CHƯƠNG I: NHUNG VAN DE CO BAN VE CHAT LUQNG CHO VAY TRUNG VA DAI HAN CUA CAC NGAN HANG THUONG MAI 1. Hoạt động cho vay trung và đài hạn của Ngân hàng Thương mại 1. Khái niệm cho vay trung và dai han Cho vay trung và dài hạn là hoạt động tài chính mà bên cho vay giao hoặc cam kết giao cho khách hàng một khoản vốn trung và đài han dé thực hiện các dự án phát triên sản xuất kinh doanh, phục vụ đời sống. Các khoản cho vay trung và đài hạn có những đặc điểm sau : Thời hạn cho vay trung và dài hạn từ một năm trở lên nhưng không quá thời gian hoạt động còn lại theo quyết định thành lập hoặc giấy phép thành lập đối với pháp nhân và không quá 15 năm đối với các dự án phục vụ đời sống.
Thời hạn trả nợ cũng có thê rút ngắn trong trường hợp hiệu quả của dự án mang lại cao. Các khoản cho vay trung và đài hạn được dùng chủ yếu cho nhu cầu mua sắm tài sản có định nên nguồn trả nợ chính là khấu hao tài sản cố định và lợi nhuận từ hoạt động sản xuất kinh doanh do dự án mang lại. Do hoạt động cho vay trung và dai hạn có nguồn vốn vay lớn, thời hạn dài nên rủi ro cao. Đề giảm bớt rủi ro các Ngân hàng cho vay yêu cầu khách hàng ngoài việc phải có tài sản đảm bảo còn phải có vốn chủ sở hữu tham gia vào quá trình sản xuất kinh doanh.
Tỷ lệ vốn chủ sở hữu tham gia vào dự án phụ thuộc vào hiệu quả và độ rủi ro của dự án. Lãi suất cho vay trung và dài hạn thường cao, lãi suất có thể cố định hoặc biến đổi tùy theo thỏa thuận giữa Ngân hàng và khách hàng. Hoạt động cho vay thông qua các trung tâm tài chính đặc biệt hoạt động cho vay của các Ngân hàng Thương Mại là rất quan trọng trong nén kinh tế. Hoạt động cho vay của các ngân hàng mang bản chất chung của quan hệ vay mượn, đó là có sự hoàn trả gốc và lãi sau thời gian nhất định.
Hoạt động cho vay này đã khắc phục được hạn chế vay trực tiếp, cung cấp lượng vốn lớn cho nền kinh tế đáp ứng mọi nhu cầu của các đơn vị xin vay về thời gian, địa điểm, qui mô và thời hạn khoản vay. Cho vay là hoạt động quan trọng nhất của Ngân hàng Thương Mại. Để quản lý các khoản cho vay các ngân hàng phân loại các khoản vay theo nhiều tiêu thức khác nhau và cho vay trung va han là một bộ phận của hoạt động cho vay, được phân theo thời gian. Cho vay trung và dài hạn là các khoản cho vay có thời hạn trên một năm.
Tuỳ theo quốc gia mà thời hạn các khoản vay trung và dài hạn sẽ có quy định khác nhau. Ở Việt Nam hiện nay, các khoản cho vay trên 1 năm đến 5 năm gọi là cho vay trung hạn, trên Š năm gọi là cho vay dài hạn. Đặc trưng cho vay trung và dài hạn 1. Déi tượng cho vay Căn cứ vào mục dich cho vay, ta thấy đối tượng cho vay trung và dài han là tất cả các chỉ phi cau thành trong tông mức đầu tư của dự án không phân biệt thành phần kinh tế, tô chức cá nhân hay doanh nghiệp.
