giỏi. Mối quan hệ biện chứng này luôn tác động lẫn nhau, trong đó vị trí ngƣời thầy đƣợc đặt lên hàng đầu. Một chữ hay nửa chữ là nhờ thầy mới biết đƣợc “nhất tự vi sƣ, bán tự vi sƣ” 1.
Một số khái niệm cơ bản 1. Nghề và đào tạo nghề 1. Nghề - Nghề là một hình thức lao động cụ thể của con ngƣời nó gắn liền với cuộc sống con ngƣời, là một lĩnh vực hoạt động lao động mà trong đó nhờ đƣợc đào tạo mà con ngƣời có đƣợc những tri thức, những kỹ năng để làm ra các loại sản phẩm vật chất hay tinh thần nào đó, đáp ứng đƣợc nhu cầu của 9 xã hội , là tập hợp của một nhóm chuyên môn cùng loại, gần giống nhau (theo luật dạy nghề). - Khi nói đến khái niệm nghề ngƣời ta thƣờng sử dụng đặc trƣng về mặt chuyên môn, đó là một lĩnh vực lao động sản xuất hẹp mà ở đó, con ngƣời bằng năng lực thể chất và tinh thần của mình làm ra những giá trị vật chất (thực phẩm, lƣơng thực, công cụ lao động.) hoặc giá trị tinh thần (sách báo, phim ảnh, âm nhạc, tranh vẽ.) với tƣ cách là những phƣơng tiện sinh tồn và phát triển của xã hội.2 Đào tạo nghề - Đào tạo nghề là hoạt động dạy học và học nhằm trang bị kiến thức, kỹ năng và thái độ nghề nghiệp cần thiết cho ngƣời học nghề để có thể tìm đƣợc việc làm hoặc tự tạo việc làm sau khi hoàn thành khóa học (theo luật dạy nghề).
- Đào tạo nghề là hoạt động dịch vụ. Chất lƣợng hoạt động dịch vụ này không nằm ngoài những vấn đề chung về chất lƣợng và quản lý chất lƣợng. Bởi vậy kiểm định chất lƣợng đào tạo nghề thông qua việc đánh giá và chứng nhận các cơ sở đào tạo nghề đạt chất lƣợng là một việc làm cần thiết để hoạt động đào tạo nghề đi vào nề nếp, nâng cao chất lƣợng, đáp ứng nhu cầu đào tạo nghề thông qua đó đáp ứng nhu cầu của thị trƣờng lao động. Các loại hình đào tạo nghề 1.
Phân loại theo bậc đào tạo Theo quy định hiện hành, tùy theo mục đích, yêu cầu, trình độ của ngƣời học nghề mà ngƣời ta phân ra 3 bậc đào tạo nghề khác nhau, đó là: Sơ cấp nghề, trung cấp nghề và cao đẳng nghề. - Đào tạo nghề trình độ sơ cấp: Là hình thức đạo tạo nghề nhằm trang bị cho ngƣời học nghề năng lực thực hành một nghề đơn giản hoặc năng lực thực hành một số công việc của một nghề, có đạo đức, lƣơng tâm nghề 10 nghiệp, ý thức kỷ luật, tác phong công nghiệp, có sức khỏe tạo điều kiện cho ngƣời học nghề sau khi tốt nghiệp có khả năng tìm việc làm, tự tạo việc làm hoặc tiếp tục học lên trình độ cao hơn. Thời gian đào tạo đƣợc thực hiện từ ba tháng đến dƣới một năm đối với ngƣời có trình độ học vấn, sức khỏe phù hợp với nghề cần học. Nội dung đào tạo trình độ sơ cấp phải phù hợp với mục tiêu đào tạo nghề trình độ sơ cấp, tập trung vào năng lực thực hành nghề, phù hợp với thực tiễn và sự phát triển của khoa học, công nghệ.
Phƣơng pháp đào tạo nghề trình độ sơ cấp phải chú trọng rèn luyện kỹ năng thực hành nghề và phát huy tích cực, tự giác của ngƣời học nghề. Chƣơng trình đào tạo nghề trình độ sơ cấp thể hiện mục tiêu đào tạo nghề trình độ sơ cấp; quy định chuẩn kiến thức, kỹ năng, phạm vị và cấu trúc nội dung, phƣơng pháp hình thức và đào tạo nghề; cách thức đánh giá kết quả học tập đối với mỗi mô – đun, mỗi nghề. Giáo trình đào tạo nghề trình độ sơ cấp cụ thể hóa yêu cầu về nội dung kiến thức, kỹ năng kiến thức của mỗi mô – đun trong chƣơng trình đào tạo nghề, tạo điều kiện để thực hiện phƣơng pháp dạy học tích cực. - Đào tạo nghề trình độ trung cấp: Là hình thức đào tạo nghề nhằm trang bị cho ngƣời học nghề kiến thức chuyên môn và năng lực thực hành các công việc của một nghề; có khả năng làm việc động lập và ứng dụng kỹ thuật, công nghệ vào công việc; có đạo đức, lƣơng tâm nghề nghiệp, ý thức kỷ luật, tác phong công nghiệp, có sức khỏe, tạo điều kiện cho ngƣời học nghề sau khi tốt nghiệp có khả năng tìm việc làm, tự tạo việc làm hoặc tiếp tục học lên trình độ cao hơn.