Nó bao gồm chỉ phí nguyên vật liệu, chỉ phí nhân công, chỉ phi mua sắm trang thiết bị máy móc công nghệ, giá thuê hoặc chuyển nhượng dat dai và các chi phí khác liên quan đến dự án. Tín dụng trung và đài hạn nhằm đầu tư vào các dự án có thời gian tương đối dài nhằm đáp ứng cho nhu cầu sản xuất kinh doanh, và phát triển trong tương lai của doanh nghiệp. Với mục đích cho vay như trên, nên đối tượng cho vay của tín dụng trung va dai han là các chỉ phí cấu thành trong tông mức đầu tư của dự án không phân biệt thành phần kinh tế, là tô chức, cá nhân hay là doanh nghiệp, bao gồm: giá trị vật tư, máy móc thiết bị, công nghệ chuyên giao, chi phi nhân công, giá thuế và chuyên nhượng đất đai, giá thuê mua các tài sản, chỉ phí mua bảo hiểm và các chỉ phí khác. Thời hạn cho vay Thời hạn cho vay trung và dài hạn là trên một năm, được tính từ khi bên 10 vay nhận được khoản vốn đâu tiên cho đến khi trả hết nợ gốc và lãi.
Do nguồn trả nợ trung đài hạn một phần từ khấu hao tài sản có định, cho nên thông thường các ngân hàng thường xác định thời hạn cho vay thông qua thời gian khấu hao của tài sản có định. Thời gian cho vay bao gồm thời gian ân hạn (nếu có) và thời gian trả nợ. Thời gian ân hạn là khoảng thời gian tính từ khi Ngân hàng giải ngân cho bên vay đến thời điểm bên vay bắt đầu trả khoản gốc và lãi đầu tiên, thường được xác định bởi thời gian xây dựng công trình, thời gian lắp đặt máy móc, và thời gian sản xuất thử sản phẩm. Thời gian trả nợ là khoảng thời gian được tính từ khi bên vay trả khoản gốc và lãi đầu tiên cho Ngân hàng cho đến khi trả hết nợ góc và lãi.
Hai bên tự thỏa thuận với nhau về kỳ trả nợ và số tiền trả nợ từng kỳ. Nguyên tắc và điều kiện vay Đề vay được vốn trung và dài hạn, trước hết người vay phải có đầy đủ năng lực hành vi dân sự, năng lực pháp luật dân sự và trách nhiệm dân sự, mục đích vay vốn phải hợp pháp và theo đúng chứng nhận đăng ký kinh doanh. Ngân hàng thương mại khi quyết định cho vay trung và dài hạn thì dự án đầu tư phải có tính khả thi và hiệu quả kinh tế. Chính vì thế ngoài đơn xin vay vốn và các giấy tờ liên quan người vay còn phải gửi đến Ngân hàng bảng tính toán hiệu quả của dự án, lợi nhuận mà dự án mang lại qua các năm, các chỉ số phản ánh khả năng sinh lời của dự án như NPV, IRR.
Ngoài ra để giảm thiểu rủi ro Ngân hàng còn yêu cầu khách hàng phải có vốn tự có tham gia vào dự án và phải có tài sản đảm bảo (cầm cô hoặc thế chấp) hoặc phải có một bên thứ ba (có thẻ là Ngân hàng khác hay tổ chức tài chính) đứng ra bảo lãnh cho khách hàng, trong trường hợp khách hàng không trả được nợ thì bên thứ ba phải có trách nhiệm trả nợ cho Ngân hàng. Lãi suất cho vay Do đặc điểm của cho vay trung và dài hạn là rủi ro cao nên lãi suất cho vay trung và đài hạn cao hơn lãi suất cho vay ngắn hạn. Lãi suất cho vay cao hay thấp tùy thuộc vảo ngành nghề, lĩnh vực đầu tư, mức độ hiệu quả và rủi ro của dự án, chính sách của ngân hàng cũng như thỏa thuận giữa Ngân hàng và khách hàng. Lãi suất cho vay có thê là lãi suất có định hoặc lãi suất biến đôi.