Đào tạo nghề trình độ trung cấp đƣợc thực hiện từ 1 đến 2 năm học tùy theo nghề đào tạo đối với ngƣời có bằng tốt nghiệp trung học phổ thông, từ 3 đến 3,5 năm học tùy theo nghề đào tạo đối với ngƣời có bằng trung học cơ sở. 11 Nội dung đào tạo nghề trình độ trung cấp phải phù hợp với mục tiêu đào tạo nghề trình độ trung cấp, tập trung vào năng lực thực hành các công việc của một nghề, nâng cao trình độ học vấn theo yêu cầu đào tạo, bảo đảm tính hệ thống, cơ bản phù hợp với thực tiễn và sự phát triển của khoa học, công nghệ. Phƣơng pháp đào tạo nghề trình độ trung cấp phải kết hợp rèn luyện năng lực thực hành nghề với trang bị kiến thức chuyên môn phát huy tính tích cực, tự giác, khả năng làm việc độc lập của ngƣời học nghề. Chƣơng trình đào tạo nghề trình độ trung cấp thể hiện mục tiêu đào tạo nghề trình độ trung cấp, quy định chuẩn kiến thức, kỹ năng, phạm vi và cấu trúc nội dung, phƣơng pháp và hình thức đào tạo nghề, cách thức đánh giá kết quả học tập đối với mỗi mô-đun, môn học, mỗi nghề.
Giáo trình đào tạo nghề trình độ trung cấp cụ thể hóa yêu cầu về nội dung kiến thức, kỹ năng của mỗi mô-đun, môn học trong chƣơng trình đào tạo nghề, tạo điều kiện để thực hiện phƣơng pháp dạy học tích cực. - Đào tạo nghề trình độ cao đẳng: Là hình thức đào tạo nghề cao nhất hiện nay nhằm trang bị cho ngƣời học nghề kiến thức chuyên môn và năng lực thực hành các công việc của một nghề, có khả năng làm việc độc lập và tổ chức làm việc theo nhóm, có khả năng sáng tạo và ứng dụng kỹ thuật, công nghệ vào công việc; giải quyết đƣợc tình huống phức tạp trong thực tế; có đạo đức, lƣơng tâm nghề nghiệp, ý thức kỷ luật, tác phong công nghiệp, có sức khỏe, tạo điều kiện cho ngƣời học nghề sau khi tốt nghiệp có khả năng tìm việc làm, tự tạo việc làm hoặc tiếp tục học lên trình độ cao hơn. Đào tạo nghề trình độ cao đẳng đƣợc thực hiện từ 2 đến 3 năm học tùy theo nghề đào tạo đối với ngƣời có bằng tốt nghiệp trung học phổ thông; từ 1 đến 2 năm tùy theo nghề đào tạo đối với ngƣời có bằng tốt nghiệp trung cấp nghề cùng ngành nghề đào tạo 12 Nội dung đào tạo nghề trình độ cao đẳng phải phù hợp với mục tiêu đào tạo nghề trình độ cao đẳng, tập trung vào năng lực thực hành các công việc của một nghề, nâng cao kiến thức chuyên môn theo yêu cầu đào tạo của nghề bảo đảm tính hệ thống, cơ bản, hiện đại, phù hợp với thực tiễn và đáp ứng sự phát triển của khoa học công nghệ. Phƣơng pháp đào tạo nghề trình độ cao đẳng phải kết hợp rèn luyện năng lực thực hành nghề với trang bị kiến thức chuyên môn và phát huy tính tích cực, tự giác, năng động, khả năng tổ chức làm việc theo nhóm.
Chƣơng trình đào tạo nghề trình độ cao đẳng thể hiện mục tiêu đào tạo nghề trình độ cao đẳng; quy định chuẩn kiến thức, kỹ năng, phạm vi và cấu trúc nội dung, phƣơng pháp và hình thức đào tạo nghề; cách thức đánh giá kết quả học tập đối với mỗi mô - đun, môn học, mỗi nghề. Giáo dục đào tạo nghề trình độ cao đẳng cụ thể hóa yêu cầu về nội dung, kiến thức, kỹ năng của mỗi mô - đun, môn học trong chƣơng trình đạo tạo nghề, tạo điều kiện để thực hiện phƣơng pháp dạy học tích cực. Phân loại theo thời gian đào tạo Theo thời gian đào tạo, ngƣời ta thƣờng phân ra hai loại gồm: Đào tạo nghề ngắn hạn và đào tạo nghề dài hạn: - Đào tạo nghề ngắn hạn là hình thức đào tạo nghề có thời gian đào tạo dƣới 12 tháng, có mục tiêu và nội dung đào tạo phù hợp nhằm trang bị cho ngƣời học nghề năng lực thực hành một nghề đơn giản hoặc năng lực thực hành một số công việc của một nghề; có đạo đức, lƣơng tâm nghề nghiệp, ý thức kỷ luật, tác phong công nghiệp, có sức khỏe, tạo điều kiện cho ngƣời học nghề sau khi tốt nghiệp có khả năng tìm việc làm, tự tạo việc hoặc tiếp tục học lên trình độ cao hơn.