Lãi suất cô định là lãi suất không thay đôi trong quá trình thực hiện hợp đồng cho vay, lãi suất biến đi thì ngược lại. Cho vay trung và dài hạn có thời hạn tương đối dài, trong dài hạn lãi suất lại hay biến đôi cho nên các Ngân hàng thường áp dụng lãi suất biến đôi đẻ tránh rủi ro về lãi suất cho Ngân hàng cũng như khách hàng. Phân loại cho vay Trong hoạt động của ngân hàng, tùy theo yêu cầu của khách hàng và sự quản lý của ngân hàng mà có các cách phân loại khác nhau, thông thường có các cách phân loại cho vay sau : 113L Phân loại theo thời hạn cho vay. Theo quyết định số 1627/2001/QĐ-NHNN của thống đốc ngân hàng Nhà nước thì “thời hạn cho vay là khoảng thời gian được tính từ khi khách hàng bắt đầu nhận vốn vay cho đến thời điểm trả hết nợ gốc và lãi vốn vay đã được thỏa thuận trong hợp đồng tín dụng giữa tô chức tín dụng và khách hàng”.
Căn cứ vào thời hạn thì cho vay được chia thành các loại sau đây : -_ Cho vay ngắn hạn: Theo quy định tại khoản 1 Điều 8 của Quyết định số 1627/2001/QD - NHNN ngày 31/12/2001 ban hành Quy chế cho vay của tô chức tín dụng đối với khách hàng thì “Cho vay ngắn hạn là các khoản vay có thời hạn cho vay đến 12 tháng”. Các khoản vay ngắn hạn được sử dụng để bù đắp thiếu hụt vốn lưu động đề phục vụ sản xuất kinh doanh của doanh nghiệp và các nhu câu chi tiêu ngắn hạn của cá nhân. Rủi ro trong cho vay ngắn hạn thường thấp hơn cho vay trung dài hạn do thời gian thu hồi vốn nhanh va lãi suất cũng thấp hơn_. - Cho vay trung hạn: Theo quy định tại khoản 2 Điều 8 của Quyết định số 1627/2001/QĐ - NHNN ngày 31/12/2001 ban hành Quy chế cho vay của tô chức tín 12 dụng đối với khách hàng thì “Cho vay trung hạn là các khoản vay có thời hạn cho vay từ trên 12 tháng đến 60 tháng ”.
Các khoản vay trung hạn thường được dùng để đáp ứng nhu cầu mua sắm tai sản cô định như: phương tiện sản xuất, phương tiện vận tải, phương tiện đi lại, các trang thiết bị. - Cho vay đài hạn: Theo quy định tại khoản 2 Điều § của Quyết định số 1627/2001/QD - NHNN ngày 31/12/2001 ban hành Quy chế cho vay của tô chức tin dụng đối với khách hàng thì “cho vay dai hạn là các khoản vay có thời hạn cho vay từ 60 tháng trở lên”. Nguồn vốn vay này được sử dụng để đầu tư cho những công trình đầu tư lớn, thu hồi vốn lâu như: các công trình về giao thông, y tế, năng lượng, máy móc trang thiết bị cho các ngành công nghiệp nặng. Cho vay dai hạn có rủi ro cao do thời hạn cho vay dài, nguồn vốn cho vay lớn, tuy nhiên lãi suất cho vay dài hạn lại cao.
Vì vậy các ngân hàng cần thận trọng, nghiên cứu kĩ lưỡng trước khi ra quyết định cho vay đài hạn. Phân loại theo mục đích sử dụng vốn vay. Căn cứ tiêu chí này thì hoạt động cho vay của ngân hàng chia làm hai loại : -_ Cho vay kinh doanh: Đây là hình thức cho vay mà trong đó các bên đã có cam kết là số tiền vay sẽ được bên vay sử dụng vào mục đích sử dụng thực hiện các công việc kinh doanh của mình.
